اصول کافی جلد چهارم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید هاشم رسولی محلاتی

باب دعاى هنگام بیرون رفتن از منزل

بَابُ الدُّعَاءِ إِذَا خَرَجَ الْإِنْسَانُ مِنْ مَنْزِلِهِ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ الْخَزَّازِ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ رَأَیْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یُحَرِّكُ شَفَتَیْهِ حِینَ أَرَادَ أَنْ یَخْرُجَ وَ هُوَ قَائِمٌ عَلَى الْبَابِ فَقُلْتُ إِنِّی رَأَیْتُكَ تُحَرِّكُ شَفَتَیْكَ حِینَ خَرَجْتَ فَهَلْ قُلْتَ شَیْئاً قَالَ نَعَمْ إِنَّ الْإِنْسَانَ إِذَا خَرَجَ مِنْ مَنْزِلِهِ قَالَ حِینَ یُرِیدُ أَنْ یَخْرُجَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ ثَلَاثاً بِاللَّهِ أَخْرُجُ وَ بِاللَّهِ أَدْخُلُ وَ عَلَى اللَّهِ أَتَوَكَّلُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ اللَّهُمَّ افْتَحْ لِی فِی وَجْهِی هَذَا بِخَیْرٍ وَ اخْتِمْ لِی بِخَیْرٍ وَ قِنِی شَرَّ كُلِّ دَابَّةٍ أَنْتَ آخِذٌ بِنَاصِیَتِهَا إِنَّ رَبِّی عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ لَمْ یَزَلْ فِی ضَمَانِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَتَّى یَرُدَّهُ اللَّهُ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِی كَانَ فِیهِ.
مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ مِثْلَهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 316 روایة: 1
1- ابوحمزه گوید: حضرت صادق (ع) را دیدم كه هنگامى كه مى خواست از منزل بیرون رود لبانش را مى جنبانید و بر در خانه ایستاده بود، عرض كردم: من شما را دیدم كه هنگامى كه از منزل بیرون آمدى لبانت را مى جنبانیدى آیا چیزى گفتى؟ فرمود: آرى همانا انسان چون از منزل بیرون رود هنگامى كه خواهد بیرون رود سه بار بگوید: «اللّه كبر» و سه بار بگوید: «باللّه اخرج و باللّه ادخل و على اللّه اتوكل» (سپس گوید:) «اللهم افتح لى فى وجهى هذا بخیر و اختم لى بخیر وقنى شر كل دابة انت آخذ بناصیتها ان ربى على صراط مستقیم» پیوسته در ضمانت خداى عزوجل مى باشد تا خداوند او را بجائى كه بوده است برگرداند
و بسند دیگر این حدیث را از ابى حمزه روایت كرده است.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ قَالَ أَتَیْتُ بَابَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع فَوَافَقْتُهُ حِینَ خَرَجَ مِنَ الْبَابِ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَالَ یَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا خَرَجَ مِنْ مَنْزِلِهِ عَرَضَ لَهُ الشَّیْطَانُ فَإِذَا قَالَ بِسْمِ اللَّهِ قَالَ الْمَلَكَانِ كُفِیتَ فَإِذَا قَالَ آمَنْتُ بِاللَّهِ قَالَا هُدِیتَ فَإِذَا قَالَ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ قَالَا وُقِیتَ فَیَتَنَحَّى الشَّیْطَانُ فَیَقُولُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ كَیْفَ لَنَا بِمَنْ هُدِیَ وَ كُفِیَ وَ وُقِیَ قَالَ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ إِنَّ عِرْضِی لَكَ الْیَوْمَ ثُمَّ قَالَ یَا أَبَا حَمْزَةَ إِنْ تَرَكْتَ النَّاسَ لَمْ یَتْرُكُوكَ وَ إِنْ رَفَضْتَهُمْ لَمْ یَرْفُضُوكَ قُلْتُ فَمَا أَصْنَعُ قَالَ أَعْطِهِمْ مِنْ عِرْضِكَ لِیَوْمِ فَقْرِكَ وَ فَاقَتِكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 317 روایة: 2
2- و نیز ابوحمزه ثمالى گوید: به در خانه حضرت على بن الحسین علیهما السلام آمدم و هنگامى رسیدم كه آن حضرت از خانه بیرون مى رفت، پس فرمود: «بسم اللّه آمنت باللّه و توكلت على اللّه» سپس فرمود: اى ابا حمزه بنده چون از خانه اش بیرون رود شیطان سر راه او آید، پس همینكه «بسم اللّه» گوید دو فرشته (موكل بر او) گویند: كفایت شدى، و همین كه گوید: «آمنت باللّه» گویند: راهنمائى شدى، و چون گوید: «توكلت على اللّه» گویند: نگهدارى شدى، و شیطانها از او دور شوند و برخى از آنها به برخى گویند: چگونه ما راه داریم به كسى كه راهنمائى و كفایت و نگهدارى شده، گوید: سپس فرمود: بار خدایا امروز آبروى من از آن تو است، سپس فرمود: اى ابا حمزه اگر تو مردم را رها كنى آنها تو را رها نكنند، و اگر تو آنها را ترك گوئى آنها ترا ترك نگویند، عرض كردم پس من چه كنم؟ فرمود: از آبروى خود بآنها بده و آنرا براى روز احتیاج و نیاز خود ذخیره كن.
شرح:
مجلسى (ره) در آنجا كه حضرت فرمود: «اللهم ان عرضى لك الیوم...یعنى خدایا آبروى من امروز از آن تو است» گوید: یعنى من بخاطر تو متعرض آنكس كه آبرویم را بریزد نشوم یا باینكه او را عفو كنم و یا براى تقیه جواب او را ندهم.
و فیض گوید: یعنى من آبروى خود را بخاطر تو مباح كردم پس اگر غیبت مرا كردند یا به بدى مرا یاد كردند از آنها گذشتم و در عوض اجر آن را در قیامت از تو خواهم، زیرا تو دستور به عفو و گذشت دادى، و در حدیث وارد شده كه روز قیامت ندا شود: هر كه بر خدا مزدى دارد برخیزد، پس بر نخیزید جز آن كس كه در دنیا گذشت و عفو داشته، و از پیغمبر (ص) حدیث شده كه فرمود: آیا شما عاجزید كه چون أبى ضمضم باشید كه هر گاه از خانه بیرون مى رفت مى گفت: بار خدایا من آبروى خود را به مردم صدقه دادم یعنى من درباره آن روز قیامت داد خواهى نكنم، و این باعث نشود كه غیبت آن حضرت بر مردمان حلال شود زیرا به مجرد مباح كردن انسان آبروى خود را براى مردم حقش ساقط نشود زیرا این گذشت از چیزى است كه هنوز ثابت نشده، جز اینكه وعده اى است كه سزاوار است بدان وفا كند خصوص اگر براى خدا قرار دهد.
