فهرست کتاب


اصول کافی جلد چهارم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید هاشم رسولی محلاتی

باب نامه نوشتن مسلمان با اهل ذمه یهود و نصارى و مجوس

بَابُ مُكَاتَبَةِ أَهْلِ الذِّمَّةِ
(3655) 1- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْكُوفِیُّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ عَمِّهِ یَعْقُوبَ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الرَّجُلِ یَكُونُ لَهُ الْحَاجَةُ إِلَى الْمَجُوسِیِّ أَوْ إِلَى الْیَهُودِیِّ أَوْ إِلَى النَّصْرَانِیِّ أَوْ أَنْ یَكُونَ عَامِلًا أَوْ دِهْقَاناً مِنْ عُظَمَاءِ أَهْلِ أَرْضِهِ فَیَكْتُبُ إِلَیْهِ الرَّجُلُ فِی الْحَاجَةِ الْعَظِیمَةِ أَ یَبْدَأُ بِالْعِلْجِ وَ یُسَلِّمُ عَلَیْهِ فِی كِتَابِهِ وَ إِنَّمَا یَصْنَعُ ذَلِكَ لِكَیْ تُقْضَى حَاجَتُهُ قَالَ أَمَّا أَنْ تَبْدَأَ بِهِ فَلَا وَ لَكِنْ تُسَلِّمُ عَلَیْهِ فِی كِتَابِكَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ كَانَ یَكْتُبُ إِلَى كِسْرَى وَ قَیْصَرَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 468 روایة: 1
1- ابو بصیر گوید: از حضرت صادق علیه السلام پرسیدند: از اینكه (اگر) مردى نیازى بگبر یا یهودى یا نصرانى داشت، یا اینكه یكى از آنها براى او كار مى كند یا دهقان و از بزرگان سرزمین اوست، و این مرد در حاجت مهمى باو نامه مى نویسد آیا در آغاز نامه نام آن مرد كافر را بنویسد، و در نامه سلام باو بنویسد؟ و البته این كار را هم فقط بخاطر گذشتن كارش مى كند؟ فرمود: اما اینكه نام او را در آغاز نامه بنویسى پس نكن (اجازه نمیدهم) ولى در نامه ات سلام براى او بنویس زیرا رسول خدا (ص) نیز بسا كه براى كسرى (پادشاه ایران) و قیصر (سلطان روم) نامه مى نوشت.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مَرَّارٍ عَنْ یُونُسَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الرَّجُلِ یَكْتُبُ إِلَى رَجُلٍ مِنْ عُظَمَاءِ عُمَّالِ الْمَجُوسِ فَیَبْدَأُ بِاسْمِهِ قَبْلَ اسْمِهِ فَقَالَ لَا بَأْسَ إِذَا فَعَلَ لِاخْتِیَارِ الْمَنْفَعَةِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 468 روایة: 2
2- عبداللّه بن سنان از حضرت صادق (ع) حدیث كند كه درباره مردى كه به یكى از بزرگان كارمندان گبر نامه بنویسد و در آن نامه پیش از نام خودش نام او را بنویسد آنحضرت علیه السلام فرمود: باكى نیست اگر اینكار را بخاطر سودى كند.

باب چشم پوشى و گذشت

بَابُ الْإِغْضَاءِ
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحَجَّالِ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَیْمُونٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ عِنْدَهُ قَوْمٌ یُحَدِّثُهُمْ إِذْ ذَكَرَ رَجُلٌ مِنْهُمْ رَجُلًا فَوَقَعَ فِیهِ وَ شَكَاهُ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ أَنَّى لَكَ بِأَخِیكَ كُلِّهِ وَ أَیُّ الرِّجَالِ الْمُهَذَّبُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 468 روایة: 1
1- ثعلبة بن میمون از مردى كه نامش را برده حدیث كند كه گفت: مردمى نزد حضرت صادق علیه السلام بودند و حضرت براى آنها حدیث میكرد، در این میان مردى از آنها نام مردى را ببدى یاد كرد و گله او را بحضرت صادق علیه السلام نمود، حضرت باو فرمود: كجا برایت برادرى تمام عیار بدست آید، و كدام مردى است كه مهذب و پاك از همه عیوب باشد.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لَا تُفَتِّشِ النَّاسَ فَتَبْقَى بِلَا صَدِیقٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 469 روایة: 2
2- ابوبصیر گوید: حضرت صادق (ع) فرمود: از درون مردم كاوش و جستجو مكن كه بى رفیق و دوست بمانى.
شرح:
چون عموم مردم اینگونه هستند كه خواه و ناخواه نقطه ضعفى در آنها هست، و آنكس كه خالى از هرگونه عیبى باشد بطور عموم در میان مردم نیست، و در نتیجه كاوش بعیوب مردم آگاه شوى و آنكس كه تو خواهى بدون عیب و نقص باشد پیدا نخواهى كرد، پس بهتر آنكه بهمان حسن ظاهر اكتفا شود و در صدد جستجو از باطن مردمان نباشى و گرنه ناچار بى رفیق خواهى ماند.

