فهرست کتاب


زیباییهای اخلاق

استاد حسین انصاریان

بخش دهم: روش پاكان در زندگی

دستورات اخلاقی خدای متعال به پیامبر اكرم (صلی الله علیه وآله وسلم)

پیامبر عزیز اسلام علاوه بر این كه از سوی خدا در قرآن مجید توصیه به حسنات اخلاقی شده ، در غیر قرآن هم از جانب حق به حسنات اخلاقی سفارش شده است ، چنان كه در روایتی می فرماید :
أوصَانِی رَبّی بِتِسع : أوصانِی بِالإخلاصِ فِی السرّ وَالعَلانِیَةِ ، وَالعَدلِ فِی الرِّضا وَالغَضَبِ ، وَالقَصدِ فِی الفَقرِ وَالغِنی ، وَأن أعفُوَ عَمّن ظَلَمَنِی ، وَأعطِیَ من حَرَمَنی ، وَأصِلَ مَن قَطَعَنی ، وَأن یكونَ صَمتی فِكراً ، وَمَنطِقی ذِكراً ، وَنَظَری عِبراً(278) .
پروردگارم مرا به نه چیز سفارش فرمود : سفارش كرد به اخلاص در نهان و آشكار ، و عدالت در حالت رضا و غضب ، و میانه روی در هنگام فقر و ثروت ، و این كه ببخشم آن كس را كه بر من ظلم كرد ، و عطا كنم به آن كه مرا محروم داشت ، و صله ی رحم كنم با آن كه از من قطع رحم كرد ، و این كه سكوتم فكر ، و سخنم ذكر ، و نگاهم دیده ی عبرت باشد .
برای توجه بیشتر به این سفارشات و درك كردن معانی و مفاهیم با ارزش این توصیه های گرانبها از زبان ائمه ی اطهار (علیهم السلام) به توضیح مختصر هر یك از این
﴿صفحه 222﴾
وصایا می پردازیم .

1 ـ اخلاص

باارزش ترین و مفیدترین و نجات بخش ترین عمل مؤمن ، عملی است كه با هیچ هدفی جز به دست آوردن خشنودی حق انجام نگیرد و مایه ی آن جز رضای خدا چیزی نباشد و مدح و مذمت مردم در انجام یا تركش اثر نداشته باشد و از هر جهت خالص و بی غل و غش و پاك از همه ی شوائب برای خدا انجام گیرد .
مؤمن باید با به كارگیری معرفت و بصیرتش و با به میدان آوردن اراده و همتش و با مواظبت كامل از رفتار و منشش پیوسته زبان قال و عملش به پیشگاه پروردگارش اعلام كند :
( إِنَّ صَلاَتِی وَنُسُكِی وَمَحْیَایَ وَمَمَاتِی لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ )(279) .
بی تردید نمازم و همه ی عباداتم و حیات و مرگم فقط برای خدا ، پروردگار جهانیان است .
عبادت كننده باید این حقیقت را به خود تلقین كند كه : كدام چرخ در آسمان ها و زمین به اراده ی مردم می چرخد ، كدام فعل و انفعالات در عرصه ی هستی به خواست مردم انجام می گیرد ، كدام موجود به اراده ی مردم به وجود می آید و می میرد ، كدام كلید از كلیدهای بهشت و دوزخ به دست مردم است كه من عبادت و كار خیرم را برای خوشایند آنان و جلب نظرشان انجام دهم ؟!
اخلاص ورزیدن در همه ی كارها بویژه عبادت و طاعات از آثار سودمند فراوانی برخوردار است از جمله : رساندن انسان به مقام قرب و سبب پذیرفته
﴿صفحه 223﴾
شدن اعمال و نجات از دوزخ و راه یافتن به بهشت و به خصوص باز شدن چشمه های حكمت از قلب و جاری شدنش بر زبان ، چنان كه حضرت رضا (علیه السلام)از پدرانش از پیامبر اسلام روایت كرده است :
مَا أخلصَ عبدٌ للهِ عَزّ وَجلّ أربَعین صَباحاً إلاّ جَرَت یَنابِیعَ الحِكمةِ من قَلبِهِ عَلی لِسانِه(280) .
بنده ای چهل روز نسبت به خدا اخلاص نورزید مگر این كه چشمه های حكمت از قلبش بر زبانش جاری شد .
اسماعیل بن یسار می گوید : از حضرت صادق (علیه السلام) شنیدم می فرمود :
إنّ رَبَّكُم لَرَحیمٌ ، یَشكُرُ القلِیلَ ; إنّ العبدَ لَیُصلِّی الركعتَیْنِ یُریدُ بِها وجهَ اللهِ فَیُدخِلهُ اللهُ بِه الجَنّةَ(281) .
همانا پروردگارتان مهربان است ، عمل اندك را پاداش می دهد ، عبد دو ركعت نماز به خاطر خشنودی خدا به جا می آورد ، خدا به سبب آن او را وارد بهشت می كند .
حضرت امام جواد (علیه السلام) فرمود :
أفضلُ العِبادَةِ الإخلاَص(282) .
برترین عبادت اخلاص است .
و نیز حضرت امام عسكری (علیه السلام) فرمود :
لَو جَعلْتُ الدُّنیا كُلَّها لُقْمَةً وَاحِدةً ولَقَمْتُها من یَعبُدُ اللهَ خَالِصاً لَرَأَیْتُ أنِی مُقَصِّرٌ
﴿صفحه 224﴾
فی حقِّهِ(283) .
اگر همه ی دنیا را یك لقمه كنم و آن را در دهان كسی كه خدا را خالصانه عبادت می كند بگذارم فكر می كنم در حق او كوتاهی كرده ام !! »
حضرت صدیقه ی كبری فاطمه ی زهرا (علیها السلام) می فرماید :
مَن أصعَد إلی اللهِ خالِصَ عِبادَتِه ، أهبَط اللهُ عزّ وجلّ إلیه أفضلَ مَصلَحَتِهِ(284) .
كسی كه عبادت خالصش را به سوی خدا بالا فرستد ، خدای ( عز و جل ) برترین مایه ی شایستگی و صلاحیت او را به سوی او فرود آورد .