اصول کافی جلد چهارم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید هاشم رسولی محلاتی

باب دعاهاى كوتاه و مختصر براى همه حاجتهاى دنیا و آخرت

بَابُ دَعَوَاتٍ مُوجَزَاتٍ لِجَمِیعِ الْحَوَائِجِ لِلدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ سَهْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُنْدَبٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قُلِ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِی أَخْشَاكَ كَأَنِّی أَرَاكَ وَ أَسْعِدْنِی بِتَقْوَاكَ وَ لَا تُشْقِنِی بِنَشْطِی لِمَعَاصِیكَ وَ خِرْ لِی فِی قَضَائِكَ وَ بَارِكْ لِی فِی قَدَرِكَ حَتَّى لَا أُحِبَّ تَأْخِیرَ مَا عَجَّلْتَ وَ لَا تَعْجِیلَ مَا أَخَّرْتَ وَ اجْعَلْ غِنَایَ فِی نَفْسِی وَ مَتِّعْنِی بِسَمْعِی وَ بَصَرِی وَ اجْعَلْهُمَا الْوَارِثَیْنِ مِنِّی وَ انْصُرْنِی عَلَى مَنْ ظَلَمَنِی وَ أَرِنِی فِیهِ قُدْرَتَكَ یَا رَبِّ وَ أَقِرَّ بِذَلِكَ عَیْنِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 368 روایة: 1
1- حضرت صادق (ع) فرمود: بگو (دعائى را كه ترجمه اش چنین است): «بار خدایا مرا از خود ترسان كن چنانكه گویا ترا بچشم ببینم و با تقواى نسبت به خودت مرا سعادتمند گردان، و بوسیله نشاط در نافرمانیت مرا بدبخت مكن، و خیر و سعادت مرا در حكم خود بخواه، و قضا و قدر خود را بر من مبارك گردان تا بدانجا كه پس افتادن آنچه را در آن شتاب دارى دوست نداشته باشم، و شتاب در آنچه پس افتادنش را خواهى نخواهم، و توانگرى مرا در خودم مقرر فرما، و بگوش و چشمم مرا بهره مند ساز، و آندو را وارث من گردان (یعنى آنچه از آندو بدست من آید براى من باقى نگهدار) و مرا بآن كس كه به من ستم كند یارى فرما، و قدرت خودت را درباره او به من بنما اى پروردگار، و دیده ام را بدان روشن كن».
(3425) 2- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ أَبِی سُلَیْمَانَ الْجَصَّاصِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مَیْمُونٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ اللَّهُمَّ أَعِنِّی عَلَى هَوْلِ یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ أَخْرِجْنِی مِنَ الدُّنْیَا سَالِماً وَ زَوِّجْنِی مِنَ الْحُورِ الْعِینِ وَ اكْفِنِی مَئُونَتِی وَ مَئُونَةَ عِیَالِی وَ مَئُونَةَ النَّاسِ وَ أَدْخِلْنِی بِرَحْمَتِكَ فِی عِبَادِكَ الصَّالِحِینَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 369 روایة: 2
2- ابراهیم بن میمون گوید: شنیدم حضرت صادق (ع) دعائى مى خواند (كه ترجمه اش این است): «بار خدایا بر هراس روز قیامت مرا یارى فرما، و از دنیا سالم بیرونم ببر، و حور العین را به من تزویج كن، و خرج خود و عیالم و خرج مردم را از من كفایت فرما، و مرا برحمت خود در زمره بندگان شایسته ات در آور».
3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ مِنْ كُلِّ خَیْرٍ أَحَاطَ بِهِ عِلْمُكَ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ كُلِّ سُوءٍ أَحَاطَ بِهِ عِلْمُكَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ عَافِیَتَكَ فِی أُمُورِی كُلِّهَا وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ خِزْیِ الدُّنْیَا وَ عَذَابِ الْ آخِرَةِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 369 روایة: 3
3- زراره از حضرت باقر (ع) حدیث كند كه فرمود: بگو (دعائى را كه ترجمه اش چنین است): «بار خدایا از تو خواهم هر خوبى را كه دانشت آن را فرا گرفته، و به تو پناه برم از هر بدى كه دانشت آن را احاطه كرده، بار خدایا از تو خواهم عافیت خود را در همه كارهایم، و پناه برم به تو از خوارى و رسوائى دنیا و از عذاب آخرت».
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى وَ عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ جَمِیعاً عَنْ عَلِیِّ بْنِ زِیَادٍ قَالَ كَتَبَ عَلِیُّ بْنُ بَصِیرٍ یَسْأَلُهُ أَنْ یَكْتُبَ لَهُ فِی أَسْفَلِ كِتَابِهِ دُعَاءً یُعَلِّمُهُ إِیَّاهُ یَدْعُو بِهِ فَیُعْصَمُ بِهِ مِنَ الذُّنُوبِ جَامِعاً لِلدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ فَكَتَبَ ع بِخَطِّهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ یَا مَنْ أَظْهَرَ الْجَمِیلَ وَ سَتَرَ الْقَبِیحَ وَ لَمْ یَهْتِكِ السِّتْرَ عَنِّی یَا كَرِیمَ الْعَفْوِ یَا حَسَنَ التَّجَاوُزِ یَا وَاسِعَ الْمَغْفِرَةِ یَا بَاسِطَ الْیَدَیْنِ بِالرَّحْمَةِ یَا صَاحِبَ كُلِّ نَجْوَى وَ یَا مُنْتَهَى كُلِّ شَكْوَى یَا كَرِیمَ الصَّفْحِ یَا عَظِیمَ الْمَنِّ یَا مُبْتَدِئَ كُلِّ نِعْمَةٍ قَبْلَ اسْتِحْقَاقِهَا یَا رَبَّاهْ یَا سَیِّدَاهْ یَا مَوْلَاهْ یَا غِیَاثَاهْ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَسْأَلُكَ أَنْ لَا تَجْعَلَنِی فِی النَّارِ ثُمَّ تَسْأَلُ مَا بَدَا لَكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 369 روایة: 4
4- على بن زیاد گوید: على بن بصیر بدان حضرت نامه نوشت و درخواست كرد كه در پائین نامه اش دعائى براى او بنویسد و بیاموزد كه بوسیله آن از گناهان نگهدارى شود و دعائى جامع براى (حوائج) دنیا و آخرت باشد، پس حضرت علیه السلام در پاسخش به خط خود نوشت (دعائى كه ترجمه اش اینست): «بسم اللّه الرحمن الرحیم اى كسیكه نیك را آشكار كند، و زشت را بپوشاند، و پرده مرا ندرد، اى در گذشت كریم، و اى خوش در گذرنده (از گناه) اى وسیع در آمرزش اى پر بخشش در رحمت اى دمساز در هر راز، و اى پایان هر شكایت، اى در گذرنده با كرامت، و اى بزرگ در منت، اى آغاز كننده بهر نعمت جلوتر از استحقاق آن، اى پروردگار و اى آقا و اى فریاد رس، رحمت بر محمد و آلش فرست و از تو خواهم كه در دوزخم جا ندهى» سپس بخواه هر چه خواهى.
5- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِیِّ وَ أَبِی طَالِبٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُمَّ أَنْتَ ثِقَتِی فِی كُلِّ كُرْبَةٍ وَ أَنْتَ رَجَائِی فِی كُلِّ شِدَّةٍ وَ أَنْتَ لِی فِی كُلِّ أَمْرٍ نَزَلَ بِی ثِقَةٌ وَ عُدَّةٌ كَمْ مِنْ كَرْبٍ یَضْعُفُ عَنْهُ الْفُؤَادُ وَ تَقِلُّ فِیهِ الْحِیلَةُ وَ یَخْذُلُ عَنْهُ الْقَرِیبُ وَ الْبَعِیدُ وَ یَشْمَتُ بِهِ الْعَدُوُّ وَ تَعْنِینِی فِیهِ الْأُمُورُ أَنْزَلْتُهُ بِكَ وَ شَكَوْتُهُ إِلَیْكَ رَاغِباً فِیهِ عَمَّنْ سِوَاكَ فَفَرَّجْتَهُ وَ كَشَفْتَهُ وَ كَفَیْتَنِیهِ فَأَنْتَ وَلِیُّ كُلِّ نِعْمَةٍ وَ صَاحِبُ كُلِّ حَاجَةٍ وَ مُنْتَهَى كُلِّ رَغْبَةٍ فَلَكَ الْحَمْدُ كَثِیراً وَ لَكَ الْمَنُّ فَاضِلًا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 370 روایة: 5
5- حضرت صادق (ع) فرمود: «اللهم انت ثقتى فى كل كربة و انت رجائى فى كل شدة و انت لى فى كل امر نزل بى ثقة وعدة، كم من كرب یضعف عنه المؤاد و تقل فیه الحیلة و یخذل عنه القریب و البعید، و یشمت به العدو تعنینى فیه الامور انزلته بك و شكوته الیك راغباً فیه عمن سواك ففرحته و كشفته و كفیتنیه، فأنت ولى كل نعمة و صاحب كل حاجة و منتهى كل رغبة؛ فلك الحمد كثیراً و لك المن فاضلاً».
6- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ عِیسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْقُمِّیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِجَلَالِكَ وَ جَمَالِكَ وَ كَرَمِكَ أَنْ تَفْعَلَ بِی كَذَا وَ كَذَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 370 روایة: 6
6- عیسى بن عبداللّه قمى از حضرت صادق (ع) حدیث كند كه فرمود: بگو: «اللهم انى اسئلك بجلالك و جمالك و كرمك ان تفعل بى كذا و كذا» (و بجاى «كذا و كذا» حاجت خود را ذكر كند).
(3430) 7- عَنْهُ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ یُونُسَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ قَالَ لِی أَكْثِرْ مِنْ أَنْ تَقُولَ اللَّهُمَّ لَا تَجْعَلْنِی مِنَ الْمُعَارِینَ وَ لَا تُخْرِجْنِی مِنَ التَّقْصِیرِ قَالَ قُلْتُ أَمَّا الْمُعَارِینَ فَقَدْ عَرَفْتُ فَمَا مَعْنَى لَا تُخْرِجْنِی مِنَ التَّقْصِیرِ قَالَ كُلُّ عَمَلٍ تَعْمَلُهُ تُرِیدُ بِهِ وَجْهَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَكُنْ فِیهِ مُقَصِّراً عِنْدَ نَفْسِكَ فَإِنَّ النَّاسَ كُلَّهُمْ فِی أَعْمَالِهِمْ فِی مَا بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مُقَصِّرُونَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 370 روایة: 7
7- فضل بن یونس از حضرت ابى الحسن (موسى بن جعفر) علیه السلام حدیث كند كه آن حضرت به من فرمود: این دعا را بسیار بخوان: «(اللهم) لا تجعلنى من المعارین و لا تخرجنى من التقصیر» (یعنى بار خدایا مرا از عاریت داده شدگان (ایمان) قرار مده: و از تقصیر بیرون مبر) گوید: من عرضكردم: اما عاریت داده شدگان، معنایش را دانستم، آیا معناى «مرا از تقصیر بیرون مبر» چیست؟ (و یعنى چه؟) فرمود: هر كارى را كه بخاطر خداى عزوجل انجام دهى پس خود را در آن كار پیش خود مقصر بدان، زیرا كه همه مردم در كارهایشان میان خود و خداى عزوجل تقصیر كار و مقصرند.
8- عَنْهُ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبَانٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَعْیَنَ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع لَقَدْ غَفَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْبَادِیَةِ بِكَلِمَتَیْنِ دَعَا بِهِمَا قَالَ اللَّهُمَّ إِنْ تُعَذِّبْنِی فَأَهْلٌ لِذَلِكَ أَنَا وَ إِنْ تَغْفِرْ لِی فَأَهْلٌ لِذَلِكَ أَنْتَ فَغَفَرَ اللَّهُ لَهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 371 روایة: 8
8- حضرت باقر (ع) فرمود: به حقیقت و راستى كه خدا مردى بیابانى را با دو كلمه كه با آنها بدرگاه خداوند دعا كرد آمرزید (و آن دو كلمه این بود كه) گفت: «اللهم ان تعذبنى فأهل لذلك انا، و ان تغفر لى فأهل لذلك انت» (یعنى بار خدایا اگر مرا عذاب فرمائى پس من سزاوار آنم، و اگر بیامرزى پس تو شایسته آنى) پس خداوند او را آمرزید.
9- عَنْهُ عَنْ یَحْیَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی الْبِلَادِ عَنْ عَمِّهِ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ یَا مَنْ دَلَّنِی عَلَى نَفْسِهِ وَ ذَلَّلَ قَلْبِی بِتَصْدِیقِهِ أَسْأَلُكَ الْأَمْنَ وَ الْإِیمَانَ فِی الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 371 روایة: 9
9- حضرت رضا علیه السلام (این دعا را مى خواند) فرمود: «یا من دلنى على نفسه، و ذلل قلبى بتصدیقه اسئلك الامن و الایمان فى الدنیا و الاخرة».
10- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِیهِ قَالَ رَأَیْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع فِی فِنَاءِ الْكَعْبَةِ فِی اللَّیْلِ وَ هُوَ یُصَلِّی فَأَطَالَ الْقِیَامَ حَتَّى جَعَلَ مَرَّةً یَتَوَكَّأُ عَلَى رِجْلِهِ الْیُمْنَى وَ مَرَّةً عَلَى رِجْلِهِ الْیُسْرَى ثُمَّ سَمِعْتُهُ یَقُولُ بِصَوْتٍ كَأَنَّهُ بَاكٍ یَا سَیِّدِی تُعَذِّبُنِی وَ حُبُّكَ فِی قَلْبِی أَمَا وَ عِزَّتِكَ لَئِنْ فَعَلْتَ لَتَجْمَعَنَّ بَیْنِی وَ بَیْنَ قَوْمٍ طَالَ مَا عَادَیْتُهُمْ فِیكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 371 روایة: 10
10- محمد بن ابى حمزه از پدرش نقل كند كه گوید: شبى حضرت على بن الحسین علیهماالسلام را در كنار خانه كعبه دیدم كه نماز مى خواند و قیام آنرا طول داد تا بحدى كه گاهى براى پاى راستش تكیه مى داد، و گاهى بر پاى چپ، سپس شنیدم با صدائى مانند شخص گریان مى گفت: «یا سیدى تعذبنى و حبك فى قلبى،؟ اما و عزتك لئن فعلت لتجمعن بینى و بین قوم طال ما عادیتهم فیك». (یعنى آقاى من آیا مرا عذاب كنى با اینكه دوستى تو را در دل دارم؟ هر آینه بعزتت سوگند اگر چنین كنى میان من و مردمى جمع كنى - و مرا با مردمى گردآورى - كه دیر زمانى بخاطر تو با آنان دشمنى ورزیده ام).
11- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِیزِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّیِّ قَالَ إِنِّی كُنْتُ أَسْمَعُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع أَكْثَرَ مَا یُلِحُّ بِهِ فِی الدُّعَاءِ عَلَى اللَّهِ بِحَقِّ الْخَمْسَةِ یَعْنِی رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ ص
اصول كافى جلد 4 صفحه: 372 روایة: 11
11- داود رقى گوید: من شنیدم كه حضرت صادق (ع) بیشتر چیزى كه در هنگام دعا بر آن اصرار داشت این بود كه خدا را بحق پنج تن مى خواند، یعنى رسول خدا (ص) و امیرالمؤمنین و فاطمه و حسن و حسین صلوات اللّه علیهم اجمعین.
(3435) 12- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ الْكَرْخِیِّ قَالَ عَلَّمَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع دُعَاءً وَ أَمَرَنَا أَنْ نَدْعُوَ بِهِ یَوْمَ الْجُمُعَةِ اللَّهُمَّ إِنِّی تَعَمَّدْتُ إِلَیْكَ بِحَاجَتِی وَ أَنْزَلْتُ بِكَ الْیَوْمَ فَقْرِی وَ مَسْكَنَتِی فَأَنَا الْیَوْمَ لِمَغْفِرَتِكَ أَرْجَى مِنِّی لِعَمَلِی وَ لَمَغْفِرَتُكَ وَ رَحْمَتُكَ أَوْسَعُ مِنْ ذُنُوبِی فَتَوَلَّ قَضَاءَ كُلِّ حَاجَةٍ هِیَ لِی بِقُدْرَتِكَ عَلَیْهَا وَ تَیْسِیرِ ذَلِكَ عَلَیْكَ وَ لِفَقْرِی إِلَیْكَ فَإِنِّی لَمْ أُصِبْ خَیْراً قَطُّ إِلَّا مِنْكَ وَ لَمْ یَصْرِفْ عَنِّی أَحَدٌ شَرّاً قَطُّ غَیْرُكَ وَ لَیْسَ أَرْجُو لآِخِرَتِی وَ دُنْیَایَ سِوَاكَ وَ لَا لِیَوْمِ فَقْرِی وَ یَوْمِ یُفْرِدُنِی النَّاسُ فِی حُفْرَتِی وَ أُفْضِی إِلَیْكَ یَا رَبِّ بِفَقْرِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 372 روایة: 12
12- ابراهیم كرخى گوید: امام صادق علیه السلام دعائى بما آموخت و بما دستور داد كه آنرا در روز جمعه بخوانیم: «اللهم انى تعمدت الیك بحاجتى و أنزلت بك الیوم فقرى و مسكنتى فأنا ]الیوم[ لمغفرتك أرجا منى لعملى و لمغفرتك و رحمتك أوسع من ذنوبى فتول قضاء كل حاجة هى لى بقدرتك علیها و تیسیر ذلك علیك و لفقرى الیك فانى لم اصب خیراً قط الا منك و لم یصرف عنى أحد شراً قط غیرك و لیس أرجو لاخرتى و دنیاى سواك، و لا لیوم فقرى (و) یوم یفردنى الناس فى حفرتى و افضى الیك یا رب بفقرى».
13- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ زَیْدٍ الصَّائِغِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع ادْعُ اللَّهَ لَنَا فَقَالَ اللَّهُمَّ ارْزُقْهُمْ صِدْقَ الْحَدِیثِ وَ أَدَاءَ الْأَمَانَةِ وَ الْمُحَافَظَةَ عَلَى الصَّلَوَاتِ اللَّهُمَّ إِنَّهُمْ أَحَقُّ خَلْقِكَ أَنْ تَفْعَلَهُ بِهِمُ اللَّهُمَّ وَ افْعَلْهُ بِهِمْ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 372 روایة: 13
13- زید صائغ گوید: به حضرت صادق (ع) عرضكردم: براى ما دعا كن، پس (درباره ما دعائى) فرمود: (كه ترجمه اش اینست) «بار خدایا روزى ایشان كن راستگوئى و امانت دارى و محافظت بر أداى نمازها را، بار خدایا اینان سزاوارترین خلق تو هستند كه اینكار را درباره آنها انجام دهى بار خدایا آنرا درباره آنان انجام ده».
14- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع قَالَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ص یَقُولُ اللَّهُمَّ مُنَّ عَلَیَّ بِالتَّوَكُّلِ عَلَیْكَ وَ التَّفْوِیضِ إِلَیْكَ وَ الرِّضَا بِقَدَرِكَ وَ التَّسْلِیمِ لِأَمْرِكَ حَتَّى لَا أُحِبَّ تَعْجِیلَ مَا أَخَّرْتَ وَ لَا تَأْخِیرَ مَا عَجَّلْتَ یَا رَبَّ الْعَالَمِینَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 372 روایة: 14
14- حضرت على بن الحسین علیهما السلام فرمود: امیرالمؤمنین علیه السلام (در دعا اینگونه) مى فرمود: «اللهم من على بالتوكل علیك و التفویض الیك و الرضا بقدرك والتسلیم لامرك، حتى لا احب تعجیل ما اخرت و لا تاخیر ما عجلت یا رب العالمین».
15- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ سُحَیْمٍ عَنِ ابْنِ أَبِی یَعْفُورٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ وَ هُوَ رَافِعٌ یَدَهُ إِلَى السَّمَاءِ رَبِّ لَا تَكِلْنِی إِلَى نَفْسِی طَرْفَةَ عَیْنٍ أَبَداً لَا أَقَلَّ مِنْ ذَلِكَ وَ لَا أَكْثَرَ قَالَ فَمَا كَانَ بِأَسْرَعَ مِنْ أَنْ تَحَدَّرَ الدُّمُوعُ مِنْ جَوَانِبِ لِحْیَتِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَیَّ فَقَالَ یَا ابْنَ أَبِی یَعْفُورٍ إِنَّ یُونُسَ بْنَ مَتَّى وَكَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى نَفْسِهِ أَقَلَّ مِنْ طَرْفَةِ عَیْنٍ فَأَحْدَثَ ذَلِكَ الذَّنْبَ قُلْتُ فَبَلَغَ بِهِ كُفْراً أَصْلَحَكَ اللَّهُ قَالَ لَا وَ لَكِنَّ الْمَوْتَ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ هَلَاكٌ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 373 روایة: 15
15- ابن أبى یعفور گوید: شنیدم از امام صادق علیه السلام كه در حالیكه دست بآسمان برداشته بود مى گفت: «رب لا تكلنى الى نفسى طرفه عین ابداً لا اقل من ذلك و لا اكثر» (یعنى پروردگارا مرا چشم بهمزدنى بخودم وامگذار نه كمتر از آن و نه بیشتر) گوید: اینرا گفت و اشك هایش از اطراف محاسنش مى ریخت، سپس رو بمن كرد، و فرمود، اى پسر أبى یعفور همانا یونس بن متى را خداوند كمتر از چشم بهمزدنى بخودش واگذارد و آن گناه را (یعنى ترك اولى را) انجام داد، عرضكردم: خداوند كار شما را نیكو كند آیا آن كار او را بحد كفر رسانید؟ فرمود: نه ولى مردن با اینحال هلاكت است (و لایق بشأن انبیاء و پیمبران الهى نیست).
16- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ رَفَعَهُ قَالَ أَتَى جَبْرَئِیلُ ع إِلَى النَّبِیِّ ص فَقَالَ لَهُ إِنَّ رَبَّكَ یَقُولُ لَكَ إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَعْبُدَنِی یَوْماً وَ لَیْلَةً حَقَّ عِبَادَتِی فَارْفَعْ یَدَیْكَ إِلَیَّ وَ قُلِ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً خَالِداً مَعَ خُلُودِكَ وَ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً لَا مُنْتَهَى لَهُ دُونَ عِلْمِكَ وَ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً لَا أَمَدَ لَهُ دُونَ مَشِیئَتِكَ وَ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً لَا جَزَاءَ لِقَائِلِهِ إِلَّا رِضَاكَ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ كُلُّهُ وَ لَكَ الْمَنُّ كُلُّهُ وَ لَكَ الْفَخْرُ كُلُّهُ وَ لَكَ الْبَهَاءُ كُلُّهُ وَ لَكَ النُّورُ كُلُّهُ وَ لَكَ الْعِزَّةُ كُلُّهَا وَ لَكَ الْجَبَرُوتُ كُلُّهَا وَ لَكَ الْعَظَمَةُ كُلُّهَا وَ لَكَ الدُّنْیَا كُلُّهَا وَ لَكَ الْ آخِرَةُ كُلُّهَا وَ لَكَ اللَّیْلُ وَ النَّهَارُ كُلُّهُ وَ لَكَ الْخَلْقُ كُلُّهُ وَ بِیَدِكَ الْخَیْرُ كُلُّهُ وَ إِلَیْكَ یَرْجِعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ عَلَانِیَتُهُ وَ سِرُّهُ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً أَبَداً أَنْتَ حَسَنُ الْبَلَاءِ جَلِیلُ الثَّنَاءِ سَابِغُ النَّعْمَاءِ عَدْلُ الْقَضَاءِ جَزِیلُ الْعَطَاءِ حَسَنُ الْ آلَاءِ إِلَهُ مَنْ فِی الْأَرْضِ وَ إِلَهُ مَنْ فِی السَّمَاءِ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ فِی السَّبْعِ الشِّدَادِ وَ لَكَ الْحَمْدُ فِی الْأَرْضِ الْمِهَادِ وَ لَكَ الْحَمْدُ طَاقَةَ الْعِبَادِ وَ لَكَ الْحَمْدُ سَعَةَ الْبِلَادِ وَ لَكَ الْحَمْدُ فِی الْجِبَالِ الْأَوْتَادِ وَ لَكَ الْحَمْدُ فِی اللَّیْلِ إِذَا یَغْشَى وَ لَكَ الْحَمْدُ فِی النَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى وَ لَكَ الْحَمْدُ فِی الْ آخِرَةِ وَ الْأُولَى وَ لَكَ الْحَمْدُ فِی الْمَثَانِی وَ الْقُرْآنِ الْعَظِیمِ وَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ بِحَمْدِهِ وَ الْأَرْضُ جَمِیعاً قَبْضَتُهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ السَّمَاوَاتُ مَطْوِیَّاتٌ بِیَمِینِهِ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى عَمَّا یُشْرِكُونَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ بِحَمْدِهِ كُلُّ شَیْ ءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ سُبْحَانَكَ رَبَّنَا وَ تَعَالَیْتَ وَ تَبَارَكْتَ وَ تَقَدَّسْتَ خَلَقْتَ كُلَّ شَیْ ءٍ بِقُدْرَتِكَ وَ قَهَرْتَ كُلَّ شَیْ ءٍ بِعِزَّتِكَ وَ عَلَوْتَ فَوْقَ كُلِّ شَیْ ءٍ بِارْتِفَاعِكَ وَ غَلَبْتَ كُلَّ شَیْ ءٍ بِقُوَّتِكَ وَ ابْتَدَعْتَ كُلَّ شَیْ ءٍ بِحِكْمَتِكَ وَ عِلْمِكَ وَ بَعَثْتَ الرُّسُلَ بِكُتُبِكَ وَ هَدَیْتَ الصَّالِحِینَ بِإِذْنِكَ وَ أَیَّدْتَ الْمُؤْمِنِینَ بِنَصْرِكَ وَ قَهَرْتَ الْخَلْقَ بِسُلْطَانِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَا شَرِیكَ لَكَ لَا نَعْبُدُ غَیْرَكَ وَ لَا نَسْأَلُ إِلَّا إِیَّاكَ وَ لَا نَرْغَبُ إِلَّا إِلَیْكَ أَنْتَ مَوْضِعُ شَكْوَانَا وَ مُنْتَهَى رَغْبَتِنَا وَ إِلَهُنَا وَ مَلِیكُنَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 373 روایة: 16
16- احمد بن محمد بن خالد در حدیث مرفوعى (كه سند آن بمعصوم علیه السلام رسانده) حدیث كند كه جبرئیل خدمت پیغمبر (ص) آمده و باو عرضكرد: همانا پروردگارت بتو مى فرماید: هرگاه خواستى در شب و روزى چنانچه شاید مرا پرستش كنى پس دستهایت را بسوى من بردار و بگو: «اللهم لك الحمد حمداً خالداً مع خلودك و لك الحمد حمداً لا منتهى له دون علمك، و لك الحمد حمداً لا امد له دون مشیئتك، و لك الحمد حمداً لا جزاء لقائله الا رضاك، اللهم لك الحمد كله، و لك المن كله، و لك الفخر كله، و لك البهاء كله، و لك النور كله، و لك العزة كلها، و لك الجبروت كلها، و لك العظمة كلها، و لك الدنیا كلها، و لك الاخرة كلها، و لك اللیل و النهار كله، و لك الخلق كله، و بیدك الخیر كله، و الیك یرجع الامر كله، علانیته و سره اللهم لك الحمد حمداً ابداً انت حسن البلاء، جلیل الثناء، سابغ النعماء، عدل القضاء، جزیل العطاء، حسن الالاء، اله (من) فى الارض و اله (من) فى السماء، اللهم لك الحمد فى السبع الشداد، و لك الحمد فى الارض المهاد، و لك الحمد طاقة العباد، و لك الحمد سعة البلاد، و لك الحمد فى الجبال الاوتاد، و لك الحمد فى اللیل اذا یغشى، و لك الحمد فى النهار اذا تجلى، و لك الحمد فى الاخرة و الاولى، و لك الحمد فى المثانى، و القرآن العظیم، و سبحان اللّه و بحمده و الارض جمیعاً قبضتة یوم القیامة و السماوات مطویات بیمینه، سبحانه و تعالى عما یشركون، سبحان اللّه و بحمده كل شى ء هالك الا وجهه سبحانك ربنا و تعالیت و تباركت و تقدست خلقت كل شى ء بقدرتك، و قهرت كل شى ء بعزتك، و علوت فوق كل شى ء بارتفاعك، و غلبت كل شى ء بقوتك، و ابتدعت كل شى ء بحكمتك، و علمك و بعثت الرسل بكتبك، و هدیت الصالحین باذنك، و ایدت المومنین بنصرك، و قهرت الخلق بسلطانك، لا اله الا انت وحدك لا شریك لك لا نعبد غیرك و لا نسئل الا ایاك و لا نرغب الا الیك انت موضع شكوانا و منتهى رغبتنا و الهنا و ملیكنا».
(3440) 17- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع ابْتِدَاءً مِنْهُ یَا مُعَاوِیَةُ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ رَجُلًا أَتَى أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ص فَشَكَا الْإِبْطَاءَ عَلَیْهِ فِی الْجَوَابِ فِی دُعَائِهِ فَقَالَ لَهُ أَیْنَ أَنْتَ عَنِ الدُّعَاءِ السَّرِیعِ الْإِجَابَةِ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ مَا هُوَ قَالَ قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِاسْمِكَ الْعَظِیمِ الْأَعْظَمِ الْأَجَلِّ الْأَكْرَمِ الْمَخْزُونِ الْمَكْنُونِ النُّورِ الْحَقِّ الْبُرْهَانِ الْمُبِینِ الَّذِی هُوَ نُورٌ مَعَ نُورٍ وَ نُورٌ مِنْ نُورٍ وَ نُورٌ فِی نُورٍ وَ نُورٌ عَلَى نُورٍ وَ نُورٌ فَوْقَ كُلِّ نُورٍ وَ نُورٌ یُضِی ءُ بِهِ كُلُّ ظُلْمَةٍ وَ یُكْسَرُ بِهِ كُلُّ شِدَّةٍ وَ كُلُّ شَیْطَانٍ مَرِیدٍ وَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِیدٍ لَا تَقِرُّ بِهِ أَرْضٌ وَ لَا تَقُومُ بِهِ سَمَاءٌ وَ یَأْمَنُ بِهِ كُلُّ خَائِفٍ وَ یَبْطُلُ بِهِ سِحْرُ كُلِّ سَاحِرٍ وَ بَغْیُ كُلِّ بَاغٍ وَ حَسَدُ كُلِّ حَاسِدٍ وَ یَتَصَدَّعُ لِعَظَمَتِهِ الْبَرُّ وَ الْبَحْرُ وَ یَسْتَقِلُّ بِهِ الْفُلْكُ حِینَ یَتَكَلَّمُ بِهِ الْمَلَكُ فَلَا یَكُونُ لِلْمَوْجِ عَلَیْهِ سَبِیلٌ وَ هُوَ اسْمُكَ الْأَعْظَمُ الْأَعْظَمُ الْأَجَلُّ الْأَجَلُّ النُّورُ الْأَكْبَرُ الَّذِی سَمَّیْتَ بِهِ نَفْسَكَ وَ اسْتَوَیْتَ بِهِ عَلَى عَرْشِكَ وَ أَتَوَجَّهُ إِلَیْكَ بِمُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ أَسْأَلُكَ بِكَ وَ بِهِمْ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَفْعَلَ بِی كَذَا وَ كَذَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 374 روایة: 17
17- معاویة بن عمار گوید: حضرت صادق (ع) بدون سخن و پرسشى بمن فرمود: اى معاویة آیا مى دانى كه مردى خدمت امیرالمؤمنین علیه السلام آمد و از اینكه اجابت دعایش دیر شده بود بآنحضرت شكایت كرد، آنحضرت باو فرمود: چرا دعاى سریع الاجابة را (یعنى دعائى كه زود باجابت رسد) نخواندى؟ آنمرد عرضكرد: آندعا كدام است؟ فرمود: بگو: «اللهم انى اسئلك باسمك العظیم الاعظم الاجل الاكرم المخزون المكنون النور الحق البرهان المبین الذى هو نور مع نور، و نور من نور و نور فى نور، و نور على نور و نور فوق كل نور، و نور یضى ء به كل ظلمة و یكسر به كل شدة و كل شیطان مرید و كل جبار عنید، لا تقر به ارض و لا تقوم به سماء، و یامن به كل خائف، و یبطل به سحر كل ساحر، و بغى كل باغ، و حسد كل حاسد، و یتصدع لعظمته البر و البحر، و یستقل به الفلك، حین یتكلم به الملك، فلا یكون للموج علیه سبیل و هو اسمك الاعظم الاعظم، الاجل الاجل النور الاكبر، الذى سمیت به نفسك، و استویت به على عرشك و أتوجه الیك بمحمد واهل بیته اسئلك بك و بهم ان تصلى على و محمد و آل محمد و ان تفعل بى كذا و كذا». (و به جای کذا و کذا حاجت خود را ذکر کند).
18- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ خَلَفِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِی الْمِقْدَامِ قَالَ أَمْلَى عَلَیَّ هَذَا الدُّعَاءَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ هُوَ جَامِعٌ لِلدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ تَقُولُ بَعْدَ حَمْدِ اللَّهِ وَ الثَّنَاءِ عَلَیْهِ اللَّهُمَّ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْحَلِیمُ الْكَرِیمُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْعَزِیزُ الْحَكِیمُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْمَلِكُ الْجَبَّارُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الرَّحِیمُ الْغَفَّارُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ شَدِیدُ الْمِحَالِ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْكَبِیرُ الْمُتَعَالِ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْمَنِیعُ الْقَدِیرُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْغَفُورُ الشَّكُورُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْحَمِیدُ الْمَجِیدُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْحَنَّانُ الْمَنَّانُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْحَلِیمُ الدَّیَّانُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْجَوَادُ الْمَاجِدُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْوَاحِدُ الْأَحَدُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْغَائِبُ الشَّاهِدُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الظَّاهِرُ الْبَاطِنُ وَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ بِكُلِّ شَیْ ءٍ عَلِیمٌ تَمَّ نُورُكَ فَهَدَیْتَ وَ بَسَطْتَ یَدَكَ فَأَعْطَیْتَ رَبَّنَا وَجْهُكَ أَكْرَمُ الْوُجُوهِ وَ جِهَتُكَ خَیْرُ الْجِهَاتِ وَ عَطِیَّتُكَ أَفْضَلُ الْعَطَایَا وَ أَهْنَؤُهَا تُطَاعُ رَبَّنَا فَتَشْكُرُ وَ تُعْصَى رَبَّنَا فَتَغْفِرُ لِمَنْ شِئْتَ تُجِیبُ الْمُضْطَرِّینَ وَ تَكْشِفُ السُّوءَ وَ تَقْبَلُ التَّوْبَةَ وَ تَعْفُو عَنِ الذُّنُوبِ لَا تُجَازَى أَیَادِیكَ وَ لَا تُحْصَى نِعَمُكَ وَ لَا یَبْلُغُ مِدْحَتَكَ قَوْلُ قَائِلٍ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ وَ رُوحَهُمْ وَ رَاحَتَهُمْ وَ سُرُورَهُمْ وَ أَذِقْنِی طَعْمَ فَرَجِهِمْ وَ أَهْلِكْ أَعْدَاءَهُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَ فِی الْ آخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ وَ اجْعَلْنَا مِنَ الَّذِینَ لَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لَا هُمْ یَحْزَنُونَ وَ اجْعَلْنِی مِنَ الَّذِینَ صَبَرُوا وَ عَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ وَ ثَبِّتْنِی بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ فِی الْ آخِرَةِ وَ بَارِكْ لِی فِی الْمَحْیَا وَ الْمَمَاتِ وَ الْمَوْقِفِ وَ النُّشُورِ وَ الْحِسَابِ وَ الْمِیزَانِ وَ أَهْوَالِ یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ سَلِّمْنِی عَلَى الصِّرَاطِ وَ أَجِزْنِی عَلَیْهِ وَ ارْزُقْنِی عِلْماً نَافِعاً وَ یَقِیناً صَادِقاً وَ تُقًى وَ بِرّاً وَ وَرَعاً وَ خَوْفاً مِنْكَ وَ فَرَقاً یُبْلِغُنِی مِنْكَ زُلْفَى وَ لَا یُبَاعِدُنِی عَنْكَ وَ أَحْبِبْنِی وَ لَا تُبْغِضْنِی وَ تَوَلَّنِی وَ لَا تَخْذُلْنِی وَ أَعْطِنِی مِنْ جَمِیعِ خَیْرِ الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ مَا عَلِمْتُ مِنْهُ وَ مَا لَمْ أَعْلَمْ وَ أَجِرْنِی مِنَ السُّوءِ كُلِّهِ بِحَذَافِیرِهِ مَا عَلِمْتُ مِنْهُ وَ مَا لَمْ أَعْلَمْ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 375 روایة: 18
18- عمرو بن ابى المقدام گوید: حضرت صادق (ع) ایندعا را كه جامع حاجتهاى دنیا و آخرت است بمن دیكته فرمود: (و فرمود:) كه پس از حمد و ثناى خداوند مى گویى:
«اللهم انت اللّه لا اله الا انت الحلیم الكریم، و انت اللّه لا اله الا انت العزیز الحكیم، و أنت اللّه لا اله الا انت الواحد القهار، و انت اللّه لا اله الا أنت الملك الجبار، و انت اللّه لا اله الا انت الرحیم الغفار، و انت اللّه لا اله الا انت شدید المحال، و انت اللّه لا اله الا انت الكبیر المتعال، و انت اللّه لا اله الا انت السمیع البصیر، و انت اللّه لا اله الا انت المنیع القدیر، و انت اللّه لا اله الا انت الغفور الشكور، و انت اللّه لا اله انت الحمید المجید، و انت اللّه لا اله الا انت الغفور الودود، و انت اللّه لا اله الا انت الحنان المنان، و انت اللّه لا اله الا انت الحلیم الدیان، و انت اللّه لا اله الا انت الجواد الماجد، و انت اللّه لا اله الا انت الواحد الاحد، و انت اللّه لا اله الا انت الغائب الشاهد، و انت اللّه لا اله الا انت الظاهر الباطن، و انت اللّه لا اله الا انت بكل شى ء علیم، تم نورك فهدیت و بسطت یدك فأعطیت، ربنا وجهك اكرم الوجوه وجهتك خیر الجهات و عطیتك افضل العطایا و اهناها تطاع ربنا فتشكر و تعصى ربنا فتغفر لمن شئت تجیب المضطرین و تكشف السوء و تقبل التوبه و تعفو عن الذنوب لا تجازى ایادیك و لا تحصى نعمك و لا یبلغ مدحتك قول قائل اللهم صل على محمدو آل محمد و عجل فرجهم و روحهم و راحتهم و سرورهم، و أذقنى طعم فرجهم و اهلك اعداءهم من الجن و الانس و آتنا فى الدنیا حسنة و فى الاخرة حسنة و قنا عذاب النار، و اجعلنا من الذین لا خوف علیهم و لا هم یحزنون، و اجعلنى من الذین صبروا و على ربهم یتوكلون و ثبتنى بالقول الثابت فى الحیاة الدنیا و فى الاخرة و بارك لى فى المحیا و الممات و الموقف و النشور و الحساب و المیزان و أهوال یوم القیامة و سلمنى على الصراط و اجزنى علیه و ارزقنى علما نافعاً و یقیناً صادقاً و تقى وبراً و ورعاً و خوفاً منك و فرقاً یبلغنى منك زلفى و لا یباعدنى عنك، و احببنى و لا تبغضنى و تولنى و لا تخذلنى و اعطنى من جمیع خیر الدنیا و الاخرة، ما علمت منه و ما لم اعلم و اجرنى من السوء كله بحذافیره ما علمت منه و ما لم اعلم».
19- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَ لَا تَخُصُّنِی بِدُعَاءٍ قَالَ بَلَى قَالَ قُلْ یَا وَاحِدُ یَا مَاجِدُ یَا أَحَدُ یَا صَمَدُ یَا مَنْ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ یَا عَزِیزُ یَا كَرِیمُ یَا حَنَّانُ یَا مَنَّانُ یَا سَامِعَ الدَّعَوَاتِ یَا أَجْوَدَ مَنْ سُئِلَ وَ یَا خَیْرَ مَنْ أَعْطَى یَا اللَّهُ یَا اللَّهُ یَا اللَّهُ قُلْتُ وَ لَقَدْ نَادَانَا نُوحٌ فَلَنِعْمَ الْمُجِیبُونَ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَقُولُ نَعَمْ لَنِعْمَ الْمُجِیبُ أَنْتَ وَ نِعْمَ الْمَدْعُوُّ وَ نِعْمَ الْمَسْئُولُ أَسْأَلُكَ بِنُورِ وَجْهِكَ وَ أَسْأَلُكَ بِعِزَّتِكَ وَ قُدْرَتِكَ وَ جَبَرُوتِكَ وَ أَسْأَلُكَ بِمَلَكُوتِكَ وَ دِرْعِكَ الْحَصِینَةِ وَ بِجَمْعِكَ وَ أَرْكَانِكَ كُلِّهَا وَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ بِحَقِّ الْأَوْصِیَاءِ بَعْدَ مُحَمَّدٍ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَفْعَلَ بِی كَذَا وَ كَذَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 377 روایة: 19
19- معاویة بن عمار گوید: به حضرت صادق (ع) عرضكردم: آیا مرا بدعائى مخصوص نفرمائى؟ فرمود: چرا بگو: «یا واحد یا ماجد یا احد یا صمد یا من لم یلد و لم یولد و لم یكن له كفواً احد یا عزیز یا كریم یا حنان یا منان یا سامع الدعوات یا أجود من سئل و یا خیر من اعطى یا اللّه یا اللّه یا اللّه قلت و لقد نادینا نوح فلنعم المجیبون».
سپس حضرت صادق (ع) فرمود: كه رسول خدا (ص) مى فرمود (آرى): «لنعم المجیب انت و نعم المدعو و نعم المسؤول اسئلك بنور وجهك و اسئلك بعزتك و قدرتك و جبروتك و اسئلك بملكوتك و درعك الحصینة و بجمعك و اركانك كلها و بحق محمد و بحق الاوصیاء بعد محمد ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تفعل بى كذا و كذا» (و بجاى آن حاجت خود را ذكر كند).
توضیح - ظاهر اینست كه مقصود امام صادق علیه السلام از نقل كلام رسول خدا (ص) دنبال آن دعا آنستكه: این دعا از اول تا بآخر دعائى است كه رسول خدا (ص) آموخته است و من نیز بتو مى آموزم و رسول خدا پس از «فلنعم المجیبون» مى فرمود: لنعم المجیب انت - الخ».
20- عَنْهُ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ أَبِی سَعِیدٍ الْمُكَارِی وَ جَهْمِ بْنِ أَبِی جَهْمَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ كَانَ یُعْرَفُ بِكُنْیَتِهِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع عَلِّمْنِی دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فَقَالَ نَعَمْ قُلْ یَا مَنْ أَرْجُوهُ لِكُلِّ خَیْرٍ وَ یَا مَنْ آمَنُ سَخَطَهُ عِنْدَ كُلِّ عَثْرَةٍ وَ یَا مَنْ یُعْطِی بِالْقَلِیلِ الْكَثِیرَ یَا مَنْ أَعْطَى مَنْ سَأَلَهُ تُحَنُّناً مِنْهُ وَ رَحْمَةً یَا مَنْ أَعْطَى مَنْ لَمْ یَسْأَلْهُ وَ لَمْ یَعْرِفْهُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَعْطِنِی بِمَسْأَلَتِی مِنْ جَمِیعِ خَیْرِ الدُّنْیَا وَ جَمِیعِ خَیْرِ الْ آخِرَةِ فَإِنَّهُ غَیْرُ مَنْقُوصٍ مَا أَعْطَیْتَنِی وَ زِدْنِی مِنْ سَعَةِ فَضْلِكَ یَا كَرِیمُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 377 روایة: 20
20- ابو جعفر كه مردى بوده است در كوفه و بكنیه اش معروف بوده گوید: به حضرت صادق (ع) عرضكردم: دعائى بمن بیاموز كه با آن دعا كنم، فرمود: آرى بگو: «یا من ارجوء لكل خیر و یا من آمن سخطه عند كل عثره و یا من یعطى بالقلیل الكثیر یا من اعطى من سئله تحننا منه و رحمة یا من اعطى من لم یسئله و لم یعرفه صل على محمد و آل محمد و اعطنى بمسألتى من جمیع خیر الدنیا و جمیع خیر الاخره فانه غیر منقوص ما اعطیتنى و زدنى من سعه فضلك یا كریم».
21- وَ عَنْهُ رَفَعَهُ إِلَى أَبِی جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ عَلَّمَ أَخَاهُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَلِیٍّ هَذَا الدُّعَاءَ اللَّهُمَّ ارْفَعْ ظَنِّی صَاعِداً وَ لَا تُطْمِعْ فِیَّ عَدُوّاً وَ لَا حَاسِداً وَ احْفَظْنِی قَائِماً وَ قَاعِداً وَ یَقْظَاناً وَ رَاقِداً اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی وَ ارْحَمْنِی وَ اهْدِنِی سَبِیلَكَ الْأَقْوَمَ وَ قِنِی حَرَّ جَهَنَّمَ وَ احْطُطْ عَنِّی الْمَغْرَمَ وَ الْمَأْثَمَ وَ اجْعَلْنِی مِنْ خَیْرِ خِیَارِ الْعَالَمِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 378 روایة: 21
21- و در حدیث مرفوعى از امام باقر علیه السلام حدیث شده كه این دعا را ببرادرش عبداللّه بن على آموخت: «اللهم ارفع ظنى صاعداً و لا تطمع فى عدواً و لا حاسداً و احفظنى قائماً و قاعداً و یقظانا و راقداً اللهم اغفرلى و ارحمنى و اهدنى سبیلك الاقوم و قنى حر جهنم و احطط عنى المغرم و الماثم و اجعلنى من خیر خیار العالم».
(3445) 22- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى وَ هَارُونَ بْنِ خَارِجَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ ارْحَمْنِی مِمَّا لَا طَاقَةَ لِی بِهِ وَ لَا صَبْرَ لِی عَلَیْهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 378 روایة: 22
22- هارون بن خارجه گوید: از حضرت صادق (ع) شنیدم كه (این دعا را) مى خواند: «ارحمنى مما لا طاقة لى به و لا صبر لى علیه» (یعنى (بار خدایا) بمن رحم كن از آنچه تاب آنرا ندارم و شكیبائى بر آن نتوانم).
23- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ حَفْصٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قُلْتُ لَهُ عَلِّمْنِی دُعَاءً فَقَالَ فَأَیْنَ أَنْتَ عَنْ دُعَاءِ الْإِلْحَاحِ قَالَ قُلْتُ وَ مَا دُعَاءُ الْإِلْحَاحِ فَقَالَ اللَّهُمَّ رَبَّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَ مَا بَیْنَهُنَّ وَ رَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ وَ رَبَّ جَبْرَئِیلَ وَ مِیكَائِیلَ وَ إِسْرَافِیلَ وَ رَبَّ الْقُرْآنِ الْعَظِیمِ وَ رَبَّ مُحَمَّدٍ خَاتَمِ النَّبِیِّینَ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِالَّذِی تَقُومُ بِهِ السَّمَاءَ وَ بِهِ تَقُومُ الْأَرْضَ وَ بِهِ تُفَرِّقُ بَیْنَ الْجَمْعِ وَ بِهِ تَجْمَعُ بَیْنَ الْمُتَفَرِّقِ وَ بِهِ تَرْزُقُ الْأَحْیَاءَ وَ بِهِ أَحْصَیْتَ عَدَدَ الرِّمَالِ وَ وَزْنَ الْجِبَالِ وَ كَیْلَ الْبُحُورِ ثُمَّ تُصَلِّی عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ ثُمَّ تَسْأَلُهُ حَاجَتَكَ وَ أَلِحَّ فِی الطَّلَبِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 378 روایة: 23
23- محمد بن مسلم گوید: بآنحضرت علیه السلام عرضكردم: دعائى بمن بیاموز، فرمود: تو كجائى از دعاى الحاح؟ و (چرا آنرا نخوانى؟) گوید: عرضكردم: دعاى الحاح كدام است؟ فرمود: «اللهم رب السماوات السبع و ما بینهن و رب العرش العظیم و رب جبرئیل و میكائیل و اسرافیل و رب القرآن العظیم و رب محمد خاتم النبیین انى اسئلك بالذى تقوم به السماء و به تقوم الارض و به تفرق بین الجمع و به تجمع بین المتفرق و به ترزق الاحیاء و به احصیت عدد الرمال و وزن الجبال و كیل البحور» سپس بر محمد و آل محمد صلوات مى فرستى آنگاه حاجت خود را مى خواهى و در درخواست خود اصرار بنما.
24- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ كَرَّامٍ عَنِ ابْنِ أَبِی یَعْفُورٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ كَانَ یَقُولُ اللَّهُمَّ امْلَأْ قَلْبِی حُبّاً لَكَ وَ خَشْیَةً مِنْكَ وَ تَصْدِیقاً وَ إِیمَاناً بِكَ وَ فَرَقاً مِنْكَ وَ شَوْقاً إِلَیْكَ یَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَیَّ لِقَاءَكَ وَ اجْعَلْ لِی فِی لِقَائِكَ خَیْرَ الرَّحْمَةِ وَ الْبَرَكَةِ وَ أَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ وَ لَا تُؤَخِّرْنِی مَعَ الْأَشْرَارِ وَ أَلْحِقْنِی بِصَالِحِ مَنْ مَضَى وَ اجْعَلْنِی مَعَ صَالِحِ مَنْ بَقِیَ وَ خُذْ بِی سَبِیلَ الصَّالِحِینَ وَ أَعِنِّی عَلَى نَفْسِی بِمَا تُعِینُ بِهِ الصَّالِحِینَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَ لَا تَرُدَّنِی فِی سُوءٍ اسْتَنْقَذْتَنِی مِنْهُ یَا رَبَّ الْعَالَمِینَ أَسْأَلُكَ إِیمَاناً لَا أَجَلَ لَهُ دُونَ لِقَائِكَ تُحْیِینِی وَ تُمِیتُنِی عَلَیْهِ وَ تَبْعَثُنِی عَلَیْهِ إِذَا بَعَثْتَنِی وَ ابْرَأْ قَلْبِی مِنَ الرِّیَاءِ وَ السُّمْعَةِ وَ الشَّكِّ فِی دِینِكَ اللَّهُمَّ أَعْطِنِی نَصْراً فِی دِینِكَ وَ قُوَّةً فِی عِبَادَتِكَ وَ فَهْماً فِی خَلْقِكَ وَ كِفْلَیْنِ مِنْ رَحْمَتِكَ وَ بَیِّضْ وَجْهِی بِنُورِكَ وَ اجْعَلْ رَغْبَتِی فِیمَا عِنْدَكَ وَ تَوَفَّنِی فِی سَبِیلِكَ عَلَى مِلَّتِكَ وَ مِلَّةِ رَسُولِكَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكَسَلِ وَ الْهَرَمِ وَ الْجُبْنِ وَ الْبُخْلِ وَ الْغَفْلَةِ وَ الْقَسْوَةِ وَ الْفَتْرَةِ وَ الْمَسْكَنَةِ وَ أَعُوذُ بِكَ یَا رَبِّ مِنْ نَفْسٍ لَا تَشْبَعُ وَ مِنْ قَلْبٍ لَا یَخْشَعُ وَ مِنْ دُعَاءٍ لَا یُسْمَعُ وَ مِنْ صَلَاةٍ لَا تَنْفَعُ وَ أُعِیذُ بِكَ نَفْسِی وَ أَهْلِی وَ ذُرِّیَّتِی مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ اللَّهُمَّ إِنَّهُ لَا یُجِیرُنِی مِنْكَ أَحَدٌ وَ لَا أَجِدُ مِنْ دُونِكَ مُلْتَحَداً فَلَا تَخْذُلْنِی وَ لَا تُرْدِنِی فِی هَلَكَةٍ وَ لَا تُرِدْنِی بِعَذَابٍ أَسْأَلُكَ الثَّبَاتَ عَلَى دِینِكَ وَ التَّصْدِیقَ بِكِتَابِكَ وَ اتِّبَاعَ رَسُولِكَ اللَّهُمَّ اذْكُرْنِی بِرَحْمَتِكَ وَ لَا تَذْكُرْنِی بِخَطِیئَتِی وَ تَقَبَّلْ مِنِّی وَ زِدْنِی مِنْ فَضْلِكَ إِنِّی إِلَیْكَ رَاغِبٌ اللَّهُمَّ اجْعَلْ ثَوَابَ مَنْطِقِی وَ ثَوَابَ مَجْلِسِی رِضَاكَ عَنِّی وَ اجْعَلْ عَمَلِی وَ دُعَائِی خَالِصاً لَكَ وَ اجْعَلْ ثَوَابِیَ الْجَنَّةَ بِرَحْمَتِكَ وَ اجْمَعْ لِی جَمِیعَ مَا سَأَلْتُكَ وَ زِدْنِی مِنْ فَضْلِكَ إِنِّی إِلَیْكَ رَاغِبٌ اللَّهُمَّ غَارَتِ النُّجُومُ وَ نَامَتِ الْعُیُونُ وَ أَنْتَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لَا یُوَارِی مِنْكَ لَیْلٌ سَاجٍ وَ لَا سَمَاءٌ ذَاتُ أَبْرَاجٍ وَ لَا أَرْضٌ ذَاتُ مِهَادٍ وَ لَا بَحْرٌ لُجِّیٌّ وَ لَا ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ تُدْلِجُ الرَّحْمَةَ عَلَى مَنْ تَشَاءُ مِنْ خَلْقِكَ تَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْیُنِ وَ مَا تُخْفِی الصُّدُورُ أَشْهَدُ بِمَا شَهِدْتَ بِهِ عَلَى نَفْسِكَ وَ شَهِدَتْ مَلَائِكَتُكَ وَ أُولُو الْعِلْمِ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْعَزِیزُ الْحَكِیمُ وَ مَنْ لَمْ یَشْهَدْ بِمَا شَهِدْتَ بِهِ عَلَى نَفْسِكَ وَ شَهِدَتْ مَلَائِكَتُكَ وَ أُولُو الْعِلْمِ فَاكْتُبْ شَهَادَتِی مَكَانَ شَهَادَتِهِمْ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَ مِنْكَ السَّلَامُ أَسْأَلُكَ یَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ أَنْ تَفُكَّ رَقَبَتِی مِنَ النَّارِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 379 روایة: 24
24- ابن ابى یعفور از حضرت صادق (ع) حدیث كند كه مى خواند (دعائى را كه ترجمه اش چنین است): بار خدایا دل مرا سرشار از محبت خود و ترس از خودت و تصدیق و ایمان بتو و بیم و هراس از تو و اشتیاق بسویت كن اى صاحب جلال و اكرام. بار خدایا لقائت را محبوب من گردان، و در لقائت براى من بهترین رحمت و بركت را قرار داده، و مرا به نیكان ملحق ساز، و با بدان بدنبال مینداز، و مرا به نیكان گذشته به پیوند، و با نیكان باقیمانده قرار ده، و براه نیكوكارانم ببر، و مرا درباره خودم كمك كن بدانچه نیكان را درباره خودشان كمك كنى، و مرا بهر بدى كه از آن آزاد ساخته اى بدان باز مگردان اى پروردگار جهانیان، از تو ایمانى خواهم كه پایانش دیدار تو باشد و مرا بدان زنده بدارى و بمیرانى و برانگیزانى، در آن زمان که مرا برانگیزانی و دلم را از خود نمائى و شهرت طلبى و شك در دینت پاك فرما.
بار خدایا توفیق یارى درباره دینت، و نیروئى در پرستشت و فهمى درباره آفریدگانت (و بنا بر نسخه اى كه فیض (ره) نقل كند و فهمی درباره حكم خود) و دو بهره از رحمتت بمن عطا فرما، و روى مرا بنور خود سپید (و روشن) گردان، و رغبت مرا (فقط) در آنچه نزد تو است قرار ده، و جان مرا در راه خودت بگیر (و بمیران) و بر آئین خودت و آئین پیامبرت.
بار خدایا من بتو پناه مى برم از تنى كه سیر نشود و از دلى كه خاشع نگردد و از دعائى كه شنیده نشود (و نرسد) و از نمازى كه سود ندهد، و در پناه تو نهم خود و زن و فرزندانم را از شیطان رانده شده درگاهت.
بارخدایا براستى در برابر تو كسى نتواند مرا پناه دهد، و جز تو پناهگاهى نیابم پس مرا وامگذار و در هلاكت و عذاب مینداز، از تو پایدارى در دینت و تصدیق قرآنت و پیروى پیامبرت را خواهانم.
بار خدایا مرا به بخشایش خود یاد كن نه بخطاهاى من، و از من بپذیر و از فضل خود بر من بیفزا.
بار خدایا پاداش مجلس و گفتار مرا خشنودیت از من قرار ده و كردار و دعایم را خالص براى خودت ساز، و برحمت خودت بهشت را پاداش من مقرر دار، و آنچه از تو خواستم براى من گردآر و از بخششت بر من بیفزا كه من تو را خواهانم.
بار خدایا ستارگان فرو رفتند و دیده ها بخواب اندر شدند، و توئى زنده و پاینده، و از تو پنهان نسازد چیزیرا شب تار و نه آسمان برج دار و نه زمین بسترگاه، و نه دریاى ژرف، و نه تاریكیهاى درهم و برهم، رحمتت را بهر كه خواهى شبانه دهى، توئى كه خیانت دیده ها، و آنچه نهان كنند سینه ها بدانى، گواهى دهم بدانچه خودت براى خود بدان گواهى دادى و فرشتگانت و دانشمندانت گواهى دادند، معبودى جز تو كه عزیز و حكیمى نیست، و هر كه گواهى ندهد بدانچه خودت براى خود گواهى دهى و فرشتگان و دانشمندان بدان گواهى دهند گواهى مرا بجاى گواهى آنها بنویس (یعنى من بجاى آنان گواهى دهم و پاداشش را بمن عطا بفرما) خدایا توئى سلام (یعنى سالم از عیوب و نقائص) و از جانب تو است سلامت، اى داراى جلالت و اكرام از تو خواستارم كه مرا از دوزخ برهانى.
25- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى الْخَثْعَمِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ أَبَا ذَرٍّ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ ص وَ مَعَهُ جَبْرَئِیلُ ع فِی صُورَةِ دِحْیَةَ الْكَلْبِیِّ وَ قَدِ اسْتَخْلَاهُ رَسُولُ اللَّهِ ص فَلَمَّا رَآهُمَا انْصَرَفَ عَنْهُمَا وَ لَمْ یَقْطَعْ كَلَامَهُمَا فَقَالَ جَبْرَئِیلُ ع یَا مُحَمَّدُ هَذَا أَبُو ذَرٍّ قَدْ مَرَّ بِنَا وَ لَمْ یُسَلِّمْ عَلَیْنَا أَمَا لَوْ سَلَّمَ لَرَدَدْنَا عَلَیْهِ یَا مُحَمَّدُ إِنَّ لَهُ دُعَاءً یَدْعُو بِهِ مَعْرُوفاً عِنْدَ أَهْلِ السَّمَاءِ فَسَلْهُ عَنْهُ إِذَا عَرَجْتُ إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا ارْتَفَعَ جَبْرَئِیلُ جَاءَ أَبُو ذَرٍّ إِلَى النَّبِیِّ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا مَنَعَكَ یَا أَبَا ذَرٍّ أَنْ تَكُونَ سَلَّمْتَ عَلَیْنَا حِینَ مَرَرْتَ بِنَا فَقَالَ ظَنَنْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَّ الَّذِی كَانَ مَعَكَ دِحْیَةُ الْكَلْبِیُّ قَدِ اسْتَخْلَیْتَهُ لِبَعْضِ شَأْنِكَ فَقَالَ ذَاكَ جَبْرَئِیلُ ع یَا أَبَا ذَرٍّ وَ قَدْ قَالَ أَمَا لَوْ سَلَّمَ عَلَیْنَا لَرَدَدْنَا عَلَیْهِ فَلَمَّا عَلِمَ أَبُو ذَرٍّ أَنَّهُ كَانَ جَبْرَئِیلَ ع دَخَلَهُ مِنَ النَّدَامَةِ حَیْثُ لَمْ یُسَلِّمْ عَلَیْهِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا هَذَا الدُّعَاءُ الَّذِی تَدْعُو بِهِ فَقَدْ أَخْبَرَنِی جَبْرَئِیلُ ع أَنَّ لَكَ دُعَاءً تَدْعُو بِهِ مَعْرُوفاً فِی السَّمَاءِ فَقَالَ نَعَمْ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ الْأَمْنَ وَ الْإِیمَانَ بِكَ وَ التَّصْدِیقَ بِنَبِیِّكَ وَ الْعَافِیَةَ مِنْ جَمِیعِ الْبَلَاءِ وَ الشُّكْرَ عَلَى الْعَافِیَةِ وَ الْغِنَى عَنْ شِرَارِ النَّاسِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 381 روایة: 25
25- حضرت صادق (ع) فرمود: (زمانى) ابوذر خدمت رسول خدا (ص) آمد و جبرئیل بصورت دحیه كلبى در خدمتش بود و با آنحضرت خلوت كرده بود، چون ابوذر آندو را دید بازگشت و سخن آنها را نبرید، پس جبرئیل گفت: اى محمد این ابوذر بود كه بر ما گذشت و بما سلام نكرد و اگر بما سلام كرده بود پاسخ او را مى دادیم، اى محمد این اباذر دعائى دارد كه مى خواند، و نزد اهل آسمان معروف است، پس آنگاه كه من بآسمان رفتم تو آندعا را از او بپرس، همینكه جبرئیل بالا رفت أبوذر خدمت پیغمبر (ص) شرفیاب شد، رسول خدا (ص) باو فرمود: اى أباذر چه تو را بازداشت از اینكه بر ما سلام كنى آنگاه كه بر ما گذشتى، عرضكرد: گمان كردم كه آنكس كه با شما بود دحیه كلبى است و براى پاره اى كارهاى شخصى باو خلوت كرده اى، فرمود: اى أباذر او جبرئیل بود و گفت: اگر أباذر بما سلام كرده بود جوابش را مى دادیم، پس همینكه اباذر دانست كه او جبرئیل بوده، خدا مى داند كه چه اندازه پشیمان شد (و افسوس خورد) كه چرا بر او سلام نكرده، پس رسول خدا (ص) فرمود: آن دعائى كه تو مى خوانى چیست؟ زیرا جبرئیل بمن خبر داد كه تو دعائى دارى كه آنرا مى خوانى و در آسمان (پیش اهل آن) معروف است؟ عرضكرد: آرى اى رسول خدا (ص) مى گویم: «اللهم انى اسئلك الامن و الایمان بك و التصدیق بنبیك و العافیة من جمیع البلاء و الشكر على العافیة و الغنى عن شرار الناس »
26- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الدُّعَاءَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ ع قَالَ وَ كَانَ أَبُو جَعْفَرٍ یُسَمِّیهِ الْجَامِعَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَ بِجَمِیعِ رُسُلِهِ وَ بِجَمِیعِ مَا أَنْزَلَ بِهِ عَلَى جَمِیعِ الرُّسُلِ وَ أَنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَ لِقَاءَهُ حَقٌّ وَ صَدَقَ اللَّهُ وَ بَلَّغَ الْمُرْسَلُونَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَ سُبْحَانَ اللَّهِ كُلَّمَا سَبَّحَ اللَّهَ شَیْ ءٌ وَ كَمَا یُحِبُّ اللَّهُ أَنْ یُسَبَّحَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ كُلَّمَا حَمِدَ اللَّهَ شَیْ ءٌ وَ كَمَا یُحِبُّ اللَّهُ أَنْ یُحْمَدَ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كُلَّمَا هَلَّلَ اللَّهَ شَیْ ءٌ وَ كَمَا یُحِبُّ اللَّهُ أَنْ یُهَلَّلَ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ كُلَّمَا كَبَّرَ اللَّهَ شَیْ ءٌ وَ كَمَا یُحِبُّ اللَّهُ أَنْ یُكَبَّرَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ مَفَاتِیحَ الْخَیْرِ وَ خَوَاتِیمَهُ وَ سَوَابِغَهُ وَ فَوَائِدَهُ وَ بَرَكَاتِهِ وَ مَا بَلَغَ عِلْمَهُ عِلْمِی وَ مَا قَصَرَ عَنْ إِحْصَائِهِ حِفْظِی اللَّهُمَّ انْهَجْ إِلَیَّ أَسْبَابَ مَعْرِفَتِهِ وَ افْتَحْ لِی أَبْوَابَهُ وَ غَشِّنِی بِبَرَكَاتِ رَحْمَتِكَ وَ مُنَّ عَلَیَّ بِعِصْمَةٍ عَنِ الْإِزَالَةِ عَنْ دِینِكَ وَ طَهِّرْ قَلْبِی مِنَ الشَّكِّ وَ لَا تَشْغَلْ قَلْبِی بِدُنْیَایَ وَ عَاجِلِ مَعَاشِی عَنْ آجِلِ ثَوَابِ آخِرَتِی وَ اشْغَلْ قَلْبِی بِحِفْظِ مَا لَا تَقْبَلُ مِنِّی جَهْلَهُ وَ ذَلِّلْ لِكُلِّ خَیْرٍ لِسَانِی وَ طَهِّرْ قَلْبِی مِنَ الرِّیَاءِ وَ لَا تُجْرِهِ فِی مَفَاصِلِی وَ اجْعَلْ عَمَلِی خَالِصاً لَكَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنَ الشَّرِّ وَ أَنْوَاعِ الْفَوَاحِشِ كُلِّهَا ظَاهِرِهَا وَ بَاطِنِهَا وَ غَفَلَاتِهَا وَ جَمِیعِ مَا یُرِیدُنِی بِهِ الشَّیْطَانُ الرَّجِیمُ وَ مَا یُرِیدُنِی بِهِ السُّلْطَانُ الْعَنِیدُ مِمَّا أَحَطْتَ بِعِلْمِهِ وَ أَنْتَ الْقَادِرُ عَلَى صَرْفِهِ عَنِّی اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنْ طَوَارِقِ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ زَوَابِعِهِمْ وَ بَوَائِقِهِمْ وَ مَكَایِدِهِمْ وَ مَشَاهِدِ الْفَسَقَةِ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ أَنْ أُسْتَزَلَّ عَنْ دِینِی فَتَفْسُدَ عَلَیَّ آخِرَتِی وَ أَنْ یَكُونَ ذَلِكَ مِنْهُمْ ضَرَراً عَلَیَّ فِی مَعَاشِی أَوْ یَعْرِضُ بَلَاءٌ یُصِیبُنِی مِنْهُمْ لَا قُوَّةَ لِی بِهِ وَ لَا صَبْرَ لِی عَلَى احْتِمَالِهِ فَلَا تَبْتَلِنِی یَا إِلَهِی بِمُقَاسَاتِهِ فَیَمْنَعَنِی ذَلِكَ عَنْ ذِكْرِكَ وَ یَشْغَلَنِی عَنْ عِبَادَتِكَ أَنْتَ الْعَاصِمُ الْمَانِعُ الدَّافِعُ الْوَاقِی مِنْ ذَلِكَ كُلِّهِ أَسْأَلُكَ اللَّهُمَّ الرَّفَاهِیَةَ فِی مَعِیشَتِی مَا أَبْقَیْتَنِی مَعِیشَةً أَقْوَى بِهَا عَلَى طَاعَتِكَ وَ أَبْلُغُ بِهَا رِضْوَانَكَ وَ أَصِیرُ بِهَا إِلَى دَارِ الْحَیَوَانِ غَداً وَ لَا تَرْزُقْنِی رِزْقاً یُطْغِینِی وَ لَا تَبْتَلِنِی بِفَقْرٍ أَشْقَى بِهِ مُضَیَّقاً عَلَیَّ أَعْطِنِی حَظّاً وَافِراً فِی آخِرَتِی وَ مَعَاشاً وَاسِعاً هَنِیئاً مَرِیئاً فِی دُنْیَایَ وَ لَا تَجْعَلِ الدُّنْیَا عَلَیَّ سِجْناً وَ لَا تَجْعَلْ فِرَاقَهَا عَلَیَّ حُزْناً أَجِرْنِی مِنْ فِتْنَتِهَا وَ اجْعَلْ عَمَلِی فِیهَا مَقْبُولًا وَ سَعْیِی فِیهَا مَشْكُوراً اللَّهُمَّ وَ مَنْ أَرَادَنِی بِسُوءٍ فَأَرِدْهُ بِمِثْلِهِ وَ مَنْ كَادَنِی فِیهَا فَكِدْهُ وَ اصْرِفْ عَنِّی هَمَّ مَنْ أَدْخَلَ عَلَیَّ هَمَّهُ وَ امْكُرْ بِمَنْ مَكَرَ بِی فَإِنَّكَ خَیْرُ الْمَاكِرِینَ وَ افْقَأْ عَنِّی عُیُونَ الْكَفَرَةِ الظَّلَمَةِ وَ الطُّغَاةِ وَ الْحَسَدَةِ اللَّهُمَّ وَ أَنْزِلْ عَلَیَّ مِنْكَ السَّكِینَةَ وَ أَلْبِسْنِی دِرْعَكَ الْحَصِینَةَ وَ احْفَظْنِی بِسِتْرِكَ الْوَاقِی وَ جَلِّلْنِی عَافِیَتَكَ النَّافِعَةَ وَ صَدِّقْ قَوْلِی وَ فَعَالِی وَ بَارِكْ لِی فِی وُلْدِی وَ أَهْلِی وَ مَالِی اللَّهُمَّ مَا قَدَّمْتُ وَ مَا أَخَّرْتُ وَ مَا أَغْفَلْتُ وَ مَا تَعَمَّدْتُ وَ مَا تَوَانَیْتُ وَ مَا أَعْلَنْتُ وَ مَا أَسْرَرْتُ فَاغْفِرْهُ لِی یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 382 روایة: 26
26- ابوحمزه گوید: من ایندعا را از امام باقر علیه السلام گرفتم و آنحضرت آنرا دعاى جامع مى نامند (و آن اینست) «بسم اللّه الرحمن الرحیم اشهد ان لا اله الا اللّه وحده لا شریك له و اشهد ان محمداً عبده و رسوله آمنت باللّه و بجمیع رسله و بجمیع ما انزل به على جمیع الرسل و ان وعد اللّه حق و لقاءه حق و صدق اللّه و بلغ المرسلون و الحمد لله رب العالمین و سبحان اللّه كلما سبح الله شى ء و كما یحب اللّه ان یسبح و الحمد لله كلما حمد اللّه شى ء و كما یحب اللّه ان یحمد و لا اله الا اللّه كلما هلل اللّه شى ء و كما یحب اللّه ان یهلل و اللّه اكبر كلما كبر اللّه شى ء و كما یحب اللّه ان یكبر (و دنباله دعا ترجمه اش چنین است). بار خدایا از تو خواهم كلیدهاى خیر و پایانهاى آن و كاملهایش و فوائدش و بركاتش و آنچه پایه دانش من بدان رسد و آنچه حافظه ام از شماره اش كوتاه است، بار خدایا اسباب شناسائیش را براى من روشن ساز، و درهاى آنرا بروى من بگشا، و در بركات رحمتت مرا فرو بر، و بخود دارى از دور شدن از دینت بر من منت گذار، و دل مرا از شك پاك كن، و آنرا باین دنیا و زندگى زود گذرم از ثواب آینده آخرتم سرگرم مكن، و دل مرا بدر یاد داشتن آنچه نادانیش را نپذیرى سرگرم كن، و براى هر خیرى زبان مرا رام كن و دلمرا از ریاء و خود نمائى پاك ساز، و آنرا در مفاصل من وارد نكن، و كردارم را براى خود خالص گردان.
بار خدایا بتو پناه برم از شر و از همه انواع زشتیها پیدا و نهانش و بى خبریهایش، و از هر چه شیطان رجیم بدان آهنگم كرده و از من خواهد و آنچه سلطان معاند از من طلبد، از آنچه دانش تو بدان رسد و تو بر دور كردن آن از من قادر و توانائى.