مجلسى (ره) باین كلام فیض (ره) ایراد كند: كه در خصوص مورد حدیث امام (علیه السلام) است عفو و گذشت سودى ندارد زیرا مذمت و غیبت امام كفر است و گذشت آنها در رفع عقاب سودى ندارد، و شفاعت او را هم نكنند جز از كسیكه خدا از او خشنود باشد و كافر پسندیده نزد خداوند و مورد خشنودى نیست.
و برخى از حاشیه نویسان وافى گوید: وجه مباح نبودن آبروى مردم نه آنست كه فیض (ره) گفته است بلكه شاید وجهش این باشد كه غیبت چون از فواحش دیگرى است كه شارع بانجام آن در خارج بهیچگونه راضى نیست مانند زنا و محرمات دیگر، و این مانند آنست كه كسى بگوید: من بر تو مباح كردم كه مرا بكشى، یا دست مرا جدا كنى، پس چنانچه آن جایز نیست این نیز روا نیست، زیرا غیبت و مانند آن داراى دو جنبه است یكى حق خدائى و دیگر حق بنده حق خداوندى ساقط نگردد.
3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ اسْتَأْذَنْتُ عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ ع فَخَرَجَ إِلَیَّ وَ شَفَتَاهُ تَتَحَرَّكَانِ فَقُلْتُ لَهُ فَقَالَ أَ فَطَنْتَ لِذَلِكَ یَا ثُمَالِیُّ قُلْتُ نَعَمْ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ إِنِّی وَ اللَّهِ تَكَلَّمْتُ بِكَلَامٍ مَا تَكَلَّمَ بِهِ أَحَدٌ قَطُّ إِلَّا كَفَاهُ اللَّهُ مَا أَهَمَّهُ مِنْ أَمْرِ دُنْیَاهُ وَ آخِرَتِهِ قَالَ قُلْتُ لَهُ أَخْبِرْنِی بِهِ قَالَ نَعَمْ مَنْ قَالَ حِینَ یَخْرُجُ مِنْ مَنْزِلِهِ بِسْمِ اللَّهِ حَسْبِیَ اللَّهُ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ خَیْرَ أُمُورِی كُلِّهَا وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ خِزْیِ الدُّنْیَا وَ عَذَابِ الْ آخِرَةِ كَفَاهُ اللَّهُ مَا أَهَمَّهُ مِنْ أَمْرِ دُنْیَاهُ وَ آخِرَتِهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 318 روایة: 3
3- ابوحمزه گوید: اجازه شرفیابى از حضرت باقر (ع) خواستم (دیدم) آن حضرت به نزد من بیرون آمد و لبانش مى جنبد، به او عرض كردم (كه آنچه مى فرمودى چه بود) فرمود: آنرا متوجه شدى اى ثمالى؟ عرض كردم: آرى فدایت شوم، فرمود: همانابه خدا سوگند من به كلامى تكلم كردم كه هیچكس بدان لب نگشاید جز اینكه خدا كفایت كند از كار دنیا و آخرتش آنچه كه او را اندوهگین ساخته، گوید: عرض كردم: مرا از آن آگاه فرما، فرمود: آرى هر كه بگوید هنگامیكه از خانه اش بیرون آید: «بسم اللّه حسبى اللّه توكلت على اللّه اللهم انى اسئلك خیر امورى كلها و اعوذ بك من خزى الدنیا و عذاب الاخرة» خداوند او را از آنچه اندوهگینش كرده از كارهاى دنیا و آخرتش كفایت كند.
4- عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ مَنْ قَالَ حِینَ یَخْرُجُ مِنْ بَابِ دَارِهِ أَعُوذُ بِمَا عَاذَتْ بِهِ مَلَائِكَةُ اللَّهِ مِنْ شَرِّ هَذَا الْیَوْمِ الْجَدِیدِ الَّذِی إِذَا غَابَتْ شَمْسُهُ لَمْ تَعُدْ مِنْ شَرِّ نَفْسِی وَ مِنْ شَرِّ غَیْرِی وَ مِنْ شَرِّ الشَّیَاطِینِ وَ مِنْ شَرِّ مَنْ نَصَبَ لِأَوْلِیَاءِ اللَّهِ وَ مِنْ شَرِّ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ مِنْ شَرِّ السِّبَاعِ وَ الْهَوَامِّ وَ مِنْ شَرِّ رُكُوبِ الْمَحَارِمِ كُلِّهَا أُجِیرُ نَفْسِی بِاللَّهِ مِنْ كُلِّ شَرٍّ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ تَابَ عَلَیْهِ وَ كَفَاهُ الْهَمَّ وَ حَجَزَهُ عَنِ السُّوءِ وَ عَصَمَهُ مِنَ الشَّرِّ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 319 روایة: 4
4- ابوبصیر از حضرت باقر (ع) حدیث كند كه فرمود: هركس هنگامیكه از در خانه اش بیرون مى رود بگوید: «اعوذ بما عاذت به ملائكة اللّه من شر هذا الیوم الجدید الذى اذا غابت شمسه لم تعد من شر نفسى و من شر غیرى و من شر الشیاطین و من شر من نصب لاولیاء اللّه و من شر الجن و الانس و من شر السباع و الهوام و من شر ركوب المحارم كلها، اجیر نفسى باللّه من كل شر» خداوند او را بیامرزد و توبه اش بپذیرد و مهمش را كفایت كند، و از بدى او را جلوگیرى كند و از شر او را نگهدارد.