باب نادر

بَابٌ نَادِرٌ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ الْفُضَیْلِ وَ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ انْظُرْ قَلْبَكَ فَإِذَا أَنْكَرَ صَاحِبَكَ فَإِنَّ أَحَدَكُمَا قَدْ أَحْدَثَ
اصول كافى جلد 2 صفحه: 469 روایة: 1
1- حماد بن عثمان گوید: شنیدم حضرت صادق علیه السلام مى فرمود: بدلت بنگر پس اگر دیدى كه نسبت برفیقت نگران هستى (و چیزى در دل دارى) پس (بدان) كه یكى از شماها كار تازه اى كرده است.
شرح:
مجلسى (ره) گوید: شاید مقصود این باشد كه بدان كه رفیقت نیز تو را دشمن دارد و سبب دشمنى یا چیزى است از جانب تو، و یا اندیشه فاسدى كه از جانب او نسبت بتو پدید آمده.
(3660) 2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ یُوسُفَ عَنْ زَكَرِیَّا بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ رَجُلًا یَسْأَلُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ الرَّجُلُ یَقُولُ أَوَدُّكَ فَكَیْفَ أَعْلَمُ أَنَّهُ یَوَدُّنِی فَقَالَ امْتَحِنْ قَلْبَكَ فَإِنْ كُنْتَ تَوَدُّهُ فَإِنَّهُ یَوَدُّكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 469 روایة: 2
2- صالح بن حكم گوید: شنیدم كه مردى از حضرت صادق علیه السلام مى پرسید و مى گفت: مردى میگوید: ترا دوست دارم من چگونه بدانم كه او مرا دوست دارد؟ (و راست میگوید) فرمود: دلت را آزمایش كن پس اگر تو نیز او را دوست دارى (بدان كه) او هم تو را دوست داد.
3- أَبُو بَكْرٍ الْحَبَّالُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى الْقَطَّانِ الْمَدَائِنِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبِی یَقُولُ حَدَّثَنَا مَسْعَدَةُ بْنُ الْیَسَعِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع إِنِّی وَ اللَّهِ لَأُحِبُّكَ فَأَطْرَقَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ صَدَقْتَ یَا أَبَا بِشْرٍ سَلْ قَلْبَكَ عَمَّا لَكَ فِی قَلْبِی مِنْ حُبِّكَ فَقَدْ أَعْلَمَنِی قَلْبِی عَمَّا لِی فِی قَلْبِكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 470 روایة: 3
3- مسعدة بن یسع گوید: به حضرت صادق (ع) عرض كردم: بخدا سوگند من شما را دوست دارم حضرت سر را پائین انداخت و سپس بلند كرد و فرمود: اى ابا بشر راست گفتى، از دلت بپرس از آنمقدار دوستى كه بمن دارى، و دل من از آنمقدار محبتى كه از من در دل تو هست مرا آگاه ساخت.

4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ ع لَا تَنْسَنِی مِنَ الدُّعَاءِ قَالَ أَ وَ تَعْلَمُ أَنِّی أَنْسَاكَ قَالَ فَتَفَكَّرْتُ فِی نَفْسِی وَ قُلْتُ هُوَ یَدْعُو لِشِیعَتِهِ وَ أَنَا مِنْ شِیعَتِهِ قُلْتُ لَا لَا تَنْسَانِی قَالَ وَ كَیْفَ عَلِمْتَ ذَلِكَ قُلْتُ إِنِّی مِنْ شِیعَتِكَ وَ إِنَّكَ لَتَدْعُو لَهُمْ فَقَالَ هَلْ عَلِمْتَ بِشَیْ ءٍ غَیْرِ هَذَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَعْلَمَ مَا لَكَ عِنْدِی فَانْظُرْ إِلَى مَا لِی عِنْدَكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 470 روایة: 4
4- حسن بن جهم گوید: بحضرت ابى الحسن علیه السلام عرض كردم: مرا از دعا فراموش مكن، فرمود تو میدانى كه من فراموشت كنم؟ گوید: در فكر فرو رفتم و با خود گفتم: آنحضرت براى شیعیانش دعا كند و من هم از شیعیان او هستم (پس براى من دعا كند) عرضكردم: نه، شما مرا فراموش نمیكنى، فرمود: اینرا از كجا دانستى؟ عرض كردم: من از شیعیان شما هستم و شما هم كه براى شیعیان دعا میكنى (پس مرا هم در ضمن دعا میكنید) فرمود: جز این هم چیزى دانستى؟ گوید: عرض كردم: نه، فرمود: هرگاه خواستى بدانى نزد من چگونه هستى بنگر من نزد تو چگونه هستم.
5- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ جَرَّاحٍ الْمَدَائِنِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ انْظُرْ قَلْبَكَ فَإِنْ أَنْكَرَ صَاحِبَكَ فَاعْلَمْ أَنَّ أَحَدَكُمَا قَدْ أَحْدَثَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 470 روایة: 5
5- حماد بن عثمان گوید: شنیدم حضرت صادق علیه السلام مى فرمود: بدلت بنگر پس اگر دیدى كه نسبت برفیقت نگران هستى (و چیزى در دل دارى) پس (بدان) كه یكى از شماها كار تازه اى كرده است.