بار خدایا بتو پناه برم از شبگردان جن و انس، و گروههاى چرخنده آنان و گرفتاریها و نیرنگهاى آنان و مراكز اجتماع فاسقان جن و انس، و از اینكه از دین خود بلغزم و در نتیجه آخرتم تباه گردد، و از زیان رساندن آنها در آنچه بدان زندگى كنم، یا بلائى از ایشان بمن رسد كه بدان توانائى ندرام و شكیبائى بر تحمل آن نتوانم، پس اى معبود من مرا برنج بردنهاى آن دچار مكن زیرا كه آن مرا از یاد تو باز دارد و از پرستش تو سرگرم كند؛ توئى نگهدار و باز دارنده و دافع و حافظ از همه اینها.
بار خدایا از تو خواهم رفاه در معیشتم را تا بدانجا كه زنده ام دارى، معاشى كه بدان وسیله توانائى بر پیرویت داشته باشم و بخشنودیت (یا رضوانت) برسم، و بخانه زندگى (كه بهشت است) فرداى قیامت برسم، و روزى مكن برایم آن روزى را كه سركشم كند، و به فقرى گرفتارم مكن كه براى تنگى آن به بدبختى افتم، و بهره وافرى در آخرت بمن عطا فرما، و معاش وسیع گوارا و خشگوارى در دنیا بمن عنایت كن، و دنیا را بر من زندان مكن و جدائیش را اندوه من مساز، از فتنه هاى آن مرا در پناه خودگیر، و كرده هایم را در آن بپذیر و كوششم را در آن قابل تقدیر ساز.
بار خدایا هر كه آهنگ بدى درباره من دارد تو درباره اش مانند همان آهنگ را بكن، و هر كه بمن كیدى ورزد تو باو كید ورز، و اندوه هر آنكس كه اندوهش را بدل من اندازد از من بازدار و هر كه با من مكر كند با او مكر كن كه تو بهترین مكر كنندگانى، و از توجه بمن چشم كفار و ستمكاران و سركشان و حسودان را در آور، بار خدایا آرامشى دلى از جانب خودت بر من فرو فرست، و زره محافظت كننده خود را بر من بپوشان، و به پرده نگهدارنده ات مرا بپوشان و جامه عافیت را در برم كن، و راست گفتار و درست كردارم، و در فرزندان و خاندان و مالم بركت ده، بار خدایا آنچه از من گذشته و آنچه پس انداخته ام و آنچه غفلت كردم و آنچه تعهد كردم و آنچه در آن سستى كردم و آنچه آشكار كردم و آنچه در نهان كردم (همه را) بیامرز یا أرحم الرحمین».
(3450) 27- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ رَزِینٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قُلِ اللَّهُمَّ أَوْسِعْ عَلَیَّ فِی رِزْقِی وَ امْدُدْ لِی فِی عُمُرِی وَ اغْفِرْ لِی ذَنْبِی وَ اجْعَلْنِی مِمَّنْ تَنْتَصِرُ بِهِ لِدِینِكَ وَ لَا تَسْتَبْدِلْ بِی غَیْرِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 384 روایة: 27
27- محمد بن مسلم از حضرت باقر (ع) حدیث كند كه فرمود: بگو: «اللهم اوسع على فى رزقى و امدد لى فى عمرى و اغفر لى ذنبى و اجعلنى ممن تنتصر به لدینك و لا تستبدل بى غیرى».
28- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ كَانَ یَقُولُ یَا مَنْ یَشْكُرُ الْیَسِیرَ وَ یَعْفُو عَنِ الْكَثِیرِ وَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی ذَهَبَتْ لَذَّتُهَا وَ بَقِیَتْ تَبِعَتُهَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 384 روایة: 28
28- یعقوب بن شعیب از امام صادق علیه السلام حدیث كند كه مى خواند (دعائى را كه ترجمه اش اینست:) «اى آنكه از اندك قدردانى كنى و از بسیار درگذرى و او است آمرزنده و مهربان بیامرز از من گناهانى كه لذت آن رفته و كیفر آن مانده است».
29- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ مِنْ دُعَائِهِ یَقُولُ یَا نُورُ یَا قُدُّوسُ یَا أَوَّلَ الْأَوَّلِینَ وَ یَا آخِرَ الْ آخِرِینَ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تُغَیِّرُ النِّعَمَ وَ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تُحِلُّ النِّقَمَ وَ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تَهْتِكُ الْعِصَمَ وَ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تُنْزِلُ الْبَلَاءَ وَ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تُدِیلُ الْأَعْدَاءَ وَ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تُعَجِّلُ الْفَنَاءَ وَ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تَقْطَعُ الرَّجَاءَ وَ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تُظْلِمُ الْهَوَاءَ وَ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تَكْشِفُ الْغِطَاءَ وَ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تَرُدُّ الدُّعَاءَ وَ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تَرُدُّ غَیْثَ السَّمَاءِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 384 روایة: 29
29- و از دعاهاى امام صادق علیه السلام این بود: «یا نور یا قدوس یا اول الاولین و یا آخر الاخرین یا رحمن یا رحیم اغفر لى الذنوب التى تغیر النعم و اغفر لى الذنوب التى تحل النقم و اغفر لى الذنوب التى تهتك العصم و اغفر لى الذنوب التى تنزل البلاء و اغفر لى الذنوب التى تدیل الاعداء و اغفر لى الذنوب التى تعجل الفناء و اغفر لى الذنوب التى تقطع الرجاء و اغفر لى الذنوب التى تظلم الهواء و اغفر لى الذنوب التى تكشف الغطاء و اغفر لى الذنوب التى ترد الدعاء و اغفر لى الذنوب التى ترد غیث السماء
30- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع یَا عُدَّتِی فِی كُرْبَتِی وَ یَا صَاحِبِی فِی شِدَّتِی وَ یَا وَلِیِّی فِی نِعْمَتِی وَ یَا غِیَاثِی فِی رَغْبَتِی قَالَ وَ كَانَ مِنْ دُعَاءِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع اللَّهُمَّ كَتَبْتَ الْ آثَارَ وَ عَلِمْتَ الْأَخْبَارَ وَ اطَّلَعْتَ عَلَى الْأَسْرَارِ فَحُلْتَ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ الْقُلُوبِ فَالسِّرُّ عِنْدَكَ عَلَانِیَةٌ وَ الْقُلُوبُ إِلَیْكَ مُفْضَاةٌ وَ إِنَّمَا أَمْرُكَ لِشَیْ ءٍ إِذَا أَرَدْتَهُ أَنْ تَقُولَ لَهُ كُنْ فَیَكُونُ فَقُلْ بِرَحْمَتِكَ لِطَاعَتِكَ أَنْ تَدْخُلَ فِی كُلِّ عُضْوٍ مِنْ أَعْضَائِی وَ لَا تُفَارِقَنِی حَتَّى أَلْقَاكَ وَ قُلْ بِرَحْمَتِكَ لِمَعْصِیَتِكَ أَنْ تَخْرُجَ مِنْ كُلِّ عُضْوٍ مِنْ أَعْضَائِی فَلَا تَقْرَبَنِی حَتَّى أَلْقَاكَ وَ ارْزُقْنِی مِنَ الدُّنْیَا وَ زَهِّدْنِی فِیهَا وَ لَا تَزْوِهَا عَنِّی وَ رَغْبَتِی فِیهَا یَا رَحْمَانُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 385 روایة: 30
30- و از دعاهاى امام صادق علیه السلام نیز (این دعا است): یا عدتى فى كربتى و یا صاحبى فى شدتى و یا ولیى فى نعمتى و یا غیاثى فى رغبتى
فرمود: و از دعاهاى امیرالمؤمنین علیه السلام است (دعائى كه ترجمه اش اینست): «بار خدایا اثرها (یعنى كردارهاى نیك و بد) را ثبت كرده اى، و اخبار را دانسته اى، و بر اسرار آگاهى، پس میان ما و دلها حائل شدى، نهان در پیش تو عیانست، و دلها بسوى تو كشیده شده، و جز این نیست كه فرمانت بچیزى كه خواهى بدان گوئى باش مى باشد، پس با رحمت خود بطاعتت بگو در هر عضوى از اعضاى من درآید، و از من جدا نشود تا دیدارت كنم، و با رحمت خود بنافرمانیت بگو از هر عضوى از اعضاى من بیرون رود و نزدیك بمن نشود تا تو را دیدار كنم، و از دنیا بمن روزى كن، و در آن مرا بى رغبت كن، و آنرا از من دور مكن با رغبت من در آن اى خداى بخشاینده».
31- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ رَزِینٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَیَابَةَ قَالَ أَعْطَانِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع هَذَا الدُّعَاءَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَلِیِّ الْحَمْدِ وَ أَهْلِهِ وَ مُنْتَهَاهُ وَ مَحَلِّهِ أَخْلَصَ مَنْ وَحَّدَهُ وَ اهْتَدَى مَنْ عَبَدَهُ وَ فَازَ مَنْ أَطَاعَهُ وَ أَمِنَ الْمُعْتَصِمُ بِهِ اللَّهُمَّ یَا ذَا الْجُودِ وَ الْمَجْدِ وَ الثَّنَاءِ الْجَمِیلِ وَ الْحَمْدِ أَسْأَلُكَ مَسْأَلَةَ مَنْ خَضَعَ لَكَ بِرَقَبَتِهِ وَ رَغِمَ لَكَ أَنْفُهُ وَ عَفَّرَ لَكَ وَجْهَهُ وَ ذَلَّلَ لَكَ نَفْسَهُ وَ فَاضَتْ مِنْ خَوْفِكَ دُمُوعُهُ وَ تَرَدَّدَتْ عَبْرَتُهُ وَ اعْتَرَفَ لَكَ بِذُنُوبِهِ وَ فَضَحَتْهُ عِنْدَكَ خَطِیئَتُهُ وَ شَانَتْهُ عِنْدَكَ جَرِیرَتُهُ وَ ضَعُفَتْ عِنْدَ ذَلِكَ قُوَّتُهُ وَ قَلَّتْ حِیلَتُهُ وَ انْقَطَعَتْ عَنْهُ أَسْبَابُ خَدَائِعِهِ وَ اضْمَحَلَّ عَنْهُ كُلُّ بَاطِلٍ وَ أَلْجَأَتْهُ ذُنُوبُهُ إِلَى ذُلِّ مَقَامِهِ بَیْنَ یَدَیْكَ وَ خُضُوعِهِ لَدَیْكَ وَ ابْتِهَالِهِ إِلَیْكَ أَسْأَلُكَ اللَّهُمَّ سُؤَالَ مَنْ هُوَ بِمَنْزِلَتِهِ أَرْغَبُ إِلَیْكَ كَرَغْبَتِهِ وَ أَتَضَرَّعُ إِلَیْكَ كَتَضَرُّعِهِ وَ أَبْتَهِلُ إِلَیْكَ كَأَشَدِّ ابْتِهَالِهِ اللَّهُمَّ فَارْحَمِ اسْتِكَانَةَ مَنْطِقِی وَ ذُلَّ مَقَامِی وَ مَجْلِسِی وَ خُضُوعِی إِلَیْكَ بِرَقَبَتِی أَسْأَلُكَ اللَّهُمَّ الْهُدَى مِنَ الضَّلَالَةِ وَ الْبَصِیرَةَ مِنَ الْعَمَى وَ الرُّشْدَ مِنَ الْغَوَایَةِ وَ أَسْأَلُكَ اللَّهُمَّ أَكْثَرَ الْحَمْدِ عِنْدَ الرَّخَاءِ وَ أَجْمَلَ الصَّبْرِ عِنْدَ الْمُصِیبَةِ وَ أَفْضَلَ الشُّكْرِ عِنْدَ مَوْضِعِ الشُّكْرِ وَ التَّسْلِیمَ عِنْدَ الشُّبُهَاتِ وَ أَسْأَلُكَ الْقُوَّةَ فِی طَاعَتِكَ وَ الضَّعْفَ عَنْ مَعْصِیَتِكَ وَ الْهَرَبَ إِلَیْكَ مِنْكَ وَ التَّقَرُّبَ إِلَیْكَ رَبِّ لِتَرْضَى وَ التَّحَرِّیَ لِكُلِّ مَا یُرْضِیكَ عَنِّی فِی إِسْخَاطِ خَلْقِكَ الْتِمَاساً لِرِضَاكَ رَبِّ مَنْ أَرْجُوهُ إِنْ لَمْ تَرْحَمْنِی أَوْ مَنْ یَعُودُ عَلَیَّ إِنْ أَقْصَیْتَنِی أَوْ مَنْ یَنْفَعُنِی عَفْوُهُ إِنْ عَاقَبْتَنِی أَوْ مَنْ آمُلُ عَطَایَاهُ إِنْ حَرَمْتَنِی أَوْ مَنْ یَمْلِكُ كَرَامَتِی إِنْ أَهَنْتَنِی أَوْ مَنْ یَضُرُّنِی هَوَانُهُ إِنْ أَكْرَمْتَنِی رَبِّ مَا أَسْوَأَ فِعْلِی وَ أَقْبَحَ عَمَلِی وَ أَقْسَى قَلْبِی وَ أَطْوَلَ أَمَلِی وَ أَقْصَرَ أَجَلِی وَ أَجْرَأَنِی عَلَى عِصْیَانِ مَنْ خَلَقَنِی رَبِّ وَ مَا أَحْسَنَ بَلَاءَكَ عِنْدِی وَ أَظْهَرَ نَعْمَاءَكَ عَلَیَّ كَثُرَتْ عَلَیَّ مِنْكَ النِّعَمُ فَمَا أُحْصِیهَا وَ قَلَّ مِنِّیَ الشُّكْرُ فِیمَا أَوْلَیْتَنِیهِ فَبَطِرْتُ بِالنِّعَمِ وَ تَعَرَّضْتُ لِلنِّقَمِ وَ سَهَوْتُ عَنِ الذِّكْرِ وَ رَكِبْتُ الْجَهْلَ بَعْدَ الْعِلْمِ وَ جُزْتُ مِنَ الْعَدْلِ إِلَى الظُّلْمِ وَ جَاوَزْتُ الْبِرَّ إِلَى الْإِثْمِ وَ صِرْتُ إِلَى الْهَرَبِ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْحُزْنِ فَمَا أَصْغَرَ حَسَنَاتِی وَ أَقَلَّهَا فِی كَثْرَةِ ذُنُوبِی وَ مَا أَكْثَرَ ذُنُوبِی وَ أَعْظَمَهَا عَلَى قَدْرِ صِغَرِ خَلْقِی وَ ضَعْفِ رُكْنِی رَبِّ وَ مَا أَطْوَلَ أَمَلِی فِی قِصَرِ أَجَلِی وَ أَقْصَرَ أَجَلِی فِی بُعْدِ أَمَلِی وَ مَا أَقْبَحَ سَرِیرَتِی وَ عَلَانِیَتِی رَبِّ لَا حُجَّةَ لِی إِنِ احْتَجَجْتُ وَ لَا عُذْرَ لِی إِنِ اعْتَذَرْتُ وَ لَا شُكْرَ عِنْدِی إِنِ ابْتُلِیتُ وَ أُولِیتُ إِنْ لَمْ تُعِنِّی عَلَى شُكْرِ مَا أُولِیتُ رَبِّ مَا أَخَفَّ مِیزَانِی غَداً إِنْ لَمْ تُرَجِّحْهُ وَ أَزَلَّ لِسَانِی إِنْ لَمْ تُثَبِّتْهُ وَ أَسْوَدَ وَجْهِی إِنْ لَمْ تُبَیِّضْهُ رَبِّ كَیْفَ لِی بِذُنُوبِیَ الَّتِی سَلَفَتْ مِنِّی قَدْ هَدَّتْ لَهَا أَرْكَانِی رَبِّ كَیْفَ أَطْلُبُ شَهَوَاتِ الدُّنْیَا وَ أَبْكِی عَلَى خَیْبَتِی فِیهَا وَ لَا أَبْكِی وَ تَشْتَدُّ حَسَرَاتِی عَلَى عِصْیَانِی وَ تَفْرِیطِی رَبِّ دَعَتْنِی دَوَاعِی الدُّنْیَا فَأَجَبْتُهَا سَرِیعاً وَ رَكَنْتُ إِلَیْهَا طَائِعاً وَ دَعَتْنِی دَوَاعِی الْ آخِرَةِ فَتَثَبَّطْتُ عَنْهَا وَ أَبْطَأْتُ فِی الْإِجَابَةِ وَ الْمُسَارَعَةِ إِلَیْهَا كَمَا سَارَعْتُ إِلَى دَوَاعِی الدُّنْیَا وَ حُطَامِهَا الْهَامِدِ وَ هَشِیمِهَا الْبَائِدِ وَ سَرَابِهَا الذَّاهِبِ رَبِّ خَوَّفْتَنِی وَ شَوَّقْتَنِی وَ احْتَجَجْتَ عَلَیَّ بِرِقِّی وَ كَفَلْتَ لِی بِرِزْقِی فَأَمِنْتُ مِنْ خَوْفِكَ وَ تَثَبَّطْتُ عَنْ تَشْوِیقِكَ وَ لَمْ أَتَّكِلْ عَلَى ضَمَانِكَ وَ تَهَاوَنْتُ بِاحْتِجَاجِكَ اللَّهُمَّ فَاجْعَلْ أَمْنِی مِنْكَ فِی هَذِهِ الدُّنْیَا خَوْفاً وَ حَوِّلْ تَثَبُّطِی شَوْقاً وَ تَهَاوُنِی بِحُجَّتِكَ فَرَقاً مِنْكَ ثُمَّ رَضِّنِی بِمَا قَسَمْتَ لِی مِنْ رِزْقِكَ یَا كَرِیمُ یَا كَرِیمُ أَسْأَلُكَ بِاسْمِكَ الْعَظِیمِ رِضَاكَ عِنْدَ السَّخْطَةِ وَ الْفَرْجَةَ عِنْدَ الْكُرْبَةِ وَ النُّورَ عِنْدَ الظُّلْمَةِ وَ الْبَصِیرَةَ عِنْدَ تَشَبُّهِ الْفِتْنَةِ رَبِّ اجْعَلْ جُنَّتِی مِنْ خَطَایَایَ حَصِینَةً وَ دَرَجَاتِی فِی الْجِنَانِ رَفِیعَةً وَ أَعْمَالِی كُلَّهَا مُتَقَبَّلَةً وَ حَسَنَاتِی مُضَاعَفَةً زَاكِیَةً وَ أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْفِتَنِ كُلِّهَا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ مَا بَطَنَ وَ مِنْ رَفِیعِ المَطْعَمِ وَ الْمَشْرَبِ وَ مِنْ شَرِّ مَا أَعْلَمُ وَ مِنْ شَرِّ مَا لَا أَعْلَمُ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ أَنْ أَشْتَرِیَ الْجَهْلَ بِالْعِلْمِ وَ الْجَفَاءَ بِالْحِلْمِ وَ الْجَوْرَ بِالْعَدْلِ وَ الْقَطِیعَةَ بِالْبِرِّ وَ الْجَزَعَ بِالصَّبْرِ وَ الْهُدَى بِالضَّلَالَةِ وَ الْكُفْرَ بِالْإِیمَانِ
ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ أَنَّهُ ذَكَرَ أَیْضاً مِثْلَهُ وَ ذَكَرَ أَنَّهُ دُعَاءُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ص وَ زَادَ فِی آخِرِهِ آمِینَ رَبَّ الْعَالَمِینَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 385 روایة: 31
31- عبدالرحمن بن سیابه گوید: حضرت صادق (ع) این دعا را بمن داد (كه ترجمه اش اینست:) «سپاس خدائى را كه خود سرپرست آن (و یا سزاوارتر بآن) است و شایسته آن و پایان آن و در خور آن است، هر كس او را یگانه دانست او (كردارش) پاكست، و هر كه او را پرستش كند بهدایت رسیده، و هر كس فرمانش برد رستگار شده و هر كه بدو پناه برد آسوده شود.
بار خدایا اى صاحب جود و بزرگى و ستایش نیكو و سپاس، از تو درخواست كنم درخواست كسى كه گردنش را بدرگاهت نهاده، و بینى در برابرت بخاك مالیده و چهره خویش را براى تو بخاك سائیده و خویشتن را در مقابل تو خوار كرده، و اشكانش از ترس تو ریزان، و گریه راه گلویش را گرفته، و بگناهان خویش اعتراف دارد و خطایش او را در پیش تو رسوا ساخته، و جنایتش او را نزد تو زشت كرده، و روى این جهات نیرویش كم شده، و چاره اش اندك، و اسباب فریب از او دور شده و هر باطلى از نزدش نابود گردید، و گناهانش بناچار او را بخوارى در درگاهت، و فروتنى در پیشت، و زارى در برابرت كشانده است.
و از تو درخواست كنم بار الها درخواست كسى كه مانند او باشد (یعنى من خویشتن را بمنزله كسى دانم و بحالت چنین كسى در آرم) مانند او بجانبت رو كنم، و چون خوارى و فروتنیش بدرگاهت خوارى و فروتنى كنم، و چون سخت ترین زارهایش بدرگاهت زارى كنم، بار الها پس بزبونى گفتارم و خوارى مقام و مجلسم و فروتنى در برابرت بمن ترحم فرما.
از تو درخواست كنم خداوندا هدایت از گمراهى، و بینایى از كورى، و ره جوئى از بیراهى، و از تو خواهم بار خدایا كه در حال آسودگى تو را بسیار حمد كنم، و در حال مصیبت بهترین صبر را، و در جاى شكر بهترین شكرها را، و در هنگام شبهات تسلیم باشم.
و از تو خواهم نیرویى براى فرمانبرداریت، و سستى در برابر نافرمانیت، و گریز از خودت بسوى خودت، و تقرب جوئى بدرگاهت تا آنكه خوشنود شوى، و كاوش در هر چه ترا در برابر خشم مخلوقت از من خوشنود سازد بخاطر رضایت جوئى تو.
پروردگارا بكه امیدوار شوم اگر تو بمن ترحم نكنى، یا كه بمن سر زند اگر تو دورم كنى یا گذشت چه كسى بمن سود دهد اگر تو عقابم كنى، یا بخشش چه كسى را آرزو كنم اگر تو محرومم سازى یا چه كسى تواند مرا ارجمند كند اگر تو مرا پست كنى یا پست كردن چه كسى بمن زیان رساند آنگاه كه تو مرا ارجمند كنى؟!
پروردگارا چه بد است كردارم و چه زشت است رفتارم، و چه سخت است دلم، و چه دراز است آرزویم و كوتاه است عمرم و (این درازى آرزو...) مرا بر نافرمانى آفریدگارم دلیر كرده، پروردگارا چه اندازه آزمایش و بلایت نزد من نیكو است، و نعمتهایت بر من آشكار؟ نعمتهایت بر من بسیار است كه شماره اش نتوانم و سپاسگزارى من در برابر آنها اندك است، پس بنعمت تو سرمست شدم و در معرض انتقام و پاداش بد تو قرار گرفتم، یاد تو فراموشم شد، و پس از دانائى بنادانى گرائیدم، و از عدالت بسوى ستم رفتم، و از نیكى بگناه در افتادم، و بخاطر ترس و خوفى كه پیدا كردم پا بگریز نهادم، وه كه چه اندازه اندك و كم است حسنات من در برابر گناهانم؟ و چه اندازه گناهانم در برابر كوچكى جثه ام و ناتوانى اعضایم بسیار و بزرگ است؟.
پروردگارا چه اندازه آرزویم دراز است در برابر عمر كوتاهم، و عمرم كوتاه است در مقابل آرزوهاى دور و درازم، و چه مقدار درون و برونم زشت است.
پروردگارا اگر بخواهم (براى كارهایم) دلیلى آورم، دلیلى ندارم، و اگر خواهم عذرى آورم عذرى ندارم و اگر مبتلا گردم یا نعمتى بمن داده شود شكر ندارم اگر تو مرا در شكر آن كمك نكنى، پروردگارا چه اندازه میزان (اعمال) من در قیامت سبك است اگر تو او را نچربانى، و زبانم لرزانست اگر تو آن را ثابت نكنى، و رویم سیاه است اگر تو او را سپید نكنى، پروردگارا چگونه گناهان گذشته ام اركان مرا شكسته اند؟ پروردگارا چگونه جویاى شهوتهاى دنیا هستم و بر نا امید شدنم از رسیدن بآنها گریه كنم، ولى گریه نكنم بر اینكه افسوسهاى بر گناهم و تقصیرم سخت و بسیار است؟ پروردگارا دواعى دنیا مرا بسوى خود خواندند و من زود آنها را اجابت كردم و با میل بسوى آنها رفتم، ولى دواعى آخرت مرا بسوى خود خواندند و من در اجابتش درنگ كردم و كندى ورزیدم و بدانسان كه بسوى دنیا و و كالاى بى ارزشش، و گیاههاى پوسیده و بر باد رفته اش، و سراب رونده اش شتاب داشتم بسوى آخرت شتاب نكردم.