(3325) 5- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا خَرَجْتَ مِنْ مَنْزِلِكَ فَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ خَیْرَ مَا خَرَجْتُ لَهُ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا خَرَجْتُ لَهُ اللَّهُمَّ أَوْسِعْ عَلَیَّ مِنْ فَضْلِكَ وَ أَتْمِمْ عَلَیَّ نِعْمَتَكَ وَ اسْتَعْمِلْنِی فِی طَاعَتِكَ وَ اجْعَلْ رَغْبَتِی فِیمَا عِنْدَكَ وَ تَوَفَّنِی عَلَى مِلَّتِكَ وَ مِلَّةِ رَسُولِكَ ص
اصول كافى جلد 4 صفحه: 319 روایة: 5
5- معاویة بن عمار از حضرت صادق (ع) حدیث كند كه فرمود: هرگاه (خواستى) از منزلت بیرون روى بگو: «بسم اللّه توكلت على اللّه، لا حول و لاقوة الا باللّه، اللهم انى اسئلك خیر ما خرجت له و اعوذ بك من شر ما خرجت له، اللهم اوسع على من فضلك، و اتمم على نعمتك، و استعملنى فى طاعتك و اجعل رغبتى فیما عندك، و توفنى على ملتك و ملة رسولك صلى اللّه علیه و آله».
6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی هَاشِمٍ عَنْ أَبِی خَدِیجَةَ قَالَ كَانَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا خَرَجَ یَقُولُ اللَّهُمَّ بِكَ خَرَجْتُ وَ لَكَ أَسْلَمْتُ وَ بِكَ آمَنْتُ وَ عَلَیْكَ تَوَكَّلْتُ اللَّهُمَّ بَارِكْ لِی فِی یَوْمِی هَذَا وَ ارْزُقْنِی فَوْزَهُ وَ فَتْحَهُ وَ نَصْرَهُ وَ طَهُورَهُ وَ هُدَاهُ وَ بَرَكَتَهُ وَ اصْرِفْ عَنِّی شَرَّهُ وَ شَرَّ مَا فِیهِ بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ اللَّهُمَّ إِنِّی قَدْ خَرَجْتُ فَبَارِكْ لِی فِی خُرُوجِی وَ انْفَعْنِی بِهِ قَالَ وَ إِذَا دَخَلَ فِی مَنْزِلِهِ قَالَ ذَلِكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 319 روایة: 6
6- ابو خدیجه گوید: هرگاه حضرت صادق (ع) از خانه بیرون مى رفت مى فرمود: «اللهم بك خرجت و لك اسملت و بك آمنت و علیك توكلت، اللهم بارك لى فى یومى هذا و ارزقنى فوزه و فتحه و نصره و طهوره و هداه و بركته و اصرف عنى شرء و شر مافیه، بسم اللّه و باللّه و اللّه اكبر و الحمد لله رب العالمین، اللهم انى قد خرجت فبارك لى فى خروجى و انفعنى به» گوید: و چون وارد منزل هم مى شد همین را مى فرمود.
توضیح:
مجلسى (ره) گوید: یعنى با مختصر تغییرى همین دعا را مى خواند و بجاى «خرجت» و «قد خرجت» و «فى خروجى» دخلت و قد دخلت و فى دخولى مى فرمود.
7- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ كَانَ أَبِی ع إِذَا خَرَجَ مِنْ مَنْزِلِهِ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ خَرَجْتُ بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوَّتِهِ لَا بِحَوْلٍ مِنِّی وَ لَا قُوَّتِی بَلْ بِحَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ یَا رَبِّ مُتَعَرِّضاً لِرِزْقِكَ فَأْتِنِی بِهِ فِی عَافِیَةٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 320 روایة: 7
7- حضرت رضا علیه السلام فرمود: هرگاه پدرم از منزل بیرون مى رفت مى گفت: «بسم اللّه الرحمن الرحیم خرجت بحول اللّه و قوته لا بحول منى و لا قوتى بل بحولك و قوتك یارب متعرضاً لرزقك فأتنى به فى عافیة».
8- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ حِینَ یَخْرُجُ مِنْ مَنْزِلِهِ عَشْرَ مَرَّاتٍ لَمْ یَزَلْ فِی حِفْظِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ كِلَاءَتِهِ حَتَّى یَرْجِعَ إِلَى مَنْزِلِهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 320 روایة: 8
8- حضرت رضا علیه السلام فرمود: هر كس هنگامیكه از خانه اش بیرون مى رود ده بار سوره قل هو اللّه احد بخواند پیوسته در حفظ خداوند و نگهدارى او است تا به خانه اش برگردد.
9- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُوسَى بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَبَّاحٍ الْحَذَّاءِ قَالَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ ع إِذَا أَرَدْتَ السَّفَرَ فَقِفْ عَلَى بَابِ دَارِكَ وَ اقْرَأْ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ أَمَامَكَ وَ عَنْ یَمِینِكَ وَ عَنْ شِمَالِكَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ أَمَامَكَ وَ عَنْ یَمِینِكَ وَ عَنْ شِمَالِكَ وَ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ وَ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ أَمَامَكَ وَ عَنْ یَمِینِكَ وَ عَنْ شِمَالِكَ ثُمَّ قُلِ اللَّهُمَّ احْفَظْنِی وَ احْفَظْ مَا مَعِی وَ سَلِّمْنِی وَ سَلِّمْ مَا مَعِی وَ بَلِّغْنِی وَ بَلِّغْ مَا مَعِی بَلَاغاً حَسَناً ثُمَّ قَالَ أَ مَا رَأَیْتَ الرَّجُلَ یُحْفَظُ وَ لَا یُحْفَظُ مَا مَعَهُ وَ یَسْلَمُ وَ لَا یَسْلَمُ مَا مَعَهُ وَ یَبْلُغُ وَ لَا یَبْلُغُ مَا مَعَهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 320 روایة: 9
9- صباح حذاء گوید: حضرت ابوالحسن (موسى بن جعفر) علیهما السلام فرمود: چون آهنگ مسافرت كردى بر در خانه ات بایست، و سوره حمد را از جلو رو و از طرف راست و چپت بخوان، و نیز سوره قل هو اللّه احد را از پیش رو و از طرف راست و چپت بخوان، و نیز سوره قل اعوذ برب الناس و سوره قل اعوذ برب الفلق را از جلو رو و از راست و چپت بخوان سپس بگو: «اللهم احفظنى و احفظ ما معى و سلمنى و سلم مامعى، و بلغنى و بلغ ما معى بلاغاً حسناً» سپس فرمود: آیا دیده اى كه مرد محفوظ ماند ولى آنچه با اوست محفوظ نماند؟ و خودش سالم بماند و آنچه با اوست سالم نماند؟ و خودش بمنزل برسد و آنچه با اوست نرسد.
توضیح:
مجلسى (ره) گوید: این فرمایش از حضرت در دنباله دعا «اما رأیت...» براى بیان فائده ضمیمه كردن «ما معى» در فقرات دعا است.
