زیباییهای اخلاق

استاد حسین انصاریان

یاری دادن به نیكوكار

نیكان جامعه كه در نیكوكاری و امور مثبت و خیر چون حلّ مشكلات مردم ، ساختن مساجد ، مدارس ، مراكز بهداشتی ، دار الایتام و خدمت به مناطق محروم سر از پا نمی شناسند ، گاهی دچار كمبود وقت و زمانی گرفتار تنگدستی و هنگامی با مشكلات و مضیقه های كمرشكن روبرو می شوند كه سبب كندی یا توقف كار باارزششان می شود و از این جهت دچار فشار روحی و حسرت و غم و اندوه فراوان می گردند
برای این كه چنین مسائلی مانع حركت الهی آنان نشود ، پیامبر بزرگ اسلام یاری رساندن به آنان را به هر شكلی كه برای مردم میسّر است واجب و لازم دانسته اند .
در چنان موقعیت هایی اگر مردم نسبت به آنان سهل انگاری و كوتاهی كنند ، گناه بزرگی مرتكب شده اند و در بقای خلأهای معنوی و شرعی و مادی جامعه كه خود زمینه ی پدید آمدن فساد است شریكند و از این راه مورد خشم و سخط حق
﴿صفحه 388﴾
قرار می گیرند و راه بهشت را به روی خود مسدود می كنند .

آمرزش خواهی برای گناهكار

در روایات آمده كه ممكن است انسان در حق خود دعا كند ولی دعایش مستجاب نشود ، اما اگر در حق دیگران دعا كند خدای مهربان دعا و درخواستش را مستجاب می كند و به خاطر آن دعا كه در حق دیگری نموده پاداش و اجرش می دهد .
بر همین اساس پیامبر بزرگوار اسلام دعا در حق گناهكار و در حقیقت آمرزش خواستن برای او را از پیشگاه حضرت ربّ حقی واجب بر عهده ی مردم مسلمان و جامعه ی ایمانی می داند .
آمرزش خواهی برای گناهكار حقیقتی است محبوب حق ، به همین خاطر خدای مهربان به پیامبر اسلام كه دعایش به درگاه او مستجاب بود فرمان می دهد كه برای امت از من طلب آمرزش كن :
( وَاسْتَغْفِر لَهُم )(556) .
و بر ایشان آمرزش بخواه .
آمرزش خواهی برای گناهكار از خصلت های بارز پیامبران و امامان معصوم و اولیای خدا بود .
حضرت سجاد (علیه السلام) در سحرهای ماه رمضان به طور گسترده از خدای عزیز برای همه درخواست آمرزش می كردند:
اللهمّ اغفِر لِحَیِّنا وَمَیِّتِنا وَشاهِدِنا وَغائِبِنا ، وذَكَرِنا وإناثِنا ، صغیرِنا وكبیرِنا ،
﴿صفحه 389﴾
حُرِّنا وَمَملوكِنا(557) .
خدایا زندگان و مردگان و حاضران و غایبان و مردان و زنان و كودكان و بزرگسالان و آزادگان و بردگان ما را مورد آمرزش قرار ده .

عجب نماز شبی

شخصی از دوستانم می گفت : با اهل تهجّدی كه كمتر نماز شبش و مناجات سحرش ترك می شد مأنوس بودم ، شبی در خلوت سحر شاهد نماز شب باحال و باارزشش بودم ، در حال و در عبادت او دقت می كردم ، چون در نماز وتر دست به قنوت برداشت به جای آمرزش خواستن برای چهل مؤمن برای چهل گنهكار درخواست آمرزش كرد ، پس از نماز به او گفتم : مگر نگفته اند در قنوت نماز وتر به چهل مؤمن دعا كنید ؟ پاسخ داد : همه ی مؤمنان را مؤمنان دیگر در نماز شب دعا می كنند ولی گنهكاران از این خلوت پرقیمت و مناجات باارزش چرا نصیب و سهمی نبرند ، آنان هم بنده ی خدایند و مستحق و گدای آمرزش ، شاید خود برای آمرزش خود كاری نكرده باشند ، و اكنون در برزخ گرفتار گناهان خویشند ، باید برای آنان هم بنا به فرموده ی پیامبر كه آمرزش خواهی برای آنان را بر عهده ی ما واجب دانسته اند از خدا طلب آمرزش كرد تا از رنج برزخ با دعای ما درآیند و متقابلا به ما دعا كنند ، كه خدا دعای دل سوختگان اهل برزخ را بی تردید نسبت به ما مستجاب خواهد كرد .
آری ، گناهكاران هم بر عهده ی ما حق واجب دارند ، باید به ادای این حق واجب عاشقانه اقدام كرد .
ما وقتی از خدا برای آنان آمرزش بخواهیم ، چه بسا جلوه ی آمرزش حق در افق وجودشان زمینه ساز تحول و تغییری بنیادی در زندگی آنان گردد .
﴿صفحه 390﴾
خدا و پیامبر با اثبات این حق بر عهده ی ما خواسته اند ما درباره ی گناهكار نیت خیر و قدم مثبت داشته باشیم نه این كه آنان را طرد كرده و با خشونت با آنان رفتار كنیم و آنان را از جامعه ی ایمانی دلسرد نموده به دور شدنشان از حوزه ی ایمان و بیشتر غرق شدنشان در فساد و گناه كمك كنیم .
بر ما لازم است با این گونه برخوردهای معنوی و ملكوتی نسبت به گناهكار آبروداری كنیم ، از او و گناهانش جایی و با كسی سخن نگوییم و اگر خود را درباره ی او ناچار به سخن دیدیم ، فقط با خدا درباره ی او سخن بگوییم و سخن ما هم درخواست آمرزش برای او باشد .
بسیار اتفاق می افتد كه ما از گناهان فراوان شخصی آگاه می شویم ولی هنگامی كه این شخص گناهكار از دنیا می رود و ما به عنوان كاری واجب برای نماز خواندن به او در كنار جنازه اش می ایستیم در عین آگاه بودن به گناهانش باید در نماز واجب میت بگوییم :
اللهمّ إنّا لاَ نَعْلَمُ مِنْهُ إلاَّ خَیْراً .
خدایا ما از او جز خیر و خوبی چیزی نمی دانیم !!
در حقیقت روایات وجوب حفظ آبروی مسلمان و نماز میت كه نمازی واجب است به ما درس می دهند كه بر شما لازم است نسبت به زنده و مرده ی مسلمان آبروداری كنید !!