پروردگارا مرا ترساندى و تشویق نمودى و به بنده بودنم برهان آوردى، و روزى مرا متكفل شدى پس من از ترس تو آسوده شدم، و از تشویقى كه از من كردى (در انجام فرمان تو) كوتاهى كردم، و بكفالت تو (كه از روزى من كردى) تكیه نزدم و برهان آوردنت را خوار شمردم.
بار خدایا این آسودگى خاطر مرا در این دنیا ترس قرار ده (و بترس و خوف مبدل كن) و تنبلى و سستى مرا بشوق و نشاط تبدیل كن، و بى اعتنایى مرا به برهان آوردنت بدهشت و هراس مبدل فرما، سپس مرا بدانچه از روزیت قسمت كرده اى راضى كن، اى خداى كریم بنام عظیمت از تو درخواست كنم خوشنودیت را هنگام خشم و گشایش تو را در هنگام دشواری و روشنیت را هنگام تاریکی و ظلمت و بینایی در هنگام درهم شدن و اشتباه كارى فتنه.
پروردگارا سپر مرا در برابر خطاهایم محكم كن، و درجاتم را در بهشت بلند كن، و كردارهایم را پذیرفته كن، و حسناتم را دو چندان و پاكیزه فرما، و بتو پناه برم از تمامى فتنه ها آنچه آشكار است از آنها و آنچه نهانست، و از خوراكى و نوشیدنى بسیار (و بتو پناه برم) از شر آنچه دانم و از شر آنچه (اكنون) ندانم، و پناه مى برم بتو از اینكه با دادن دانش نادانى بخرم و با بردبارى جفا كارى، و با عدالت ستمكارى، و با نیكى كردن (به پدر و مادر و نزدیكان) بریدن از آنها، و با شكیبائى بى تابى بخرم، و بجاى هدایت گمراهى، و بجاى ایمان كفر بگیرم.
و از جمیل بن صالح مانند این دعا از حضرت على بن الحسین علیهما السلام نقل كرده و در پایانش این جمله را افزوده است: «آمین یا رب العالمین».
(3455) 32- ابْنُ مَحْبُوبٍ قَالَ حَدَّثَنَا نُوحٌ أَبُو الْیَقْظَانِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ ادْعُ بِهَذَا الدُّعَاءِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِرَحْمَتِكَ الَّتِی لَا تُنَالُ مِنْكَ إِلَّا بِرِضَاكَ وَ الْخُرُوجَ مِنْ جَمِیعِ مَعَاصِیكَ وَ الدُّخُولَ فِی كُلِّ مَا یُرْضِیكَ وَ النَّجَاةَ مِنْ كُلِّ وَرْطَةٍ وَ الْمَخْرَجَ مِنْ كُلِّ كَبِیرَةٍ أَتَى بِهَا مِنِّی عَمْدٌ أَوْ زَلَّ بِهَا مِنِّی خَطَأٌ أَوْ خَطَرَ بِهَا عَلَیَّ خَطَرَاتُ الشَّیْطَانِ أَسْأَلُكَ خَوْفاً تُوقِفُنِی بِهِ عَلَى حُدُودِ رِضَاكَ وَ تَشْعَبُ بِهِ عَنِّی كُلَّ شَهْوَةٍ خَطَرَ بِهَا هَوَایَ وَ اسْتَزَلَّ بِهَا رَأْیِی لِیُجَاوِزَ حَدَّ حَلَالِكَ أَسْأَلُكَ اللَّهُمَّ الْأَخْذَ بِأَحْسَنِ مَا تَعْلَمُ وَ تَرْكَ سَیِّئِ كُلِّ مَا تَعْلَمُ أَوْ أَخْطَأُ مِنْ حَیْثُ لَا أَعْلَمُ أَوْ مِنْ حَیْثُ أَعْلَمُ أَسْأَلُكَ السَّعَةَ فِی الرِّزْقِ وَ الزُّهْدَ فِی الْكَفَافِ وَ الْمَخْرَجَ بِالْبَیَانِ مِنْ كُلِّ شُبْهَةٍ وَ الصَّوَابَ فِی كُلِّ حُجَّةٍ وَ الصِّدْقَ فِی جَمِیعِ الْمَوَاطِنِ وَ إِنْصَافَ النَّاسِ مِنْ نَفْسِی فِیمَا عَلَیَّ وَ لِی وَ التَّذَلُّلَ فِی إِعْطَاءِ النَّصَفِ مِنْ جَمِیعِ مَوَاطِنِ السَّخَطِ وَ الرِّضَا وَ تَرْكَ قَلِیلِ الْبَغْیِ وَ كَثِیرِهِ فِی الْقَوْلِ مِنِّی وَ الْفِعْلِ وَ تَمَامَ نِعْمَتِكَ فِی جَمِیعِ الْأَشْیَاءِ وَ الشُّكْرَ لَكَ عَلَیْهَا لِكَیْ تَرْضَى وَ بَعْدَ الرِّضَا وَ أَسْأَلُكَ الْخِیَرَةَ فِی كُلِّ مَا یَكُونُ فِیهِ الْخِیَرَةُ بِمَیْسُورِ الْأُمُورِ كُلِّهَا لَا بِمَعْسُورِهَا یَا كَرِیمُ یَا كَرِیمُ یَا كَرِیمُ وَ افْتَحْ لِی بَابَ الْأَمْرِ الَّذِی فِیهِ الْعَافِیَةُ وَ الْفَرَجُ وَ افْتَحْ لِی بَابَهُ وَ یَسِّرْ لِی مَخْرَجَهُ وَ مَنْ قَدَّرْتَ لَهُ عَلَیَّ مَقْدُرَةً مِنْ خَلْقِكَ فَخُذْ عَنِّی بِسَمْعِهِ وَ بَصَرِهِ وَ لِسَانِهِ وَ یَدِهِ وَ خُذْهُ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ یَسَارِهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ وَ مِنْ قُدَّامِهِ وَ امْنَعْهُ أَنْ یَصِلَ إِلَیَّ بِسُوءٍ عَزَّ جَارُكَ وَ جَلَّ ثَنَاءُ وَجْهِكَ وَ لَا إِلَهَ غَیْرُكَ أَنْتَ رَبِّی وَ أَنَا عَبْدُكَ اللَّهُمَّ أَنْتَ رَجَائِی فِی كُلِّ كُرْبَةٍ وَ أَنْتَ ثِقَتِی فِی كُلِّ شِدَّةٍ وَ أَنْتَ لِی فِی كُلِّ أَمْرٍ نَزَلَ بِی ثِقَةٌ وَ عُدَّةٌ فَكَمْ مِنْ كَرْبٍ یَضْعُفُ عَنْهُ الْفُؤَادُ وَ تَقِلُّ فِیهِ الْحِیلَةُ وَ یَشْمَتُ فِیهِ الْعَدُوُّ وَ تَعْیَا فِیهِ الْأُمُورُ أَنْزَلْتُهُ بِكَ وَ شَكَوْتُهُ إِلَیْكَ رَاغِباً إِلَیْكَ فِیهِ عَمَّنْ سِوَاكَ قَدْ فَرَّجْتَهُ وَ كَفَیْتَهُ فَأَنْتَ وَلِیُّ كُلِّ نِعْمَةٍ وَ صَاحِبُ كُلِّ حَاجَةٍ وَ مُنْتَهَى كُلِّ رَغْبَةٍ فَلَكَ الْحَمْدُ كَثِیراً وَ لَكَ الْمَنُّ فَاضِلًا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 389 روایة: 32
32- نوح ابوالیقظان از حضرت صادق (ع) حدیث كند كه آن حضرت فرمود: این دعا را بخوان (كه ترجمه اش اینست): «بار خدایا بحق رحمتت كه جز به خشنودى تو بدست نیاید از تو خواهم بیرون شدن از همه نافرمانیهایت و درآمدن در آنچه ترا خشنود سازد، و رهائى از هر گرداب و پرتگاهى (كه رهائى از آن نشود) و بیرون رفتن از هر گناهى كه عمداً از من سرزده، یا به خطا در آن لغزش شده، یا خاطره شیطانى براى آن در دلم افتاده، از تو خواهم ترسى كه مرا در مرزهاى خشنودیت نگهدارد. و هر شهوتى كه هواى نفسم در خاطره من انداخته بر هم زند، و رأیى كه من بر تجاوز از مرز هلال تو گرفته ام بلغزاند، بار خدایا از تو خواهم رفتار ببهترین عملی كه تو دانى، و واگذاردن هر بدى كه تو مى دانى و یا از روى نادانى خود بخطا روم، از تو خواهم گشایش در روزى و زهد در اندازه كفایت، و از هر شبهه با بیان بیرون آیم، و در هر حجتى بدرستى گرایم، و در هر جا براستى سخن رانم، و در مورد سود و زیانم با مردم بانصاف رفتار كنم، و در برابر آن در جاى خشم و گاه خوشنودى فروتن باشم، و در گفتار و كردار ستم را از كم و بیش واگذارم، و بپایان رساندن نعمتت را در همه چیز بر خودم و شكرگزارى بر آن تا خشنود شوى و پس از خشنودى را خواهانم، و از تو راهنمائى خواهم به آنچه خیر در آن است به آسانیهاى آن نه بدشواریهایش اى كریم، اى كریم، اى كریم، و براى من در هر كارى كه در آن گشایش و عافیت است بگشا، و بیرون شدن از آنرا بر من آسان فرما، و براى هر یك از بندگانت كه بر من توانائى مقدر كرده اى گوش و چشم و زبان و دستش را از من باز گیر، و از سمت راست و چپ و پشت سر و جلوى رویش او را نگهدارى فرما كه بدى بمن نرساند، عزیز است آنكس كه بتو پناه برد، و ستایشت والاست، و معبودى جز تو نیست، تو پروردگار منى و منم بنده تو، بار خدایا توئى امید من در هر گرفتارى، و توئى مورد اعتمادم در هر سختى، و تو در هر پیش آمدى پشت و پناهم هستى، چه بسیار گرفتارى كه دل را ناتوان كرد، و چاره را كم كرد و دشمن را شاد ساخت، و هر چاره اى در آن واماند و من آنرا بآستان تو فرود آوردم، و بدرگاه تو شكایت كردم و درباره آن از جز تو رو گرداندم و تو گشایش دادى و آنرا بر طرف كردى، پس توئى ولى هر نعمتى و صاحب هر حاجتى، و پایان هر رغبتى، سپاس فراوان از آن تو است، و براى تو است كه هر چه بیشتر منت نهى.
33- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ یُونُسَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ قَوْلَ التَّوَّابِینَ وَ عَمَلَهُمْ وَ نُورَ الْأَنْبِیَاءِ وَ صِدْقَهُمْ وَ نَجَاةَ الْمُجَاهِدِینَ وَ ثَوَابَهُمْ وَ شُكْرَ الْمُصْطَفَیْنَ وَ نَصِیحَتَهُمْ وَ عَمَلَ الذَّاكِرِینَ وَ یَقِینَهُمْ وَ إِیمَانَ الْعُلَمَاءِ وَ فِقْهَهُمْ وَ تَعَبُّدَ الْخَاشِعِینَ وَ تَوَاضُعَهُمْ وَ حُكْمَ الْفُقَهَاءِ وَ سِیرَتَهُمْ وَ خَشْیَةَ الْمُتَّقِینَ وَ رَغْبَتَهُمْ وَ تَصْدِیقَ الْمُؤْمِنِینَ وَ تَوَكُّلَهُمْ وَ رَجَاءَ الْمُحْسِنِینَ وَ بِرَّهُمْ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ ثَوَابَ الشَّاكِرِینَ وَ مَنْزِلَةَ الْمُقَرَّبِینَ وَ مُرَافَقَةَ النَّبِیِّینَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ خَوْفَ الْعَامِلِینَ لَكَ وَ عَمَلَ الْخَائِفِینَ مِنْكَ وَ خُشُوعَ الْعَابِدِینَ لَكَ وَ یَقِینَ الْمُتَوَكِّلِینَ عَلَیْكَ وَ تَوَكُّلَ الْمُؤْمِنِینَ بِكَ اللَّهُمَّ إِنَّكَ بِحَاجَتِی عَالِمٌ غَیْرُ مُعَلَّمٍ وَ أَنْتَ لَهَا وَاسِعٌ غَیْرُ مُتَكَلِّفٍ وَ أَنْتَ الَّذِی لَا یُحْفِیكَ سَائِلٌ وَ لَا یَنْقُصُكَ نَائِلٌ وَ لَا یَبْلُغُ مِدْحَتَكَ قَوْلُ قَائِلٍ أَنْتَ كَمَا تَقُولُ وَ فَوْقَ مَا نَقُولُ اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِی فَرَجاً قَرِیباً وَ أَجْراً عَظِیماً وَ سِتْراً جَمِیلًا اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّی عَلَى ظُلْمِی لِنَفْسِی وَ إِسْرَافِی عَلَیْهَا لَمْ أَتَّخِذْ لَكَ ضِدّاً وَ لَا نِدّاً وَ لَا صَاحِبَةً وَ لَا وَلَداً یَا مَنْ لَا تُغَلِّطُهُ الْمَسَائِلُ یَا مَنْ لَا یَشْغَلُهُ شَیْ ءٌ عَنْ شَیْ ءٍ وَ لَا سَمْعٌ عَنْ سَمْعٍ وَ لَا بَصَرٌ عَنْ بَصَرٍ وَ لَا یُبْرِمُهُ إِلْحَاحُ الْمُلِحِّینَ أَسْأَلُكَ أَنْ تُفَرِّجَ عَنِّی فِی سَاعَتِی هَذِهِ مِنْ حَیْثُ أَحْتَسِبُ وَ مِنْ حَیْثُ لَا أَحْتَسِبُ إِنَّكَ تُحْیِی الْعِظَامَ وَ هِیَ رَمِیمٌ وَ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ یَا مَنْ قَلَّ شُكْرِی لَهُ فَلَمْ یَحْرِمْنِی وَ عَظُمَتْ خَطِیئَتِی فَلَمْ یَفْضَحْنِی وَ رَآنِی عَلَى الْمَعَاصِی فَلَمْ یَجْبَهْنِی وَ خَلَقَنِی لِلَّذِی خَلَقَنِی لَهُ فَصَنَعْتُ غَیْرَ الَّذِی خَلَقَنِی لَهُ فَنِعْمَ الْمَوْلَى أَنْتَ یَا سَیِّدِی وَ بِئْسَ الْعَبْدُ أَنَا وَجَدْتَنِی وَ نِعْمَ الطَّالِبُ أَنْتَ رَبِّی وَ بِئْسَ الْمَطْلُوبُ أَنَا أَلْفَیْتَنِی عَبْدُكَ وَ ابْنُ عَبْدِكَ وَ ابْنُ أَمَتِكَ بَیْنَ یَدَیْكَ مَا شِئْتَ صَنَعْتَ بِیَ اللَّهُمَّ هَدَأَتِ الْأَصْوَاتُ وَ سَكَنَتِ الْحَرَكَاتُ وَ خَلَا كُلُّ حَبِیبٍ بِحَبِیبِهِ وَ خَلَوْتُ بِكَ أَنْتَ الْمَحْبُوبُ إِلَیَّ فَاجْعَلْ خَلْوَتِی مِنْكَ اللَّیْلَةَ الْعِتْقَ مِنَ النَّارِ یَا مَنْ لَیْسَتْ لِعَالِمٍ فَوْقَهُ صِفَةٌ یَا مَنْ لَیْسَ لِمَخْلُوقٍ دُونَهُ مَنَعَةٌ یَا أَوَّلَ قَبْلَ كُلِّ شَیْ ءٍ وَ یَا آخِرَ بَعْدَ كُلِّ شَیْ ءٍ یَا مَنْ لَیْسَ لَهُ عُنْصُرٌ وَ یَا مَنْ لَیْسَ لآِخِرِهِ فَنَاءٌ وَ یَا أَكْمَلَ مَنْعُوتٍ وَ یَا أَسْمَحَ الْمُعْطِینَ وَ یَا مَنْ یَفْقَهُ بِكُلِّ لُغَةٍ یُدْعَى بِهَا وَ یَا مَنْ عَفْوُهُ قَدِیمٌ وَ بَطْشُهُ شَدِیدٌ وَ مُلْكُهُ مُسْتَقِیمٌ أَسْأَلُكَ بِاسْمِكَ الَّذِی شَافَهْتَ بِهِ مُوسَى یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ یَا لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ اللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّمَدُ أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تُدْخِلَنِیَ الْجَنَّةَ بِرَحْمَتِكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 390 روایة: 33
33- امام صادق علیه السلام بابى بصیر فرمود: بخوان (و این دعا را باو آموخت كه ترجمه اش چنین است:) «بار خدایا از تو درخواست كنم گفتار توبه كنندگان و كردارشان را و (نیز از تو خواهم) نور پیمبران و راستى آنها را، و كردار ذكر گویان و یقین ایشانرا، و ایمان دانشمندان و فهم ایشانرا، و پرستیدن خاشعان و فروتنشیانرا، و حكمت فقیهان و سیره آنها را، و ترس پرهیزكاران و رغباتشانرا، و باور داشتن مؤمنان و توكل آنها را، و امید نیكوكاران و نیكیهایشانرا.
بار خدایا من از تو خواهم پاداش شاكران، و مقام مقربان و رفاقت پیمبران را. بار خدایا از تو خواهم ترس آنانكه عمل براى تو كنند، و كردار آنانرا كه از تو ترسانند، و خشوع آنانكه برایت پرستش كنند، و یقین آنان كه بر تو توكل كنند؛ و توكل آنانكه بر تو گرویدند.
بارالها تو بحاجت من نگفته دانائى، و برآوردنش براى تو آسان و بى تكلف است، و توئى كه هیچ سائلى تو را در سئوال دچار نسازد، و هیچ بدگوئى از (مقام) تو نكاهد، و گفتار هیچ گوینده مدحى بحق مدحت تو نرسد، تو آنچنانیكه خود فرمائى و برتر از آنى كه ما بگوئیم.
بار خدایا براى من گشایشى نزدیك قرار ده، و مزد بزرگى بمن عطا فرما، و پوشش نیكو بر عیوبم كن، بار خدایا تو دانائى كه من با اینكه بر خود ستم كردم و بر نفس خود اسراف نمودم ولى براى تو ضد و همتا و همسر و فرزندى نگرفتم، اى كسیكه مسائل بسیار او را بغلط نیندازد، و اى كسى كه چیزى از چیزى دیگر او را سرگرم نكند، و نه شنیدنى از شنیدنى دیگر و نه دیدنى از دیدنى دیگر، و اصرار و پافشارى اصرار كنندگان او را بستوه نیاورد، از تو درخواست كنم كه در همین ساعت بمن گشایشى دهى از جائى كه گمان برم و از جائى كه گمان ندارم، توئى كه استخوانهاى پوسیده را زنده كنى، و بر هر چیز توانائى.
اى كسیكه شكر من (در برابر نعمتهایش) اندك بود ولى باز هم مرا محروم نكرد، و خطایم بزرگ بود ولى رسوایم نساخت، و بر نافرمانیها مرا دید ولى برویم نزد، و مرا آفرید براى آنچه آفرید و من جز آنچه براى آن آفریدم كردم، پس چه خوب مولایى هستى تو اى آقاى من، و چه بد بنده ای هستم من که دریافتی و چه نیکو طالب و خواهانی هستی تو ای پروردگار من و بد مطلوب و خواسته شده اى هستم من كه مرا یافتى، بنده تو و زاده بنده كنیز توام كه در برابرت هستم و هر چه خواهى درباره من انجام دهى.
بار خدایا آوازها خاموش شده و حركات آرام شدند، و هر دوستى با دوستش خلوت كرده و من با تو خلوت كرده ام، توئى محبوب من، پس نتیجه این خلوتم را با خودت در این شب آزادى از دوزخ قرار ده، اى كسیكه برتر از دانش او براى دانشمندى وصفى نماند (یعنى كسى از او دانشمندتر نیست) و اى كسیكه بدون لطف او براى هیچ مخلوقى نگهبانى نیست، اى آنكه پیش از هر چیز بوده و اى آنكه پس از هر چیز خواهى بود، اى كسى كه عنصر (و ماده اى) برایش نیست، و اى كسیكه پایان او فناء ندارد (چون پایان ندارد) اى كاملترین توصیف شدگان، و بخشنده ترین دهندگان، و اى كسى كه با هر زبانى كه خوانده شود آن را بفهمد و اى كسى كه گذشت او قدیم است، و سخت گیریش سخت است، و ملكش استوار است، تو را بخوانم بآن نامت كه بدان با موسى بیواسطه سخن گفتى، اى خداى بخشنده، و اى مهربان، اى آنكه جز تو معبودى نیست، بار خدایا توئى صمد از تو خواهم كه رحمت بر محمد و آلش فرستى و برحمت خود مرا ببهشت برى».
34- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِیدِ عَنْ یُونُسَ قَالَ قُلْتُ لِلرِّضَا ع عَلِّمْنِی دُعَاءً وَ أَوْجِزْ فَقَالَ قُلْ یَا مَنْ دَلَّنِی عَلَى نَفْسِهِ وَ ذَلَّلَ قَلْبِی بِتَصْدِیقِهِ أَسْأَلُكَ الْأَمْنَ وَ الْإِیمَانَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 392 روایة: 34
34- یونس گوید: بحضرت رضا علیه السلام عرضكردم: دعائى كوتاه بمن بیاموز فرمود: بگو: «یا من دلنى على نفسه و ذلل قلبى بتصدیقه اسئلك الامن و الایمان».