(3330) 10- حُمَیْدُ بْنُ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ غَیْرِ وَاحِدٍ عَنْ أَبَانٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ كَانَ إِذَا خَرَجَ مِنَ الْبَیْتِ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ خَرَجْتُ وَ عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 321 روایة: 10
10- ابو حمزه گوید: حضرت باقر (ع) هرگاه از خانه بیرون مى رفت مى فرمود: «بسم اللّه خرجت و على اللّه توكلت لا حول و لا قوة الا بالله».
11- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُوسَى بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَبَّاحٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ یَا صَبَّاحُ لَوْ كَانَ الرَّجُلُ مِنْكُمْ إِذَا أَرَادَ سَفَراً قَامَ عَلَى بَابِ دَارِهِ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ الَّذِی یَتَوَجَّهُ لَهُ فَقَرَأَ الْحَمْدَ أَمَامَهُ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ أَمَامَهُ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ أَمَامَهُ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ وَ آیَةَ الْكُرْسِیِّ أَمَامَهُ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ احْفَظْنِی وَ احْفَظْ مَا مَعِی وَ سَلِّمْنِی وَ سَلِّمْ مَا مَعِی وَ بَلِّغْنِی وَ بَلِّغْ مَا مَعِی بِبَلَاغِكَ الْحَسَنِ الْجَمِیلِ لَحَفِظَهُ اللَّهُ وَ حَفِظَ مَا مَعَهُ وَ سَلَّمَهُ وَ سَلَّمَ مَا مَعَهُ وَ بَلَّغَهُ وَ بَلَّغَ مَا مَعَهُ أَ مَا رَأَیْتَ الرَّجُلَ یُحْفَظُ وَ لَا یُحْفَظُ مَا مَعَهُ وَ یَبْلُغُ وَ لَا یَبْلُغُ مَا مَعَهُ وَ یَسْلَمُ وَ لَا یَسْلَمُ مَا مَعَهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 321 روایة: 11
11- صباح حذاء از حضرت موسى بن جعفر علیهماالسلام حدیث كند گوید: كه فرمود: اى صباح اگر هرگاه مردى از شما آهنگ سفرى مى كرد بر در خانه اش روى خود را به جانب آنجائى كه مى خواهد برود متوجه مى كرد، و سوره حمد را از پیش رو و از سمت راست و چپش مى خواند و نیز معوذتین یعنى دو سوره (قل اعوذ برب الناس و قل اعوذ برب الفلق) را از پیش رو و طرف راست و چپش مى خواند، و هم چنین سوره قل هو اللّه احد را از پیش رو و سمت راست و چپش مى خواند، و نیز آیة الكرسى را از پیش رو و جانب راست و چپش مى خواند، سپس بگوید: «اللهم احفظنى و احفظ ما معى و سلمنى و سلم ما معى و بلغنى و بلغ ما معى ببلاغك الحسن الجمیل» هر آینه خداوند او را و هر چه همراه اوست حفظ كند، و او را با هر چه همراه اوست به منزل رساند، آیادیده اى كه مرد خودش محفوظ ماند ولى آنچه با او است حفظ نشود؟ و خودش به مقصد رسد ولى آنچه با اوست به مقصد نرسد؟ و خودش سالم ماند ولى آنچه با اوست سالم نماند.
12- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ إِذَا خَرَجْتَ مِنْ مَنْزِلِكَ فِی سَفَرٍ أَوْ حَضَرٍ فَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ آمَنْتُ بِاللَّهِ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ فَتَلَقَّاهُ الشَّیَاطِینُ فَتَنْصَرِفُ وَ تَضْرِبُ الْمَلَائِكَةُ وُجُوهَهَا وَ تَقُولُ مَا سَبِیلُكُمْ عَلَیْهِ وَ قَدْ سَمَّى اللَّهَ وَ آمَنَ بِهِ وَ تَوَكَّلَ عَلَیْهِ وَ قَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 321 روایة: 12
12- حسن بن جهم از حضرت رضا علیه السلام حدیث كند كه فرمود: چون (خواستى) از منزلت بیرون روى در سفر باشد یا در حضر بگو: «بسم اللّه آمنت باللّه توكلت على الله، ماشاء اللّه لا حول و لا قوة الا با لله» پس شیاطین باو برخورند و باز گردند و فرشتگان بروى آنها بزنند و بگویند: چه راهى شما بدو دارید در صورتیكه او نام خدا را برده و باو ایمان آورده و بر او توكل كرده و گفته است «ما شاء اللّه لا حول و لا قوة الا با لله».

باب دعا پیش از نماز

بَابُ الدُّعَاءِ قَبْلَ الصَّلَاةِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع یَقُولُ مَنْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ كَانَ مَعَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ إِذَا قَامَ قَبْلَ أَنْ یَسْتَفْتِحَ الصَّلَاةَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَتَوَجَّهُ إِلَیْكَ بِمُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أُقَدِّمُهُمْ بَیْنَ یَدَیْ صَلَاتِی وَ أَتَقَرَّبُ بِهِمْ إِلَیْكَ فَاجْعَلْنِی بِهِمْ وَجِیهاً فِی الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبِینَ مَنَنْتَ عَلَیَّ بِمَعْرِفَتِهِمْ فَاخْتِمْ لِی بِطَاعَتِهِمْ وَ مَعْرِفَتِهِمْ وَ وَلَایَتِهِمْ فَإِنَّهَا السَّعَادَةُ وَ اخْتِمْ لِی بِهَا فَإِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ ثُمَّ تُصَلِّی فَإِذَا انْصَرَفْتَ قُلْتَ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِی مَعَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ فِی كُلِّ عَافِیَةٍ وَ بَلَاءٍ وَ اجْعَلْنِی مَعَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ فِی كُلِّ مَثْوًى وَ مُنْقَلَبٍ اللَّهُمَّ اجْعَلْ مَحْیَایَ مَحْیَاهُمْ وَ مَمَاتِی مَمَاتَهُمْ وَ اجْعَلْنِی مَعَهُمْ فِی الْمَوَاطِنِ كُلِّهَا وَ لَا تُفَرِّقْ بَیْنِی وَ بَیْنَهُمْ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 322 روایة: 1
1- حضرت صادق (ع) فرمود: كه امیر المؤمنین علیه السلام مى فرمود: هر كه این كلام را بگوید با محمد و آل محمد خواهد بود، هنگامیكه (براى نماز) برخیزد پیش از اینكه شروع بنماز و (تكبیرة الاحرام) كند (بگوید:) «اللهم انى اتوجه الیك بمحمد و آل محمد و اقدمهم بین یدى صلاتى و اتقرب بهم الیك فاجعلنى بهم وجیهاً فى الدنیا و الاخرة و من المقربین مننت على بمعرفتهم فاختم لى بطاعتهم و معرفتهم و ولایتهم فانها السعادة و اختم لى بها فانك على كل شى ء قدیر» سپس نماز مى خوانى و چون از نماز فائق شدى بگوئى: «اللهم اجعلنى مع محمد و آل محمد فى كل عافیه و بلاء و اجعلنى مع محمد و آل محمد فى كل مثوى و منقلب، اللهم اجعل محیاى محیاهم و مماتى مماتهم و اجعلنى معهم فى المواطن كلها و لا تفرق بینى و بینهم انك على كل شى ء قدیر».
