منتهی الآمال تاریخ چهارده معصوم (جلد اول )

حاج شیخ عباس قمی (رضوان الله علیه) تحقیق: صادق حسن زاده‏

[درخت متحرّك ]

دوم: در نهج البلاغه و غیر آن، از حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام) منقول است كه فرمود من با حضرت رسول(صلى الله علیه و آله) بودم روزى كه اشراف قریش به خدمت آن حضرت آمدند و گفتند: یا محمّد، تو دعوى بزرگى مى كنى كه پدران و خویشان تو نكرده اند و ما از تو امرى سؤال مى كنیم اگر اجابت ما مى نمائى مى دانیم كه تو پیغمبرى و رسول و اگر نكنى مى دانیم كه ساحر و دروغگوئى. حضرت فرمود كه سؤال شما چیست؟ گفتند: بخوانى از براى ما این درخت را كه تا كنده شود از ریشه خود و بیاید در پیش تو بایستد، حضرت فرمود كه خدا بر همه چیز قادر است، اگر بكند شما ایمان خواهید آورد؟ گفتند: بلى، فرمود كه من مى نمایم به شما آنچه طلبیدید و مى دانم كه ایمان نخواهید آورد و در میان شما جمعى هستند كه كشته خواهند شد در جنگ بدر و در چاه بدر خواهند افتاد و جمعى هستند كه لشكرها برخواهند انگیخت و به جنگ من خواهند آورد؛ پس فرمود: اى درخت! اگر ایمان به خدا و روز قیامت دارى و مى دانى كه من رسول خدایم پس كنده شو با ریشه هاى خود تا بایستى در پیش من به اذن خدا. پس به حقّ آن خداوندى كه او را به حقّ فرستاد كه آن درخت با ریشه ها كنده شد از زمین و به جانب آن حضرت روانه شد با صوتى شدید و صدائى مانند صداى بالهاى مرغان، تا نزد آن حضرت ایستاد و سایه بر سر مبارك آن حضرت انداخت و شاخ بلند خود را بر سر آن حضرت گشودوشاخ دیگر بر سرمن گشود و من در جانب راست آن حضرت ایستاده بودم چون این معجزه نمایان را دیدند از روى علوّ و تكبّر گفتند: امر كن او را كه برگردد و به دو نیم شود و نصفش بیاید و نصفش در جاى خود بماند. حضرت آن را امر كرد و برگشت و نصفش جدا شد و با صداى عظیم به نهایت سرعت دوید تا به نزدیك آن حضرت رسید. گفتند: بفرما كه این نصف برگردد و با نصف دیگر متّصل گردد. حضرت فرمود و چنان شد كه خواسته بودند؛ پس من گفتم: لا اِلهَ اِلاَّ اللَّهُ! اوّل كسى كه به تو ایمان مى آورد منم و اوّل كس كه اقرار مى كند كه آنچه درخت كرد از براى تصدیق پیغمبرى و تعظیم تو كرد منم؛ پس همه آن كافران گفتند: بلكه ما مى گوئیم كه تو ساحر و كذّابى و جادوهاى عجیب دارى و ترا تصدیق نمى كند مگر مثل این كه در پهلوى تو ایستاده است.(107)

[شباهت درخت متحرك با جریان ابرهه ]

فقیر گوید: كه «صاحب ناسخ» نگاشته كه این معجزه كه حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام) از حضرت رسول(صلى الله علیه و آله) در تحریك درخت نقل فرموده با قصّه «ابرهه» و ظهور ابابیل مشابهتى دارد؛ زیرا كه على(علیه السلام) خود را وصىّ پیغمبر(صلى الله علیه و آله) و امام مفترض الطّاعة مى شمرد و خود را صادق و مصدّق مى دانست در مسجد كوفه بر فراز منبر وقتى كه بیست هزار كس در پاى منبر او گوش بر فرمان او داشتند نتواند بود كه بر رسول خدا(صلى الله علیه و آله) دروغ بندد و بگوید پیغمبر درخت را پیش خود خواند و درخت فرمانبردار شد ؛ چه این هنگام كه على(علیه السلام) این روایت مى كرد جماعتى حاضر بودند كه با على(علیه السلام) هنگام تحریك درخت حاضر بودند و خطبه امیرالمؤمنین(علیه السلام) را كس نتواند تحریف كرد ؛ چه هیچ كس را این فصاحت و بلاغت نبوده و بر زیادت از صدر اسلام تا كنون خُطَب آن حضرت در نزد عُلما مضبوط و محفوظ است. انتهى.(108)

[درخت همیشه سبز]

سوّم: راوندى از حضرت صادق(علیه السلام) روایت كرده است كه چون حضرت رسول(صلى الله علیه و آله) به سوى «جِعرانه» (نام موضعى است) برگشت در جنگ حُنین و قسمت كرد غنایم را در میان صحابه، صحابه از پى آن حضرت مى رفتند و سؤال مى كردند و حضرت به ایشان عطا مى فرمود تا اینكه ملجأ كردند آن حضرت را كه به سوى درختى رفت و به درخت پشت خود را چسبانید و باز هجوم آوردند و آن حضرت را آزار مى كردند تا آنكه پشت مباركش مجروح شد و ردایش بر درخت بند شد پس از پیش درخت به سوى دیگر رفت و فرمود كه رداى مرا بدهید واللَّه كه اگر به عدد درختهاى مكّه و یمن گوسفند داشته باشم همه را در میان شما قسمت خواهم كرد و مرا ترسنده و بخیل نخواهید یافت. پس در ماه ذیقعده از جعرانه بیرون رفت و از بركت پشت مبارك هرگز آن درخت را خشك ندیدند و پیوسته تر و تازه بود در همه فصل كه گویا همیشه آب بر آن مى پاشیدند.(109)