زیباییهای اخلاق

استاد حسین انصاریان

اخلاص ، مرتفع ترین قله ی معنویت

قرآن مجید مردم را از نظر عقاید و اعمال به چهار دسته تقسیم كرده است :
﴿صفحه 231﴾
مؤمن ، مشرك ، كافر ، منافق .
مؤمن انسانی است كه باورهایش بر اساس حق و اعمالش پاك و همراه با نیت صادقانه و برای همیشه اهل نجات و سعادت است .
مشرك انسانی آلوده باطن است كه باورهایش شرك آلود و اعمالش ناخالص است ، و اگر توبه نكند برای همیشه دچار شقاوت و عذاب الیم است .
كافر موجودی است كه باورهایش بر اساس گمان باطل و خیال فاسد و اعمالش شیطانی و برای همیشه اگر به خدا رجوع نكند بدبخت و خوار و اهل آتش است .
و منافق آلوده قلبی است كه از نظر قرآن از مشرك و كافر بدتر و عذابش دردناك تر و منزلتش از همه ی موجودات پست تر است . ولی قرآن مجید می گوید اگر منافق توبه ی واقعی كند و مفاسد گذشته اش را اصلاح نماید و به خدا تمسّك جوید و عبادتش را برای خدا خالصانه انجام دهد از گروه مؤمنان محسوب خواهد شد و به اجر عظیم خواهد رسید .
( إِنَّ الْمُنَافِقِینَ فِی الدَّرْكِ الاَْسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَن تَجِدَ لَهُمْ نَصِیراً * إِلاَّ الَّذِینَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَاعْتَصَمُوا بِاللّهِ وَأَخْلَصُوا دِینَهُمْ لِلّهِ فَأُولئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِینَ وَسَوْفَ یُؤْتِ اللّهُ الْمُؤْمِنِینَ أَجْراً عَظِیماً )(290) .
بی تردید منافقین در گودترین و پست ترین جایی از آتش دوزخند ، و برای آنان یاوری نخواهی یافت ، مگر كسانی كه توبه كنند ، و ظاهر و باطن خود را اصلاح نمایند و به خدا تمسّك ورزند ، و عبادتشان را برای خدا خالص نمایند ، اینان در نتیجه با مؤمنان خواهند بود ، و خدا به زودی مؤمنان را پاداش بزرگ خواهد داد .
﴿صفحه 232﴾

با خالصان باش

خدای متعال از این كه ثروتمندان و صاحبان مال و جاه و زر و زیور نمی پسندند پیامبر بزرگ اسلام با فقیران مؤمن و تهیدستان پاك دل و خالصان مطیع حق نشست و برخاست داشته باشد و آنان را در محضر مباركش بپذیرد ، اظهار نفرت كرد و خواسته ی بی جای آنان را مردود شمرد ، و در آیه ای بسیار بسیار مهم وظیفه ی پیامبر عزیز اسلام را در رابطه با آن چهره های نورانی و آن آلوده دلان بیان داشت :
( وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِینَ یَدْعُونَ رَبَّهُم بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِیِّ یُرِیدُونَ وَجْهَهُ وَلاَ تَعْدُ عَیْنَاكَ عَنْهُمْ تُرِیدُ زِینَةَ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَلاَ تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ذِكْرِنَا وَاتَّبَعَ هَوَاهُ وَكَانَ أَمْرُهُ فُرُطاً )(291) .
با آنان باش كه پیوسته پروردگارشان را در شب و روز عبادت می كنند و تنها خشنودی و رضای او را می خواهند و دیده از آنان برمگیر و روی از آنان برمتاب و از كسی كه دلش را از قرآنم و یادم بی خبر كرده ام و هوای نفسش را پیروی می كند و سراسر زندگی اش زیاده روی است پیروی مكن .

خدا و شیطان

پیامبر بزرگ اسلام در روایتی بسیار باارزش آنچه خوبی از انسان صادر می شود و شرایط لازم در آن جمع است خالص و پاك برای خدا می داند و آنچه زشتی از آدمی سر می زند گرچه صورتی حق به جانب داشته باشد از شیطان به حساب می آورد ; او می فرماید :
﴿صفحه 233﴾
یَا أیُّها النّاسُ إنَّما هُو اللهُ وَالشَّیطانُ وَالحقُّ وَالبَاطِلُ وَالهُدَی وَالضَّلالَةُ وَالرُّشْدُ وَالغَیُّ وَالعاجِلَةُ وَالآجِلَةُ وَالحَسناتُ وَالسَّیِّئاتُ ، فَما كَانَ مِن حَسَنات فَللهِِ وَما كَانَ مِن سَیِّئات فَلِلشَّیطانِ لَعَنهُ اللهُ(292) .
ای مردم خدا و شیطان و حق و باطل و هدایت و گمراهی و رشد و بیراهه ، دنیا و آخرت ، خوبی ها و بدی ها ، پس آنچه از خوبی هاست برای خداست و آنچه از بدی هاست برای شیطان است كه لعنت خدا بر او باد .