35- عَلِیُّ بْنُ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّ رَجُلًا أَتَى أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ كَانَ لِی مَالٌ وَرِثْتُهُ وَ لَمْ أُنْفِقْ مِنْهُ دِرْهَماً فِی طَاعَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ اكْتَسَبْتُ مِنْهُ مَالًا فَلَمْ أُنْفِقْ مِنْهُ دِرْهَماً فِی طَاعَةِ اللَّهِ فَعَلِّمْنِی دُعَاءً یُخْلِفُ عَلَیَّ مَا مَضَى وَ یَغْفِرُ لِی مَا عَمِلْتُ أَوْ عَمَلًا أَعْمَلُهُ قَالَ قُلْ قَالَ وَ أَیَّ شَیْ ءٍ أَقُولُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ قُلْ كَمَا أَقُولُ یَا نُورِی فِی كُلِّ ظُلْمَةٍ وَ یَا أُنْسِی فِی كُلِّ وَحْشَةٍ وَ یَا رَجَائِی فِی كُلِّ كُرْبَةٍ وَ یَا ثِقَتِی فِی كُلِّ شِدَّةٍ وَ یَا دَلِیلِی فِی الضَّلَالَةِ أَنْتَ دَلِیلِی إِذَا انْقَطَعَتْ دَلَالَةُ الْأَدِلَّاءِ فَإِنَّ دَلَالَتَكَ لَا تَنْقَطِعُ وَ لَا یَضِلُّ مَنْ هَدَیْتَ أَنْعَمْتَ عَلَیَّ فَأَسْبَغْتَ وَ رَزَقْتَنِی فَوَفَّرْتَ وَ غَذَّیْتَنِی فَأَحْسَنْتَ غِذَائِی وَ أَعْطَیْتَنِی فَأَجْزَلْتَ بِلَا اسْتِحْقَاقٍ لِذَلِكَ بِفِعْلٍ مِنِّی وَ لَكِنِ ابْتِدَاءً مِنْكَ لِكَرَمِكَ وَ جُودِكَ فَتَقَوَّیْتُ بِكَرَمِكَ عَلَى مَعَاصِیكَ وَ تَقَوَّیْتُ بِرِزْقِكَ عَلَى سَخَطِكَ وَ أَفْنَیْتُ عُمُرِی فِیمَا لَا تُحِبُّ فَلَمْ یَمْنَعْكَ جُرْأَتِی عَلَیْكَ وَ رُكُوبِی لِمَا نَهَیْتَنِی عَنْهُ وَ دُخُولِی فِیمَا حَرَّمْتَ عَلَیَّ أَنْ عُدْتَ عَلَیَّ بِفَضْلِكَ وَ لَمْ یَمْنَعْنِی حِلْمُكَ عَنِّی وَ عَوْدُكَ عَلَیَّ بِفَضْلِكَ أَنْ عُدْتُ فِی مَعَاصِیكَ فَأَنْتَ الْعَوَّادُ بِالْفَضْلِ وَ أَنَا الْعَوَّادُ بِالْمَعَاصِی فَیَا أَكْرَمَ مَنْ أُقِرَّ لَهُ بِذَنْبٍ وَ أَعَزَّ مَنْ خُضِعَ لَهُ بِذُلٍّ لِكَرَمِكَ أَقْرَرْتُ بِذَنْبِی وَ لِعِزِّكَ خَضَعْتُ بِذُلِّی فَمَا أَنْتَ صَانِعٌ بِی فِی كَرَمِكَ وَ إِقْرَارِی بِذَنْبِی وَ عِزِّكَ وَ خُضُوعِی بِذُلِّی افْعَلْ بِی مَا أَنْتَ أَهْلُهُ وَ لَا تَفْعَلْ بِی مَا أَنَا أَهْلُهُ
تم کتاب الدعا و یتلوه کتاب فضل القرآن
اصول كافى جلد 4 صفحه: 392 روایة: 35
35- حضرت صادق (ع) فرمود: مردى خدمت امیر المؤمنین علیه السلام آمد و عرض كرد: اى امیر مؤمنان من مالى بارث برده ام (و دارا شده ام) و درهمى از آنرا در راه اطاعت خداى عزوجل انفاق نكردم، سپس مالى از راه كسب با آن بدست آوردم و از آن نیز درهمى در اطاعت خداوند صرف ننمودم پس دعائى بمن بیاموز كه جاى آنچه را از دستم رفته بگیرد، و كارهاى گذشته ام را و یا آنچه پس از این مى كنم بیامرزد، فرمود: بگو، عرض كرد: چه بگویم اى امیر مؤمنان، فرمود: بگو چنانكه من مى گویم (سپس دعائى تعلیمش فرمود كه ترجمه اش چنین است:) «اى نور من در هر تاریكى و اى وسیله انس من در هر وحشت و هراس و ای امید من در هر اندوه و ای مهتمد من در هر سختی و ای راهنمایم در هر گمراهى، توئى راهنماى من آنگاه كه راهنمائى راهنمایان پایان پذیرد زیرا راهنمایی تو بریده نشود و هر که را تو راهنمایی كنى گمراه نگردد، بمن نعمت دادى و فراوان دادى، و روزى دادى و وافر دادى، و غذا دادى پس نیكو غذائى دادى و عطا كردى و كامل دادى بى آنكه من سزاوار آن باشم بواسطه كارى كه از من سرزده باشد، ولى تو بدان آغاز كردى به خاطر كرم وجود خودت، و من به كمك كرم تو بر نافرمانیت نیرو گرفتم، و بكمك روزیت بر خشمگین كردن تو نیرومند شدم، و عمرم را در آنچه تو دوست ندارى تباه كردم، و بى پروائى من بر تو و ارتكاب آنچه غدقن كرده بودى و ورود من در آنچه بر من حرام كرده بودى جلوگیر تو نشد از اینكه بفضل خود باز هم بمن عطا كنى، و بردباریت و بازگشتت بفضل بر من جلوگیر من نشد كه در نافرمانیت بازگشت نكنم، پس تو بسیار بازگشت كننده بفضل هستى و من بسیار باز گرد به گناهان، پس اى كریمتر كسیكه در برابرش بگناه اعتراف كنم و اى عزیزترین كسى كه بذلت و در برابرش فروتنى شود، بخاطر كرم تو است كه من اعتراف بگناه خود كنم، و بخاطر عزت تو است كه بخوارى فروتنى كنم، پس تو در مقام كرم خود و اقرار بگناهم با من چه خواهى كرد، و در مقام عزتت با فروتنى من بخوارى (با من چه خواهى كرد) با من كن آنچه تو شایسته آنى، و با من مكن آنچه را من بدان سزاوارم».
پایان کتاب دعا و دنبال آن کتاب فضل قرآن است.

كتاب فضل قرآن

كِتَابُ فَضْلِ الْقُرْآنِ
1- عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْعَبَّاسِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْیَانَ الْحَرِیرِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ الْخَفَّافِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ یَا سَعْدُ تَعَلَّمُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّ الْقُرْآنَ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ فِی أَحْسَنِ صُورَةٍ نَظَرَ إِلَیْهَا الْخَلْقُ وَ النَّاسُ صُفُوفٌ عِشْرُونَ وَ مِائَةُ أَلْفِ صَفٍّ ثَمَانُونَ أَلْفَ صَفٍّ أُمَّةُ مُحَمَّدٍ وَ أَرْبَعُونَ أَلْفَ صَفٍّ مِنْ سَائِرِ الْأُمَمِ فَیَأْتِی عَلَى صَفِّ الْمُسْلِمِینَ فِی صُورَةِ رَجُلٍ فَیُسَلِّمُ فَیَنْظُرُونَ إِلَیْهِ ثُمَّ یَقُولُونَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْحَلِیمُ الْكَرِیمُ إِنَّ هَذَا الرَّجُلَ مِنَ الْمُسْلِمِینَ نَعْرِفُهُ بِنَعْتِهِ وَ صِفَتِهِ غَیْرَ أَنَّهُ كَانَ أَشَدَّ اجْتِهَاداً مِنَّا فِی الْقُرْآنِ فَمِنْ هُنَاكَ أُعْطِیَ مِنَ الْبَهَاءِ وَ الْجَمَالِ وَ النُّورِ مَا لَمْ نُعْطَهُ ثُمَّ یُجَاوِزُ حَتَّى یَأْتِیَ عَلَى صَفِّ الشُّهَدَاءِ فَیَنْظُرُونَ إِلَیْهِ الشُّهَدَاءُ ثُمَّ یَقُولُونَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الرَّبُّ الرَّحِیمُ إِنَّ هَذَا الرَّجُلَ مِنَ الشُّهَدَاءِ نَعْرِفُهُ بِسَمْتِهِ وَ صِفَتِهِ غَیْرَ أَنَّهُ مِنْ شُهَدَاءِ الْبَحْرِ فَمِنْ هُنَاكَ أُعْطِیَ مِنَ الْبَهَاءِ وَ الْفَضْلِ مَا لَمْ نُعْطَهُ قَالَ فَیَتَجَاوَزُ حَتَّى یَأْتِیَ عَلَى صَفِّ شُهَدَاءِ الْبَحْرِ فِی صُورَةِ شَهِیدٍ فَیَنْظُرُ إِلَیْهِ شُهَدَاءُ الْبَحْرِ فَیَكْثُرُ تَعَجُّبُهُمْ وَ یَقُولُونَ إِنَّ هَذَا مِنْ شُهَدَاءِ الْبَحْرِ نَعْرِفُهُ بِسَمْتِهِ وَ صِفَتِهِ غَیْرَ أَنَّ الْجَزِیرَةَ الَّتِی أُصِیبَ فِیهَا كَانَتْ أَعْظَمَ هَوْلًا مِنَ الْجَزِیرَةِ الَّتِی أُصِبْنَا فِیهَا فَمِنْ هُنَاكَ أُعْطِیَ مِنَ الْبَهَاءِ وَ الْجَمَالِ وَ النُّورِ مَا لَمْ نُعْطَهُ ثُمَّ یُجَاوِزُ حَتَّى یَأْتِیَ صَفَّ النَّبِیِّینَ وَ الْمُرْسَلِینَ فِی صُورَةِ نَبِیٍّ مُرْسَلٍ فَیَنْظُرُ النَّبِیُّونَ وَ الْمُرْسَلُونَ إِلَیْهِ فَیَشْتَدُّ لِذَلِكَ تَعَجُّبُهُمْ وَ یَقُولُونَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْحَلِیمُ الْكَرِیمُ إِنَّ هَذَا النَّبِیَّ مُرْسَلٌ نَعْرِفُهُ بِسَمْتِهِ وَ صِفَتِهِ غَیْرَ أَنَّهُ أُعْطِیَ فَضْلًا كَثِیراً قَالَ فَیَجْتَمِعُونَ فَیَأْتُونَ رَسُولَ اللَّهِ ص فَیَسْأَلُونَهُ وَ یَقُولُونَ یَا مُحَمَّدُ مَنْ هَذَا فَیَقُولُ لَهُمْ أَ وَ مَا تَعْرِفُونَهُ فَیَقُولُونَ مَا نَعْرِفُهُ هَذَا مِمَّنْ لَمْ یَغْضَبِ اللَّهُ عَلَیْهِ فَیَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ ص هَذَا حُجَّةُ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ فَیُسَلِّمُ ثُمَّ یُجَاوِزُ حَتَّى یَأْتِیَ عَلَى صَفِّ الْمَلَائِكَةِ فِی سُورَةِ مَلَكٍ مُقَرَّبٍ فَتَنْظُرُ إِلَیْهِ الْمَلَائِكَةُ فَیَشْتَدُّ تَعَجُّبُهُمْ وَ یَكْبُرُ ذَلِكَ عَلَیْهِمْ لِمَا رَأَوْا مِنْ فَضْلِهِ وَ یَقُولُونَ تَعَالَى رَبُّنَا وَ تَقَدَّسَ إِنَّ هَذَا الْعَبْدَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ نَعْرِفُهُ بِسَمْتِهِ وَ صِفَتِهِ غَیْرَ أَنَّهُ كَانَ أَقْرَبَ الْمَلَائِكَةِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَقَاماً فَمِنْ هُنَاكَ أُلْبِسَ مِنَ النُّورِ وَ الْجَمَالِ مَا لَمْ نُلْبَسْ ثُمَّ یُجَاوِزُ حَتَّى یَنْتَهِیَ إِلَى رَبِّ الْعِزَّةِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَیَخِرُّ تَحْتَ الْعَرْشِ فَیُنَادِیهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى یَا حُجَّتِی فِی الْأَرْضِ وَ كَلَامِیَ الصَّادِقَ النَّاطِقَ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَ سَلْ تُعْطَ وَ اشْفَعْ تُشَفَّعْ فَیَرْفَعُ رَأْسَهُ فَیَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى كَیْفَ رَأَیْتَ عِبَادِی فَیَقُولُ یَا رَبِّ مِنْهُمْ مَنْ صَانَنِی وَ حَافَظَ عَلَیَّ وَ لَمْ یُضَیِّعْ شَیْئاً وَ مِنْهُمْ مَنْ ضَیَّعَنِی وَ اسْتَخَفَّ بِحَقِّی وَ كَذَّبَ بِی وَ أَنَا حُجَّتُكَ عَلَى جَمِیعِ خَلْقِكَ فَیَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی وَ ارْتِفَاعِ مَكَانِی لَأُثِیبَنَّ عَلَیْكَ الْیَوْمَ أَحْسَنَ الثَّوَابِ وَ لَأُعَاقِبَنَّ عَلَیْكَ الْیَوْمَ أَلِیمَ الْعِقَابِ قَالَ فَیَرْجِعُ الْقُرْآنُ رَأْسَهُ فِی صُورَةٍ أُخْرَى قَالَ فَقُلْتُ لَهُ یَا أَبَا جَعْفَرٍ فِی أَیِّ صُورَةٍ یَرْجِعُ قَالَ فِی صُورَةِ رَجُلٍ شَاحِبٍ مُتَغَیِّرٍ یُبْصِرُهُ أَهْلُ الْجَمْعِ فَیَأْتِی الرَّجُلَ مِنْ شِیعَتِنَا الَّذِی كَانَ یَعْرِفُهُ وَ یُجَادِلُ بِهِ أَهْلَ الْخِلَافِ فَیَقُومُ بَیْنَ یَدَیْهِ فَیَقُولُ مَا تَعْرِفُنِی فَیَنْظُرُ إِلَیْهِ الرَّجُلُ فَیَقُولُ مَا أَعْرِفُكَ یَا عَبْدَ اللَّهِ قَالَ فَیَرْجِعُ فِی صُورَتِهِ الَّتِی كَانَتْ فِی الْخَلْقِ الْأَوَّلِ وَ یَقُولُ مَا تَعْرِفُنِی فَیَقُولُ نَعَمْ فَیَقُولُ الْقُرْآنُ أَنَا الَّذِی أَسْهَرْتُ لَیْلَكَ وَ أَنْصَبْتُ عَیْشَكَ سَمِعْتَ الْأَذَى وَ رُجِمْتَ بِالْقَوْلِ فِیَّ أَلَا وَ إِنَّ كُلَّ تَاجِرٍ قَدِ اسْتَوْفَى تِجَارَتَهُ وَ أَنَا وَرَاءَكَ الْیَوْمَ قَالَ فَیَنْطَلِقُ بِهِ إِلَى رَبِّ الْعِزَّةِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَیَقُولُ یَا رَبِّ یَا رَبِّ عَبْدُكَ وَ أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ قَدْ كَانَ نَصِباً فِیَّ مُوَاظِباً عَلَیَّ یُعَادَى بِسَبَبِی وَ یُحِبُّ فِیَّ وَ یُبْغِضُ فَیَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَدْخِلُوا عَبْدِی جَنَّتِی وَ اكْسُوهُ حُلَّةً مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةَ وَ تَوِّجُوهُ بِتَاجٍ فَإِذَا فُعِلَ بِهِ ذَلِكَ عُرِضَ عَلَى الْقُرْآنِ فَیُقَالُ لَهُ هَلْ رَضِیتَ بِمَا صُنِعَ بِوَلِیِّكَ فَیَقُولُ یَا رَبِّ إِنِّی أَسْتَقِلُّ هَذَا لَهُ فَزِدْهُ مَزِیدَ الْخَیْرِ كُلِّهِ فَیَقُولُ وَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی وَ عُلُوِّی وَ ارْتِفَاعِ مَكَانِی لَأَنْحَلَنَّ لَهُ الْیَوْمَ خَمْسَةَ أَشْیَاءَ مَعَ الْمَزِیدِ لَهُ وَ لِمَنْ كَانَ بِمَنْزِلَتِهِ أَلَا إِنَّهُمْ شَبَابٌ لَا یَهْرَمُونَ وَ أَصِحَّاءُ لَا یَسْقُمُونَ وَ أَغْنِیَاءُ لَا یَفْتَقِرُونَ وَ فَرِحُونَ لَا یَحْزَنُونَ وَ أَحْیَاءٌ لَا یَمُوتُونَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْ آیَةَ لا یَذُوقُونَ فِیهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولى قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ یَا أَبَا جَعْفَرٍ وَ هَلْ یَتَكَلَّمُ الْقُرْآنُ فَتَبَسَّمَ ثُمَّ قَالَ رَحِمَ اللَّهُ الضُّعَفَاءَ مِنْ شِیعَتِنَا إِنَّهُمْ أَهْلُ تَسْلِیمٍ ثُمَّ قَالَ نَعَمْ یَا سَعْدُ وَ الصَّلَاةُ تَتَكَلَّمُ وَ لَهَا صُورَةٌ وَ خَلْقٌ تَأْمُرُ وَ تَنْهَى قَالَ سَعْدٌ فَتَغَیَّرَ لِذَلِكَ لَوْنِی وَ قُلْتُ هَذَا شَیْ ءٌ لَا أَسْتَطِیعُ أَنَا أَتَكَلَّمُ بِهِ فِی النَّاسِ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ وَ هَلِ النَّاسُ إِلَّا شِیعَتُنَا فَمَنْ لَمْ یَعْرِفِ الصَّلَاةَ فَقَدْ أَنْكَرَ حَقَّنَا ثُمَّ قَالَ یَا سَعْدُ أُسْمِعُكَ كَلَامَ الْقُرْآنِ قَالَ سَعْدٌ فَقُلْتُ بَلَى صَلَّى اللَّهُ عَلَیْكَ فَقَالَ إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ فَالنَّهْیُ كَلَامٌ وَ الْفَحْشَاءُ وَ الْمُنْكَرُ رِجَالٌ وَ نَحْنُ ذِكْرُ اللَّهِ وَ نَحْنُ أَكْبَرُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 394 روایة: 1
1- سعد خفاف گوید: حضرت باقر (ع) فرمود: اى سعد قرآن را بیاموزید زیرا قرآن در بهترین صورتها كه مردم دیده اند روز قیامت بیاید و مردم در یكصد و بیست هزار صف هستند، كه هشتاد هزار آن صفها از امت محمد است، و چهل هزار صف از امتهاى دیگر، پس بصورت مردى در برابر صف مسلمانان درآید و آنها بوى نظر كنند و گویند: معبودى جز خداى بردبار و كریم نیست، همانا این مردى از مسلمانان است كه به سیما و صفت او را بشناسیم جز اینكه او درباره قرآن كوشاتر از ما بوده، و از اینرو درخشندگى و زیبائى و روشنى بیشترى باو داده شده كه بما داده نشده، سپس از آنها بگذرد تا در برابر صف شهیدان قرار گیرد، شهداء بر او نظر كنند و گویند: معبودى جز خداى پروردگار مهربان نیست، این مرد از شهیدان است كه ما او را بسیما و صفت بشناسیم جز اینكه او از شهیدان در دریا است و از اینجا باو زیبائى و برترى داده اند و بما نداده اند، فرمود: پس بگذرد تا بصورت شهیدى در برابر صف شهیدان دریا رسد؛ پس آنان باو نگاه كنند و شگفت آنها بسیار گردد و گویند: این از شهیدان در دریا است كه او را بعلامت و صفت بشناسیم جز اینكه آن جزیره كه این (مرد) در آن شهید شده هولناكتر از جزیره اى كه ما در آن گرفتار شدیم بوده و روى این جهت است كه او بدرخشندگى و زیبائى و روشنى بیشترى از ما داده اند، پس از آنان نیز بگذرد تا بصف پیمبران و مرسلین رسد در صورت یك پیمبر مرسل، پس پیمبران و مرسلین باو نگاه كنند و تعجبشان از دیدن او بسیار گردد، و گویند: معبودى جز خداى بردبار كریم نیست براستى این پیمبر مرسلى است كه ما او را بنشانى و وصفش بشناسیم جز اینكه باو برترى بسیارى داده شده.
فرمود: پس همگى گرد آیند و خدمت رسول خدا (ص) آیند و از او پرسند و گویند: اى محمد این كیست بآنها فرماید: آیا او را نمى شناسید؟ گویند: ما او را نشناسیم (جز اینكه معلوم است كه) او از آنهائیست كه خدا بر او خشم نكرده، پس رسول خدا (ص) فرماید: این حجت خدا است بر خلقش پس سلام كند و بگذرد تا بصف فرشتگان رسد بصورت فرشته اى، پس فرشتگان باو نظر افكنند و سخت در شگفت روند و چون برترى او را ببینند بر آنها گران آید و گویند: پروردگار ما متعالى و مقدس است این بنده ایست از فرشتگان که او را به نشانی و وصفش بشناسیم جز اینکه او از نظر مقام و مرتبه تزدیکترین فرشتگان است نزد خداى عزوجل، و از این نظر نور و جمالى دارد كه ما نداریم، پس بگذرد تا بدرگاه رب العزة تبارك و تعالى رسد و پاى عرش بسجده درافتد، خداى تعالى او را ندا كند: اى حجت من در زمین و اى سخن راست و گویایم سر بردار و بخواه تا بتو داده شود، و شفاعت كن تا شفاعتت پذیرفته شود، پس سر بر دارد و خداى تبارك و تعالى باو فرماید: بندگان مرا (نسبت بخود) چگونه دیدى؟ عرض كند: بار پروردگارا برخى از ایشان مرا نگهدارى كرد و محفوظ داشت و چیزى از مرا ضایع نكرد، و برخى از ایشان مرا ضایع كرد و حق مرا (بر خود) سبك شمرد و مرا تكذیب كرد با اینكه من حجت تو بر تمامى بندگانت بودم؟ پس خداى تبارك و تعالى فرماید: بعزت و جلال خودم و مكانت والایم سوگند امروز بهترین ثواب را بتو دهم و دردناكترین كیفر را بخاطر تو بكنم.
فرمود: پس قرآن در صورت دیگرى برگردد، (سعد خفاف) گوید: من عرضكردم: در چه صورتى باز گردد اى ابا جعفر؟ فرمود: در صورت مردى رنگ پریده و متغیر كه اهل محشر او را ببینند، پس بیاید نزد مردى از شیعیان ما كه او را مى شناخته و بدان با مخالفین بحث مى كرده، و در برابرش بایستد و باو بگوید: مرا نمى شناسى؟ آنمرد باو نگاه كند و گوید: اى بنده خدا من تو را نشناسم پس بدان صورت كه در خلقت اولیه بوده است باز گردد و گوید: مرا نشناسى؟ گوید: چرا، پس قرآن گوید: منم تو را بشب بیدارى كشیدم و در زندگیت تو را بتعب افكندم، درباره من ناهنجار شنیدى و رانده در گفتار شدى، آگاه باش كه همانا هر تاجرى سود خود را دریافت كند و من امروز پشتیبان و پشت سرت هستم فرمود: پس او را بسوى پروردگار تبارك و تعالى برد، گوید: پروردگارا پروردگارا بنده تو است و تو باو داناترى كه رنجكش درباره من بود، پس خداى عزوجل فرماید: بنده ام را وارد بهشتم كنید و از جامه هاى بهشتى باو بپوشانید و تاج بر سرش نهید و چون باو چنین كنند او را بقرآن نشان دهند و گویند: آیا بآنچه در باره دوستت رفتار شد خشنود شدى؟ گوید: بار پروردگارا من اینرا كم شمرم خیر را درباره اش افزون كن خداوند فرماید: بعزت و جلال و ارتفاع مقامم سوگند امروز باو و هر كه در پایه اوست پنج چیز و افزون كنم، آگاه باش كه ایشان جوانانى باشند كه پیر نشوند، و تندرستانى باشند كه بیمار نگردند، و توانگرانى باشند كه نادار نشوند، و خورسندانى باشند كه غمگین نشوند، و زنده هایى باشند كه نمیرند، سپس (امام باقر علیه السلام) این آیه را خواند: «نچشند در آن مرگرا جز همان مرگ نخستین» (سوره دخان آیه 56). (سعد) گوید: عرضكردم: فدایت گردم اى ابا جعفر آیا قرآن نیز سخن گوید؟ حضرت لبخندى زد و فرمود: خدا رحمت كند شیعیان ساده دل ما را كه اهل تسلیم هستند (و بسخنان ما گردن نهند) سپس فرمود: آرى اى سعد نماز هم سخن گوید و صورتى و خلقتى دارد، فرمان مى دهد، قدغن كند، سعد گوید: از این سخن رنگ من گشت و گفتم: این (دیگر) چیزى است كه من نمى توانم میان مردم بگویم؟ حضرت باقر (ع) فرمود: آیا مردم جز همان شیعیان ما هستند پس هر كه نماز را نشناسد حق ما را منكر شده سپس فرمود: اى سعد من كلام قرآن را (هم اكنون) بگوش تو برسانم؟ سعد گوید: عرضكردم: بلى رحمت خدا بر شما باد، فرمود: «همانا نماز باز مى دارد از فحشاء (ناشایست) و منكر (ناپسند) و هر آینه ذكر (یاد) خدا بزرگتر است» (سوره عنكبوت آیه 45) پس نهى (كه همان باز داشتن مى باشد) سخن است و فحشاء و منكر مردانى هستند، و مائیم ذكر خدا و ما بزرگتریم.
