اصول کافی جلد چهارم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید هاشم رسولی محلاتی

باب كیفیت نشستن

بَابُ الْجُلُوسِ
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنْ عَبْدِ الْعَظِیمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ الْعَلَوِیِّ رَفَعَهُ قَالَ كَانَ النَّبِیُّ ص یَجْلِسُ ثَلَاثاً الْقُرْفُصَا وَ هُوَ أَنْ یُقِیمَ سَاقَیْهِ وَ یَسْتَقْبِلَهُمَا بِیَدَیْهِ وَ یَشُدَّ یَدَهُ فِی ذِرَاعِهِ وَ كَانَ یَجْثُو عَلَى رُكْبَتَیْهِ وَ كَانَ یَثْنِی رِجْلًا وَاحِدَةً وَ یَبْسُطُ عَلَیْهَا الْأُخْرَى وَ لَمْ یُرَ ص مُتَرَبِّعاً قَطُّ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 482 روایة: 1
1- عبدالعظیم بن عبداللّه در حدیث مرفوعى (كه سند را بمعصوم علیه السلام رسانده) حدیث كند كه فرمود: پیغمبر (ص) سه جور مى نشست:
1- سرپا مى نشست و آن اینگونه است كه ساقهاى پا را از زمین بلند كند و دو زانو را در میان دو دست خود حلقه وار بگیرد (و رانها را بشكم بچسباند) و بشانه پاها را ببندد 2- و گاهى دو زانو مى نشست 3 - و گاهى یك پا را خم مى كرد و پاى دیگر را روى آن مى انداخت، و هرگز دیده نشد كه آنحضرت (ص) چهار زانو بنشیند.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ قَالَ رَأَیْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع قَاعِداً وَاضِعاً إِحْدَى رِجْلَیْهِ عَلَى فَخِذِهِ فَقُلْتُ إِنَّ النَّاسَ یَكْرَهُونَ هَذِهِ الْجِلْسَةَ وَ یَقُولُونَ إِنَّهَا جِلْسَةُ الرَّبِّ فَقَالَ إِنِّی إِنَّمَا جَلَسْتُ هَذِهِ الْجِلْسَةَ لِلْمَلَالَةِ وَ الرَّبُّ لَا یَمَلُّ وَ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لَا نَوْمٌ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 482 روایة: 2
2- ابو حمزه ثمالى گوید: حضرت على بن الحسین علیهما السلام را دیدم كه نشسته بود و یكى از دو پاى خود را بر ران دیگر گذارده بود، من عرضكردم: مردم از این نوع نشستن خوششان نیاید و میگویند: این نشستن پروردگار است؟ حضرت فرمود: اینكه من اینطور نشستم براى این بود كه دلتنگ بودم، و پروردگار كه دلتنگ نمى شود و چرت و خواب او را نمى گیرد.
توضیح - در ضمن حدیث (5) شرحى بر این حدیث نیز بیاید.
3- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُرَازِمٍ عَنْ أَبِی سُلَیْمَانَ الزَّاهِدِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ رَضِیَ بِدُونِ التَّشَرُّفِ مِنَ الْمَجْلِسِ لَمْ یَزَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَلَائِكَتُهُ یُصَلُّونَ عَلَیْهِ حَتَّى یَقُومَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 482 روایة: 3
3- حضرت صادق (ع) فرمود: هر كه بمجلسى بدون تشریفات خشنود باشد خداى عزوجل و فرشتگانش پیوسته بر او رحمت فرستند تا از آن مجلس برخیزد.
(3710) 4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَیْدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَكْثَرَ مَا یَجْلِسُ تُجَاهَ الْقِبْلَةِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 483 روایة: 4
4- و نیز فرمود علیه السلام كه رسول خدا (ص) بیشتر اوقات كه مى نشست رو بقبله بود.
5- أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ جَلَسَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مُتَوَرِّكاً رِجْلُهُ الْیُمْنَى عَلَى فَخِذِهِ الْیُسْرَى فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ جُعِلْتُ فِدَاكَ هَذِهِ جِلْسَةٌ مَكْرُوهَةٌ فَقَالَ لَا إِنَّمَا هُوَ شَیْ ءٌ قَالَتْهُ الْیَهُودُ لَمَّا أَنْ فَرَغَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ جَلَسَ هَذِهِ الْجِلْسَةَ لِیَسْتَرِیحَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْمٌ وَ بَقِیَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مُتَوَرِّكاً كَمَا هُوَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 483 روایة: 5
5- حماد بن عثمان گوید: حضرت صادق (ع) روى پاى چپ نشست و پاى راست را روى ران چپ گذارد، پس مردى باو عرضكرد: قربانت گردم این نوع نشستن خوب نیست!؟ فرمود: نه این حرفى است كه یهود گویند: كه چون خداى عزوجل از آفریدن آسمانها و زمین فارغ شد، و بر عرش استوار گردید براى استراحت (و رفع خستگى) اینگونه نشست، پس خداى تعالى این آیه (یعنى آیة الكرسى) را نازل كرد: «اللّه لا اله هو الحى القیوم لا تأخذه سنة و لا نوم» و حضرت صادق (ع) بهمانطور كه نشسته بود حركت نكرد.
6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِیرَةِ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا دَخَلَ مَنْزِلًا قَعَدَ فِی أَدْنَى الْمَجْلِسِ إِلَیْهِ حِینَ یَدْخُلُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 483 روایة: 6
6- حضرت صادق (ع) فرمود: رسول خدا (ص) اینگونه بود كه در هر منزلى وارد مى شد همان دم در مى نشست.
7- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَیْدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع سُوقُ الْمُسْلِمِینَ كَمَسْجِدِهِمْ فَمَنْ سَبَقَ إِلَى مَكَانٍ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ إِلَى اللَّیْلِ قَالَ وَ كَانَ لَا یَأْخُذُ عَلَى بُیُوتِ السُّوقِ كِرَاءً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 483 روایة: 7
7- و نیز فرمود علیه السلام: امیر المؤمنین علیه السلام فرموده: بازار مسلمانان چون مسجد آنها است، پس هركس بمكانى از آن پیشى گرفت (و زودتر از دیگران در جائى نشست) او سزاوارتر است بدانجا تا بشب، و فرمود: آنحضرت از دكانهاى بازار كرایه از مردم نمى گرفت.
8- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَنْبَغِی لِلْجُلَسَاءِ فِی الصَّیْفِ أَنْ یَكُونَ بَیْنَ كُلِّ اثْنَیْنِ مِقْدَارُ عَظْمِ الذِّرَاعِ لِئَلَّا یَشُقَّ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ فِی الْحَرِّ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 483 روایة: 8
8- و نیز فرمود علیه السلام: شایسته است براى آنان كه در تابستان دور هم مى نشینند كه میان هر دو نفر باندازه یك استخوان ذراع فاصله باشد كه از گرما ناراحت نشوند.
(3715) 9- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ رَأَیْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَجْلِسُ فِی بَیْتِهِ عِنْدَ بَابِ بَیْتِهِ قُبَالَةَ الْكَعْبَةِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 484 روایة: 9
9- حماد بن عثمان گوید: حضرت صادق (ع) را دیدم در اطاقش دم در رو بقبله مى نشست.

باب وضعیت نشستن

بَابُ الِاتِّكَاءِ وَ الِاحْتِبَاءِ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الِاتِّكَاءُ فِی الْمَسْجِدِ رَهْبَانِیَّةُ الْعَرَبِ إِنَّ الْمُؤْمِنَ مَجْلِسُهُ مَسْجِدُهُ وَ صَوْمَعَتُهُ بَیْتُهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 484 روایة: 1
1- حضرت صادق (ع) فرمود: تكیه زدن (بر دستها) در مسجد رهبانیت (یعنى گوشه نشینى و ریاضت) عرب است، همانا مجلس مومن مسجد است و عبادتگاهش خانه او است.