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا رَفَعَهُ قَالَ تَقُولُ قَبْلَ دُخُولِكَ فِی الصَّلَاةِ اللَّهُمَّ إِنِّی أُقَدِّمُ مُحَمَّداً نَبِیَّكَ ص بَیْنَ یَدَیْ حَاجَتِی وَ أَتَوَجَّهُ بِهِ إِلَیْكَ فِی طَلِبَتِی فَاجْعَلْنِی بِهِمْ وَجِیهاً فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبِینَ اللَّهُمَّ اجْعَلْ صَلَاتِی بِهِمْ مُتَقَبَّلَةً وَ ذَنْبِی بِهِمْ مَغْفُوراً وَ دُعَائِی بِهِمْ مُسْتَجَاباً یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 322 روایة: 2
2- و در حدیث مرفوعى (كه سندش بمعصوم رسد) فرمود: پیش از آنكه وارد در نماز شوى گوئى: «اللهم انى اقدم محمداً نبیك صلى اللّه علیه و آله بین یدى حاجتى و أتوجه به (الیك) فى طلبتى فاجعلنى بهم وجیهاً فى الدنیا و الاخرة و من المقربین، اللهم اجعل صلاتى بهم متقبله و ذنبى بهم مغفوراً و دعائى بهم مستجاباً یا ارحم الراحمین».
(3335) 3- عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ الْجَمَّالِ قَالَ شَهِدْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع وَ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ قَبْلَ التَّكْبِیرِ وَ قَالَ اللَّهُمَّ لَا تُؤْیِسْنِی مِنْ رَوْحِكَ وَ لَا تُقَنِّطْنِی مِنْ رَحْمَتِكَ وَ لَا تُؤْمِنِّی مَكْرَكَ فَإِنَّهُ لَا یَأْمَنُ مَكْرَ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخَاسِرُونَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَا سَمِعْتُ بِهَذَا مِنْ أَحَدٍ قَبْلَكَ فَقَالَ إِنَّ مِنْ أَكْبَرِ الْكَبَائِرِ عِنْدَ اللَّهِ الْیَأْسَ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ وَ الْقُنُوطَ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ وَ الْأَمْنَ مِنْ مَكْرِ اللَّهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 323 روایة: 3
3- صفوان جمال گوید: من (هنگام نماز) خدمت حضرت صادق (ع) بودم كه پیش از تكبیرة الاحرام روبروى قبله ایستاد و گفت: «اللهم لا تویسنى من روحك و لا تقنطنى من رحمتك و لا تؤمنى مكرك فانه لا یأمن مكر اللّه الا القوم الخاسرون» (یعنى بار خدایا مرا از رحمت خود محروم مساز و از مهر خود ناامیدم مكن، و از مكر و كیفر خود آسوده خاطرم منما زیرا از مكر خدا آسوده خاطر نشوند جز مردمان زیانكار) گوید: من عرضكردم: قربانت من این دعا را از هیچكس پیش از شما نشنیدم: فرمود: همانا از بزرگترین گناهان كبیره نزد خداوند ناامیدى از رحمت خدا و آسوده خاطر بودن از كیفر و مكر خدا است.
شرح:
مجلسى (ره) گوید: مكر خدا همانند استدراج است كه دلش آسوده گردد و از مجازات خداوند در معصیتش نترسد، و معتقد باشد كه گناهش آمرزیده است، زیرا این اعتقاد دروغ پنداشتن وعیدهاى خدا است، و این خوش گمانى بخدا نیست، زیرا خوش گمانى آنست كه عمل كند و آمرزش خواهد و گمان داشته باشد كه عملش مقبول درگاه است و پیش از این گفته شد.

باب دعا دنبال نمازها

بَابُ الدُّعَاءِ فِی أَدْبَارِ الصَّلَوَاتِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِیِّ عَنْ عِیسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْقُمِّیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ص یَقُولُ إِذَا فَرَغَ مِنَ الزَّوَالِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَتَقَرَّبُ إِلَیْكَ بِجُودِكَ وَ كَرَمِكَ وَ أَتَقَرَّبُ إِلَیْكَ بِمُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَ رَسُولِكَ وَ أَتَقَرَّبُ إِلَیْكَ بِمَلَائِكَتِكَ الْمُقَرَّبِینَ وَ أَنْبِیَائِكَ الْمُرْسَلِینَ وَ بِكَ اللَّهُمَّ أَنْتَ الْغَنِیُّ عَنِّی وَ بِیَ الْفَاقَةُ إِلَیْكَ أَنْتَ الْغَنِیُّ وَ أَنَا الْفَقِیرُ إِلَیْكَ أَقَلْتَنِی عَثْرَتِی وَ سَتَرْتَ عَلَیَّ ذُنُوبِی فَاقْضِ لِیَ الْیَوْمَ حَاجَتِی وَ لَا تُعَذِّبْنِی بِقَبِیحِ مَا تَعْلَمُ مِنِّی بَلْ عَفْوُكَ وَ جُودُكَ یَسَعُنِی قَالَ ثُمَّ یَخِرُّ سَاجِداً وَ یَقُولُ یَا أَهْلَ التَّقْوَى وَ یَا أَهْلَ الْمَغْفِرَةِ یَا بَرُّ یَا رَحِیمُ أَنْتَ أَبَرُّ بِی مِنْ أَبِی وَ أُمِّی وَ مِنْ جَمِیعِ الْخَلَائِقِ اقْبَلْنِی بِقَضَاءِ حَاجَتِی مُجَاباً دُعَائِی مَرْحُوماً صَوْتِی قَدْ كَشَفْتَ أَنْوَاعَ الْبَلَایَا عَنِّی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 323 روایة: 1
1- حضرت صادق (ع) فرمود: امیرالمؤمنین صلوات اللّه علیه چون از نماز ظهر فارغ مى شد مى گفت: «اللهم انى اتقرب الیك بجودك و كرمك و اتقرب الیك بمحمد عبدك و رسولك و اتقرب الیك بملائكتك المقربین و انبیائك المرسلین و بك، اللهم انت الغنى عنى و بى الفاقة الیك انت الغنى و انا الفقیر الیك اقلتنى عثرتى و سترت على ذنوبى فاقض لى الیوم حاجتى و لا تعذبنى بقبیح ما تعلم منى بل عفوك و جودك یسعنى» فرمود: پس بسجده مى افتاد و مى گفت: «یا اهل التقوى و یا اهل المغفرة یا بر یا رحیم أنت أبربى من أبى و أمى و من جمیع الخلائق اقبلنى بقضاء حاجتى مجاباً دعائى مرحوماً صوتى قد كشفت انواع البلایا عنى».