شرح:
در بیان و توضیح این حدیث شریف و معناى سخن گفتن و مصور شدنش در قیامت و نیز سخن گفتن نماز كه در ذیل حدیث است مجلسى و فیض رحمهمااللّه بیاناتى دارند و ما در اینجا بیان فیض (ره) را انتخاب نمودیم كه عیناً ترجمه آن از نظر خوانندگان محترم مى گذرد:
از آنجا كه در نیت مؤمن آنست كه خدا را آنطور كه سزاوار پرستش است بپرستد، و كتاب او را آنطور كه سزاوار آنست بخواند و در خواندن و تأمل در آیات آن شبش را ببامداد رساند، و بدن خویشتن را درباره تلاوتش در نمازها بتعب افكند، جز اینكه آنطور كه خواهد اینكارها براى او فراهم نشود و آنطور كه شاید و باید نتواند و خلاصه كردارش در این باره با آنچه در دل اوست وفق ندهد و سازش ندارد بلكه عمل او نازلتر و پائین تر از نیت اوست، چنانچه در حدیث آمده كه نیت مؤمن به از كردار اوست. (بنابراین) قرآن براى هر طائفه اى بصورت خود آنها تجلى كند با این تفاوت كه در زیبایى و جمال بهتر از خود آنها است، و آن صورت همان است كه اگر مطابق آنچه در نیت و دل آنها بوده از اینكه بقرآن عمل كنند و كوشش بسیار در انجام فرامین آن نمایند، هر آینه براى آنها همین صورت بود، و اما جهت اینكه او را نشناسند آنطور كه باید اینست كه اینان آنطور كه باید بدلخواه خود و مطابق نیتشان انجام وظیفه در برابر قرآن نكردند و آنطور كه سزاوار بود رفتار ننمودند، و فقط بوصف و نشانه او را بشناسند زیرا همینها بودند كه اوقات مختلف شب و روز آنرا تلاوت مى كردند و در نهان و عیان مى خواندندش، و اما اینكه هنگامى كه او را ببینند خدایرا به بردبارى و كرم و رحمت توصیف كنند براى آنست كه خود را در جنب او ناقص و قاصر درباره پرستش او مى بینند كه از او امید گذشت و رحمت و كرم دارند، و اما اینكه قرآن حجت خدا بر خلق او است براى آنست كه براى ایشان آنچه لازمه خیر و خوبى است با فرمان دادن بآن، و آنچه موجب بدى است با قدغن كردن از آن آورده... تا آنجا كه گوید:
و سخن گفتن قرآن عبارت است از القاء آن در گوش چیزى را كه از آن فهم معنى شود، و این است معناى حقیقى و واقعى سخن گفتن، و در آن شرط نیست كه از زبان گوشتى صادر گردد، و هم چنین است سخن گفتن نماز، زیرا كسى كه نماز را آنطور كه شاید انجام دهد آن نماز او را باز دارد از پیروى دشمنان دین و غاصبین حقوق پیشوایان آئین و ائمه و اوصیاء معصومین آنان كه هر كس آنها را شناخت خداى را شناخته و هر كه آنها را یاد كرد خدایرا یاد كرده است.
(3460) 2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ فِی دَارِ هُدْنَةٍ وَ أَنْتُمْ عَلَى ظَهْرِ سَفَرٍ وَ السَّیْرُ بِكُمْ سَرِیعٌ وَ قَدْ رَأَیْتُمُ اللَّیْلَ وَ النَّهَارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ یُبْلِیَانِ كُلَّ جَدِیدٍ وَ یُقَرِّبَانِ كُلَّ بَعِیدٍ وَ یَأْتِیَانِ بِكُلِّ مَوْعُودٍ فَأَعِدُّوا الْجَهَازَ لِبُعْدِ الْمَجَازِ قَالَ فَقَامَ الْمِقْدَادُ بْنُ الْأَسْوَدِ فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا دَارُ الْهُدْنَةِ قَالَ دَارُ بَلَاغٍ وَ انْقِطَاعٍ فَإِذَا الْتَبَسَتْ عَلَیْكُمُ الْفِتَنُ كَقِطَعِ اللَّیْلِ الْمُظْلِمِ فَعَلَیْكُمْ بِالْقُرْآنِ فَإِنَّهُ شَافِعٌ مُشَفَّعٌ وَ مَاحِلٌ مُصَدَّقٌ وَ مَنْ جَعَلَهُ أَمَامَهُ قَادَهُ إِلَى الْجَنَّةِ وَ مَنْ جَعَلَهُ خَلْفَهُ سَاقَهُ إِلَى النَّارِ وَ هُوَ الدَّلِیلُ یَدُلُّ عَلَى خَیْرِ سَبِیلٍ وَ هُوَ كِتَابٌ فِیهِ تَفْصِیلٌ وَ بَیَانٌ وَ تَحْصِیلٌ وَ هُوَ الْفَصْلُ لَیْسَ بِالْهَزْلِ وَ لَهُ ظَهْرٌ وَ بَطْنٌ فَظَاهِرُهُ حُكْمٌ وَ بَاطِنُهُ عِلْمٌ ظَاهِرُهُ أَنِیقٌ وَ بَاطِنُهُ عَمِیقٌ لَهُ نُجُومٌ وَ عَلَى نُجُومِهِ نُجُومٌ لَا تُحْصَى عَجَائِبُهُ وَ لَا تُبْلَى غَرَائِبُهُ فِیهِ مَصَابِیحُ الْهُدَى وَ مَنَارُ الْحِكْمَةِ وَ دَلِیلٌ عَلَى الْمَعْرِفَةِ لِمَنْ عَرَفَ الصِّفَةَ فَلْیَجْلُ جَالٍ بَصَرَهُ وَ لْیُبْلِغِ الصِّفَةَ نَظَرَهُ یَنْجُ مِنْ عَطَبٍ وَ یَتَخَلَّصْ مِنْ نَشَبٍ فَإِنَّ التَّفَكُّرَ حَیَاةُ قَلْبِ الْبَصِیرِ كَمَا یَمْشِی الْمُسْتَنِیرُ فِی الظُّلُمَاتِ بِالنُّورِ فَعَلَیْكُمْ بِحُسْنِ التَّخَلُّصِ وَ قِلَّةِ التَّرَبُّصِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 398 روایة: 2
2- حضرت صادق (ع) از پدرانش علیهم السلام از رسول خدا (ص) حدیث فرماید كه آنحضرت (ص) فرمود: اى مردم شما اكنون در دنیا و خانه سازش و صلح هستید و شما در سر راه سفر هستید و بشتاب شما را خواهند برد، و شما مى نگرید كه شب و روز و خورشید و ماه هر تازه اى را كهنه كنند و هر دورى را نزدیك سازند و هر وعده اى را بسر رسانند، پس اسباب وسائل زیادى فراهم كنید براى اینكه گذرگاه درازى در پیش است. فرمود: پس مقداد بن اسود برخاست و عرض كرد: اى رسول خدا خانه سازش یعنى چه؟ فرمود: خانه اى كه رساننده است (انسانیرا بگور رساند، یا در آن خانه كردار نیك ذخیره شود براى رسیدن بمنزلهاى آخرت) و جدا كننده (یعنى انسان را از علایق دنیا جدا كند) پس هرگاه آشوبها چون شب تار شما را فرا گرفت بقرآن رو آورید (و بدان چنگ زنید) زیرا آنست شفیعى كه شفاعتش پذیرفته است (درباره كسى كه بدان عمل كند) و گزارش دهنده است از بدیها كه گفته اش (درباره آنكس كه بدان عمل نكرده) تصدیق شده است، هر كه آنرا پیشواى خود كرد به بهشتش رهبرى كند و هر كه (از آن پیش افتد) و آنرا پشت سر خود قرار دهد بدوزخش كشاند، و قرآن راهنمائى است كه به بهترین راهها راهنمائى كند، و كتابى است كه در آنست تفصیل و بیان و تحصیل (بدست آوردن حقایق) و آنست جدا كننده (میان حق و باطل) شوخى و سرسرى نیست براى آن ظاهرى است و باطنى، پس ظاهرش حكم و دستور است و باطنش علم و دانش، ظاهرش جلوه و زیبایى دارد و باطنش ژرف و عمیق است، ستارگانى دارد و ستارگانش هم ستارگانى دارد (آنچه ترجمه شده بنا بر نسخه اى «نجوم» است و در برخى از نسخه ها «تخوم» است و آن به معناى پایان هر چیزى است) شگفتیهایش به شماره در نیاید و عجایبش كهنه نگردد، در آنست چراغهاى هدایت و جایگاه نور و حكمت و راهنماى معرفت است براى آنكس كه بشناسد صفات را مجلسى (ره) گوید: یعنى صفاتى كه موجب مغفرت است یا صفت شناسائى و استنباط را پس باید شخص تیز بین دقت نظر كند و دقت نظر را تا بدرك صفت آن ادامه دهد كه نجات بخشد آنكس را كه بهلاكت افتاده، و رهائى بخشد آنرا كه راه رهائى ندارد، زیرا اندیشیدن است كه زندگانى دل بینا است، چنانچه آنكه جویاى روشنى است در تاریكیها بوسیله نور راه را پیماید، بر شما باد كه نیكو برهید و كم انتظار برید.
3- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِیرَةِ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ الْعَزِیزَ الْجَبَّارَ أَنْزَلَ عَلَیْكُمْ كِتَابَهُ وَ هُوَ الصَّادِقُ الْبَارُّ فِیهِ خَبَرُكُمْ وَ خَبَرُ مَنْ قَبْلَكُمْ وَ خَبَرُ مَنْ بَعْدَكُمْ وَ خَبَرُ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ لَوْ أَتَاكُمْ مَنْ یُخْبِرُكُمْ عَنْ ذَلِكَ لَتَعَجَّبْتُمْ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 399 روایة: 3
3- حضرت صادق (ع) فرمود: همانا خداى عزیز و جبار كتابش را بر شما فرود فرستاد و او است راستگو و نیك خواه، در آن كتاب است آگاهى از شما و آنانكه پیش از شما بودند، و آنانكه پس از شمایند، و آگاهى از آسمان و زمین، و اگر كسى نزد شما آید و از آنها بشما آگاهى دهد هر آینه شما در شگفت شوید.
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی الْجَارُودِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنَا أَوَّلُ وَافِدٍ عَلَى الْعَزِیزِ الْجَبَّارِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ كِتَابُهُ وَ أَهْلُ بَیْتِی ثُمَّ أُمَّتِی ثُمَّ أَسْأَلُهُمْ مَا فَعَلْتُمْ بِكِتَابِ اللَّهِ وَ بِأَهْلِ بَیْتِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 400 روایة: 4
4- حضرت باقر (ع) فرمود: رسول خدا (ص) فرمود: من نخستین كسى هستم كه روز قیامت بر خداى عزیز جبار وارد شوم و با كتابش و اهل بیتم، سپس امتم (وارد شوند) پس از ایشان بپرسم چه كردید با كتاب خدا و اهل بیت من؟.
5- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَى عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَیْدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ فِیهِ مَنَارُ الْهُدَى وَ مَصَابِیحُ الدُّجَى فَلْیَجْلُ جَالٍ بَصَرَهُ وَ یَفْتَحُ لِلضِّیَاءِ نَظَرَهُ فَإِنَّ التَّفَكُّرَ حَیَاةُ قَلْبِ الْبَصِیرِ كَمَا یَمْشِی الْمُسْتَنِیرُ فِی الظُّلُمَاتِ بِالنُّورِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 400 روایة: 5
5- حضرت صادق (ع) فرمود: همانا این قرآن (كتابى) است كه در آن است جایگاه نور هدایت و چراغهاى شب تار، پس شخص تیز بین باید كه در آن دقت كند و براى پرتوش نظر خویش را بگشاید، زیرا كه اندیشه كردن زندگانى دل بینا است، چنانكه آن که جویاى روشنى است در تاریكى ها به سبب نور راه بپیماید.
6- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كَانَ فِی وَصِیَّةِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع أَصْحَابَهُ اعْلَمُوا أَنَّ الْقُرْآنَ هُدَى النَّهَارِ وَ نُورُ اللَّیْلِ الْمُظْلِمِ عَلَى مَا كَانَ مِنْ جَهْدٍ وَ فَاقَةٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 400 روایة: 6
6- امام صادق علیه السلام فرمود: در سفارش امیرالمؤمنین علیه السلام بیارانش بود كه: بدانید همانا قرآن راهبر روز است و پرتو افكن شب تار اگر چه (آنكس كه در صدد راهنمائى شدن و كسب نورش باشد) در سختى و ندارى باشد. (زیرا فقر و فاقه او را از آن باز ندارند بلكه رغبتشان را در اینباره افزون كنند از فیض (ره).
(3465) 7- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ شَكَا رَجُلٌ إِلَى النَّبِیِّ ص وَجَعاً فِی صَدْرِهِ فَقَالَ ص اسْتَشْفِ بِالْقُرْآنِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ وَ شِفاءٌ لِما فِی الصُّدُورِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 400 روایة: 7
7- حضرت صادق (ع) از پدرانش حدیث كند كه مردى از درد سینه به پیغمبر (ص) شكایت كرد، حضرت (ص) فرمود: بوسیله قرآن شفا بجوى زیرا خداى عزوجل فرماید: (و این قرآن) شفاء است براى آنچه در سینه ها است». (سوره یونس آیه 57).
8- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنِ الْخَشَّابِ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لَا وَ اللَّهِ لَا یَرْجِعُ الْأَمْرُ وَ الْخِلَافَةُ إِلَى آلِ أَبِی بَكْرٍ وَ عُمَرَ أَبَداً وَ لَا إِلَى بَنِی أُمَیَّةَ أَبَداً وَ لَا فِی وُلْدِ طَلْحَةَ وَ الزُّبَیْرِ أَبَداً وَ ذَلِكَ أَنَّهُمْ نَبَذُوا الْقُرْآنَ وَ أَبْطَلُوا السُّنَنَ وَ عَطَّلُوا الْأَحْكَامَ وَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْقُرْآنُ هُدًى مِنَ الضَّلَالِ وَ تِبْیَانٌ مِنَ الْعَمَى وَ اسْتِقَالَةٌ مِنَ الْعَثْرَةِ وَ نُورٌ مِنَ الظُّلْمَةِ وَ ضِیَاءٌ مِنَ الْأَحْدَاثِ وَ عِصْمَةٌ مِنَ الْهَلَكَةِ وَ رُشْدٌ مِنَ الْغَوَایَةِ وَ بَیَانٌ مِنَ الْفِتَنِ وَ بَلَاغٌ مِنَ الدُّنْیَا إِلَى الْ آخِرَةِ وَ فِیهِ كَمَالُ دِینِكُمْ وَ مَا عَدَلَ أَحَدٌ عَنِ الْقُرْآنِ إِلَّا إِلَى النَّارِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 401 روایة: 8
8- امام صادق علیه السلام فرمود: نه بخدا سوگند این امر خلافت هرگز در دودمان ابوبكر و عمر باز نگردد، و نه هرگز در بنى امیه، و نه در فرزندان طلحه و زبیر باز آید، براى آنكه اینان قرآن را بیكسو نهادند، و سنتها را باطل كردند، و احكام (الهى) را تعطیل كرده (و مهمل گذاردند).
و رسول خدا (ص) فرموده است: قرآن راهنماى گمراهى است و بینائى از هر كورى است، و سبب گذشت از لغزشها است، و روشنى در هر تاریكى است، و در پیشامدها (و بدعتها) پرتوى است، و نگاهدارنده از هر هلاكتى است و ره جوئى در هر گمراهى است، و بیان كننده هر فتنه و اشتباهى است، و انسانیرا از دنیا (ى پست بسعادتهاى) آخرت رساند، و در آنست كمال دین شما، و هیچكس از قرآن رو گردان نشود جز بسوى دوزخ.
9- حُمَیْدُ بْنُ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ وُهَیْبِ بْنِ حَفْصٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِنَّ الْقُرْآنَ زَاجِرٌ وَ آمِرٌ یَأْمُرُ بِالْجَنَّةِ وَ یَزْجُرُ عَنِ النَّارِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 401 روایة:9
9- ابوبصیر گوید: شنیدم حضرت صادق (ع) مى فرمود: همانا قرآن بازدارنده و فرمان دهنده است. به بهشت فرمان دهد و از دوزخ باز دارد.
10- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ صَالِحِ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَنْ سَعْدٍ الْإِسْكَافِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أُعْطِیتُ السُّوَرَ الطِّوَالَ مَكَانَ التَّوْرَاةِ وَ أُعْطِیتُ الْمِئِینَ مَكَانَ الْإِنْجِیلِ وَ أُعْطِیتُ الْمَثَانِیَ مَكَانَ الزَّبُورِ وَ فُضِّلْتُ بِالْمُفَصَّلِ ثَمَانٌ وَ سِتُّونَ سُورَةً وَ هُوَ مُهَیْمِنٌ عَلَى سَائِرِ الْكُتُبِ وَ التَّوْرَاةُ لِمُوسَى وَ الْإِنْجِیلُ لِعِیسَى وَ الزَّبُورُ لِدَاوُدَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 401 روایة: 10
10- سعد اسكاف از رسول خدا (ص) حدیث كند كه فرمود: بمن سوره هاى طولانى داده شده بجاى تورات، و سوره هاى صد آیه اى داده شده بجاى انجیل. و سوره هاى مثانى (تفسیر آن بیاید) بمن داده شد بجاى زبور، و سوره هاى مفصل (یعنى آیه كوتاه) را كه شصت و هشت سوره است افزون بمن دادند و این قرآن نگهبان و گواه است بر كتابهاى دیگر و تورات از موسى علیه السلام است و انجیل از عیسى علیه السلام است و زبور از داود علیه السلام است.
شرح:
شیخ طبرسى (ره) پس از نقل این حدیث بنا بر اختلاف روایات و تعبیرات گوید: سورهاى طولانى بقره است و آل عمران و نساء و مائده و اعراف و انفال با توبه زیرا این دو سوره را قرین خوانند و از این روى میان آندو بسم اللّه فاصله نشده، تا اینكه گوید:
و اما مثانى آنهائى است كه دنبال سوره هاى طولانى آمده و اول آنها سوره یونس و آخرشان سوره نحل است و آنها را مثانى (یعنى دومى) گفتند زیرا دومى و دنبال سوره هاى طولانى واقع شده و سوره هاى طولانى مبادى (و اولین) هستند و اینها مثانى (دومین). و برخى گفته اند مثانى همه سوره هاى قرآن است چه كوتاه باشند و چه طولانى و دراز.... و آنها را مثانى گویند چون امثال و حدود و فرایض در آنها دو بار ذكر شده، و برخى گفته اند مقصود از مثانى سوره حمد است و این كلام از امامان ما علیهم السلام روایت شده.
و اما سوره هاى صده آن سوره هایى است كه حدود صد آیه یا كمى بیشتر و یا اندكى كمتر باشند و آنها هفت سوره است اول آنها سوره بنى اسرائیل و آخرشان سوره مؤمنون است.
و اما سوره هاى مفصل از بعد از حامیم ها است (یعنى سوره هایى كه اول آنها حم است) تا آخر قرآن.
11- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ یَجِی ءُ الْقُرْآنُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فِی أَحْسَنِ مَنْظُورٍ إِلَیْهِ صُورَةً فَیَمُرُّ بِالْمُسْلِمِینَ فَیَقُولُونَ هَذَا الرَّجُلُ مِنَّا فَیُجَاوِزُهُمْ إِلَى النَّبِیِّینَ فَیَقُولُونَ هُوَ مِنَّا فَیُجَاوِزُهُمْ إِلَى الْمَلَائِكَةِ الْمُقَرَّبِینَ فَیَقُولُونَ هُوَ مِنَّا حَتَّى یَنْتَهِیَ إِلَى رَبِّ الْعِزَّةِ عَزَّ وَ جَلَّ فَیَقُولُ یَا رَبِّ فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ أَظْمَأْتُ هَوَاجِرَهُ وَ أَسْهَرْتُ لَیْلَهُ فِی دَارِ الدُّنْیَا وَ فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ لَمْ أُظْمِئْ هَوَاجِرَهُ وَ لَمْ أُسْهِرْ لَیْلَهُ فَیَقُولُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَدْخِلْهُمُ الْجَنَّةَ عَلَى مَنَازِلِهِمْ فَیَقُومُ فَیَتَّبِعُونَهُ فَیَقُولُ لِلْمُؤْمِنِ اقْرَأْ وَ ارْقَهْ قَالَ فَیَقْرَأُ وَ یَرْقَى حَتَّى یَبْلُغَ كُلُّ رَجُلٍ مِنْهُمْ مَنْزِلَتَهُ الَّتِی هِیَ لَهُ فَیَنْزِلُهَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 402 روایة: 11
11- حضرت باقر علیه السلام فرمود: روز قیامت قرآن به بهترین صورت بیاید و بر مسلمین گذر كند آنها گویند: این مرد از ما است، از آنان بگذرد و نزد پیمبران آید، آنها نیز گویند: از ما است، از آنها نیز بگذرد و نزد فرشتگان مقرب آید آنان هم گویند: از ما است، تا اینكه بدرگاه پروردگار عزت رسد و بگوید: پرورگارا فلانكس پسر فلان را من در دنیا روزهاى گرمش را بتشنگى كشانده و شبهایش را به بیدارى، و فلانكس پسر فلان را نه روزهایش را به تشنگى بردم و نه شبش را به بیدارى، پس خداى تبارك و تعالى فرماید: آنان را ببهشت ببر و در جایگاههاى خودشان جاى ده، پس قرآن بر خیزد و آنان نیز دنبالش بروند، و بهر مؤمنى بگوید: قرآن بخوان و بالا برو، حضرت فرمود: پس هر كدام قرآن مى خوانند و بالا مى روند تا هر مردى از آنها بمنزلى كه براى او مقرر شده برسد و در آن فرود آید.
(3470) 12- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ الدَّوَاوِینَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ ثَلَاثَةٌ دِیوَانٌ فِیهِ النِّعَمُ وَ دِیوَانٌ فِیهِ الْحَسَنَاتُ وَ دِیوَانٌ فِیهِ السَّیِّئَاتُ فَیُقَابَلُ بَیْنَ دِیوَانِ النِّعَمِ وَ دِیوَانِ الْحَسَنَاتِ فَتَسْتَغْرِقُ النِّعَمُ عَامَّةَ الْحَسَنَاتِ وَ یَبْقَى دِیوَانُ السَّیِّئَاتِ فَیُدْعَى بِابْنِ آدَمَ الْمُؤْمِنِ لِلْحِسَابِ فَیَتَقَدَّمُ الْقُرْآنُ أَمَامَهُ فِی أَحْسَنِ صُورَةٍ فَیَقُولُ یَا رَبِّ أَنَا الْقُرْآنُ وَ هَذَا عَبْدُكَ الْمُؤْمِنُ قَدْ كَانَ یُتْعِبُ نَفْسَهُ بِتِلَاوَتِی وَ یُطِیلُ لَیْلَهُ بِتَرْتِیلِی وَ تَفِیضُ عَیْنَاهُ إِذَا تَهَجَّدَ فَأَرْضِهِ كَمَا أَرْضَانِی قَالَ فَیَقُولُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ عَبْدِیَ ابْسُطْ یَمِینَكَ فَیَمْلَؤُهَا مِنْ رِضْوَانِ اللَّهِ الْعَزِیزِ الْجَبَّارِ وَ یَمْلَأُ شِمَالَهُ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ ثُمَّ یُقَالُ هَذِهِ الْجَنَّةُ مُبَاحَةٌ لَكَ فَاقْرَأْ وَ اصْعَدْ فَإِذَا قَرَأَ آیَةً صَعِدَ دَرَجَةً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 402 روایة: 12
12- یونس بن عمار گوید: كه حضرت صادق علیه السلام فرمود: دفترها در روز قیامت سه دفتر است: دفترى كه نعمتها در آن ثبت شده، و دفترى كه كارهاى نیك در آنست، و دفترى كه كارهاى بد در آن ثبت است، پس دفتر نعمتها را با دفتر كارهاى نیك برابر كنند، و نعمتها همه كارهاى نیك را فرا گیرد و در خود فرو برد، و دفتر كارهاى بد بجا ماند پس آدمیزاده مؤمن را براى حساب بخوانند، و قرآن در بهترین صورتى پیش رویش در آید و گوید: بار پروردگارا من قرآنم و این بنده مؤمن تو است كه خود را براى خواندن من بتعب مى انداخت، و شب خود را با آهنگ خوش و هموار خواندن من دراز مى كرد، و دیدگانش در هنگام نماز شب اشكریزان بود، چنانچه مرا خشنود ساختى او را هم خشنود كن، فرمود: پس خداى عزیز جبار فرماید: اى بنده من دست راستت را باز كن و خداوند آنرا از رضوان خود و دست چپش را از رحمت خود پر كند، سپس باو گفته شود: این بهشت براى تو مباح است پس قرآن بخوان و بالا برو، پس هرگاه یك آیه بخواند یك درجه بالا رود.
