فهرست کتاب


زیباییهای اخلاق

استاد حسین انصاریان

دعایی عجیب كنار خانه ی حق

امیرالمؤمنین (علیه السلام) در حال طواف بیت ، مردی را دید كه پرده ی خانه ی كعبه را گرفته و از خدای مهربان چهار هزار درهم درخواست می كند . حضرت نزد او رفت و فرمود : این چهار هزار درهم را برای چه می خواهی ؟ گفت : كیستی ؟ فرمود : علی بن ابیطالبم . گفت : یا علی ! دعایم مستجاب شد . اگر مستجاب نشده بود مرا به تو راهنمایی نمی كردند ، اكنون چهار هزار درهم را به من عطا كن ; زیرا هزار درهمش را می خواهم به قرضی كه به مردم دارم بپردازم ، و هزار درهمش را می خواهم مغازه ای جهت كسب و كار تهیه كنم ، و هزار درهمش را می خواهم سرمایه ی داد و ستد قرار دهم ، و با هزار درهمش ازدواج كنم .
حضرت فرمود : سفری به مدینه بیا تا آن را به تو بپردازم ; زیرا در اینجا به اندازه ای كه به تو بپردازم درهم و دینار ندارم .
آن مرد پس از مدتی به مدینه آمد . در میان كوچه كودكانی را دید كه با یكدیگر
﴿صفحه 85﴾
بازی می كردند ، به یكی از آنان گفت : خانه ی علی كجاست ؟ آن كودك به او گفت : خانه ی علی را برای چه می خواهی ؟ گفت : علی بر عهده گرفته كه چهار هزار درهم به من بپردازد . كودك گفت : دنبال من بیا تا تو را به خانه ی علی برم .
در راه به كودك گفت : نامت چیست ؟ گفت : حسین . گفت : با علی چه نسبتی داری ؟ گفت : فرزند اویم . چون به خانه رسیدند حضرت حسین وارد خانه شد و به پدر گفت : مردی عرب جهت گرفتن چهار هزار درهم خدمت شما آمده . حضرت كه در آن زمان جز باغی در اختیار نداشتند ، آن را به دوازده هزار درهم فروختند ، چهار هزار درهمش را به آن مرد نیازمند دادند و باقی مانده ی آن را كنار مسجد به تهیدستان واگذار نمودند(87) .
4 ـ دعای روزه دار
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) درباره ی ماه رمضان فرموده است :
شَهرٌ دُعِیتُم فِیه إلَی ضِیَافَةِ الله(88) .
ماه رمضان ماهی است كه شما در آن به ضیافت و مهمانی خدا دعوت شده اید .
در این مهمانی معنوی كه مهماندارش خدا است ، آنچه را كه مهمان به صلاح دنیا و آخرتش باشد از مهماندار بخواهد یقیناً به او عنایت خواهد كرد .
امام صادق (علیه السلام) در روایتی پرارزش فرموده است :
نَومُ الصَّائِمِ عِبادَةٌ ، وَصَمْتُهُ تَسبیحٌ ، وَعَمَلُهُ مُتَقَبَّلٌ ، وَدُعاؤُهُ مُسْتَجابٌ(89) .
﴿صفحه 86﴾
خواب روزه دار عبادت ، و سكوتش تسبیح ، و عملش مورد قبول ، و دعایش مستجاب است .
راستی ، شگفت آور است كه خواب انسان كه در آن حالت هیچ تكلیفی بر عهده ی او نیست عبادت به حساب آید ، و سكوتش به عنوان تسبیح خدا در پرونده اش ثبت گردد ، و عمل اندك و ناقابلش كه بخشی از آن گرسنه ماندن از فجر تا مغرب است مورد قبول قرار گیرد ، و دعایش به اجابت برسد !!
آری ، ضیافت خدا جز این ، معنایی ندارد ، ضیافتی كه مهمانش روزه دار و مهماندارش خدای كریم است باید غذای سفره اش تجلی رحمت و لطف و كرامت و مغفرت باشد .
ای كرمت در دو جهان یار من *** لطف تو ای دوست نگهدار من
ای تو مرا چشمه ی ماء معین *** عشق تو با آب و گلم شد عجین
ای تو انیس دل دلدادگان *** نور وجود همه آزادگان
از گنه ای یار نجاتم بده *** لطف كن و برگ براتم بده
كن نظری بر من زار و فقیر *** بنده ی عصیان گر و خوار و حقیر
زنگ كدورت ز دلم پاك كن *** آه مرا تا برِ افلاك كن
خلوت شب بخش مرا ای حبیب *** درد مرا ده تو شفا ای طبیب(90)
* * *
﴿صفحه 87﴾
وَاللهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ
آل عمران ( 3 ) : 134