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنِ الصَّبَّاحِ بْنِ سَیَابَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ قَالَ إِذَا صَلَّى الْمَغْرِبَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی یَفْعَلُ مَا یَشَاءُ وَ لَا یَفْعَلُ مَا یَشَاءُ غَیْرُهُ أُعْطِیَ خَیْراً كَثِیراً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 324 روایة: 2
2- حضرت صادق (ع) فرمود: هر كه چون نماز مغرب را خواند سه بار بگوید: «الحمد لله الذى یفعل ما یشاء و لا یفعل ما یشاء غیره» خیر بسیارى باو داده شود.
3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ رَفَعَهُ قَالَ یَقُولُ بَعْدَ الْعِشَاءَیْنِ اللَّهُمَّ بِیَدِكَ مَقَادِیرُ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ مَقَادِیرُ الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ وَ مَقَادِیرُ الْمَوْتِ وَ الْحَیَاةِ وَ مَقَادِیرُ الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ وَ مَقَادِیرُ النَّصْرِ وَ الْخِذْلَانِ وَ مَقَادِیرُ الْغِنَى وَ الْفَقْرِ اللَّهُمَّ بَارِكْ لِی فِی دِینِی وَ دُنْیَایَ وَ فِی جَسَدِی وَ أَهْلِی وَ وُلْدِی اللَّهُمَّ ادْرَأْ عَنِّی شَرَّ فَسَقَةِ الْعَرَبِ وَ الْعَجَمِ وَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ اجْعَلْ مُنْقَلَبِی إِلَى خَیْرٍ دَائِمٍ وَ نَعِیمٍ لَا یَزُولُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 324 روایة: 3
3- در حدیثى مرفوع (كه سند بمعصوم علیه السلام رسیده) فرمود: پس از نماز مغرب و عشاء مى گویى: «اللهم بیدك مقادیر اللیل و النهار، و مقادیر الدنیا و الاخرة، و مقادیر الموت و الحیوة، و مقادیر الشمس و القمر، و مقادیر النصر والخذلان، و مقادیر الغنى و الفقر، اللهم بارك لى فى دینى و دنیاى و فى جسدى و اهلى و ولدى، اللهم ادرأعنى شر فسقة العرب و العجم و الجن و الانس و اجعل منقلبى الى خیر دائم و نعیم لا یزول».
4- عَنْهُ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ رَفَعَهُ قَالَ مَنْ قَالَ بَعْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَ هُوَ آخِذٌ بِلِحْیَتِهِ بِیَدِهِ الْیُمْنَى یَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ ارْحَمْنِی مِنَ النَّارِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ یَدُهُ الْیُسْرَى مَرْفُوعَةٌ وَ بَطْنُهَا إِلَى مَا یَلِی السَّمَاءَ ثُمَّ یَقُولُ أَجِرْنِی مِنَ الْعَذَابِ الْأَلِیمِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ یُؤَخِّرُ یَدَهُ عَنْ لِحْیَتِهِ ثُمَّ یَرْفَعُ یَدَهُ وَ یَجْعَلُ بَطْنَهَا مِمَّا یَلِی السَّمَاءَ ثُمَّ یَقُولُ یَا عَزِیزُ یَا كَرِیمُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ وَ یَقْلِبُ یَدَیْهِ وَ یَجْعَلُ بُطُونَهُمَا مِمَّا یَلِی السَّمَاءَ ثُمَّ یَقُولُ أَجِرْنِی مِنَ الْعَذَابِ الْأَلِیمِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ الْمَلَائِكَةِ وَ الرُّوحِ غُفِرَ لَهُ وَ رُضِیَ عَنْهُ وَ وُصِلَ بِالِاسْتِغْفَارِ لَهُ حَتَّى یَمُوتَ جَمِیعُ الْخَلَائِقِ إِلَّا الثَّقَلَیْنِ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ وَ قَالَ إِذَا فَرَغْتَ مِنْ تَشَهُّدِكَ فَارْفَعْ یَدَیْكَ وَ قُلِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی مَغْفِرَةً عَزْماً جَزْماً لَا تُغَادِرُ ذَنْباً وَ لَا أَرْتَكِبُ بَعْدَهَا مُحَرَّماً أَبَداً وَ عَافِنِی مُعَافَاةً لَا بَلْوَى بَعْدَهَا أَبَداً وَ اهْدِنِی هُدًى لَا أَضِلُّ بَعْدَهُ أَبَداً وَ انْفَعْنِی یَا رَبِّ بِمَا عَلَّمْتَنِی وَ اجْعَلْهُ لِی وَ لَا تَجْعَلْهُ عَلَیَّ وَ ارْزُقْنِی كَفَافاً وَ رَضِّنِی بِهِ یَا رَبَّاهْ وَ تُبْ عَلَیَّ یَا اللَّهُ یَا اللَّهُ یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ یَا رَحِیمُ یَا رَحِیمُ ارْحَمْنِی مِنَ النَّارِ ذَاتِ السَّعِیرِ وَ ابْسُطْ عَلَیَّ مِنْ سَعَةِ رِزْقِكَ وَ اهْدِنِی لِمَا اخْتُلِفَ فِیهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِكَ وَ اعْصِمْنِی مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ وَ أَبْلِغْ مُحَمَّداً صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ عَنِّی تَحِیَّةً كَثِیرَةً وَ سَلَاماً وَ اهْدِنِی بِهُدَاكَ وَ أَغْنِنِی بِغِنَاكَ وَ اجْعَلْنِی مِنْ أَوْلِیَائِكَ الْمُخْلَصِینَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ آمِینَ قَالَ مَنْ قَالَ هَذَا بَعْدَ كُلِّ صَلَاةٍ رَدَّ اللَّهُ عَلَیْهِ رُوحَهُ فِی قَبْرِهِ وَ كَانَ حَیّاً مَرْزُوقاً نَاعِماً مَسْرُوراً إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 325 روایة: 4
4- و نیز در حدیثى مرفوع معصوم علیه السلام فرمود: هر كه پس از نمازى با دست راست ریش خود را بگیرد و سه بار بگوید: «یا ذوالجلال و الاكرام ارحمنى من النار» و دست چپ را بلند كند و كف آنرا برابر آسمان بگیرد، سپس سه بار بگوید: «اجرنى من العذاب الالیم» سپس دست را از ریش خود دور كند و بطرف آسمان بلند كند بطوریكه كف آنرا برابر آسمان گیرد، و بگوید: «یا عزیز یا كریم یا رحمن یا رحیم» سپس دستها را بگرداند و (دوباره) كفهاى آندو را بآسمان كند و سه بار بگوید: «اجرنى من العذاب الالیم» (سپس بگوید:) «صل على محمد و آل محمد و الملائكة و الروح» آمرزیده شود و خدا از او خشنود گردد، و تا هنگام مردنش همه خلایق بآمرزشخواهى براى او بوى احسان كنند، بلكه همه جن و انس بدان وسیله باو نیكى كنند.
