فهرست کتاب


زیباییهای اخلاق

استاد حسین انصاریان

رعایت حقوق خدمتكار

رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود :
مَا زَالَ جَبرَئِیلُ یُوصِینِی بِالمَمَالِیكِ حَتّی ظَنَنْتُ أنَّه سَیَجْعَلُ لَهُم وَقْتاً إذا بَلَغُوا ذَلِكَ الوَقتَ أُعتِقُوا(465) .
پیوسته جبرئیل مرا به غلامان و كنیزان و خدمتكاران و زیردستان سفارش می كرد تا جایی كه گمان كردم برای آنان وقت معینی قرار می دهد كه چون آن وقت برسد آزاد می شوند .
ابوذر (رحمه الله) می گوید : از رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) شنیدم كه می فرمود :
أطعِمُوهُم مِمّا تَأكُلُونَ وألبِسُوهُم مِمّا تَلبِسُون(466) .
به خدمتكاران و زیردستان از آنچه خود می خورید بخورانید و از آنچه خود می پوشید بپوشانید .
امام باقر (علیه السلام) فرمود :
أربعٌ مَن كُنَّ فِیهِ بَنَی اللهُ لَهُ بَیتاً فِی الجَنَّةِ : مَن آوَی الیَتِیمِ ، وَرَحِمَ الضَّعیفِ ، وَأشفَقَ عَلَی وَالِدَیهِ ، وَرَفَقَ بِمَملُوكِهِ(467) .
﴿صفحه 333﴾
چهار خصلت است در هركس باشد خدا برای او خانه ای در بهشت بنا می كند : پناه دادن به یتیم ، و رحمت آوردن به ناتوان ، و مهربانی به پدر و مادر ، و مدارای با مملوك و خدمتكار .
ابوذر (رحمه الله) می گوید : از رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) شنیدم كه می فرمود :
إخوَانُكُم جَعَلَهُمُ اللهُ تَحتَ أیدیكُم ، فَمَن كَانَ أخُوهُ تَحتَ یَدهِ فَلْیُطْعِمْهُ مِمَّا یَأكُلُ ، وَلْیَكْسُهُ مِمّا یَلْبِسُ ، وَلاَ یُكَلِّفْهُ مَا یَغْلِبُهُ ، فإن كَلَّفَهُ ما یَغْلِبُهُ فَلیَعنِهُ(468) .
غلامان و ممالیك و خدمتكاران برادران دینی شما هستند كه خدا آنان را زیردست شما قرار داده است ، پس كسی كه برادر دینی اش زیردست اوست باید از آنچه خود می خورد به او بخوراند و از آنچه خود می پوشد به او بپوشاند ، و او را به آنچه او را به زحمت می اندازد تكلیف نكند و اگر تكلیف كرد لازم است به او كمك دهد .

حكایتی شگفت از حضرت سجاد (علیه السلام)

ابوبصیر از حضرت باقر (علیه السلام) روایت می كند كه آن حضرت فرمود : پدرم غلامی داشت كه او را دنبال كاری فرستاد و او نسبت به انجام آن كار تأخیر كرد ، حضرت با تازیانه یك ضربه به او زد ، غلام گریست و گفت : خدا را ای علی بن الحسین (علیه السلام) ، مرا دنبال كاری می فرستی و سپس تازیانه ام می زنی ؟ ! امام باقر (علیه السلام)فرمود : پدرم گریست و به من گفت : به حرم رسول خدا برو و دو ركعت نماز بخوان ، آن گاه بگو : خدایا علی بن الحسین را از خطایش در قیامت بیامرز ، سپس به غلام فرمود : برو تو در راه خدا آزادی . ابوبصیر می گوید به حضرت باقر (علیه السلام)گفتم : فدایت شوم ، آزادی كفاره ی یك ضربت تازیانه است ; ولی امام سكوت كرد(469) .
﴿صفحه 334﴾

علی و بازار پیراهن فروشان

امیرالمؤمنین(علیه السلام) به بازار پیراهن فروشان آمد و دو پیراهن یكی را به ارزش سه درهم و دیگری را به ارزش دو درهم خرید و فرمود : قنبر این پیراهن سه درهمی را بگیر و بپوش . او گفت : شما كه منبر می روید و برای مردم سخنرانی می كنید به این پیراهن باارزش تر سزاوارترید . فرمود : تو جوانی و دارای هیجان جوانی هستی ، من از پروردگارم حیا می كنم به تو برتری جویم ، از رسول خدا شنیدم كه می فرمود : خدمتكاران را از آنچه خود می پوشید بپوشانید و از آنچه خود می خورید بخورانید(470) .