فهرست کتاب


اصول کافی جلد چهارم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید هاشم رسولی محلاتی

باب دعا براى روزى

بَابُ الدُّعَاءِ لِلرِّزْقِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ وَ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ جَمِیعاً عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع أَنْ یُعَلِّمَنِی دُعَاءً لِلرِّزْقِ فَعَلَّمَنِی دُعَاءً مَا رَأَیْتُ أَجْلَبَ مِنْهُ لِلرِّزْقِ قَالَ قُلِ اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی مِنْ فَضْلِكَ الْوَاسِعِ الْحَلَالِ الطَّیِّبِ رِزْقاً وَاسِعاً حَلَالًا طَیِّباً بَلَاغاً لِلدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ صَبّاً صَبّاً هَنِیئاً مَرِیئاً مِنْ غَیْرِ كَدٍّ وَ لَا مَنٍّ مِنْ أَحَدِ خَلْقِكَ إِلَّا سَعَةً مِنْ فَضْلِكَ الْوَاسِعِ فَإِنَّكَ قُلْتَ وَ سْئَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ فَمِنْ فَضْلِكَ أَسْأَلُ وَ مِنْ عَطِیَّتِكَ أَسْأَلُ وَ مِنْ یَدِكَ الْمَلْأَى أَسْأَلُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 331 روایة: 1
1- معاویة بن عمار گوید: از حضرت صادق (ع) خواهش كردم كه دعائى براى روزى من بیاموزد. پس دعایى بمن آموخت كه بهتر از آن براى جلب روزى ندیدم، فرمود: «اللهم ارزقنى من فضلك الواسع الحلال الطیب رزقاً واسعاً حلالاً طیباً بلاغاً للدنیا و الاخرة، صباً صباً هنیئاً مریئاً، من غیر كد و لا من من أحد (من) خلقك الا سعة من فضلك الواسع فانك قلت: «و اسئلوا اللّه من فضله» فمن فضلك اسئل و من عطیتك اسئل و من یدك الملاء اسئل».
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ یُونُسَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع لَقَدِ اسْتَبْطَأْتُ الرِّزْقَ فَغَضِبَ ثُمَّ قَالَ لِی قُلِ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَكَفَّلْتَ بِرِزْقِی وَ رِزْقِ كُلِّ دَابَّةٍ یَا خَیْرَ مَدْعُوٍّ وَ یَا خَیْرَ مَنْ أَعْطَى وَ یَا خَیْرَ مَنْ سُئِلَ وَ یَا أَفْضَلَ مُرْتَجًى افْعَلْ بِی كَذَا وَ كَذَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 331 روایة: 2
2- أبو بصیر گوید: به حضرت صادق (ع) عرضكردم: من رسیدن روزیم را كند مى شمارم (و روزى من بكندى مى رسد و بنظر خودم بیش از آن هم نخواهد رسید؟) آنحضرت در خشم شد و سپس بمن فرمود: بگو: «اللهم انك تكفلت برزقى و رزق كل دابة، یا خیر مدعو و یا خیر من اعطى، و یاخیر من سئل و یا افضل مرتجى افعل بى كذا و كذا» (و بجاى كذا و كذا حاجت خود را در مقدار زیاد شدن روزى بگوید).
(3350) 3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ عَبْدِ الْخَالِقِ قَالَ أَبْطَأَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِیِّ ص عَنْهُ ثُمَّ أَتَاهُ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا أَبْطَأَ بِكَ عَنَّا فَقَالَ السُّقْمُ وَ الْفَقْرُ فَقَالَ لَهُ أَ فَلَا أُعَلِّمُكَ دُعَاءً یَذْهَبُ اللَّهُ عَنْكَ بِالسُّقْمِ وَ الْفَقْرِ قَالَ بَلَى یَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ قُلْ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ تَوَكَّلْتُ عَلَى الْحَیِّ الَّذِی لَا یَمُوتُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَمْ یَتَّخِذْ صَاحِبَةً وَ لَا وَلَداً وَ لَمْ یَكُنْ لَهُ شَرِیكٌ فِی الْمُلْكِ وَ لَمْ یَكُنْ لَهُ وَلِیُّ مِنْ الذُّلِّ وَ كَبِّرْهُ تَكْبِیراً قَالَ فَمَا لَبِثَ أَنْ عَادَ إِلَى النَّبِیِّ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ أَذْهَبَ اللَّهُ عَنِّی السُّقْمَ وَ الْفَقْرَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 332 روایة: 3
3- اسماعیل بن عبدالخالق گوید: مردى از اصحاب پیغمبر (ص) (چندى) بخدمت آنحضرت (ص) نیامد، (و پس از مدتى) خدمتش رسید، رسول خدا (ص) باو فرمود: چه چیز تو را از ما دور كرده بود؟ عرضكرد: بیمارى و ندارى، باو فرمود: آیا بتو نیاموزم دعائى كه خداوند از تو بیمارى و ندارى را دور سازد؟ عرض كرد: چرا یا رسول الله، فرمود: بگو: «لا حول و لا قوة الا باللّه (العلى العظیم) توكلت على الحى الذى لا یموت و الحمد لله الذى لم یتخذ (صاحبة و لا) ولداً و لم یكن له شریك فى الملك و لم یكن له ولى من الذل و كبره تكبیراً». گوید: پس درنگى نكرد (و طولى نكشید) كه خدمت پیغمبر (ص) بازگشت و عرضكرد: اى رسول خدا (ص) خداوند بیمارى و ندارى را از من برد.
4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُمَرَ الْیَمَانِیِّ عَنْ زَیْدٍ الشَّحَّامِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ ادْعُ فِی طَلَبِ الرِّزْقِ فِی الْمَكْتُوبَةِ وَ أَنْتَ سَاجِدٌ یَا خَیْرَ الْمَسْئُولِینَ وَ یَا خَیْرَ الْمُعْطِینَ ارْزُقْنِی وَ ارْزُقْ عِیَالِی مِنْ فَضْلِكَ الْوَاسِعِ فَإِنَّكَ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 332 روایة: 4
4- زید حشام از حضرت باقر علیه السلام حدیث كند كه فرمود: براى خواستن روزى (از خداوند) در نماز واجب در سجده بگو: «یا خیر المسئولین و یا خیر المعطین ارزقنى و ارزق عیالى من فضلك الواسع فانك ذوالفضل العظیم».
5- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ شَكَوْتُ إِلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع الْحَاجَةَ وَ سَأَلْتُهُ أَنْ یُعَلِّمَنِی دُعَاءً فِی طَلَبِ الرِّزْقِ فَعَلَّمَنِی دُعَاءً مَا احْتَجْتُ مُنْذُ دَعَوْتُ بِهِ قَالَ قُلْ فِی دُبُر صَلَاةِ اللَّیْلِ وَ أَنْتَ سَاجِدٌ یَا خَیْرَ مَدْعُوٍّ وَ یَا خَیْرَ مَسْئُولٍ وَ یَا أَوْسَعَ مَنْ أَعْطَى وَ یَا خَیْرَ مُرْتَجًى ارْزُقْنِی وَ أَوْسِعْ عَلَیَّ مِنْ رِزْقِكَ وَ سَبِّبْ لِی رِزْقاً مِنْ قِبَلِكَ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 332 روایة: 5
5- ابو بصیر گوید: به حضرت صادق (ع) از نیازمندى و تنگدستى شكایت كردم و از او خواستم كه دعائى براى طلب روزى بمن بیاموزد، پس آنحضرت دعائى بمن آموخت كه از آن زمان كه بوسیله آن دعا کردم نیازمند نگشتم فرمود: پس از نماز شب در سجده بگو: یا خیر مدعو و یا خیر مسئول و یا اوسع من أعطى و یا خیر مرتجى، ارزقنى و أوسع على من رزقك، سبب لى رزقاً من قبلك، انك على كل شى ء قدیر».
6- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی دَاوُدَ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِیِّ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّی ذُو عِیَالٍ وَ عَلَیَّ دَیْنٌ وَ قَدِ اشْتَدَّتْ حَالِی فَعَلِّمْنِی دُعَاءً أَدْعُو اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ لِیَرْزُقَنِی مَا أَقْضِی بِهِ دَیْنِی وَ أَسْتَعِینُ بِهِ عَلَى عِیَالِی فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَا عَبْدَ اللَّهِ تَوَضَّأْ وَ أَسْبِغْ وُضُوءَكَ ثُمَّ صَلِّ رَكْعَتَیْنِ تُتِمُّ الرُّكُوعَ وَ السُّجُودَ ثُمَّ قُلْ یَا مَاجِدُ یَا وَاحِدُ یَا كَرِیمُ یَا دَائِمُ أَتَوَجَّهُ إِلَیْكَ بِمُحَمَّدٍ نَبِیِّكَ نَبِیِّ الرَّحْمَةِ ص یَا مُحَمَّدُ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّی أَتَوَجَّهُ بِكَ إِلَى اللَّهِ رَبِّكَ وَ رَبِّی وَ رَبِّ كُلِّ شَیْ ءٍ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ أَسْأَلُكَ نَفْحَةً كَرِیمَةً مِنْ نَفَحَاتِكَ وَ فَتْحاً یَسِیراً وَ رِزْقاً وَاسِعاً أَلُمُّ بِهِ شَعْثِی وَ أَقْضِی بِهِ دَیْنِی وَ أَسْتَعِینُ بِهِ عَلَى عِیَالِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 333 روایة: 6
6- حضرت باقر (ع) فرمود: مردى خدمت پیغمبر (ص) رسید و عرضكرد: اى رسول خدا من مردى هستم عیالمند و قرضدار، و حالم سخت شده، پس دعائى بمن بیاموز كه با آن بدرگاه خداى عزوجل دعا كنم تا بمن روزى دهد به مقدارى كه با آن قرضم را ادا كنم و بوسیله آن بر (مخارج) نانخورها و عیالم كمك جویم، پس رسول خدا (ص) فرمود: اى بنده خدا وضوى خوب و كاملى بساز، و سپس دو ركعت نماز بگزار و ركوع و سجودش را كامل و نیكو بجا آر، سپس (پس از فراغت از نماز) بگو: «یا ماجد یا واحد یا كریم ]یا دائم[ اتوجه الیك بمحمد نبیك نبى الرحمة صلى اللّه علیه و آله یا محمد یا رسول اللّه انى اتوجه بك الى اللّه ربك و ربى و رب كل شى ء ان تصلى على محمد و اهل بیته و اسئلك نفحه كریمه من نفحاتك و فتحاً یسیراً و رزقاً واسعاً الم به شعثى و اقضى به دینى و استعین به على عیالى».
7- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ أَبَانٍ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْمُكَارِی وَ غَیْرِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ عَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ ص هَذَا الدُّعَاءَ یَا رَازِقَ الْمُقِلِّینَ یَا رَاحِمَ الْمَسَاكِینِ یَا وَلِیَّ الْمُؤْمِنِینَ یَا ذَا الْقُوَّةِ الْمَتِینِ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ ارْزُقْنِی وَ عَافِنِی وَ اكْفِنِی مَا أَهَمَّنِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 333 روایة: 7
7- حضرت صادق (ع) فرمود: رسول خدا (ص) این دعا را براى زیاد شدن روزى آموخت: «یا رازق المقلین یا راحم المساكین یا ولى المؤمنین یا ذا القوة المتین صل على محمد و اهل بیته و ارزقنى و عافنى و اكفنى ما أهمنى»
(3355) 8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ نَظَرَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِلَى رَجُلٍ وَ هُوَ یَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ مِنْ رِزْقِكَ الْحَلَالِ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع سَأَلْتَ قُوتَ النَّبِیِّینَ قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ رِزْقاً حَلَالًا وَاسِعاً طَیِّباً مِنْ رِزْقِكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 333 روایة: 8
8- معمر بن خلاد گوید: از حضرت رضا علیه السلام شنیدم كه مى فرمود: حضرت باقر علیه السلام مردى را دید كه مى گوید: «بار خدایا من از روزى حلال تو خواستارم» حضرت باقر (ع) باو فرمود: تو قوت (و روزى) پیغمبرانرا خواستار شدى بگو: «بار خدایا من از تو روزى حلال فراوان و پاكیزه اى از روزیت را خواستارم».
9- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ قَالَ قُلْتُ لِلرِّضَا ع جُعِلْتُ فِدَاكَ ادْعُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ یَرْزُقَنِیَ الْحَلَالَ فَقَالَ أَ تَدْرِی مَا الْحَلَالُ قُلْتُ الَّذِی عِنْدَنَا الْكَسْبُ الطَّیِّبُ فَقَالَ كَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یَقُولُ الْحَلَالُ هُوَ قُوتُ الْمُصْطَفَیْنَ ثُمَّ قَالَ قُلْ أَسْأَلُكَ مِنْ رِزْقِكَ الْوَاسِعِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 334 روایة: 9
9- احمد بن محمد بن ابى نصر گوید: بحضرت رضا علیه السلام عرضكردم: فدایت شوم خداى عزوجل را بخوان (و دعا كن) كه روزى حلال بمن روزى كند، فرمود: آیا مى دانى حلال چیست؟ عرضكردم: آنچه نزد ما است از درآمد پاك است، فرمود: على بن الحسین علیهما السلام مى فرمود: حلال قوت (و روزى) برگزیدگانست، سپس فرمود: (بار خدایا) از تو از روزى فراوانت خواستارم».
10- عَنْهُ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ مَزْیَدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قُلِ اللَّهُمَّ أَوْسِعْ عَلَیَّ فِی رِزْقِی وَ امْدُدْ لِی فِی عُمُرِی وَ اجْعَلْ لِی مِمَّنْ یَنْتَصِرُ بِهِ لِدِینِكَ وَ لَا تَسْتَبْدِلْ بِی غَیْرِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 334 روایة: 10
10- مفضل بن مزید از حضرت صادق (ع) حدیث كند كه فرمود: بگو «اللهم اوسع على فى رزقى و امدد لى فى عمرى و اجعل لى ممن ینتصر به لدینك و لا تستبدل بى غیرى».
11- عَنْهُ عَنْ أَبِی إِبْرَاهِیمَ ع دُعَاءً فِی الرِّزْقِ یَا اللَّهُ یَا اللَّهُ یَا اللَّهُ أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مَنْ حَقُّهُ عَلَیْكَ عَظِیمٌ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَرْزُقَنِیَ الْعَمَلَ بِمَا عَلَّمْتَنِی مِنْ مَعْرِفَةِ حَقِّكَ وَ أَنْ تَبْسُطَ عَلَیَّ مَا حَظَرْتَ مِنْ رِزْقِكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 334 روایة: 11
11- و نیز از حضرت موسى بن جعفر علیهما السلام دعائى براى روزى روایت كرده، (و آن اینست): «یا اللّه یا اللّه یا اللّه اسئلك بحق من حقه علیك عظیم ان تصلى على محمد و آل محمد و ان ترزقنى العمل بما علمتنى من معرفه حقك و ان تبسط على ما حظرت من رزقك».
12- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ الْعَطَّارِ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّا قَدِ اسْتَبْطَأْنَا الرِّزْقَ فَغَضِبَ ثُمَّ قَالَ قُلِ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَكَفَّلْتَ بِرِزْقِی وَ رِزْقِ كُلِّ دَابَّةٍ فَیَا خَیْرَ مَنْ دُعِیَ وَ یَا خَیْرَ مَنْ سُئِلَ وَ یَا خَیْرَ مَنْ أَعْطَى وَ یَا أَفْضَلَ مُرْتَجًى افْعَلْ بِی كَذَا وَ كَذَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 334 روایة: 12
12- ابو بصیر گوید: به حضرت صادق (ع) عرضكردم: ما رسیدن روزى را بكندى میدانیم حضرت در خشم شد و فرمود: بگو: «اللهم انك تكفلت برزقى و رزق كل دابة فیا خیر من دعى و یا خیر من سئل و یا خیر من اعطى و یا افضل مرتجى افعل بى كذا و كذا».
(3360) 13- أَبُو بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یَدْعُو بِهَذَا الدُّعَاءِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ حُسْنَ الْمَعِیشَةِ مَعِیشَةً أَتَقَوَّى بِهَا عَلَى جَمِیعِ حَوَائِجِی وَ أَتَوَصَّلُ بِهَا فِی الْحَیَاةِ إِلَى آخِرَتِی مِنْ غَیْرِ أَنْ تُتْرِفَنِی فِیهَا فَأَطْغَى أَوْ تَقْتُرَ بِهَا عَلَیَّ فَأَشْقَى أَوْسِعْ عَلَیَّ مِنْ حَلَالِ رِزْقِكَ وَ أَفِضْ عَلَیَّ مِنْ سَیْبِ فَضْلِكَ نِعْمَةً مِنْكَ سَابِغَةً وَ عَطَاءً غَیْرَ مَمْنُونٍ ثُمَّ لَا تَشْغَلْنِی عَنْ شُكْرِ نِعْمَتِكَ بِإِكْثَارٍ مِنْهَا تُلْهِینِی بَهْجَتُهُ وَ تَفْتِنِّی زَهَرَاتُ زَهْوَتِهِ وَ لَا بِإِقْلَالٍ عَلَیَّ مِنْهَا یَقْصُرُ بِعَمَلِی كَدُّهُ وَ یَمْلَأُ صَدْرِی هَمُّهُ أَعْطِنِی مِنْ ذَلِكَ یَا إِلَهِی غِنًى عَنْ شِرَارِ خَلْقِكَ وَ بَلَاغاً أَنَالُ بِهِ رِضْوَانَكَ وَ أَعُوذُ بِكَ یَا إِلَهِی مِنْ شَرِّ الدُّنْیَا وَ شَرِّ مَا فِیهَا لَا تَجْعَلِ الدُّنْیَا عَلَیَّ سِجْناً وَ لَا فِرَاقَهَا عَلَیَّ حُزْناً أَخْرِجْنِی مِنْ فِتْنَتِهَا مَرْضِیّاً عَنِّی مَقْبُولًا فِیهَا عَمَلِی إِلَى دَارِ الْحَیَوَانِ وَ مَسَاكِنِ الْأَخْیَارِ وَ أَبْدِلْنِی بِالدُّنْیَا الْفَانِیَةِ نَعِیمَ الدَّارِ الْبَاقِیَةِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنْ أَزْلِهَا وَ زِلْزَالِهَا وَ سَطَوَاتِ شَیَاطِینِهَا وَ سَلَاطِینِهَا وَ نَكَالِهَا وَ مِنْ بَغْیِ مَنْ بَغَى عَلَیَّ فِیهَا اللَّهُمَّ مَنْ كَادَنِی فَكِدْهُ وَ مَنْ أَرَادَنِی فَأَرِدْهُ وَ فُلَّ عَنِّی حَدَّ مَنْ نَصَبَ لِی حَدَّهُ وَ أَطْفِ عَنِّی نَارَ مَنْ شَبَّ لِی وَقُودَهُ وَ اكْفِنِی مَكْرَ الْمَكَرَةِ وَ افْقَأْ عَنِّی عُیُونَ الْكَفَرَةِ وَ اكْفِنِی هَمَّ مَنْ أَدْخَلَ عَلَیَّ هَمَّهُ وَ ادْفَعْ عَنِّی شَرَّ الْحَسَدَةِ وَ اعْصِمْنِی مِنْ ذَلِكَ بِالسَّكِینَةِ وَ أَلْبِسْنِی دِرْعَكَ الْحَصِینَةَ وَ اخْبَأْنِی فِی سِتْرِكَ الْوَاقِی وَ أَصْلِحْ لِی حَالِی وَ صَدِّقْ قَوْلِی بِفَعَالِی وَ بَارِكْ لِی فِی أَهْلِی وَ مَالِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 335 روایة: 13
13- حضرت صادق (ع) فرمود: كه على بن الحسین علیهما السلام این دعا را مى خواند (كه ترجمه اش چنین است): بار خدایا از تو خواهم معیشت خوبى كه بدان وسیله بهمه حوائجم نیرو بگیرم و در این دوران زندگى بدان وسیله بآخرتم رسم، بدون آنكه مرا در آن بخوشگذارنى وادار كنى تا در نتیجه سركش شوم یا بر من تنگ گیرى كه بدبخت شوم، روزى مرا از روزى حلال خود وسیع گردان و از باران فضیلت بر من فرو ریز، و نعمتى پیوسته و عطائى بى منت (بمن بده) سپس بواسطه زیادى آن مرا از شكر آن باز مدار كه خرمى آن مرا بخود سرگرم سازد، و درخشندگى شكوفه هایش مرا گول زند (یا گمراه سازد) و بكمى آن مرا دچار مساز كه رنج تحصیل آن مرا از كردار و عبادتم باز دارد و اندوه بدست آوردنش سینه ام را فرا گیرد، بار خدایا چندان روزى بمن بده براى بى نیازى از بدان خلقت، و وسیله اى باشد كه مرا بخشنودى (یا رضوانت) برساند، واى خداى من بتو پناه برم از شر دنیا و شر آنچه در آنست، دنیا را بر من زندان مساز، و جدایى آن را اندوه من مكن، مرا از فتنه هایش بیرون بر بدانسان كه مورد پسند باشم، و كردارم مورد پذیرش باشد كه بخانه جاویدان زندگى و محل سكونت نیكانم برساند، و بجاى دنیاى فانى نعمتهاى خانه باقى را بمن ارزانى كن، بار خدایا من بتو پناه برم از تنگدستى و سختى و پریشانیهاى دنیا و حمله شیاطین و سلاطین آن و از شكنجه هایش، و از ستم آنكه در این دنیا بمن ستم كند.