فرمود: و چون از تشهد فارغ شدى (یعنى سلام نماز را دادى چون سلام تابع تشهد اخیر است چنانچه مجلسى (ره) گوید: پس دستهاى خود را بلند كن و بگو: «اللهم اغفر لى مغفرة عزماً جزماً لا تغادر ذنباً و لا أرتكب بعدها محرماً ابداً و عافنى معافاة لابلوى بعدها ابداً و اهدنى هدى لا اضل بعده ابداً و انفعنى یا رب بما علمتنى و اجعله لى و لا تجعله على و ارزقنى كفافاً و رضنى به یا رباه و تب على یا اللّه یا اللّه یا الله، یا رحمن یا رحمن یا رحمن، یا رحیم یارحیم یا رحیم، ارحمنى من النار ذات السعیر و ابسط على من سعه رزقك واهدنى لما اختلف فیه من الحق باذنك و اعصمنى من الشیطان الرجیم و ابلغ محمدا صلى اللّه علیه و آله عنى تحیه كثیرة و سلاماً و اهدنى بهداك و اغننى بغناك و اجعلنى من اولیائك المخلصین و صلى اللّه على محمد و آل محمد آمین». فرمود: هر كه این دعا را پس از هر نمازى بخواند خداوند روحش را در گور او بوى باز گرداند و زنده گردد و روزى داده شود و در نعمت و شادى باشد تا روز قیامت.
(3340) 5- عَنْهُ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ رَفَعَهُ قَالَ تَقُولُ بَعْدَ الْفَجْرِ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً خَالِداً مَعَ خُلُودِكَ وَ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً لَا مُنْتَهَى لَهُ دُونَ رِضَاكَ وَ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً لَا أَمَدَ لَهُ دُونَ مَشِیَّتِكَ وَ لَكَ الْحَمْدُ حَمْداً لَا جَزَاءَ لِقَائِلِهِ إِلَّا رِضَاكَ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ وَ إِلَیْكَ الْمُشْتَكَى وَ أَنْتَ الْمُسْتَعَانُ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ كَمَا أَنْتَ أَهْلُهُ الْحَمْدُ لِلَّهِ بِمَحَامِدِهِ كُلِّهَا عَلَى نَعْمَائِهِ كُلِّهَا حَتَّى یَنْتَهِیَ الْحَمْدُ إِلَى حَیْثُ مَا یُحِبُّ رَبِّی وَ یَرْضَى وَ تَقُولُ بَعْدَ الْفَجْرِ قَبْلَ أَنْ تَتَكَلَّمَ الْحَمْدُ لِلَّهِ مِلْ ءَ الْمِیزَانِ وَ مُنْتَهَى الرِّضَا وَ زِنَةَ الْعَرْشِ وَ سُبْحَانَ اللَّهِ مِلْ ءَ الْمِیزَانِ وَ مُنْتَهَى الرِّضَا وَ زِنَةَ الْعَرْشِ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ مِلْ ءَ الْمِیزَانِ وَ مُنْتَهَى الرِّضَا وَ زِنَةَ الْعَرْشِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مِلْ ءَ الْمِیزَانِ وَ مُنْتَهَى الرِّضَا وَ زِنَةَ الْعَرْشِ تُعِیدُ ذَلِكَ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَقُولُ اللَّهُمَّ أَسْأَلُكَ مَسْأَلَةَ الْعَبْدِ الذَّلِیلِ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَغْفِرَ لَنَا ذُنُوبَنَا وَ تَقْضِیَ لَنَا حَوَائِجَنَا فِی الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ فِی یُسْرٍ مِنْكَ وَ عَافِیَةٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 326 روایة: 5
5- و نیز حدیث را بمعصوم رسانده كه فرمود: پس از نماز صبح گویى: «اللهم لك الحمد حمداً خالداً مع خلودك و لك الحمد حمداً لا منتهى له دون رضاك و لك الحمد حمداً لا امد له دون مشیئتك و لك الحمد حمداً لا جزاء لقائله الارضاك، اللهم لك الحمد و الیك المشتكى و أنت المستعان اللهم لك الحمد كما أنت أهله، الحمدلله بمحامده كلها على نعمائه كلها حتى ینتهى الحمد الى حیث ما یحب ربى و یرضى» و نیز مى گویى پس از نماز صبح پیش از آنكه سخن بگویى: «الحمد لله مل ء المیزان و منتهى الرضا وزنة العرش و سبحان اللّه مل ء المیزان و منتهى الرضا وزنة العرش، و اللّه اكبر مل ء المیزان و منتهى الرضا وزنة العرش، و لا اله الا اللّه مل ء المیزان و منتهى الرضا وزنة العرش، تعید ذلك اربع مرأت ثم تقول اللهم اسئلك مسئلة العبد الذلیل ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تغفر لنا ذنوبنا و تقضى لنا حوائجنا فى الدنیا و الاخرة فى یسر منك و عافیة».