توضیح:
مجلسى (ره) گوید: شاید پر كردن دست راست و چپ كنایه از دو چندان كردن دفتر حسنات (كارهاى نیك) و محو كردن دفتر سیئات باشد، یا كنایه از دادن نامه ورود بهشت بدست راستش و نامه برائت از دوزخ بدست چپش باشد یا مقصود از تمامى این كلمات تمثیل براى بیان منتهاى اكرم و انعام خداى عزوجل مى باشند.
13- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقَاسَانِیِّ جَمِیعاً عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَةَ عَنِ الزُّهْرِیِّ قَالَ قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع لَوْ مَاتَ مَنْ بَیْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ لَمَا اسْتَوْحَشْتُ بَعْدَ أَنْ یَكُونَ الْقُرْآنُ مَعِی وَ كَانَ ع إِذَا قَرَأَ مالِكِ یَوْمِ الدِّینِ یُكَرِّرُهَا حَتَّى كَادَ أَنْ یَمُوتَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 403 روایة: 13
13- زهرى گوید: حضرت على بن الحسین علیهما السلام فرمود: اگر همه مردم كه ما بین مشرق و مغرب هستند بمیرند من از تنهائى هراس نكنم پس از آنكه قرآن با من باشد، و آن حضرت علیه السلام شیوه اش این بود كه هرگاه «مالك یوم الدین» را مى خواند آنقدر آنرا تكرار مى كرد كه نزدیك بود بمیرد.
14- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ غَالِبٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا جَمَعَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ الْأَوَّلِینَ وَ الْ آخِرِینَ إِذَا هُمْ بِشَخْصٍ قَدْ أَقْبَلَ لَمْ یُرَ قَطُّ أَحْسَنُ صُورَةً مِنْهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَیْهِ الْمُؤْمِنُونَ وَ هُوَ الْقُرْآنُ قَالُوا هَذَا مِنَّا هَذَا أَحْسَنُ شَیْ ءٍ رَأَیْنَا فَإِذَا انْتَهَى إِلَیْهِمْ جَازَهُمْ ثُمَّ یَنْظُرُ إِلَیْهِ الشُّهَدَاءُ حَتَّى إِذَا انْتَهَى إِلَى آخِرِهِمْ جَازَهُمْ فَیَقُولُونَ هَذَا الْقُرْآنُ فَیَجُوزُهُمْ كُلَّهُمْ حَتَّى إِذَا انْتَهَى إِلَى الْمُرْسَلِینَ فَیَقُولُونَ هَذَا الْقُرْآنُ فَیَجُوزُهُمْ حَتَّى یَنْتَهِیَ إِلَى الْمَلَائِكَةِ فَیَقُولُونَ هَذَا الْقُرْآنُ فَیَجُوزُهُمْ ثُمَّ یَنْتَهِی حَتَّى یَقِفَ عَنْ یَمِینِ الْعَرْشِ فَیَقُولُ الْجَبَّارُ وَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی وَ ارْتِفَاعِ مَكَانِی لَأُكْرِمَنَّ الْیَوْمَ مَنْ أَكْرَمَكَ وَ لَأُهِینَنَّ مَنْ أَهَانَكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 403 روایة: 14
14- اسحاق بن غالب گوید: حضرت صادق علیه السلام فرمود: آنگاه كه خداوند خلق اولین و آخرین را در قیامت جمع كند بناگاه شخصى را كه خوش صورت تر از او هرگز ندیده اند دیدار كنند كه بسوى آنان آید، پس چون مؤمنان نظرشان بر او كه همان قرآن است بیفتد گویند: این از ما است و این بهترین كسى است كه ما او را دیده ایم، و چون بدانها رسد از آنان بگذرد و بشهیدان رسد آنها او را بنگرند تا از ایشان بگذرد و چون از همه آنها بگذرد گویند: این قرآن است، پس از آنها هم بگذرد تا به پیمبران مرسل رسد آنها نیز گویند: این قرآن است، از آنها نیز بگذرد تا به فرشتگان رسد آنها گویند: این قرآن است، پس از آنها نیز بگذرد تا به سمت راست عرش رسد و آنجا بایستد، پس خداى جبار فرماید: بعزت و جلال خودم و ببلندى مقامم سوگند كه البته امروز اكرام كنم (و گرامى دارم) آنكه تو را اكرام كرده است، و البته خوار كنم هر كس كه تو را خوار كرده است.

باب فضیلت آنكس كه قرآن را بكار بندد

بَابُ فَضْلِ حَامِلِ الْقُرْآنِ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبِی الْحُسَیْنِ الْفَارِسِیِّ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ جَعْفَرٍ الْجَعْفَرِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ أَهْلَ الْقُرْآنِ فِی أَعْلَى دَرَجَةٍ مِنَ الْ آدَمِیِّینَ مَا خَلَا النَّبِیِّینَ وَ الْمُرْسَلِینَ فَلَا تَسْتَضْعِفُوا أَهْلَ الْقُرْآنِ حُقُوقَهُمْ فَإِنَّ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ الْعَزِیزِ الْجَبَّارِ لَمَكَاناً عَلِیّاً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 404 روایة: 1
1- حضرت صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا (ص) فرمود است: همانا اهل قرآن در بلندترین درجات آدمیان هستند بجز پیمبران و مرسلین، پس حقوق اهل قرآن را اندك و كم مشمارید، زیرا براى ایشان از طرف خداى عزیز جبار مقام بلندى است.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْفُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ الْحَافِظُ لِلْقُرْآنِ الْعَامِلُ بِهِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 405 روایة: 2
2- حضرت صادق (ع) فرمود: حافظ قرآن كه بدان عمل كند در آخرت رفیق با فرشتگان پیغامبرنده و نیكرفتار خداوند است.
(3475) 3- وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص تَعَلَّمُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ صَاحِبَهُ فِی صُورَةِ شَابٍّ جَمِیلٍ شَاحِبِ اللَّوْنِ فَیَقُولُ لَهُ الْقُرْآنُ أَنَا الَّذِی كُنْتُ أَسْهَرْتُ لَیْلَكَ وَ أَظْمَأْتُ هَوَاجِرَكَ وَ أَجْفَفْتُ رِیقَكَ وَ أَسَلْتُ دَمْعَتَكَ أَؤُولُ مَعَكَ حَیْثُمَا أُلْتَ وَ كُلُّ تَاجِرٍ مِنْ وَرَاءِ تِجَارَتِهِ وَ أَنَا الْیَوْمَ لَكَ مِنْ وَرَاءِ تِجَارَةِ كُلِّ تَاجِرٍ وَ سَیَأْتِیكَ كَرَامَةٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَأَبْشِرْ فَیُؤْتَى بِتَاجٍ فَیُوضَعُ عَلَى رَأْسِهِ وَ یُعْطَى الْأَمَانَ بِیَمِینِهِ وَ الْخُلْدَ فِی الْجِنَانِ بِیَسَارِهِ وَ یُكْسَى حُلَّتَیْنِ ثُمَّ یُقَالُ لَهُ اقْرَأْ وَ ارْقَهْ فَكُلَّمَا قَرَأَ آیَةً صَعِدَ دَرَجَةً وَ یُكْسَى أَبَوَاهُ حُلَّتَیْنِ إِنْ كَانَا مُؤْمِنَیْنِ ثُمَّ یُقَالُ لَهُمَا هَذَا لِمَا عَلَّمْتُمَاهُ الْقُرْآنَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 405 روایة: 3
3- و نیز فرمود، رسول خدا (ص) فرموده است: قرآن را بیاموزید زیرا كه در روز قیامت قرآن در صورت زیبا كه رنگ صورتش گشته باشد نزد خواننده خود آید و باو گوید: منم كه شب تو را به بیدارى بپایان بردم، روزهاى داغ تو را به تشنگى بسر آوردم، و آب دهانت را خشك كردم، و اشكت را روان ساختم، (اكنون) هر كجا بروى من هم با تو باشم، و هر تاجرى (امروز) بدنبال تجارت خویش است (كه در دنیا كرده است) و من امروز بسود تو در پس تجارت هر تاجرى باشم، و بزودى كرامتى نیز از جانب خداى عزوجل بتو رسد پس شادمان باش، و (در این حال) تاجى بیاورند و بر سرش نهند، و امان نامه (از آتش دوزخ را) بدست راستش دهند، و فرمان جاوید بودن در بهشت را بدست چپش، و دو جامه بهشتى بوى پوشند، سپس باو گفته شود: بخوان و بالا برو، پس هر یك آیه که بخواند یكدرجه بالا رود، و بپدر و مادر او نیز دو جامه بپوشانند در صورتیكه مؤمن باشند، و بآن دو گویند. این پاداش آن قرآنى است كه بفرزندتان آموختید.
4- ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ مِنْهَالٍ الْقَصَّابِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ وَ هُوَ شَابٌّ مُؤْمِنٌ اخْتَلَطَ الْقُرْآنُ بِلَحْمِهِ وَ دَمِهِ وَ جَعَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ وَ كَانَ الْقُرْآنُ حَجِیزاً عَنْهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ یَقُولُ یَا رَبِّ إِنَّ كُلَّ عَامِلٍ قَدْ أَصَابَ أَجْرَ عَمَلِهِ غَیْرَ عَامِلِی فَبَلِّغْ بِهِ أَكْرَمَ عَطَایَاكَ قَالَ فَیَكْسُوهُ اللَّهُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ حُلَّتَیْنِ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ وَ یُوضَعُ عَلَى رَأْسِهِ تَاجُ الْكَرَامَةِ ثُمَّ یُقَالُ لَهُ هَلْ أَرْضَیْنَاكَ فِیهِ فَیَقُولُ الْقُرْآنُ یَا رَبِّ قَدْ كُنْتُ أَرْغَبُ لَهُ فِیمَا هُوَ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَیُعْطَى الْأَمْنَ بِیَمِینِهِ وَ الْخُلْدَ بِیَسَارِهِ ثُمَّ یَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَیُقَالُ لَهُ اقْرَأْ وَ اصْعَدْ دَرَجَةً ثُمَّ یُقَالُ لَهُ هَلْ بَلَغْنَا بِهِ وَ أَرْضَیْنَاكَ فَیَقُولُ نَعَمْ قَالَ وَ مَنْ قَرَأَهُ كَثِیراً وَ تَعَاهَدَهُ بِمَشَقَّةٍ مِنْ شِدَّةِ حِفْظِهِ أَعْطَاهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَجْرَ هَذَا مَرَّتَیْنِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 405 روایة: 4
4- حضرت صادق (ع) فرمود: هر كه در حال جوانى قرآن بخواند و با ایمان هم باشد قرآن با گوشت و خونش بیامیزد، و خداى عزوجل او را با فرشتگان پیغام برنده و نیكرفتارش رفیق كند، و قرآن براى او در روز قیامت پرده و مانعى از آتش باشد و گوید: بار پروردگارا هر كار گرى بمزد كار خویشتن رسیده جز كارگر من، پس گرامى ترین عطاهاى خود را باو برسان، فرمود: پس خداى عزیز و جبار دو جامه از جامه هاى بهشتى باو بپوشاند و بر سرش تاج كرامت نهاده باشد، سپس بقرآن گفته شود: آیا ما تو را درباره این شخص خشنود كردیم؟ قرآن گوید: بار پروردگارا من برتر از این درباره او میل داشتم، پس نامه امان (از دوزخ را) بدست راستش دهند، و فرمان جاویدان ماندن در بهشت را در دست چپش گذارند و وارد بهشت گردد، پس باو گفته شود: بخوان (قرآنرا) و یكدرجه بالا برو، سپس به قرآن گویند: آیا آنچه تو خواستى باو رساندیم و تو را خشنود كردیم؟ گوید: آرى، حضرت فرمود: هركس قرآن را بسیار بخواند و با اینكه حفظ آن (بر او) دشوار است آنرا به ذهن خویش بسپارد خداى عزوجل دو بار پاداش آنرا باو بدهد.
5- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَ حُمَیْدُ بْنُ زِیَادٍ عَنِ الْخَشَّابِ جَمِیعاً عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ یُوسُفَ عَنْ مُعَاذِ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ جُمَیْعٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ أَحَقَّ النَّاسِ بِالتَّخَشُّعِ فِی السِّرِّ وَ الْعَلَانِیَةِ لَحَامِلُ الْقُرْآنِ وَ إِنَّ أَحَقَّ النَّاسِ فِی السِّرِّ وَ الْعَلَانِیَةِ بِالصَّلَاةِ وَ الصَّوْمِ لَحَامِلُ الْقُرْآنِ ثُمَّ نَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ یَا حَامِلَ الْقُرْآنِ تَوَاضَعْ بِهِ یَرْفَعْكَ اللَّهُ وَ لَا تَعَزَّزْ بِهِ فَیُذِلَّكَ اللَّهُ یَا حَامِلَ الْقُرْآنِ تَزَیَّنْ بِهِ لِلَّهِ یُزَیِّنْكَ اللَّهُ بِهِ وَ لَا تَزَیَّنْ بِهِ لِلنَّاسِ فَیَشِینَكَ اللَّهُ بِهِ مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فَكَأَنَّمَا أُدْرِجَتِ النُّبُوَّةُ بَیْنَ جَنْبَیْهِ وَ لَكِنَّهُ لَا یُوحَى إِلَیْهِ وَ مَنْ جَمَعَ الْقُرْآنَ فَنَوْلُهُ لَا یَجْهَلُ مَعَ مَنْ یَجْهَلُ عَلَیْهِ وَ لَا یَغْضَبُ فِیمَنْ یَغْضَبُ عَلَیْهِ وَ لَا یَحِدُّ فِیمَنْ یَحِدُّ وَ لَكِنَّهُ یَعْفُو وَ یَصْفَحُ وَ یَغْفِرُ وَ یَحْلُمُ لِتَعْظِیمِ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أُوتِیَ الْقُرْآنَ فَظَنَّ أَنَّ أَحَداً مِنَ النَّاسِ أُوتِیَ أَفْضَلَ مِمَّا أُوتِیَ فَقَدْ عَظَّمَ مَا حَقَّرَ اللَّهُ وَ حَقَّرَ مَا عَظَّمَ اللَّهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 406 روایة: 5
5- امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا (ص) فرمود: همانا سزاوارترین مردمان بترس از خدا در پنهان و عیان آنكس است كه قرآن را در بر دارد، و هر آینه سزاوارترین مردمان در نهان و آشكار بنماز خواندن و روزه گرفتن آنكس است كه قرآن را در بر دارد، سپس بآواز بلند فرمود: اى دارنده قرآن بوسیله آن فروتنى پیشه كن تا خدایت بالا برد، و بدان وسیله تكبر ورزى و عزت طلبى نكن كه خدا خوار و زبونت كند، اى در بر دارنده قرآن براى خدا خود را بدان بیاراى تا خدایت بدان بیاراید و با قرآن براى مردمان خود آرائى نكن كه خدایت ترا بدان زشت كند، هر كه قرآن را (با تدبر و فهمیدن) ختم كند گویا نبوت را در دل خود جا داده ولى باو وحى نمى رسد، و هر كه قرآن را آنطور كه شاید فراهم كند (چنین كسى) در برابر آنكس كه با او نادانى كند (بردبارى ورزد چون او) نادانى نكند، و در برابر كسى كه بر او خشم گیرد (شكیبائى ورزد و) و با هر كس كه با او تندى كند تندى نكند، ولى بگذرد و ندیده گیرد و بیامرزد و حلم ورزد بخاطر بزرگ داشت قرآن، و هر كه قرآن بدو داده شود و باز گمان كند كه بیك تن از مردم بهتر از آنچه او دارد چیزى داده اند آنكس بزرگ دانسته آنچه را خدا كوچك شمرده، و كوچك دانسته آنچه را خداوند بزرگ شمرده است.
6- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُبَیْسِ بْنِ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحٌ الْقَمَّاطُ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ النَّاسُ أَرْبَعَةٌ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ مَا هُمْ فَقَالَ رَجُلٌ أُوتِیَ الْإِیمَانَ وَ لَمْ یُؤْتَ الْقُرْآنَ وَ رَجُلٌ أُوتِیَ الْقُرْآنَ وَ لَمْ یُؤْتَ الْإِیمَانَ وَ رَجُلٌ أُوتِیَ الْقُرْآنَ وَ أُوتِیَ الْإِیمَانَ وَ رَجُلٌ لَمْ یُؤْتَ الْقُرْآنَ وَ لَا الْإِیمَانَ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَسِّرْ لِی حَالَهُمْ فَقَالَ أَمَّا الَّذِی أُوتِیَ الْإِیمَانَ وَ لَمْ یُؤْتَ الْقُرْآنَ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ التَّمْرَةِ طَعْمُهَا حُلْوٌ وَ لَا رِیحَ لَهَا وَ أَمَّا الَّذِی أُوتِیَ الْقُرْآنَ وَ لَمْ یُؤْتَ الْإِیمَانَ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْ آسِ رِیحُهَا طَیِّبٌ وَ طَعْمُهَا مُرٌّ وَ أَمَّا مَنْ أُوتِیَ الْقُرْآنَ وَ الْإِیمَانَ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْأُتْرُجَّةِ رِیحُهَا طَیِّبٌ وَ طَعْمُهَا طَیِّبٌ وَ أَمَّا الَّذِی لَمْ یُؤْتَ الْإِیمَانَ وَ لَا الْقُرْآنَ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْحَنْظَلَةِ طَعْمُهَا مُرٌّ وَ لَا رِیحَ لَهَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 407 روایة: 6
6- ابان تغلب از امام صادق علیه السلام حدیث كند كه فرمود: مردم بر چهار گونه هستند، من عرضكردم: فدایت شوم آنها كیانند؟ فرمود: یكى مردى كه ایمان دارد ولى قرآن باو داده نشده. (دیگر) مردى كه قرآن را دارد ولى ایمان ندارد، (سوم) مردى كه هم قرآن را باو داده اند و هم ایمان را، (چهارم) مردیكه نه قرآن را دارا است و نه ایمان دارد، عرضكردم: قربانت گردم براى من حال اینها را بیان و شرح فرمائید، فرمود: اما آنكه ایمان دارد ولى قرآن بدو داده نشده چون میوه (یا خرما) ایست كه مزه اش شیرین است ولى بو ندارد، و اما آنكس كه قرآن را دارا است ولى ایمان ندارد چون برگ درخت مورد است كه بویش خوش ولى مزه اش تلخ است، و اما آنكس كه هم قرآن را دارا است و هم ایمان دارد چون ترنج است كه هم خوشبو است و هم خوش مزه، و اما آنكس كه نه قرآن باو داده شده و نه ایمان مانند هندوانه بوجهل است كه نه بو دارد و مزه اش نیز تلخ است.
7- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقَاسَانِیِّ جَمِیعاً عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ دَاوُدَ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَةَ عَنِ الزُّهْرِیِّ قَالَ قُلْتُ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع أَیُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الْحَالُّ الْمُرْتَحِلُ قُلْتُ وَ مَا الْحَالُّ الْمُرْتَحِلُ قَالَ فَتْحُ الْقُرْآنِ وَ خَتْمُهُ كُلَّمَا جَاءَ بِأَوَّلِهِ ارْتَحَلَ فِی آخِرِهِ وَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَعْطَاهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَرَأَى أَنَّ رَجُلًا أُعْطِیَ أَفْضَلَ مِمَّا أُعْطِیَ فَقَدْ صَغَّرَ عَظِیماً وَ عَظَّمَ صَغِیراً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 407 روایة: 7
7- زهرى گوید: بحضرت على بن الحسین علیهما السلام عرضكردم: كدام عمل بهتر است؟ فرمود: عمل آنكس كه فرود آید و كوچ كند، عرضكردم: او كیست (و یعنى چه؟) فرمود: قرآن را باز كند (و خواندش را آغاز كند) و بانجام رساند و هر زمان كه از اولش در آید بآخرش كوچ كند، و فرمود: رسول خدا (ص) فرمود: هر كس كه خدا قرآن باو داد و چنان پندارد كه بمردى بهتر از او چیزى داده اند خیر بزرگى را كوچك شمرده و كوچكى را بزرگ دانسته است.
(3480) 8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ رُشَیْدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فَهُوَ غَنِیٌّ وَ لَا فَقْرَ بَعْدَهُ وَ إِلَّا مَا بِهِ غِنًى
اصول كافى جلد 4 صفحه: 408 روایة: 8
8- معاویه بن عمار گوید: امام صادق علیه السلام بمن فرمود: هر كه قرآن بخواند او بى نیاز شود و نیازى پس از آن نیست، و گرنه (اگر قرآن بى نیازش نكند) هیچ چیز او را بى نیاز نكند.
9- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَا مَعَاشِرَ قُرَّاءِ الْقُرْآنِ اتَّقُوا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فِیمَا حَمَّلَكُمْ مِنْ كِتَابِهِ فَإِنِّی مَسْئُولٌ وَ إِنَّكُمْ مَسْئُولُونَ إِنِّی مَسْئُولٌ عَنْ تَبْلِیغِ الرِّسَالَةِ وَ أَمَّا أَنْتُمْ فَتُسْأَلُونَ عَمَّا حُمِّلْتُمْ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ وَ سُنَّتِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 408 روایة: 9
9- حضرت باقر علیه السلام فرمود: رسول خدا (ص) فرموده: اى گروه قرآن خوانان از خداى عزوجل بپرهیزید در آنچه از كتاب خود بشما داده است زیرا كه من مسئولم و شما هم مسئول هستید، من از رساندن و تبلیغ رسالت مسئولم، و شما از آنچه از قرآن و سنت من در بردارید مسئول هستید.
10- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ دَاوُدَ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ حَفْصٍ قَالَ سَمِعْتُ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ ع یَقُولُ لِرَجُلٍ أَ تُحِبُّ الْبَقَاءَ فِی الدُّنْیَا فَقَالَ نَعَمْ فَقَالَ وَ لِمَ قَالَ لِقِرَاءَةِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ فَسَكَتَ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ بَعْدَ سَاعَةٍ یَا حَفْصُ مَنْ مَاتَ مِنْ أَوْلِیَائِنَا وَ شِیعَتِنَا وَ لَمْ یُحْسِنِ الْقُرْآنَ عُلِّمَ فِی قَبْرِهِ لِیَرْفَعَ اللَّهُ بِهِ مِنْ دَرَجَتِهِ فَإِنَّ دَرَجَاتِ الْجَنَّةِ عَلَى قَدْرِ آیَاتِ الْقُرْآنِ یُقَالُ لَهُ اقْرَأْ وَ ارْقَ فَیَقْرَأُ ثُمَّ یَرْقَى قَالَ حَفْصٌ فَمَا رَأَیْتُ أَحَداً أَشَدَّ خَوْفاً عَلَى نَفْسِهِ مِنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ ع وَ لَا أَرْجَى النَّاسِ مِنْهُ وَ كَانَتْ قِرَاءَتُهُ حُزْناً فَإِذَا قَرَأَ فَكَأَنَّهُ یُخَاطِبُ إِنْسَاناً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 408 روایة: 10
10- حفص گوید: از حضرت موسى بن جعفر علیهما السلام شنیدم كه بمردى مى فرمود: آیا ماندن در دنیا را دوست دارى، عرضكرد: آرى، فرمود: براى چه؟ عرضكرد: براى خواندن قل هو اللّه احد، حضرت سكوت فرمود: و پس از ساعتى بمن فرمود: اى حفص هر كه از دوستان و شیعیان ما بمیرد و قرآن را خوب نداند در قبر باو یاد دهند تا خداوند بدان وسیله درجه اش را بالا برد زیرا درجات بهشت برابر با آیات قرآن است باو گفته شود: بخوان و بالا برو، پس مى خواند و بالا مى رود، حفص گوید: من احدى را ندیدم كه بر خود بیمناك تر باشد از حضرت موسى بن جعفر علیهما السلام و نه امیدوارتر از او دیدم، و قرآن را محزون (و با ناله) مى خواند، و هنگامى كه قرآن مى خواند گویا با انسانى روبرو سخن گوید.
11- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص حَمَلَةُ الْقُرْآنِ عُرَفَاءُ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَ الْمُجْتَهِدُونَ قُوَّادُ أَهْلِ الْجَنَّةَ وَ الرُّسُلُ سَادَةُ أَهْلِ الْجَنَّةَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 409 روایة: 11
11- حضرت صادق (ع) فرمود: رسول خدا (ص) فرمود: حاملین قرآن نمایندگان و سرپرستان اهل بهشتند، و مجتهدان جلو داران اهل بهشتند، و پیامبران آقایان اهل بهشتند.