بار خدایا هر كه بمن كید كند با او كید كن، و هر كه آهنگ من كند آهنگ او كن، و تیغ آنكس كه بر روى من تیغ كشد تیغش را كند نما، و آتش آنكس كه براى من آتش افروزد خاموش ساز، و مكر مكر كنندگان را از من كفایت كن، و چشم كافران از توجه بمن از بیخ در آور، و اندوه آنكس كه اندوهش را بر من وارد كند كفایت نما، و شر حسودان را از من باز دار، و با آرامش خود من را از آن نگهدار، و زره نگهبان خود را بمن بپوشان، و من را در پرده پوشاننده خود مستور دار، و حالم را اصلاح كن و گفتارم را بكردارم تصدیق كن (یعنى كردارم را گواه راست گفتارم كن) و درباره خاندان و مالم بركت بمن ده».

باب دعا براى دین و وام

بَابُ الدُّعَاءِ لِلدَّیْنِ
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ وَلِیدِ بْنِ صَبِیحٍ قَالَ شَكَوْتُ إِلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع دَیْناً لِی عَلَى أُنَاسٍ فَقَالَ قُلِ اللَّهُمَّ لَحْظَةً مِنْ لَحَظَاتِكَ تَیَسَّرْ عَلَى غُرَمَائِی بِهَا الْقَضَاءَ وَ تَیَسَّرْ لِی بِهَا الِاقْتِضَاءَ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 336 روایة: 1
1- ولید بن صبیح گوید: به حضرت صادق (ع) از وامى كه از من بگردن مردمى است (و من از آنها بستانكارم و نمى توانند یا نمى خواهند بدهند) شكایت بردم فرمود: بگو؟ «اللهم لحظة من لحظاتك تیسر على غرمائى بها القضاء و تیسر لى بها الاقتضاء انك على كل شى ء قدیر» (یعنى بار خدایا نظرى فرما كه بدهكاران من توان پرداخت یابند و من توان دریافت، تو بر هر چیز توانائى).
2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ أَتَى النَّبِیَّ ص رَجُلٌ فَقَالَ یَا نَبِیَّ اللَّهِ الْغَالِبُ عَلَیَّ الدَّیْنُ وَ وَسْوَسَةُ الصَّدْرِ فَقَالَ لَهُ النَّبِیُّ ص قُلْ تَوَكَّلْتُ عَلَى الْحَیِّ الَّذِی لَا یَمُوتُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَمْ یَتَّخِذْ صَاحِبَةً وَ لَا وَلَداً وَ لَمْ یَكُنْ لَهُ شَرِیكٌ فِی الْمُلْكِ وَ لَمْ یَكُنْ لَهُ وَلِیٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ كَبِّرْهُ تَكْبِیراً قَالَ فَصَبَرَ الرَّجُلُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ مَرَّ عَلَى النَّبِیِّ ص فَهَتَفَ بِهِ فَقَالَ مَا صَنَعْتَ فَقَالَ أَدْمَنْتُ مَا قُلْتَ لِی یَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَضَى اللَّهُ دَیْنِی وَ أَذْهَبَ وَسْوَسَةَ صَدْرِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 336 روایة: 2
2- حضرت صادق (ع) فرمود: مردى خدمت رسول خدا (ص) آمده عرض كرد: اى پیغمبر خدا قرض و وسوسه در دل بر من غالب گشته (دستورى براى رفع هر دو به من بدهید) پس پیغمبر (ص) باو فرمود: بگو: «توكلت على الحى الذى لا یموت، الحمد لله الذى لم یتخذ صاحبة و لا ولداً و لم یكن له شریك فى الملك و لم یكن له ولى من الذل و كبره تكبیراً» حضرت صادق (ع) فرمود: مدتى بر این جریان گذشت، پس روزى آن مرد بر پیغمبر (ص) گذر كرد آن حضرت صداى او زد و فرمود: چه كردى؟ عرض كرد: اى رسول خدا آنچه به من فرمودى بدان ادامه دادم و خدا دین مرا ادا كرد و وسوسه خاطرم را نیز از میان برد.
3- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِیِّ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ لَقِیتُ شِدَّةً مِنْ وَسْوَسَةِ الصَّدْرِ وَ أَنَا رَجُلٌ مَدِینٌ مُعِیلٌ مُحْوِجٌ فَقَالَ لَهُ كَرِّرْ هَذِهِ الْكَلِمَاتِ تَوَكَّلْتُ عَلَى الْحَیِّ الَّذِی لَا یَمُوتُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَمْ یَتَّخِذْ صَاحِبَةً وَ لَا وَلَداً وَ لَمْ یَكُنْ لَهُ شَرِیكٌ فِی الْمُلْكِ وَ لَمْ یَكُنْ لَهُ وَلِیٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ كَبِّرْهُ تَكْبِیراً فَلَمْ یَلْبَثْ أَنْ جَاءَهُ فَقَالَ أَذْهَبَ اللَّهُ عَنِّی وَسْوَسَةَ صَدْرِی وَ قَضَى عَنِّی دَیْنِی وَ وَسَّعَ عَلَیَّ رِزْقِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 337 روایة: 3
3- و نیز آن حضرت علیه السلام فرمود: مردى نزد پیغمبر (ص) آمده عرض كرد: اى رسول خدا من از وسوسه خاطر سختى كشیده ام، و مردى عیال وار و بدهكار و نیازمند هستم، پیغمبر (ص) باو فرمود: این كلمات را بسیار بگو: «توكلت على الحى الذى لا یموت و الحمد لله الذى لم یتخذ صاحبة و لا ولداً و لم یكن له شریك فى الملك و لم یكن له ولى من الذل و كبره تكبیراً» پس زمانى نگذشت كه آن مرد نزد آن حضرت آمد عرض كرد: خداوند وسوسه خاطرم را برطرف كرد و بدهى و قرضم را ادا فرمود و روزیم را فراوان ساخت.
4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِیرَةِ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنْ أَبِی إِبْرَاهِیمَ ع كَانَ كَتَبَهُ لِی فِی قِرْطَاسٍ اللَّهُمَّ ارْدُدْ إِلَى جَمِیعِ خَلْقِكَ مَظَالِمَهُمُ الَّتِی قِبَلِی صَغِیرَهَا وَ كَبِیرَهَا فِی یُسْرٍ مِنْكَ وَ عَافِیَةٍ وَ مَا لَمْ تَبْلُغْهُ قُوَّتِی وَ لَمْ تَسَعْهُ ذَاتُ یَدِی وَ لَمْ یَقْوَ عَلَیْهِ بَدَنِی وَ یَقِینِی وَ نَفْسِی فَأَدِّهِ عَنِّی مِنْ جَزِیلِ مَا عِنْدَكَ مِنْ فَضْلِكَ ثُمَّ لَا تَخْلُفْ عَلَیَّ مِنْهُ شَیْئاً تَقْضِیهِ مِنْ حَسَنَاتِی یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ الدِّینَ كَمَا شُرِعَ وَ أَنَّ الْإِسْلَامَ كَمَا وُصِفَ وَ أَنَّ الْكِتَابَ كَمَا أُنْزِلَ وَ أَنَّ الْقَوْلَ كَمَا حُدِّثَ وَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِینُ ذَكَرَ اللَّهُ مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَیْتِهِ بِخَیْرٍ وَ حَیَّا مُحَمَّداً وَ أَهْلَ بَیْتِهِ بِالسَّلَامِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 337 روایة: 4
4- موسى بن بكر از حضرت كاظم علیه السلام حدیث كند كه (براى پرداخت بدهكارى كه داشتم این دعا را) براى من در كاغذى نوشت: «اللهم اردد الى جمیع خلقك مظالمهم التى قبلى، صغیرها و كبیرها فى یسر منك و عافیة و مالم تبلغه قوتى و لم تسعه ذات یدى و لم یقو علیه بدنى و یقینى و نفسى فأده عنى من جزیل ما عندك من فضلك ثم لا تخلف على منه شیئاً تقضیه من حسناتى، یا ارحم الراحمین، اشهد ان لا اله الا اللّه وحده لا شریك له، و اشهد و ان محمداً عبده و رسوله و ان الدین كما شرع و ان الاسلام كما وصف و ان الكتاب كما انزل و ان القول كما حدث و ان اللّه هو الحق المبین، ذكر اللّه محمداً و اهل بیته بخیر و حیا محمداً و اهل بیته بالسلام».

باب دعا براى رفع اندوه و سختى و غم و دلتنگى و ترس

بَابُ الدُّعَاءِ لِلْكَرْبِ وَ الْهَمِّ وَ الْحُزْنِ وَ الْخَوْفِ
(3365) 1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَزِیعٍ عَنْ أَبِی إِسْمَاعِیلَ السَّرَّاجِ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ ع یَا أَبَا حَمْزَةَ مَا لَكَ إِذَا أَتَى بِكَ أَمْرٌ تَخَافُهُ أَنْ لَا تَتَوَجَّهَ إِلَى بَعْضِ زَوَایَا بَیْتِكَ یَعْنِی الْقِبْلَةَ فَتُصَلِّیَ رَكْعَتَیْنِ ثُمَّ تَقُولَ یَا أَبْصَرَ النَّاظِرِینَ وَ یَا أَسْمَعَ السَّامِعِینَ وَ یَا أَسْرَعَ الْحَاسِبِینَ وَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ سَبْعِینَ مَرَّةً كُلَّمَا دَعَوْتَ بِهَذِهِ الْكَلِمَاتِ مَرَّةً سَأَلْتَ حَاجَةً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 338 روایة: 1
1- ابو حمزه گوید: حضرت باقر (ع) به من فرمود: اى ابا حمزه چرا هرگاه براى تو پیش آمدى مى كند كه تو را به ترس و خوف اندازد به یكى از گوشه هاى خانه ات یعنى بسوى قبله رو نمى كنى، پس دو ركعت نماز بخوانى سپس هفتاد بار بگوئى: «یا ابصر الناظرین و یا اسمع السامعین و یا اسرع الحاسبین و یا ارحم الراحمین» و هر بار كه این كلمات را مى گوئى حاجت خود را بخواهى.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَسْمَاءَ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَصَابَهُ هَمٌّ أَوْ غَمٌّ أَوْ كَرْبٌ أَوْ بَلَاءٌ أَوْ لَاوَاءٌ فَلْیَقُلِ اللَّهُ رَبِّی وَ لَا أُشْرِكُ بِهِ شَیْئاً تَوَكَّلْتُ عَلَى الْحَیِّ الَّذِی لَا یَمُوتُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 338 روایة: 2
2- اسما گوید: رسول خدا (ص) فرمود: هر كس به او اندوهى یا غمى یا سختى یا بلائى یا دشوارى برسد پس بگویید: «اللّه ربى و لا اشرك به شیئاً، توكلت على الحى الذى لا یموت».