بخش چهارم: حسنات اخلاقی

﴿صفحه 89﴾

هدف آفرینش انسان

قرآن مجید و روایات اهل بیت (علیهم السلام) در زمینه ی هدف آفرینش انسان نكات و لطایف و اشارات و حكمت هایی دارند كه انسان از درك و فهم آن ها لذت می برد و علاقه مند می شود كه خود را با آن حقایق ملكوتی و واقعیات معنوی كه همه ی ارزش انسان به آنهاست هماهنگ كند .
قرآن مجید تبدیل شدن خاك مرده را به اراده و قدرت خدا به صورت انسان كه كارگاهی عظیم و كارخانه ای كم نظیر و منبع انواع استعدادها و مستعد اشرف موجودات شدن و گل سرسبد آفرینش گردیدن است برای چهار هدف مقدس و والا می داند :
1 ـ كسب معرفت و دانشی گسترده به گستردگی آسمان ها و زمین و ایام و اوقات(91) .
2 ـ تحصیل عبادت و بندگی ، برای رسیدن به رضایت حق و رضوان الهی و حیات جاوید و پرنعمت آخرت(92) .
3 ـ آراسته شدن به نیكوترین و زیباترین عمل در همه ی زمینه های زندگی
﴿صفحه 90﴾
فردی و خانوادگی و اجتماعی(93) .
4 ـ رسیدن به رحمت الهیه و غرق شدن در الطاف و عنایات حضرت حق و آرمیدن در سایه ی توجه پروردگار مهربان(94) .
روایات هم بعد از قرآن به زیباترین صورت به این معنا اشاره كرده اند ; از جمله روایتی است كه صدوق از امام به حق ناطق حضرت جعفر صادق (علیه السلام) در كتاب باارزش علل الشرایع نقل می كند :
جعفر بن محمد بن عمارة عن أبیه قال : « سألتُ الصادقَ جعفرَ بن محمد (علیه السلام)فَقُلتُ له : لِمَ خلقَ اللهُ الخَلق » ؟ فقال : « إنّ اللهَ تبارَكَ وتَعالی لَم یَخلُقْ خَلقَه عَبَثاًوَلم یَترُكهُم سُدیً ، بَل خَلَقَهُم لاِظهار قُدرَتِهِ وَلَیكَلّفَهُم طاعَتَه ، فَیَستَوْجِبوا بِذلك رِضوانَه ; وَما خَلَقَهُم لِیَجلِبَ مِنهم مَنفَعةً ، وَلا لِیَدفَع بِهِم مَضرّةً ، بل خَلَقَهُم لِینفَعَهُم وَیوصِلَهم إلی نعیمِ الأبد »(95) .
جعفر بن عماره از پدرش روایت می كند كه گفت : « از حضرت صادق (علیه السلام)پرسیدم خدا انسان ها را برای چه هدفی آفرید » ؟ امام فرمود : « خدای بزرگ انسان را بیهوده نیافرید و باطل و بی جهت وا نگذاشت ، بلكه برای اظهار قدرتش آفرید و برای این كه طاعتش را به آنان تكلیف كند ، در نتیجه به خاطر طاعتش مستوجب رضایتش شوند ; و آنان را نیافرید تا از جانب آنان منفعتی جلب كند و زیان و خسارتی دفع نماید ، بلكه آنان را آفرید تا سودی به آنان رساند و ایشان را به نعمت های ابد برساند » .
آری ، وجود مقدسی كه جامع همه ی كمالات است ، بیهوده كاری و عمل باطل و عبث در پیشگاهش راه ندارد . ما هر موجودی را كه به دقت و تأمّل مورد
﴿صفحه 91﴾
مطالعه قرار دهیم او را جلوه ای از صفات حضرت حق می بینیم .
شما به دقت خود را بنگرید ، می یابید كه همه ی وجود شما ظهور قدرت وحكمت وعدالت و رحمت و بارئیت و مصوریت و خالقیت و بصیرت و علم خداست.
آری ، در تمام زوایای وجود ما اسما و صفات خدا دیده می شود ، و اگر غیر از این بود ، یا نبودیم و یا به صورتی ناقص و عیب دار قدم به عرصه ی هستی می گذاشتیم .
بر ما واجب است كه پرده ی غفلت از چشم دل به یكسو زنیم و هر حجاب شیطانی را از جان و قلب خود كنار نهیم و با كمك عقل و آیات حق و راهنمایی پیامبران و امامان به خود نظر كنیم تا بیابیم كه ما خلیفه ی حق و نایب مناب خدا و افق طلوع صفات و اسماییم .