فهرست کتاب


زیباییهای اخلاق

استاد حسین انصاریان

بخش یكم: تفاوت مؤمن و فاسق

﴿صفحه 21﴾

فضایل و رذایل

فضایل ، ارزش های خدادادی است كه از آنها به عنوان ارزش های فطری و طبیعی یاد شده است ; ارزش هایی كه انسان از راه معرفت و دانش و تمرین های عملی و ریاضت های شرعی آنها را به دست می آورد . و هر آنچه ضد آن است ، و قرار داشتنش بر صفحه ی وجود انسان از قدر و قیمت او می كاهد و وی را به شرارت و گناه و مزاحمت برای دیگران و پایمال كردن حقوق انسان ها می كشاند ، رذایل نامیده شده است .
انصاف و عدل ، جود و كرم ، تواضع و فروتنی ، صدق و صداقت ، امانت داری و وفای به عهد ، شجاعت و عفت ، مهرورزی و ادب از جنس فضایل ; و ظلم و ستم ، بخل و حرص ، تكبر و خودبینی ، نفاق و دورویی ، ترس و شهوت رانی ، و كینه و بی تربیتی از جنس رذایل است .
از آنجا كه بر اساس آیات قرآن و روایت اهل بیت (علیهم السلام) فضایل ، پرتو و شعاع ایمان و رذایل ، نشانه ی كوردلی و تاریكی درون و حالت بسیار زشت فسق است ، بایست دیدگاه قرآن و روایات را در مورد این دو صفت دانست و ما در قدم اول تلاش كرده ایم مؤمن و فاسق را ـ كه یكی برخودار از فضایل و دیگری آلوده به رذایل است ـ از نگاه قرآن و روایات بشناسیم و بررسی نماییم .
﴿صفحه 22﴾

پرسش و پاسخی از حضرت حق

وجود مبارك حضرت حق در یكی از آیات سوره ی مباركه ی سجده پرسش زیر را مطرح كرده و به آن پاسخ می دهد .
أَفَمَن كَانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كَانَ فَاسِقاً لاَ یَسْتَوُونَ )(1) .
آیا كسی كه مؤمن است همچون كسی است كه از فرمانِ ] خدای [ بیرون رفته ؟! هرگز برابر نیستند .
سبب این كه خود به آن پاسخ می دهد این است كه : غیر او به حقایقی كه در این پرسش نهفته است آگاهی ندارد . و پس از آن در آیات دیگر ، تفسیر و توضیحی نسبت به آیه ای كه حاوی پرسش و پاسخ است می آورد .
حضرت حق در این آیه ی شریفه می پرسد : آیا كسی كه مؤمن است ، یعنی اعتقاد به خدا و قیامت دارد و دارای فضایل اخلاقی است و كارهای پسندیده انجام می دهد ، با كسی كه از مدار طاعت حق بیرون افتاده ، و از فضای پاك انسانیت خارج شده ، و از حوزه ی امن خدا گریخته و به ناچار اسیر شیطان ها و دیوان و غولان و هوا و هوس شده ، و از اعتقاد به خدا و قیامت تهی گشته ، و به رذایل اخلاقی دچار آمده و به كارهای ناپسند روی آورده مساوی ویكسان است؟
پاسخ می دهد : هرگز این دو نفر برابر و مساوی نیستند ; زیرا :
مؤمن در اوج ارزش و فاسق در نهایت پستی است .
مؤمن مقرب حضرت حق و فاسق در دوری از درگاه دوست است .
مؤمن سزاوار پاداش و فاسق مستحق كیفر و عذاب است .
مؤمن اهل نجات و فاسق محروم از نجات است .
﴿صفحه 23﴾