فهرست کتاب


زیباییهای اخلاق

استاد حسین انصاریان

حیات برتر و ملكوتی

این حیات حقیقتی است كه از بركت ایمان و عمل صالح و بویژه حسنات و مكارم اخلاقی و فضایل درونی در قیامت ظهور می كند ، و در كنارش علاوه بر رضایت و خشنودی حق انواع نعمت های كامل بهشتی چه در جهت مادی ، مانند : خوراكی ها ، آشامیدنی ها ، پوشاكی ها ، زینت ها و زیورها ، ظرف ها و جام ها ، تخت ها و قصرها ، و چه در جهت معنوی ، مانند : همنشینی با پیامبران و امامان و صالحان و صدیقان و شهیدان و اولیای الهی و بودن در كنار پدران و مادران و همسران و فرزندان شایسته وجود دارد ، كه همه ی آنها برای ابد و همیشه و جاوید و بدون كم شدن و قطع شدن در اختیار انسان است.
﴿صفحه 162﴾
سوره هایی مانند واقعه ، الرحمن ، انسان ، غاشیه ، و امثال و نظایر این سوره ها در قرآن مجید به گوشه ای از این نعمت ها و نیز نعمت هایی كه كسی از آن خبر ندارد(201) اشاره كرده است .
به راستی كه پیامبران و امامان به خاطر زمینه سازی برای رسیدن انسان به حیات معنوی و حیات طیّبه و حیات برتر و ملكوتی از دو جهت به انسان حق دارند و بر انسان واجب است حق آنان را سپاسگزاری نماید .
جهت اول این كه : وجود آن بزرگواران علت نهایی به وجود آمدن تمام مخلوقات و بویژه انسان است ، و به وسیله ی نورانیت و شخصیت آنان است كه انسان به حیاتش ادامه می دهد ، و روزی می خورد ، و از باران بهره مند می شود ، و خدا به خاطر آنان عذاب را دفع می كند ، و به بركت آنان قدرت مسبب الاسبابی اش را جلوه می دهد .

جهت دوم این كه : انسان به هدایت آنان هدایت می شود و از نورشان برای راه یافتن به زندگی صحیح اقتباس می كند و خدا به وسیله ی چشمه های دانش اینان حیات طیّبه به انسان می بخشد(202) .
در هر صورت بخشی از مكارم و زیبایی های اخلاق مانند تواضع باطنی و انكسار درونی و فروتنی نفسی پایه و اساس ظهور این سه حیات پرقیمت و بخش عمده و مهم آن حقایق ، آثار و نتایج این سه حیات پرقیمت است .

كامل ترین مؤمنان

اهل ایمان از نظر ایمان با یكدیگر مساوی و یكسان نیستند ، گروهی ایمانشان ضعیف ، و گروهی ایمانشان متوسط ، و گروهی ایمانشان كامل ، و از همه ی
﴿صفحه 163﴾
گروهها برتر ، كسانی هستند كه ایمانشان اكمل است .
اینان جمعیتی هستند كه از نظر اخلاق و منش ، اخلاق و منشی نیكوتر و زیباتر دارند آنچه خوبان همه دارند به تنهایی دارند .
اینان با آگاهی و معرفت نسبت به حسنات اخلاقی در مقام ظهور دادن نیكوترین و بهترین مراتب حسنات در وجود خود برآمدند و در این زمینه در صفی بعد از صف پیامبران و امامان قرار گرفتند و در حقیقت ایمانشان را به سبب احسن اخلاق به كامل ترین مرحله ی ایمان رساندند .
امام باقر (علیه السلام) كه شكافنده ی علوم و حقایق و بینای به اسرار است در این زمینه می فرماید :
إنَّ أكمَلَ المُؤمنینَ إیماناً أحْسَنَهُم خُلْقاً(203) .
كامل ترین مؤمنین از جهت ایمان نیكوترین آنان از نظر اخلاق است .
معلوم می شود بدون مكارم اخلاقی و حسنات نفسی ، ایمان در وجود انسان ناقص و در مرتبه ای ضعیف است ، و این نقص و ضعف را ارزش های اخلاقی درمان می كند و ایمان را به برترین و كامل ترین درجه ی خود می رساند .

مقرب ترین انسان در قیامت به پیامبر

آرزوی هر مؤمن روشن ضمیری است كه در قیامت از نظر جایگاه نزدیك ترین فرد به پیامبر اسلام باشد ، پیامبری كه دارای مقام محمود و مقام شفاعت و دارای لوای توحید و حمد و از طرف پروردگار مهربان در میان تمام اوّلین و آخرین منزلت و مرتبه ای ویژه دارد .
پیامبری كه از روی درستی و راستی برای نجات بشریت تا قیامت به عنوان
﴿صفحه 164﴾
بشیر و نذیر فرستاده شد .
پیامبری كه دعوت كننده به خدا و چراغ پرفروغ الهی در جامعه ی انسانی است .
پیامبری كه جوامع كلم و كوثر و قرآن و دلایل و بیّنات و معجزات خاص به او داده شد .
پیامبری كه از سابقین و بلكه بهترین سابقین و پیروان واقعی اش اصحاب یمین هستند .
پیامبری كه آیین كامل حق به دست او آشكار شد و انتشار یافت و كعبه به دست او باز شد و بت های آویخته در آن به دستور او به دست امیرالمؤمنین (علیه السلام)شكست و سرنگون گشت ، پیامبری كه در دنیا آقای فرزندان آدم و در آخرت زینت قیامت است .
پیامبری كه روزی چند بار در اذان و در تشهد نماز نامش همراه با نام خدا برده می شود و هیچ كافری جز با شهادت به وحدانیت حق و رسالت او از عرصه ی كفر به فضای ایمان درنمی آید .
پیامبری كه در قرآن به رأفت و رحمت ستوده شده است .
پیامبری كه افضل و اشرف و اعزّ و اكرم و احكم و اعبد و اطهر و اقوم و اشجع و احلم و اكمل و خلاصه برترین آفریده ی خدای مهربان در همه ی شؤون است .
چنین شخصیت والا و باعظمتی مؤمن را راهنمایی می كند كه اگر علاقه دارد در قیامت از نظر جایگاه از نزدیك ترین افراد به من باشد باید اخلاقش نیكوترین اخلاق باشد :
أقربُكُم مِنّی مَجلِساً یَومَ القِیامَةِ أحسنُكُم خُلْقاً وَخیرُكُم لاِهلِهِ(204) .
﴿صفحه 165﴾
نزدیك ترین شما به من از نظر جایگاه در قیامت نیكوترینتان از جهت اخلاق و بهترینتان نسبت به خانواده اش می باشد .
در روایتی دیگر فرموده است :
أقربُكم مِنّی غَداً فِی المَوقِفِ أصدَقُكُم لِلحَدِیثِ وَأدّاكُم لِلأمانَةِ وَأحسَنُكُم خُلُقاً(205) .
نزدیك ترین شما به من در قیامت راستگوترینتان در گفتار و اداكننده ترینتان نسبت به امانت و نیكوترینتان از نظر اخلاق است .