3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا نَزَلَتْ بِرَجُلٍ نَازِلَةٌ أَوْ شَدِیدَةٌ أَوْ كَرَبَهُ أَمْرٌ فَلْیَكْشِفْ عَنْ رُكْبَتَیْهِ وَ ذِرَاعَیْهِ وَ لْیُلْصِقْهُمَا بِالْأَرْضِ وَ لْیُلْزِقْ جُؤْجُؤَهُ بِالْأَرْضِ ثُمَّ لْیَدْعُ بِحَاجَتِهِ وَ هُوَ سَاجِدٌ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 338 روایة: 3
3- هشام بن سالم گوید: حضرت صادق (ع) فرمود: هر گاه براى مردى پیش آمد ناگوارى یا سختى كرد، یا امرى او را اندوهناك ساخت پس دو زانوى خود را با آرنجهاى دستانش برهنه كند و به زمین بچسباند، و سینه خود را به زمین گذارد و با این حال در سجده براى حاجت خود دعا كند.
4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَمَّارٍ الدَّهَّانِ عَنْ مِسْمَعٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَمَّا طَرَحَ إِخْوَةُ یُوسُفَ یُوسُفَ فِی الْجُبِّ أَتَاهُ جَبْرَئِیلُ ع فَدَخَلَ عَلَیْهِ فَقَالَ یَا غُلَامُ مَا تَصْنَعُ هَاهُنَا فَقَالَ إِنَّ إِخْوَتِی أَلْقَوْنِی فِی الْجُبِّ قَالَ فَتُحِبُّ أَنْ تَخْرُجَ مِنْهُ قَالَ ذَاكَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنْ شَاءَ أَخْرَجَنِی قَالَ فَقَالَ لَهُ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى یَقُولُ لَكَ ادْعُنِی بِهَذَا الدُّعَاءِ حَتَّى أُخْرِجَكَ مِنَ الْجُبِّ فَقَالَ لَهُ وَ مَا الدُّعَاءُ فَقَالَ قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِأَنَّ لَكَ الْحَمْدَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْمَنَّانُ بَدِیعُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ ذُو الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَجْعَلَ لِی مِمَّا أَنَا فِیهِ فَرَجاً وَ مَخْرَجاً قَالَ ثُمَّ كَانَ مِنْ قِصَّتِهِ مَا ذَكَرَ اللَّهُ فِی كِتَابِهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 339 روایة: 4
4- حضرت صادق (ع) فرمود: چون برادران یوسف او را در چاه افكندند جبرئیل نزدش آمد و گفت: اى پسرك در اینجا چه مى كنى؟ گفت: همانا برادران من مرا در این چاه افكندند جبرئیل گفت: مى خواهى كه از این چاه بیرون بیرون آئى؟ یوسف گفت: این با خداى عزوجل است اگر خواهد مرا بیرون آرد، امام صادق علیه السلام فرمود: پس جبرئیل باو گفت، همانا خداى تعالى به تو فرماید: مرا با این دعا بخوان تا از چاه بیرونت آورم، یوسف گفت: آن دعا كدام است؟ گفت: بگو: «اللهم انى اسئلك بأن لك الحمد، لا اله الا اللّه انت المنان بدیع السماوات و الارض ذوالجلال و الاكرام ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تجعل لى مما انا فیه فرجاً و مخرجاً» امام صادق علیه السلام فرمود: پس داستانش همان شد كه خداوند در كتابش یاد فرموده است.
5- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ أَبِی إِسْمَاعِیلَ السَّرَّاجِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّ الَّذِی دَعَا بِهِ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَلَى دَاوُدَ بْنِ عَلِیٍّ حِینَ قَتَلَ الْمُعَلَّى بْنَ خُنَیْسٍ وَ أَخَذَ مَالَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِنُورِكَ الَّذِی لَا یُطْفَى وَ بِعَزَائِمِكَ الَّتِی لَا تُخْفَى وَ بِعِزِّكَ الَّذِی لَا یَنْقَضِی وَ بِنِعْمَتِكَ الَّتِی لَا تُحْصَى وَ بِسُلْطَانِكَ الَّذِی كَفَفْتَ بِهِ فِرْعَوْنَ عَنْ مُوسَى ع
اصول كافى جلد 4 صفحه: 339 روایة: 5
5- معاویه بن عمار از امام صادق علیه السلام حدیث كند كه آن دعائى كه حضرت صادق (ع) بوسیله آن به داود بن على نفرین كرد در داستان كشتن او معلى بن خنیس و گرفتن اموال آن حضرت را از (كه در باب نفرین بر دشمن حدیث (5) داستانش گذشت، آن دعا اینست. «اللهم انى اسئلك بنورك الذى لا یطفى و بعزائمك التى لا تخفى و بعزك الذى لا ینقضى و بنعمتك التى لا تحصى و بسلطائك الذى كففت به فرعون عن موسى علیه السلام .
(3370) 6- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ جَابِرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی الْهَمِّ قَالَ تَغْتَسِلُ وَ تُصَلِّی رَكْعَتَیْنِ وَ تَقُولُ یَا فَارِجَ الْهَمِّ وَ یَا كَاشِفَ الْغَمِّ یَا رَحْمَانَ الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ وَ رَحِیمَهُمَا فَرِّجْ هَمِّی وَ اكْشِفْ غَمِّی یَا اللَّهُ الْوَاحِدُ الْأَحَدُ الصَّمَدُ الَّذِی لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ اعْصِمْنِی وَ طَهِّرْنِی وَ اذْهَبْ بِبَلِیَّتِی وَ اقْرَأْ آیَةَ الْكُرْسِیِّ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 340 روایة: 6
6- اسماعیل بن جابر از حضرت صادق (ع) حدیث كند كه براى رفع اندوه فرمود: غسل مى كنى و دو ركعت نماز مى خوانى و مى گوئى: «یا فارج الهم و یا كاشف العم یا رحمن الدنیا و الاخرة و رحیمهما فرج همى و اكشف غمى یا اللّه الواحد الاحد الصمد الذى لم یلد و لم یولد و لم یكن له كفواً احد اعصمنى و طهرنى و اذهب ببلیتى» و آیه الكرسى را با دو سوره معوذتین (یعنى قل اعوذ برب الفلق و قل اعوذ برب الناس) بخوان.
7- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا خِفْتَ أَمْراً فَقُلِ اللَّهُمَّ إِنَّكَ لَا یَكْفِی مِنْكَ أَحَدٌ وَ أَنْتَ تَكْفِی مِنْ كُلِّ أَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ فَاكْفِنِی كَذَا وَ كَذَا وَ فِی حَدِیثٍ آخَرَ قَالَ تَقُولُ یَا كَافِیاً مِنْ كُلِّ شَیْ ءٍ وَ لَا یَكْفِی مِنْكَ شَیْ ءٌ فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ اكْفِنِی مَا أَهَمَّنِی مِنْ أَمْرِ الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ دَخَلَ عَلَى سُلْطَانٍ یَهَابُهُ فَلْیَقُلْ بِاللَّهِ أَسْتَفْتِحُ وَ بِاللَّهِ أَسْتَنْجِحُ وَ بِمُحَمَّدٍ ص أَتَوَجَّهُ اللَّهُمَّ ذَلِّلْ لِی صُعُوبَتَهُ وَ سَهِّلْ لِی حُزُونَتَهُ فَإِنَّكَ تَمْحُو مَا تَشَاءُ وَ تُثْبِتُ وَ عِنْدَكَ أُمُّ الْكِتَابِ وَ تَقُولُ أَیْضاً حَسْبِیَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَیْهِ تَوَكَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ وَ أَمْتَنِعُ بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوَّتِهِ مِنْ حَوْلِهِمْ وَ قُوَّتِهِمْ وَ أَمْتَنِعُ بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 340 روایة: 7
7- سماعة گوید: حضرت صادق (ع) فرمود: هرگاه از پیش آمدى بترسى پس بگو: «اللهم انك لا یكفى منك احد و انت تكفى من كل احد من خلقك فاكفنى كذا و كذا (و بجاى كذا و كذا گرفتارى خود را ذكر كند).
و در حدیث دیگر فرمود: میگوئى: «یا كافیاً من كل شى ء و لا یكفى منك شى ء فى السماوات و الارض، اكفنى ما اهمنى من امر الدنیا و الاخره و صلى اللّه علی محمد و آله».
و حضرت صادق (ع) فرمود: هر كه بر سلطانى وارد شود كه از او ترس دارد پس بگوید: «باللّه استفتح و با لله استنجح و بحمد صلى اللّه علیه و آله اتوجه، اللهم ذلل لى صعوبته و سهل لى حزونته فانك تمحو ما تشاء و تثبت و عندك ام الكتاب.
و نیز مى گوئى «حسبى اللّه لا اله الا هو علیه توكلت و هو رب العرش العظیم و امتنع بحول اللّه و قوته من حولهم و قوتهم و امتنع برب الفلق من شر ما خلق و لا حول و لاقوة الا با لله».
