زیباییهای اخلاق

استاد حسین انصاریان

یتیم نوازی

یتیم به آن انسانی می گویند كه یا به خاطر مرگ پدر از نوازش و محبت پدرانه محروم شده ، یا به سبب مرگ مادر از آغوش عاشقانه ی مادرانه بی بهره گشته ، یا هر دو منبع لطف و فیض و عشق و محبت را از دست داده است .
از وظایف الهی و تكالیف قرآنی و مسؤولیت های اسلامی اهل ایمان توجه
﴿صفحه 320﴾
همه جانبه به یتیمان برای جلب خشنودی خداست .
قرآن مجید و روایات در ضمن بیان مطالبی لطیف و اشاراتی دقیق ، و سفارشاتی عمیق و توصیه هایی بسیار مهم مردم را به رعایت حقوق همه جانبه ی یتیمان دعوت كرده و این كار را از اعظم عبادات و افضل قربات شمرده اند .
حق یتیم آن چنان عظیم است كه قرآن بیست و سه بار از یتیم یاد كرده ، و فصل جداگانه ای در روایات اهل بیت (علیهم السلام) به این برنامه ی بسیار مهم اختصاص یافته است .
قرآن مجید نسبت به ایتام این عناوین را به كار گرفته است :
احسان به یتیم ، اكرام به یتیم ، اطعام یتیم ، انفاق به یتیم ، امر ازدواج یتیم ، پناه دادن به یتیم ، كار برای یتیم ، حفظ مال یتیم ، خوردن مال یتیم ، برخورد قهر آمیز با یتیم .
آیات كریمه ی قرآن به ترتیب عناوین بالا عبارت است از آیاتی كه در این سطور می نگارم :

احسان به یتیم

( وَإِذْ أَخَذْنَا مِیثَاقَ بَنِی إِسْرَائِیلَ لاَتَعْبُدُونَ إِلاَّ اللّهَ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَاناً وَذِی الْقُرْبَی وَالْیَتَامَی وَالْمَسَاكِینِ . . . )(436) .
و یاد كنید هنگامی را كه از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم كه جز خدا را نپرستید و به پدر و مادر و خویشان و یتیمان و تهیدستان احسان و نیكی كنید .
﴿صفحه 321﴾

اكرام به یتیم

( كَلاَّ بَلْ لاَ تُكْرِمُونَ الْیَتِیمَ )(437) .
چنین نیست كه خدا شما را خوار و پست كرده باشد ، بلكه علّت خواری و پستی شما این است كه یتیم را گرامی نداشتید و حقوقش را رعایت ننمودید .
از آیه ی شریفه استفاده می شود كه هركس به اكرام یتیم و رعایت حق او برخیزد ، مورد اكرام حضرت حق قرار می گیرد و در پیشگاه حضرت ربّ رفعت مقام می یابد .