زیباییهای اخلاق

استاد حسین انصاریان

برخورد نامناسب با یتیم

از كارهای زشتی كه بنا بر روایات اهل بیت (علیهم السلام) عرش را به لرزه می آورد برخورد نامناسب و قهر آمیز با یتیم است ، برخوردی كه دل او را می سوزاند و اشكش را جاری می كند و او را در فشار روحی قرار دهد .
خدای مهربان كه ولی و سرپرست حقیقی ایتام است و مردم مؤمن را وكیل خود در این سرپرستی گرفته از این كه با یتیم برخورد قهر آمیز شود نهی فرموده است :
( فَأَمَّا الْیَتِیمَ فَلاَ تَقْهَرْ )(446) .
و اما یتیم ، از وظایف و تكالیفت درباره ی او این است كه با وی برخورد قهر آمیز ننمایی .
﴿صفحه 325﴾

كار برای یتیم

تا زمانی كه یتیم قدرت بر انجام كارهای خود را ندارد ، و به این خاطر ممكن است زیان و ضرری متوجه او شود بر اهل ایمان و دلسوزان تكلیف است كه به خاطر خدا كار لازم را برای او انجام دهند .
كار برای یتیم از چنان ارزشی برخوردار است كه قرآن مجید می فرماید : دو پیامبر چون موسی و خضر (علیهما السلام) با هم می رفتند تا به قریه ای رسیدند ، از اهل آن قریه درخواست طعام كردند ولی اهل آن قریه از این كه آن دو مسافر ملكوتی را مهمان كنند امتناع ورزیدند ، در آن قریه دیواری را یافتند كه نزدیك به انهدام و خرابی بود ، پس خضر (علیه السلام) به تعمیر و استوار ساختن آن اقدام كرد و پس از بیان مطالبی به موسی (علیه السلام) گفت : دیوار متعلق به دو طفل یتیم در این شهر بود كه زیر آن دیوار گنجی متعلق به آن دو یتیم قرار داشت ، دو یتیمی كه پدرشان مردی صالح و شایسته بود ، خدا اراده كرد كه آن دو یتیم به سن رشد برسند تا در سایه ی رحمت پروردگارت گنجشان را ( كه من با تعمیر و استوار كردن دیوار دور از دستبرد قرار دادم ) استخراج كنند(447) .

روایات و یتیم

امام صادق (علیه السلام) فرمود :
﴿صفحه 326﴾
مَن أرادَ أن یُدخِلَهُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ فِی رَحمَتِهِ ویُسكِنَهُ جَنَّتَهُ ، فَلْیُحْسِنْ خُلُقَهُ ، وَلیُعطِ النصفَةَ مِن نَفسِهِ ، وَلْیَرحَمِ الیَتِیمَ ، وَلْیُعِنِ الضَّعِیفَ ، وَلْیَتَواضَعْ للهِِ الَّذِی خَلَقهُ(448) .
كسی كه می خواهد خدا او را در رحمتش درآورد ، و در بهشت جایش دهد ، باید اخلاقش را نیكو گرداند ، و از جانب خود به همگان انصاف دهد ، و به یتیم مهر ورزد ، و ناتوان را یاری رساند ، و برای خدایی كه او را آفریده فروتنی كند .