فهرست کتاب


زیباییهای اخلاق

استاد حسین انصاریان

بخش چهاردهم: ( قسمت دوم روایت صفات پسندیده ) نیكی با دیگران

. . . وَأربعٌ مَن كُنّ فِیه مِن المُؤمِنِینَ أسكَنَه الله فِی أَعلَی عِلِیّینَ فِی غُرَف فَوقَ غُرَف فِی محلّ الشَّرَفِ كلّ أشرف : مَن آوَی الیتیمَ وَنَظَر لَهُ فَكان لَه ابا رَحیماً ، وَمن رَحِم الضّعیف وأعانَه وَكَفاه ، وَمن أنفقَ علَی والِدَیهِ ورَفَق بِهما وبِرَّهُما وَلَمْ یَحزُنْهُما ، وَمَن لَم یَخرِقَ بِمَملوكِه وَأعَنَه عَلی مَا یَكلِفُه وَلَم یَستَسِعَه فِیمَا لاَ یُطِیقُ(435) .
و چهار چیز است كسی كه از مؤمنین در او باشد خدا او را در اعلی علیین در غرفه هایی بالای غرفه ها در شریف ترین محل جای می دهد : كسی كه یتیمی را پناه دهد و به او نظر محبت اندازد و نسبت به وی پدری مهربان باشد ، و كسی كه به ناتوان رحم كند و او را یاری دهد و امورش را كفایت نماید ، و كسی كه هزینه ی پدر و مادرش را بپردازد و با آنان مدارا كند و نسبت به هر دو نیكی ورزد و آنان را غصه دار ننماید ، و كسی كه به حقوق غلام و كنیز و خدمتكارش تجاوز نكند و او را بر آنچه تكلیف می كند یاری دهد و او را در اموری كه در طاقت او نیست به كار نگیرد .

یتیم نوازی

یتیم به آن انسانی می گویند كه یا به خاطر مرگ پدر از نوازش و محبت پدرانه محروم شده ، یا به سبب مرگ مادر از آغوش عاشقانه ی مادرانه بی بهره گشته ، یا هر دو منبع لطف و فیض و عشق و محبت را از دست داده است .
از وظایف الهی و تكالیف قرآنی و مسؤولیت های اسلامی اهل ایمان توجه
﴿صفحه 320﴾
همه جانبه به یتیمان برای جلب خشنودی خداست .
قرآن مجید و روایات در ضمن بیان مطالبی لطیف و اشاراتی دقیق ، و سفارشاتی عمیق و توصیه هایی بسیار مهم مردم را به رعایت حقوق همه جانبه ی یتیمان دعوت كرده و این كار را از اعظم عبادات و افضل قربات شمرده اند .
حق یتیم آن چنان عظیم است كه قرآن بیست و سه بار از یتیم یاد كرده ، و فصل جداگانه ای در روایات اهل بیت (علیهم السلام) به این برنامه ی بسیار مهم اختصاص یافته است .
قرآن مجید نسبت به ایتام این عناوین را به كار گرفته است :
احسان به یتیم ، اكرام به یتیم ، اطعام یتیم ، انفاق به یتیم ، امر ازدواج یتیم ، پناه دادن به یتیم ، كار برای یتیم ، حفظ مال یتیم ، خوردن مال یتیم ، برخورد قهر آمیز با یتیم .
آیات كریمه ی قرآن به ترتیب عناوین بالا عبارت است از آیاتی كه در این سطور می نگارم :

احسان به یتیم

( وَإِذْ أَخَذْنَا مِیثَاقَ بَنِی إِسْرَائِیلَ لاَتَعْبُدُونَ إِلاَّ اللّهَ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَاناً وَذِی الْقُرْبَی وَالْیَتَامَی وَالْمَسَاكِینِ . . . )(436) .
و یاد كنید هنگامی را كه از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم كه جز خدا را نپرستید و به پدر و مادر و خویشان و یتیمان و تهیدستان احسان و نیكی كنید .
﴿صفحه 321﴾