8- عَنْهُ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا رَفَعُوهُ إِلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ مِنْ دُعَاءِ أَبِی ع فِی الْأَمْرِ یَحْدُثُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِی وَ ارْحَمْنِی وَ زَكِّ عَمَلِی وَ یَسِّرْ مُنْقَلَبِی وَ اهْدِ قَلْبِی وَ آمِنْ خَوْفِی وَ عَافِنِی فِی عُمُرِی كُلِّهِ وَ ثَبِّتْ حُجَّتِی وَ اغْفِرْ خَطَایَایَ وَ بَیِّضْ وَجْهِی وَ اعْصِمْنِی فِی دِینِی وَ سَهِّلْ مَطْلَبِی وَ وَسِّعْ عَلَیَّ فِی رِزْقِی فَإِنِّی ضَعِیفٌ وَ تَجَاوَزْ عَنْ سَیِّئِ مَا عِنْدِی بِحُسْنِ مَا عِنْدَكَ وَ لَا تَفْجَعْنِی بِنَفْسِی وَ لَا تَفْجَعْ لِی حَمِیماً وَ هَبْ لِی یَا إِلَهِی لَحْظَةً مِنْ لَحَظَاتِكَ تَكْشِفْ بِهَا عَنِّی جَمِیعَ مَا بِهِ ابْتَلَیْتَنِی وَ تَرُدَّ بِهَا عَلَیَّ مَا هُوَ أَحْسَنُ عَادَاتِكَ عِنْدِی فَقَدْ ضَعُفَتْ قُوَّتِی وَ قَلَّتْ حِیلَتِی وَ انْقَطَعَ مِنْ خَلْقِكَ رَجَائِی وَ لَمْ یَبْقَ إِلَّا رَجَاؤُكَ وَ تَوَكُّلِی عَلَیْكَ وَ قُدْرَتُكَ عَلَیَّ یَا رَبِّ أَنْ تَرْحَمَنِی وَ تُعَافِیَنِی كَقُدْرَتِكَ عَلَیَّ أَنْ تُعَذِّبَنِی وَ تَبْتَلِیَنِی إِلَهِی ذِكْرُ عَوَائِدِكَ یُؤْنِسُنِی وَ الرَّجَاءُ لِإِنْعَامِكَ یُقَوِّینِی وَ لَمْ أَخْلُ مِنْ نِعَمِكَ مُنْذُ خَلَقْتَنِی وَ أَنْتَ رَبِّی وَ سَیِّدِی وَ مَفْزَعِی وَ مَلْجَئِی وَ الْحَافِظُ لِی وَ الذَّابُّ عَنِّی وَ الرَّحِیمُ بِی وَ الْمُتَكَفِّلُ بِرِزْقِی وَ فِی قَضَائِكَ وَ قُدْرَتِكَ كُلُّ مَا أَنَا فِیهِ فَلْیَكُنْ یَا سَیِّدِی وَ مَوْلَایَ فِیمَا قَضَیْتَ وَ قَدَّرْتَ وَ حَتَمْتَ تَعْجِیلُ خَلَاصِی مِمَّا أَنَا فِیهِ جَمِیعِهِ وَ الْعَافِیَةُ لِی فَإِنِّی لَا أَجِدُ لِدَفْعِ ذَلِكَ أَحَداً غَیْرَكَ وَ لَا أَعْتَمِدُ فِیهِ إِلَّا عَلَیْكَ فَكُنْ یَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ عِنْدَ أَحْسَنِ ظَنِّی بِكَ وَ رَجَائِی لَكَ وَ ارْحَمْ تَضَرُّعِی وَ اسْتِكَانَتِی وَ ضَعْفَ رُكْنِی وَ امْنُنْ بِذَلِكَ عَلَیَّ وَ عَلَى كُلِّ دَاعٍ دَعَاكَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 341 روایة: 8
8- امام صادق علیه السلام فرمود: از دعاهاى پدرم كه در هنگامى كه امرى پیش مى آمد مى خواند این بود (و ترجمه اش چنین است): «اللهم صل على محمد و آل محمد» و بیامرز مرا و به من رحم كن و كردار مرا پاكیزه فرما و بازگشت مرا آسان كن، و دل مرا آرام نما، و از ترس آسوده فرما، و در همه عمرم به من عافیت ده، و حجت مرا پا بر جا كن، و خطاهایم را ببخش، و رویم را سپید گردان، و درباره دینم مرا نگهدار، و رسیدن بدانچه را جویاى آنم بر من آسان كن، و روزیم را فراوان كن زیرا من ناتوانم، و از بدى كه نزد من است بآن خوبى كه در نزد تو است در گذر، و مرا درباره خودم داغدار مكن، و نزدیكانم را نیز داغدار منما، و به من ببخش بار خدایا یك لحظه اى (و یك نظر رحمتى) كه بدان همه گرفتاریهایم را برطرف سازى، و بدان وسیله باز گردانى به من هر آن خوئى كه پیش تو بهتر است، كه هر آینه نیرویم سست، و چاره ام كم شده، و امیدوارم از خلق تو بریده و جز امید به تو و توكل بر تو چیزى نمانده، و توانائیت پروردگارا اگر به من رحم كنى و عافیتم بخشى چون توانائیت به عذاب و گرفتارى من است، خدایا یاد بخششهایت مرا آرام كند و امید بانعام تو به من نیرو دهد، و از آن زمان كه مرا آفریدى تهى از نعمت هاى تو نبودم، و توئى پروردگار من و آقایم و داد رسم و پناهگاهم و نگهدارم، و دور كننده از من (بلاها را) و مهربان به من و كفیل روزیم، و هر آنچه كه من در آنم بقضا و قدر تو است، پس اى آقا و اى مولاى من در آنچه مقدر فرمودى و حتم كرده اى رهائى من باشد از همه گرفتاریهائى كه در آنم، و عافیت من در آن باشد، زیرا من براى دور ساختن آنها جز تو كسى را ندارم، پس اى صاحب جلالت و اكرام با من برابر خوش گمانى و امیدواریم رفتار كن و بزارى و ناتوانى و سستى من ترحم كن و بدان بر من منت نه و نیز بهر كس كه بدرگاهت دعا كند «یا ارحم الراحمین و صلى اللّه على محمد و آله» .
9- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ یَسَارٍ عَنْ بَعْضِ مَنْ رَوَاهُ قَالَ قَالَ إِذَا أَحْزَنَكَ أَمْرٌ فَقُلْ فِی آخِرِ سُجُودِكَ یَا جَبْرَئِیلُ یَا مُحَمَّدُ یَا جَبْرَئِیلُ یَا مُحَمَّدُ تُكَرِّرُ ذَلِكَ اكْفِیَانِی مَا أَنَا فِیهِ فَإِنَّكُمَا كَافِیَانِ وَ احْفَظَانِی بِإِذْنِ اللَّهِ فَإِنَّكُمَا حَافِظَانِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 342 روایة: 9
9- و آن حضرت علیه السلام فرمود: هرگاه امرى تو را به اندوه افكند بگو در آخر سجده ات (یا در آخرین سجده ات): «یا جبرئیل یا محمد - و آنرا تكرار كن - اكفیانى ما انا فیه فانكما كافیان و احفظانى باذن اللّه فانكما حافظان».
10- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ بِشْرِ بْنِ مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یَقُولُ مَا أُبَالِی إِذَا قُلْتُ هَذِهِ الْكَلِمَاتِ لَوِ اجْتَمَعَ عَلَیَّ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ مِنَ اللَّهِ وَ إِلَى اللَّهِ وَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ عَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ ص اللَّهُمَّ إِلَیْكَ أَسْلَمْتُ نَفْسِی وَ إِلَیْكَ وَجَّهْتُ وَجْهِی وَ إِلَیْكَ أَلْجَأْتُ ظَهْرِی وَ إِلَیْكَ فَوَّضْتُ أَمْرِی اللَّهُمَّ احْفَظْنِی بِحِفْظِ الْإِیمَانِ مِنْ بَیْنِ یَدَیَّ وَ مِنْ خَلْفِی وَ عَنْ یَمِینِی وَ عَنْ شِمَالِی وَ مِنْ فَوْقِی وَ مِنْ تَحْتِی وَ مِنْ قِبَلِی وَ ادْفَعْ عَنِّی بِحَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ فَإِنَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِكَ
مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ مِثْلَهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 342 روایة: 10
10- حضرت صادق (ع) فرمود: كه على بن الحسین علیهما السلام مى فرمود: من باكى ندارم چون این كلمات را بگویم اگر جن و انس بر علیه من گرد آیند (و به ضرر من اجتماع كنند، و آن كلمات این است): «بسم اللّه و باللّه و من اللّه و الى اللّه و فى سبیل اللّه و على ملة رسول اللّه صلى اللّه علیه و آله اللهم الیك اسملت نفسى و الیك و جهت وجهى و الیك الجات ظهرى و الیك فوضت امرى اللهم احفظنى بحفظ الایمان من بین یدى و من خلفى و عن یمینى و عن شمالى و من فوقى و من تحتى و من قبلى و ادفع عنى بحولك و قوتك فانه لا حول و لا قوة الا بك».
و بسنده دیگر این حدیث را به همین روایت كرده.
(3375) 11- عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لِی رَجُلٌ أَیَّ شَیْ ءٍ قُلْتَ حِینَ دَخَلْتَ عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ بِالرَّبَذَةِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَكْفِی مِنْ كُلِّ شَیْ ءٍ وَ لَا یَكْفِی مِنْكَ شَیْ ءٌ فَاكْفِنِی بِمَا شِئْتَ وَ كَیْفَ شِئْتَ وَ مِنْ حَیْثُ شِئْتَ وَ أَنَّى شِئْتَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 342 روایة: 11
11- حضرت صادق (ع) فرمود: مردى به من گفت: هنگامى كه در ربذه بر ابى جعفر (منصور عباسى دومین خلیفه بنى عباس) وارد شدى چه دعائى خواندى؟ فرمود: گفتم: «اللهم انك تكفى من كل شى ء و لا یكفى منك شى ء فاكفنى بما شئت و كیف شئت و من حیث شئت و انى شئت».
شرح:
ابو جعفر منصور دومین خلیفه بنى عباس و از خلفائى است كه بر بنى هاشم بسیار ستم روا مى داشت و مخصوصاً به اولاد حضرت مجتبى علیه السلام بسیار اذیت كرد و جمعى از آنها را در زندانهاى تاریك در مدینه و كوفه زندانى كرده بود و شكنجه هائى كه این مرد ستمگر در زندانها به فرزندان پیغمبر (ص) داده قلم از بیان آن شرم دارد و بالاخره تمامى آنها را كه حدود سى نفر از اولاد امام حسن علیه السلام بودند در زندان به دستور او با وضع فجیعى كشتند و یا سقف زندان را بر سر آنها خراب كردند، و شهادت عبداللّه محض و فرزندانش نفس زكیه و برادرش محمد دیباج و دیگر از اولاد حضرت مجتبى كه بدست خودش یا لشكریانش اتفاق افتاده در تواریخ مضبوط است، و از ستمهاى آن مرد خبیث به فرزندان رسول خدا این بود كه در سال 144 بنام حج به مكه سفر كرد و در بازگشت در ربذه كه دهى بود در چهار منزلى مدینه طیبه و قبر ابوذر غفارى رضوان اللّه تعالى علیه در آنجاست منزل كرد، و چند روزى در آنجا توقف كرد و دستور داد زندانیان مدینه كه از آن جمله محمد دیباج و عبداللّه محض بودند نزدش بردند، محمد دیباج را دستور داد در حضورش چهار صد تازیانه زدند كه مورخین مى نویسند یك چشم محمد در اثر تازیانه از حدقه بیرون آمد و پیراهنش از بسیارى خون بر تنش چسبیده بود كه پس از چندى كه خواستند آن پیراهن را از تنش بیرون آورند با روغن زیتون چرب كردند و با این حال با پوست از بدنش كنده شد، سپس تمامى آن زندانیان را با وضع بسیار رقت بارى به همراه خود به كوفه برد و در كوفه زندان كرد و در زندان بودند تا از دنیا رفتند، و رفتن امام صادق علیه السلام در ربذه نزد منصور در همین مسافرت بوده است كه حضرت را از مدینه خواست و گویا نظر اذیت و شاید قتل آن حضرت نیز داشت ولى خداوند تعالى به بركت دعاى آن حضرت شر او را كفایت فرمود.
12- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُیَسِّرٍ قَالَ لَمَّا قَدِمَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ أَقَامَ أَبُو جَعْفَرٍ مَوْلًى لَهُ عَلَى رَأْسِهِ وَ قَالَ لَهُ إِذَا دَخَلَ عَلَیَّ فَاضْرِبْ عُنُقَهُ فَلَمَّا دَخَلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع نَظَرَ إِلَى أَبِی جَعْفَرٍ وَ أَسَرَّ شَیْئاً فِیمَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ نَفْسِهِ لَا یَدْرِی مَا هُوَ ثُمَّ أَظْهَرَ یَا مَنْ یَكْفِی خَلْقَهُ كُلَّهُمْ وَ لَا یَكْفِیهِ أَحَدٌ اكْفِنِی شَرَّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِیٍّ قَالَ فَصَارَ أَبُو جَعْفَرٍ لَا یُبْصِرُ مَوْلَاهُ وَ صَارَ مَوْلَاهُ لَا یُبْصِرُهُ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ یَا جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ لَقَدْ عَیَّیْتُكَ فِی هَذَا الْحَرِّ فَانْصَرِفْ فَخَرَجَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مِنْ عِنْدِهِ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ لِمَوْلَاهُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَفْعَلَ مَا أَمَرْتُكَ بِهِ فَقَالَ لَا وَ اللَّهِ مَا أَبْصَرْتُهُ وَ لَقَدْ جَاءَ شَیْ ءٌ فَحَالَ بَیْنِی وَ بَیْنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ وَ اللَّهِ لَئِنْ حَدَّثْتَ بِهَذَا الْحَدِیثِ أَحَداً لَأَقْتُلَنَّكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 343 روایة: 12
12- على بن میسر گوید: چون امام صادق علیه السلام بر ابى جعفر منصور یكى از غلامان خود را بالاى سر خود نگهداشت و به او گفت: همینكه (جعفر بن محمد) بر من وارد شد گردنش را بزن، حضرت صادق (ع) هنگامى كه وارد شد نگاهى به منصور كرد و زیر لب سخنى گفت كه كسى نفهمید چه بود، و سپس این جمله را آشكارا گفت: «یا من یكفى خلقه كلهم و لا یكفیه احد، اكفنى شر عبداللّه بن على» (منصور نامش عبداللّه و فرزند محمد بن عبداللّه بن عباس بوده است) گوید: پس منصور غلامش را ندید و غلام نیز او را نمى دید، پس منصور به حضرت صادق (ع) گفت: اى جعفر. ابن محمد راستى من شما را در این گرما به رنج و تعب انداختم برگرد (به منزل، و معذرت خواهى كرد) پس حضرت صادق (ع) از نزدش بیرون رفت، پس از آن منصور به غلامش گفت: چرا آنچه به تو دستور داده بودم انجام ندادى (و گردن جعفر بن محمد رانزدى؟) گفت: به خدا سوگند من او را ندیدم و چیزى آمد و میان من و او حائل شد، منصور گفت: به خدا سوگند اگر این داستان را براى احدى گفتى هر آینه تو را خواهم كشت.
13- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِیزِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی دَاوُدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ لِی أَ لَا أُعَلِّمُكَ دُعَاءً تَدْعُو بِهِ إِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ إِذَا كَرَبَنَا أَمْرٌ وَ تَخَوَّفْنَا مِنَ السُّلْطَانِ أَمْراً لَا قِبَلَ لَنَا بِهِ نَدْعُو بِهِ قُلْتُ بَلَى بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ قُلْ یَا كَائِناً قَبْلَ كُلِّ شَیْ ءٍ وَ یَا مُكَوِّنَ كُلِّ شَیْ ءٍ وَ یَا بَاقِی بَعْدَ كُلِّ شَیْ ءٍ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ افْعَلْ بِی كَذَا وَ كَذَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 344 روایة: 13
13- عبداللّه بن عبد الرحمن گوید: حضرت باقر (ع) به من فرمود: آیا دعائى به تو نیاموزم كه بوسیله آن دعا كنى؟ و همانا ما خاندان هرگاه امرى اندوهناكمان كند و از سلطان براى امرى بترسیم كه تاب آن را نداریم با آن دعا (بدرگاه خداوند) دعا مى كنیم؟ عرض كردم: چرا، پدر و مادرم به فدایت باد اى فرزند رسول خدا، فرمود: بگو: «یا كائناً قبل كل شى ء و یا مكون كل شى ء و یا باقى بعد كل شى ء صل على محمد و آل محمد، و افعل بى كذا و كذا» (و بجاى آن جمله اخیر حاجت خود را ذكر كند).
14- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ جَمِیعاً عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ قَالَ كَتَبَ مُحَمَّدُ بْنُ حَمْزَةَ الْغَنَوِیُّ إِلَیَّ یَسْأَلُنِی أَنْ أَكْتُبَ إِلَى أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی دُعَاءٍ یُعَلِّمُهُ یَرْجُو بِهِ الْفَرَجَ فَكَتَبَ إِلَیَّ أَمَّا مَا سَأَلَ مُحَمَّدُ بْنُ حَمْزَةَ مِنْ تَعْلِیمِهِ دُعَاءً یَرْجُو بِهِ الْفَرَجَ فَقُلْ لَهُ یَلْزَمُ یَا مَنْ یَكْفِی مِنْ كُلِّ شَیْ ءٍ وَ لَا یَكْفِی مِنْهُ شَیْ ءٌ اكْفِنِی مَا أَهَمَّنِی مِمَّا أَنَا فِیهِ فَإِنِّی أَرْجُو أَنْ یُكْفَى مَا هُوَ فِیهِ مِنَ الْغَمِّ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى فَأَعْلَمْتُهُ ذَلِكَ فَمَا أَتَى عَلَیْهِ إِلَّا قَلِیلٌ حَتَّى خَرَجَ مِنَ الْحَبْسِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 344 روایة: 14
14- على بن مهزیار گوید: محمد بن حمزه غنوى به من نوشت و از من خواست كه به حضرت جواد علیه السلام بنویسم كه دعائى به او بیاموزد كه بدان وسیله گشایشى برایش حاصل گردد (و از زندانى كه در آن گرفتار شده بود خلاص گردد) پس آن حضرت به من نوشت: اما آنچه محمد بن حمزه درخواست كرده كه دعائى بیاموزد كه بدان فرج و گشایش یابد پس به او بگو كه ملازم این دعا باشد (و همیشه بگوید) «یا من یكفى من كل شى ء و لا یكفى منه شى ء اكفنى ما اهمنی مما انا فیه» پس من امید دارم كه اندوه و گرفتاریش برطرف شود ان شاءاللّه تعالى، من هم آن دعا را به او رساندم، و بر او نگذشت جز مدت كمى كه از زندان بیرون آمد.
15- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنِ ابْنِ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع یَقُولُ لِابْنِهِ یَا بُنَیَّ مَنْ أَصَابَهُ مِنْكُمْ مُصِیبَةٌ أَوْ نَزَلَتْ بِهِ نَازِلَةٌ فَلْیَتَوَضَّأْ وَ لْیُسْبِغِ الْوُضُوءَ ثُمَّ یُصَلِّی رَكْعَتَیْنِ أَوْ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ یَقُولُ فِی آخِرِهِنَّ یَا مَوْضِعَ كُلِّ شَكْوَى وَ یَا سَامِعَ كُلِّ نَجْوَى وَ شَاهِدَ كُلِّ مَلَإٍ وَ عَالِمَ كُلِّ خَفِیَّةٍ وَ یَا دَافِعَ مَا یَشَاءُ مِنْ بَلِیَّةٍ وَ یَا خَلِیلَ إِبْرَاهِیمَ وَ یَا نَجِیَّ مُوسَى وَ یَا مُصْطَفِیَ مُحَمَّدٍ ص أَدْعُوكَ دُعَاءَ مَنِ اشْتَدَّتْ فَاقَتُهُ وَ قَلَّتْ حِیلَتُهُ وَ ضَعُفَتْ قُوَّتُهُ دُعَاءَ الْغَرِیقِ الْغَرِیبِ الْمُضْطَرِّ الَّذِی لَا یَجِدُ لِكَشْفِ مَا هُوَ فِیهِ إِلَّا أَنْتَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ فَإِنَّهُ لَا یَدْعُو بِهِ أَحَدٌ إِلَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 345 روایة: 15
15- ابن ابى حمزه گوید: از حضرت على بن الحسین علیهما السلام شنیدم كه به فرزندش مى فرمود اى پسر جانم براى هر كدام از شما مصیبتى رسید یا پیش آمد ناگوارى اتفاق افتاد، پس وضوء بسازد و باید وضوء كاملى باشد سپس دو ركعت یا چهار ركعت نماز بخواند، سپس در آخر آنها (یعنى در سجده آخر و یا بعد از نماز) بگوید: «یا موضع كل شكوى و یا سامع كل نجوى و یا شاهد كل ملاء و عالم كل خفیة و یا دافع ما یشاء من بلیة و یا خلیل ابراهیم و یا نجى موسى و یا مصطفى محمد (ص) ادعوك دعاء من اشتدت فاقته و قلت حیلته وضعت قوته، دعاء الغریق الغریب المضطر الذى لا یجد لكشف ما هو فیه الا انت یا ارحم الراحمین» زیرا كسى باین دعا خدا را نخواند جز اینكه خداوند گرفتاریش را بر طرف سازد ان شاء الله.