شرح:
رهبانیت بمعناى گوشه گیرى و عزلت از دنیا و ریاضت كشیدن است، و در حدیث است كه پیغمبر (ص) فرمود: رهبانیت در اسلام نیست، و این روى این جهت بوده كه ترسایان، از دنیا و اهل آن كناره گیرى مى كردند و تن خود را مانند مرتاضان بانواع شكنجه و عذاب دچار مى كردند تا روح خود را تقویت كنند، و اسلام از این نوع عمل جلوگیرى فرمود، و محتمل است كه مقصود از این حدیث این باشد كه رهبانیت عرب باینست كه در مسجد باین كیفیت بنشینند (كه دستها را بجاى عصا براى بدن تكیه گاه كنند) و خلاصه منظور از این حدیث مدح این وضع از نشستن است، و ممكن است مذمت از این نحو نشستن باشد و مقصود این باشد كه چنانچه رهبانیت بدعتى بود كه ترسایان گذارده بودند، اینگونه نشستن نیز در مسجد از بدعتهاى عرب است، و مجلسى (ره) این احتمال دوم را ظاهر دانسته، ولى بنظر مى رسد كه احتمال اول ظاهر باشد چنانچه در حدیث آمده است كه رسول خدا (ص) فرمود: رهبانیت امت من نشستن در مساجد بخاطر انتظار نماز است.
2- عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الِاحْتِبَاءُ فِی الْمَسْجِدِ حِیطَانُ الْعَرَبِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 484 روایة: 2
2- امام صادق علیه السلام فرمود: در مسجد روى پا نشستن و زانوها را با دو دست حلقه وار بغل گرفتن دیوار عربها است.
شرح:
یعنى چنانچه كسى كه كنار دیوار بنشینند براى رفع خستگى بدیوار تكیه كنند عربها هم كه در مسجد بنشینند بجاى دیوار براى تكیه زدن از این نحو نشستن استفاده كنند.
3- مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ وَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الِاحْتِبَاءُ حِیطَانُ الْعَرَبِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 485 روایة: 3
3- (مانند حدیث (2) است)
4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ سَمَاعَةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الرَّجُلِ یَحْتَبِی بِثَوْبٍ وَاحِدٍ فَقَالَ إِنْ كَانَ یُغَطِّی عَوْرَتَهُ فَلَا بَأْسَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 485 روایة: 4
4- سماعه گوید: از حضرت صادق (ع) پرسیدم: كه مردى یك پیراهن بیش در تنش نیست، مى تواند روى پا بنشیند؟ فرمود: اگر آن پیراهن عورتش را مى پوشاند عیب ندارد.
توضیح - عربها در زمانهاى قدیم معمولاً یك پیراهن بلند بتن مى كردند و زیر آن چیزى مانند شلوار نداشته اند چنانچه اكنون نیز در میان اعراب بدوى و چادر نشین چنین معمول است، از اینرو سماعة مى پرسد كه با چنین وضعى نشستن روى پا بآن كیفیت كه رانها بشكم چسبیده و زانوها با دو دست حلقه وار نگهدارى شده و خواه ناخواه عورتین روى زمین قرار گیرد چگونه است؟ امام علیه السلام در پاسخ فرمود: كه اگر عورتش را بپوشاند عیبى ندارد.
(3720) 5- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَا یَجُوزُ لِلرَّجُلِ أَنْ یَحْتَبِیَ مُقَابِلَ الْكَعْبَةِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 485 روایة: 5
5- حضرت صادق (ع) فرمود: روا نیست كه انسان در برابر خانه كعبه سرپا بنشیند.

باب شوخى و خنده

بَابُ الدُّعَابَةِ وَ الضَّحِكِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ الرَّجُلُ یَكُونُ مَعَ الْقَوْمِ فَیَجْرِی بَیْنَهُمْ كَلَامٌ یَمْزَحُونَ وَ یَضْحَكُونَ فَقَالَ لَا بَأْسَ مَا لَمْ یَكُنْ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ عَنَى الْفُحْشَ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص كَانَ یَأْتِیهِ الْأَعْرَابِیُّ فَیُهْدِی لَهُ الْهَدِیَّةَ ثُمَّ یَقُولُ مَكَانَهُ أَعْطِنَا ثَمَنَ هَدِیَّتِنَا فَیَضْحَكُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ كَانَ إِذَا اغْتَمَّ یَقُولُ مَا فَعَلَ الْأَعْرَابِیُّ لَیْتَهُ أَتَانَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 485 روایة: 1
1- معمر بن خلاد گوید: از حضرت رضا علیه السلام پرسیدم: و عرضكردم: قربانت گردم مردى در میان جمعى است و سخنى بمیان آید و آنها شوخى كنند و بخندند؟ فرمود: باكى نیست تا آنجا كه نباشد و گمانم كه مقصودش فحش بود (یعنى در صورتیكه بفحش و هرزه گوئى نكشد، و فحش در آن نباشد) سپس فرمود: همانا رسول خدا (ص) اینگونه بود كه عرب بیابانى نزدش مى آمد و هدیه اى برایش مى آورد و همانجا مى گفت: بهاى هدیه ما را بده، پس رسول خدا (ص) مى خندید، و هر زمان كه اندوهگین مى شد مى فرمود: آن عرب بیابانى چه شد؟ كاش نزد ما مى آمد.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ شَرِیفِ بْنِ سَابِقٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ أَبِی قُرَّةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا مِنْ مُؤْمِنٍ إِلَّا وَ فِیهِ دُعَابَةٌ قُلْتُ وَ مَا الدُّعَابَةُ قَالَ الْمِزَاحُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 486 روایة: 2
2- فضل بن ابى قره گوید: حضرت صادق (ع) فرمود: هیچ مؤمنى نیست جز اینكه در او دعابة هست، من عرضكردم: دعابة چیست؟ فرمود: مزاح.
3- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ یَحْیَى بْنِ سَلَّامٍ عَنْ یُوسُفَ بْنِ یَعْقُوبَ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ یُونُسَ الشَّیْبَانِیِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كَیْفَ مُدَاعَبَةُ بَعْضِكُمْ بَعْضاً قُلْتُ قَلِیلٌ قَالَ فَلَا تَفْعَلُوا فَإِنَّ الْمُدَاعَبَةَ مِنْ حُسْنِ الْخُلُقِ وَ إِنَّكَ لَتُدْخِلُ بِهَا السُّرُورَ عَلَى أَخِیكَ وَ لَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یُدَاعِبُ الرَّجُلَ یُرِیدُ أَنْ یَسُرَّهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 486 روایة: 3
3- یونس شیبانى گوید: حضرت صادق (ع) فرمود: شوخى كردن شما با همدیگر چگونه است؟ عرضكردم: اندك است، فرمود: اینگونه نباشید زیرا شوخى از خوش خلقى است، و تو بدان وسیله برادرت را خوشحال و مسرور كنى، و هر آینه رسول خدا (ص) با كسى شوخى مى كرد و مى خواست كه او را شاد و مسرور كند.
4- صَالِحُ بْنُ عُقْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یُحِبُّ الْمُدَاعِبَ فِی الْجَمَاعَةِ بِلَا رَفَثٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 486 روایة: 4
4- عبداللّه بن محمد جعفى گوید: شنیدم حضرت باقر (ع) مى فرمود: خداى عزوجل آنكس كه میان جمعى شوخى و خوشمزگى كند دوستش دارد در صورتیكه فحشى نباشد.
(3725) 5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ كُلَیْبٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ ضَحِكُ الْمُؤْمِنِ تَبَسُّمٌ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 486 روایة: 5
5- حضرت صادق (ع) فرمود: خنده مؤمن تبسم است.
6- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَثْرَةُ الضَّحِكِ تُمِیتُ الْقَلْبَ وَ قَالَ كَثْرَةُ الضَّحِكِ تَمِیثُ الدِّینَ كَمَا یَمِیثُ الْمَاءُ الْمِلْحَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 486 روایة: 6
6- و نیز فرمود علیه السلام: خنده بسیار دل را بمیراند. و فرمود: بسیار خندیدن دین را آب كند چنانچه آب نمك را.
7- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ مِنَ الْجَهْلِ الضَّحِكَ مِنْ غَیْرِ عَجَبٍ قَالَ وَ كَانَ یَقُولُ لَا تُبْدِیَنَّ عَنْ وَاضِحَةٍ وَ قَدْ عَمِلْتَ الْأَعْمَالَ الْفَاضِحَةَ وَ لَا یَأْمَنِ الْبَیَاتَ مَنْ عَمِلَ السَّیِّئَاتِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 486 روایة: 7
7- و نیز فرمود علیه السلام خنده بى مورد از نادانى است. (سكونى راوى حدیث) گوید: و آن حضرت پیوسته مى فرمود: خنده اى كه دندانها آشكار شود مكن با اینكه كردارهاى رسوا كننده اى انجام داده اى، و آنكس كه كارهاى زشت كرده از بلاهاى شبانه آسوده نیست.
توضیح - این عبارت امام علیه السلام جنبه فنى دارد و روى مراعات سجع در بیان باین تعبیر فرموده، و مقصود این است كه انسانى آلوده بگناهانى است (كه هر یك از آنها اگر آشكار شود براى رسوائى او كافى است) با چنین وضعى خنده از ته دل كه حاكى از آسودگى خاطر اوست برایش روا نیست.
8- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِیِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِیَّاكُمْ وَ الْمِزَاحَ فَإِنَّهُ یَذْهَبُ بِمَاءِ الْوَجْهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 487 روایة: 8
8- حضرت صادق (ع) فرمود: مبادا مزاح كنید كه آبرو را مى برد.
9- عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا أَحْبَبْتَ رَجُلًا فَلَا تُمَازِحْهُ وَ لَا تُمَارِهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 487 روایة: 9
9- و نیز فرمود علیه السلام: هرگاه مردى را دوست دارى با او مزاح و ستیزه مكن.
(3730) 10- عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ الْقَهْقَهَةُ مِنَ الشَّیْطَانِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 487 روایة: 10
10- و نیز فرمود علیه السلام: قهقهه از شیطان است.
11- حُمَیْدُ بْنُ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْكِنْدِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْمِیثَمِیِّ عَنْ عَنْبَسَةَ الْعَابِدِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ كَثْرَةُ الضَّحِكِ تَذْهَبُ بِمَاءِ الْوَجْهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 487 روایة: 11
11- عنبسه عابد گوید: شنیدم حضرت صادق (ع) مى فرمود: خنده بسیار آبرو را مى برد.
12- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع إِیَّاكُمْ وَ الْمِزَاحَ فَإِنَّهُ یَجُرُّ السَّخِیمَةَ وَ یُورِثُ الضَّغِینَةَ وَ هُوَ السَّبُّ الْأَصْغَرُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 487 روایة: 12
12- و نیز فرمود علیه السلام: امیر المؤمنین علیه السلام فرموده: مبادا شوخى كنید كه كینه آورد و دشمنى بجاى گذارد، و آن دشنام كوچك است.
13- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ خَالِدِ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِذَا قَهْقَهْتَ فَقُلْ حِینَ تَفْرُغُ اللَّهُمَّ لَا تَمْقُتْنِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 487 روایة: 13
13- حضرت باقر (ع) فرمود: هرگاه قهقهه زدى پس از فراغت از آن بگو: «اللهم لا تمقتنى» (بار خدایا مرا دشمن مدار).
14- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَجَّالِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ وَ عَلِیِّ بْنِ عُقْبَةَ وَ ثَعْلَبَةَ رَفَعُوهُ إِلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ وَ أَبِی جَعْفَرٍ أَوْ أَحَدِهِمَا ع قَالَ كَثْرَةُ الْمِزَاحِ تَذْهَبُ بِمَاءِ الْوَجْهِ وَ كَثْرَةُ الضَّحِكِ تَمُجُّ الْإِیمَانَ مَجّاً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 488 روایة: 14
14- حضرت باقر و حضرت صادق یا یكى از آندو علیهما السلام فرمودند: شوخى بسیار آبرو را ببرد و خنده بسیار ایمان را بیكسو پرتاب كند.
(3735) 15- حُمَیْدُ بْنُ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْمِیثَمِیِّ عَنْ عَنْبَسَةَ الْعَابِدِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ الْمِزَاحُ السِّبَابُ الْأَصْغَرُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 488 روایة: 15
15- عنبسه عابد گوید: شنیدم حضرت صادق (ع) مى فرمود: شوخى دشنام كوچك است.
16- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِیَّاكُمْ وَ الْمِزَاحَ فَإِنَّهُ یَذْهَبُ بِمَاءِ الْوَجْهِ وَ مَهَابَةِ الرِّجَالِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 488 روایة: 16
16- و نیز آن حضرت علیه السلام فرمود: از شوخى بپرهیزید زیرا آبرو را بریزد و شكوه و بزرگى مردان را ببرد (مراد اینستكه در مزاح حد اعتدال را نگهدارید و زیاده روى نكنید).
17- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنْ أَبِی الْعَبَّاسِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لَا تُمَارِ فَیَذْهَبَ بَهَاؤُكَ وَ لَا تُمَازِحْ فَیُجْتَرَأَ عَلَیْكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 488 روایة: 17
17- و نیز فرمود علیه السلام: ستیزه مكن كه شخصیت تو را ببرد، و شوخى مكن كه روى مردم بتو باز شود و بر تو دلیر شوند.
18- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ صَالِحِ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَا تُمَازِحْ فَیُجْتَرَأَ عَلَیْكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 488 روایة: 18
18- و نیز فرمود علیه السلام: شوخى مكن تا بر تو دلیر شوند.
19- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِی خَلَفٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع أَنَّهُ قَالَ فِی وَصِیَّةٍ لَهُ لِبَعْضِ وُلْدِهِ أَوْ قَالَ قَالَ أَبِی لِبَعْضِ وُلْدِهِ إِیَّاكَ وَ الْمِزَاحَ فَإِنَّهُ یَذْهَبُ بِنُورِ إِیمَانِكَ وَ یَسْتَخِفُّ بِمُرُوءَتِكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 488 روایة: 19
19- حضرت ابوالحسن علیه السلام بیكى از فرزندانش سفارش كرد یا فرمود: پدرم بیكى از فرزندانش چنین فرمود: از شوخى بپرهیز كه آن نور ایمان ترا ببرد، و مردانگیت را سبك كند.
(3740) 20- عَنْهُ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مِهْزَمٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ كَانَ یَحْیَى بْنُ زَكَرِیَّا ع یَبْكِی وَ لَا یَضْحَكُ وَ كَانَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ ع یَضْحَكُ وَ یَبْكِی وَ كَانَ الَّذِی یَصْنَعُ عِیسَى ع أَفْضَلَ مِنَ الَّذِی كَانَ یَصْنَعُ یَحْیَى ع
اصول كافى جلد 4 صفحه: 488 روایة: 20
20- حضرت كاظم علیه السلام فرمود: یحیى بن زكریا علیه السلام اینگونه بود كه گریه مى كرد و نمى خندید، و عیسى بن مریم علیه السلام اینگونه بود كه هم مى خندید و هم گریه مى كرد، و آنچه عیسى علیه السلام مى كرد بهتر بود از آنچه یحیى علیه السلام مى كرد.