(3380) 16- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ ابْنِ أَخِی سَعِیدٍ عَنْ سَعِیدِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع یَدْخُلُنِیَ الْغَمُّ فَقَالَ أَكْثِرْ مِنْ أَنْ تَقُولَ اللَّهُ اللَّهُ رَبِّی لَا أُشْرِكُ بِهِ شَیْئاً فَإِذَا خِفْتَ وَسْوَسَةً أَوْ حَدِیثَ نَفْسٍ فَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی عَبْدُكَ وَ ابْنُ عَبْدِكَ وَ ابْنُ أَمَتِكَ نَاصِیَتِی بِیَدِكَ عَدْلٌ فِیَّ حُكْمُكَ مَاضٍ فِیَّ قَضَاؤُكَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِكُلِّ اسْمٍ هُوَ لَكَ أَنْزَلْتَهُ فِی كِتَابِكَ أَوْ عَلَّمْتَهُ أَحَداً مِنْ خَلْقِكَ أَوِ اسْتَأْثَرْتَ بِهِ فِی عِلْمِ الْغَیْبِ عِنْدَكَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَجْعَلَ الْقُرْآنَ نُورَ بَصَرِی وَ رَبِیعَ قَلْبِی وَ جِلَاءَ حُزْنِی وَ ذَهَابَ هَمِّی اللَّهُ اللَّهُ رَبِّی لَا أُشْرِكُ بِهِ شَیْئاً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 345 روایة: 16
16- سعید بن یسار گوید: به حضرت صادق (ع) عرض كردم: (من گاهى) اندهگین شوم (و براى رفع آن از حضرت دستورى خواستم) فرمود: بسیار بگو: «اللّه اللّه ربى لا اشرك به شیئاً» پس هر گاه از وسوسه یا حدیث نفس (خاطره هاى شیطانى) بترسى بگو: «اللهم انى عبدك و ابن عبدك و ابن امتك بیدك عدل فى حكمك، ماض فى قضاؤك، اللهم انى اسئلك بكل اسم هو لك انزلته فى كتابك اوعلمته احد من خلقك او استاثرت به فى علم الغیب عندك ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تجعل القرآن نور بصرى و ربیع قلبى و جلاء حزنى و ذهاب همى اللّه اللّه ربى لا اشرك به شیئاً».
17- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ رَزِینٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ كَانَ دُعَاءُ النَّبِیِّ ص لَیْلَةَ الْأَحْزَابِ یَا صَرِیخَ الْمَكْرُوبِینَ وَ یَا مُجِیبَ دَعْوَةِ الْمُضْطَرِّینَ وَ یَا كَاشِفَ غَمِّیَ اكْشِفْ عَنِّی غَمِّی وَ هَمِّی وَ كَرْبِی فَإِنَّكَ تَعْلَمُ حَالِی وَ حَالَ أَصْحَابِی وَ اكْفِنِی هَوْلَ عَدُوِّی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 346 روایة: 17
17- حضرت باقر (ع) فرمود: دعاى پیغمبر (ص) در شب احزاب (آن شبى كه در جنگ احزاب كار بر آن حضرت سخت شد) این بود (كه گفت:) «یا صریخ المكروبین، و یا مجیب دعوة المضطرین و یا كاشف غمى اكشف عنى غمى و همى و كربى فانك تعلم حالى و حال اصحابى و اكفنى هول عدوى».
18- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی إِسْرَائِیلَ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ خَرَجَ بِجَارِیَةٍ لَنَا خَنَازِیرُ فِی عُنُقِهَا فَأَتَانِی آتٍ فَقَالَ یَا عَلِیُّ قُلْ لَهَا فَلْتَقُلْ یَا رَءُوفُ یَا رَحِیمُ یَا رَبِّ یَا سَیِّدِی تُكَرِّرُهُ قَالَ فَقَالَتْهُ فَأَذْهَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنْهَا قَالَ وَ قَالَ هَذَا الدُّعَاءُ الَّذِی دَعَا بِهِ جَعْفَرُ بْنُ سُلَیْمَانَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 346 روایة: 18
18- حضرت رضا علیه السلام فرمود: دختركى از ما (یا كنیزكى) در گردنش خنازیرى بیرون آمد (خنازیر غده هاى است كه در زیر گلو و گردن پیدا شود و از آن چرك میاید) پس كسى نزد من آمد و گفت: اى على (بن موسى الرضا) به او بگو: (این دعارا) بخواند: «یا رؤف یا رحیم یا رب یا سیدى» و آن را تكرار كند، فرمود: پس این كلمات را گفت و خداى عزوجل آن خنازیر را از او بر طرف كرد (راوى) گوید: فرمود: و این دعا همانست كه جعفر بن سلیمان با آن دعا كرد.
شرح:
مجلسى (ره) گوید: شاید معناى كلام امام علیه السلام این باشد كه جعفر بن سلیمان نیز گرفتار این بیمارى بود و بوسیله این دعا شفا یافت، و امام علیه السلام براى بیان تأثیر دعا این دنباله را فرموده است.
19- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع دُعَاءً وَ أَنَا خَلْفَهُ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِوَجْهِكَ الْكَرِیمِ وَ اسْمِكَ الْعَظِیمِ وَ بِعِزَّتِكَ الَّتِی لَا تُرَامُ وَ بِقُدْرَتِكَ الَّتِی لَا یَمْتَنِعُ مِنْهَا شَیْ ءٌ أَنْ تَفْعَلَ بِی كَذَا وَ كَذَا قَالَ وَ كَتَبَ إِلَیَّ رُقْعَةً بِخَطِّهِ قُلْ یَا مَنْ عَلَا فَقَهَرَ وَ بَطَنَ فَخَبَرَ یَا مَنْ مَلَكَ فَقَدَرَ وَ یَا مَنْ یُحْیِی الْمَوْتَى وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ افْعَلْ بِی كَذَا وَ كَذَا ثُمَّ قُلْ یَا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ارْحَمْنِی بِحَقِّ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ارْحَمْنِی وَ كَتَبَ إِلَیَّ فِی رُقْعَةٍ أُخْرَى یَأْمُرُنِی أَنْ أَقُولَ اللَّهُمَّ ادْفَعْ عَنِّی بِحَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ فِی یَوْمِی هَذَا وَ شَهْرِی هَذَا وَ عَامِی هَذَا بَرَكَاتِكَ فِیهَا وَ مَا یَنْزِلُ فِیهَا مِنْ عُقُوبَةٍ أَوْ مَكْرُوهٍ أَوْ بَلَاءٍ فَاصْرِفْهُ عَنِّی وَ عَنْ وُلْدِی بِحَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ وَ تَحْوِیلِ عَافِیَتِكَ وَ مِنْ فَجْأَةِ نَقِمَتِكَ وَ مِنْ شَرِّ كِتَابٍ قَدْ سَبَقَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِی وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ دَابَّةٍ أَنْتَ آخِذٌ بِنَاصِیَتِهَا إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ وَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَیْ ءٍ عِلْماً وَ أَحْصَى كُلَّ شَیْ ءٍ عَدَداً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 346 روایة: 19
19- حسین گوید: از حضرت ابى الحسن علیه السلام دعائى خواستم و من پشت سر آن حضرت بودم پس فرمود: اللهم انى اسئلك بوجهك الكریم و اسئلك العظیم و بعزتك التى لا ترام و بقدرتك التى لا یمتنع منها شى ء ان تفعل بى كذا و كذا» (و بجاى تفعل بى كذا و كذا حاجت خود را بگوید).
گوید و در نامه اى به خط خودش به من نوشت كه بگو:«یا من علا فقهر و بطن فخبر یا من ملك فقدر و یا من یحیى الموتى و هو علی كل شى ء قدیر، صل على محمد و آل محمد و افعل بى كذا و كذا» (و بجاى آن حاجت خود را گوید) سپس بگو:«یا لا اله الا اللّه ارحمنى بحق لا اله اللّه ارحمنى»
و در رقعه دیگر به من نوشت و دستور داد كه بگویم: اللهم ادفع عنى بحولك و قوتك، اللهم انى اسئلك فى یومى هذا و شهرى هذا و عامى هذا بركاتك فیها و ما ینزل فیها من عقوبه او مكروه او بلاء فاصرفه عنى و عن ولدى بحولك و قوتك انك على كل شى ء قدیر اللهم انى اعوذ بك من زوال نعمتك و تحویل عافیتك و من فجاة نقمتك و من شر نفسى و من شر كتاب قد سبق (خدایا به تو پناهم از زوال و دگرگونى عافیت و از عذاب ناگهانت و از شر سرنوشت بد) اللهم انى اعوذ بك من شر نفسى و من شر كل دابة انت آخذ بناصیتها انك على كل شى ء قدیر و ان الله قد احاط بكل شى ء علما احصى كل شى ء عددا.
20- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ یَا حَیُّ یَا قَیُّومُ یَا لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ بِرَحْمَتِكَ أَسْتَغِیثُ فَاكْفِنِی مَا أَهَمَّنِی وَ لَا تَكِلْنِی إِلَى نَفْسِی تَقُولُهُ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ أَنْتَ سَاجِدٌ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 347 روایة: 20
20- و از عمر بن یزید حدیث شده است كه این دعا را صد بار در سجده مى خوانى: «یا حى یا قیوم یا لا اله الا انت برحمتك استغیث فاكفنى ما اهمنى و لا تكلنى الى نفسى».
(3385) 21- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ حَنَانٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ سَوْرَةَ عَنْ سَمَاعَةَ قَالَ قَالَ لِی أَبُو الْحَسَنِ ع إِذَا كَانَ لَكَ یَا سَمَاعَةُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَاجَةٌ فَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ فَإِنَّ لَهُمَا عِنْدَكَ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ وَ قَدْراً مِنَ الْقَدْرِ فَبِحَقِّ ذَلِكَ الشَّأْنِ وَ بِحَقِّ ذَلِكَ الْقَدْرِ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَفْعَلَ بِی كَذَا وَ كَذَا فَإِنَّهُ إِذَا كَانَ یَوْمُ الْقِیَامَةِ لَمْ یَبْقَ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ وَ لَا نَبِیٌّ مُرْسَلٌ وَ لَا مُؤْمِنٌ مُمْتَحَنٌ إِلَّا وَ هُوَ یَحْتَاجُ إِلَیْهِمَا فِی ذَلِكَ الْیَوْمِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 347 روایة: 21
21- سماعة گوید: حضرت ابوالحسن (موسى بن جعفر علیهماالسلام) بمن فرمود: اى سماعة هرگاه براى تو نزد خداى عزوجل حاجتى است پس بگو: «اللهم انى اسئلك بحق محمد و على فان لهما عندك شأناً من الشأن و قدراً من القدر فبحق ذلك الشأن و بحق ذلك القدر ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تفعل بى كذا و كذا حاجت خود را بگوید) زیرا همانا چون روز قیامت شود هیچ فرشته مقرب و نه پیغمبر مرسل و نه مؤمن آزمایش شده نماند جز آنكه در آن روز بآندو (یعنى محمد و على علیهما السلام) نیاز دارند.
22- عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ الْأَحْمَرِ عَنْ أَبِی الْقَاسِمِ الْكُوفِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ وَ الْعَلَاءِ بْنِ سَیَابَةَ وَ ظَرِیفِ بْنِ نَاصِحٍ قَالَ لَمَّا بَعَثَ أَبُو الدَّوَانِیقِ إِلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع رَفَعَ یَدَهُ إِلَى السَّمَاءِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ إِنَّكَ حَفِظْتَ الْغُلَامَیْنِ بِصَلَاحِ أَبَوَیْهِمَا فَاحْفَظْنِی بِصَلَاحِ آبَائِی مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ وَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ اللَّهُمَّ إِنِّی أَدْرَأُ بِكَ فِی نَحْرِهِ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهِ ثُمَّ قَالَ لِلْجَمَّالِ سِرْ فَلَمَّا اسْتَقْبَلَهُ الرَّبِیعُ بِبَابِ أَبِی الدَّوَانِیقِ قَالَ لَهُ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا أَشَدَّ بَاطِنَهُ عَلَیْكَ لَقَدْ سَمِعْتُهُ یَقُولُ وَ اللَّهِ لَا تَرَكْتُ لَهُمْ نَخْلًا إِلَّا عَقَرْتُهُ وَ لَا مَالًا إِلَّا نَهَبْتُهُ وَ لَا ذُرِّیَّةً إِلَّا سَبَیْتُهَا قَالَ فَهَمَسَ بِشَیْ ءٍ خَفِیٍّ وَ حَرَّكَ شَفَتَیْهِ فَلَمَّا دَخَلَ سَلَّمَ وَ قَعَدَ فَرَدَّ ع ثُمَّ قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ لَا أَتْرُكَ لَكَ نَخْلًا إِلَّا عَقَرْتُهُ وَ لَا مَالًا إِلَّا أَخَذْتُهُ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ إِنَّ اللَّهَ ابْتَلَى أَیُّوبَ فَصَبَرَ وَ أَعْطَى دَاوُدَ فَشَكَرَ وَ قَدَّرَ یُوسُفَ فَغَفَرَ وَ أَنْتَ مِنْ ذَلِكَ النَّسْلِ وَ لَا یَأْتِی ذَلِكَ النَّسْلُ إِلَّا بِمَا یُشْبِهُهُ فَقَالَ صَدَقْتَ قَدْ عَفَوْتُ عَنْكُمْ فَقَالَ لَهُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ إِنَّهُ لَمْ یَنَلْ مِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ أَحَدٌ دَماً إِلَّا سَلَبَهُ اللَّهُ مُلْكَهُ فَغَضِبَ لِذَلِكَ وَ اسْتَشَاطَ فَقَالَ عَلَى رِسْلِكَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ إِنَّ هَذَا الْمُلْكَ كَانَ فِی آلِ أَبِی سُفْیَانَ فَلَمَّا قَتَلَ یَزِیدُ حُسَیْناً سَلَبَهُ اللَّهُ مُلْكَهُ فَوَرَّثَهُ آلَ مَرْوَانَ فَلَمَّا قَتَلَ هِشَامٌ زَیْداً سَلَبَهُ اللَّهُ مُلْكَهُ فَوَرَّثَهُ مَرْوَانَ بْنَ مُحَمَّدٍ فَلَمَّا قَتَلَ مَرْوَانُ إِبْرَاهِیمَ سَلَبَهُ اللَّهُ مُلْكَهُ فَأَعْطَاكُمُوهُ فَقَالَ صَدَقْتَ هَاتِ أَرْفَعْ حَوَائِجَكَ فَقَالَ الْإِذْنُ فَقَالَ هُوَ فِی یَدِكَ مَتَى شِئْتَ فَخَرَجَ فَقَالَ لَهُ الرَّبِیعُ قَدْ أَمَرَ لَكَ بِعَشَرَةِ آلَافِ دِرْهَمٍ قَالَ لَا حَاجَةَ لِیَ فِیهَا قَالَ إِذَنْ تُغْضِبَهُ فَخُذْهَا ثُمَّ تَصَدَّقْ بِهَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 348 روایة: 22
22- معاویة بن عمار و علاء بن سیابه و ظریف بن ناصح گوید: چون ابوالدوانیق منصور دوانیقى) بسراغ حضرت صادق (ع) فرستاد آن حضرت دست بآسمان برداشت سپس گفت: «اللهم انك حفظت الغلامین بصلاح ابویهما فاحفظنى بصلاح آبائى محمد و على و الحسن و الحسین و على بن الحسین و محمد بن على اللهم انى ادرء بك فى نحره و اعوذ بك من شره» یعنى بار خدایا تو آن دو پسر بچه را بخاطر نیكى و خوبى پدر و مادرشان نگهدارى كردى مرا هم بخاطر خوبى پدرانم: محمد و على و حسن و حسین و على بن الحسین و محمد بن على نگهدارى فرما، بار خدایا من بوسیله تو در گلویش او را دور سازم، و از شرش بتو پناه برم) سپس بشتربان (كه مهار شتر حضرت در دستش بود) فرمود: برو پس همینكه، ربیع (حاجب منصور) در خانه منصور او را دیدار كرد بوى عرضكرد: اى اباعبداللّه وه چه اندازه دلش نسبت بشما سخت شده، و من همانا شنیدم كه مى گفت: بخدا سوگند هیچ نخل خرمائى براى آنها باقى نگذارم جز اینكه همه را ببرم، و هیچ مالى براى آنها باقى نگذارم و همه را غارت نكنم، و هیچ كودكى براى ایشان باقى نگذارم و همه را باسیرى ببرم؟ گوید: پس آنحضرت زیر لب چیزى گفت: و لبانش را جنبانید، پس همین كه بر منصور وارد شد سلام كرد و نشست، منصور جواب سلام حضرت را داد سپس گفت: بخدا سوگند آهنگ داشتم كه یكدرخت خرما برایت باقى نگذارم و همه را قطع كنم، و هر چه دارى بگیرم؟ حضرت صادق (ع) فرمود: یا امیرالمؤمنین همانا خداوند ایوب را گرفتار كرد و او صبر كرد، و بداود نعمت داد او شكر كرد، و یوسف را بر برادران چیره كرد (ولى او انتقام نگرفت) و از آنها درگذشت، و تو از این نژادى و این نژاد كارى نكنند جز بدانچه مانند كردار آنان باشد، گفت: راست گفتى و من از شما در گذشتم و (شما را) بخشیدم، فرمود: یا امیرالمؤمنین هر آینه هیچ كس دست خود را بخون ما خاندان نیالوده است جز اینكه خداوند سلطنتش را برگرفته، منصور از این سخن برآشفت و خشم كرد، حضرت فرمود: یا امیرالمؤمنین آرام باش (تا دنباله سخن را بگویم) همانا این سلطنت در خاندان ابى سفیان بود تا اینكه یزید حسین علیه السلام را كشت خداوندسلطنتش را گرفت و بمروان بن محمد رسید، و چون مروان ابراهیم را كه برادر منصور و بابراهیم امام معروف بود) كشت خداوند سلطنتش را گرفت و بشما داد، گفت: راست گفتى بزرگترین (حاجتت را) بگو (تا برآورم) فرمود: اذن بده (كه برگردم) گفت: آن بدست شما است هرگاهى بخواهى (در بازگشت آزادید) پس آنحضرت بیرون آمد ربیع حاجب عرضكرد: ده هزار درهم براى شما داده فرمود: من بدان حاجتى ندارم، عرضكرد: اگر نپذیرى او را خشمگین خواهى كرد (و از نپذیرفتن شما بخشم آید) آنرا بگیر و در راه خدا صدقه بده.
شرح:
سیوطى در تاریخ الخلفاء گوید: جهت اینكه منصور را ابوالداونیق لقب دادند این بود كه بسیار حریص و بخیل بود و از كارگران و صنعتگران خود به دانق و حبه نیز حساب میكشید، و دانق معرب دانگ است كه در فارسى گویند و آن یكششم درهم است.
و مقصود از «غلامین» دو پسر بچه كه امام علیه السلام) بدانها اشاره فرمود همان دو غلامى است كه خداوند متعال در داستان حضرت موسى و خضر علیهما السلام در آیه 82 از سوره كهف بیان فرموده كه فرماید: «و اما الجدار فكان لغلامین یتیمین فى المدینة و كان تحته كنز لهما و كان ابوهما صالحاً،...» و ملخص داستان این بود كه حضرت موسى و خضر دو پیامبر الهى مأموریت پیدا كردند دیوارى كه روبخرابى و انهدام بود از خرابى آن جلوگیرى كنند و آنرا از نو بسازند بخاطر گنجى كه در زیر آن پنهان بود و آن گنج متعلق بدو پسر بچه بود که در آن شهر بودند و پدر و مادر آن دو کودک مردمان صالح و شایسته بودند و خداوند متعال خواست نتیجه نیکی آن پدر و مادر صالح را عاید این دو پسر بچه کند و در تفسیر مجمع البیان و تفسیر عیاشی و برخی از کتابهای دیگر است که فاصله میان این دو پسر بچه و آن پدر و مادر صالح هفتصد سال و یا هفت پشت بوده است.
و ربیع حاجب (دربان منصور، و پیشخدمت مخصوص) ظاهراً علاقه مند بدان حضرت علیه السلام بوده بلكه از برخى از روایات استفاده شود از شیعیان بوده و پاره اى روایات نیز از او نقل شده گرچه از جهت وثاقت در حدیث مورد اعتماد دانشمندان رجال نویس نبوده ولى از روى هم رفته چند حدیث كه یكى همین حدیث شریف است استفاده مى شود كه از علاقمندان حضرت صادق (ع) بوده است و شاید هم علاقه مندى او نسبت به حضرت صادق (ع) فقط در پیش روى آنحضرت بوده ولى در مورد انجام فرمان منصور كاملاً مطیع او بوده است.
23- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ قَیْسِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ص یَقُولُ مَا أُبَالِی إِذَا قُلْتُ هَذِهِ الْكَلِمَاتِ لَوِ اجْتَمَعَ عَلَیَّ الْجِنُّ وَ الْإِنْسُ بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ مِنَ اللَّهِ وَ إِلَى اللَّهِ وَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ عَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ اللَّهُمَّ إِلَیْكَ أَسْلَمْتُ نَفْسِی وَ إِلَیْكَ وَجَّهْتُ وَجْهِی وَ إِلَیْكَ أَلْجَأْتُ ظَهْرِی وَ إِلَیْكَ فَوَّضْتُ أَمْرِی اللَّهُمَّ احْفَظْنِی بِحِفْظِ الْإِیمَانِ مِنْ بَیْنِ یَدَیَّ وَ مِنْ خَلْفِی وَ عَنْ یَمِینِی وَ عَنْ شِمَالِی وَ مِنْ فَوْقِی وَ مِنْ تَحْتِی وَ مِنْ قِبَلِی وَ ادْفَعْ عَنِّی بِحَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ فَإِنَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 350 روایة: 23
23- (این حدیث مانند حدیث (10) از همین باب است مراجعه شود).