توضیح - مجلسى (ره) در فرمایش حضرت علیه السلام «تعید ذلك اربع مرات» كه فرمود: چهار مرتبه آنرا تكرار مى كنى گوید: از قبیل تأكید است نه تأسیس یعنى مقصود این است كه آن فقرات را (یعنى مل ء المیزان و منتهى الرضا وزنة عرشك را) چهار مرتبه همانطور كه خود معصوم علیه السلام فرمود دنبال هر یك از الحمدللّه و سبحان اللّه و اللّه اكبر و لا اله الا اللّه مى خوانى نه اینكه تمامى این دعا را چهار مرتبه مى خوانى، گرچه برخى از اصحاب هم اینطور استنباط كرده اند و آنرا تأسیس گرفته اند.
6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفَرَجِ قَالَ كَتَبَ إِلَیَّ أَبُو جَعْفَرٍ ابْنُ الرِّضَا ع بِهَذَا الدُّعَاءِ وَ عَلَّمَنِیهِ وَ قَالَ مَنْ قَالَ فِی دُبُرِ صَلَاةِ الْفَجْرِ لَمْ یَلْتَمِسْ حَاجَةً إِلَّا تَیَسَّرَتْ لَهُ وَ كَفَاهُ اللَّهُ مَا أَهَمَّهُ بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أُفَوِّضُ أَمْرِی إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِیرٌ بِالْعِبَادِ فَوَقَاهُ اللَّهُ سَیِّئَاتِ مَا مَكَرُوا لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّی كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَ نَجَّیْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَ كَذَلِكَ نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِیلُ فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ لَمْ یَمْسَسْهُمْ سُوءٌ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا مَا شَاءَ النَّاسُ مَا شَاءَ اللَّهُ وَ إِنْ كَرِهَ النَّاسُ حَسْبِیَ الرَّبُّ مِنَ الْمَرْبُوبِینَ حَسْبِیَ الْخَالِقُ مِنَ الْمَخْلُوقِینَ حَسْبِیَ الرَّازِقُ مِنَ الْمَرْزُوقِینَ حَسْبِیَ الَّذِی لَمْ یَزَلْ حَسْبِی مُنْذُ قَطُّ حَسْبِیَ اللَّهُ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَیْهِ تَوَكَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ وَ قَالَ إِذَا انْصَرَفْتَ مِنْ صَلَاةٍ مَكْتُوبَةٍ فَقُلْ رَضِیتُ بِاللَّهِ رَبّاً وَ بِمُحَمَّدٍ نَبِیّاً وَ بِالْإِسْلَامِ دِیناً وَ بِالْقُرْآنِ كِتَاباً وَ بِفُلَانٍ وَ فُلَانٍ أَئِمَّةً اللَّهُمَّ وَلِیُّكَ فُلَانٌ فَاحْفَظْهُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ وَ مِنْ فَوْقِهِ وَ مِنْ تَحْتِهِ وَ امْدُدْ لَهُ فِی عُمُرِهِ وَ اجْعَلْهُ الْقَائِمَ بِأَمْرِكَ وَ الْمُنْتَصِرَ لِدِینِكَ وَ أَرِهِ مَا یُحِبُّ وَ مَا تَقَرُّ بِهِ عَیْنُهُ فِی نَفْسِهِ وَ ذُرِّیَّتِهِ وَ فِی أَهْلِهِ وَ مَالِهِ وَ فِی شِیعَتِهِ وَ فِی عَدُوِّهِ وَ أَرِهِمْ مِنْهُ مَا یَحْذَرُونَ وَ أَرِهِ فِیهِمْ مَا یُحِبُّ وَ تَقِرُّ بِهِ عَیْنُهُ وَ اشْفِ صُدُورَنَا وَ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِینَ قَالَ وَ كَانَ النَّبِیُّ ص یَقُولُ إِذَا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی مَا قَدَّمْتُ وَ مَا أَخَّرْتُ وَ مَا أَسْرَرْتُ وَ مَا أَعْلَنْتُ وَ إِسْرَافِی عَلَى نَفْسِی وَ مَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّی اللَّهُمَّ أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَ أَنْتَ الْمُؤَخِّرُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ بِعِلْمِكَ الْغَیْبَ وَ بِقُدْرَتِكَ عَلَى الْخَلْقِ أَجْمَعِینَ مَا عَلِمْتَ الْحَیَاةَ خَیْراً لِی فَأَحْیِنِی وَ تَوَفَّنِی إِذَا عَلِمْتَ الْوَفَاةَ خَیْراً لِی اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ خَشْیَتَكَ فِی السِّرِّ وَ الْعَلَانِیَةِ وَ كَلِمَةَ الْحَقِّ فِی الْغَضَبِ وَ الرِّضَا وَ الْقَصْدَ فِی الْفَقْرِ وَ الْغِنَى وَ أَسْأَلُكَ نَعِیماً لَا یَنْفَدُ وَ قُرَّةَ عَیْنٍ لَا یَنْقَطِعُ وَ أَسْأَلُكَ الرِّضَا بِالْقَضَاءِ وَ بَرَكَةَ الْمَوْتِ بَعْدَ الْعَیْشِ وَ بَرْدَ الْعَیْشِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَذَّةَ الْمَنْظَرِ إِلَى وَجْهِكَ وَ شَوْقاً إِلَى رُؤْیَتِكَ وَ لِقَائِكَ مِنْ غَیْرِ ضَرَّاءَ مُضِرَّةٍ وَ لَا فِتْنَةٍ مَضَلَّةٍ اللَّهُمَّ زَیِّنَّا بِزِینَةِ الْإِیمَانِ وَ اجْعَلْنَا هُدَاةً مَهْدِیِّینَ اللَّهُمَّ اهْدِنَا فِیمَنْ هَدَیْتَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ عَزِیمَةَ الرَّشَادِ وَ الثَّبَاتَ فِی الْأَمْرِ وَ الرُّشْدِ وَ أَسْأَلُكَ شُكْرَ نِعْمَتِكَ وَ حُسْنَ عَافِیَتِكَ وَ أَدَاءَ حَقِّكَ وَ أَسْأَلُكَ یَا رَبِّ قَلْباً سَلِیماً وَ لِسَاناً صَادِقاً وَ أَسْتَغْفِرُكَ لِمَا تَعْلَمُ وَ أَسْأَلُكَ خَیْرَ مَا تَعْلَمُ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا تَعْلَمُ فَإِنَّكَ تَعْلَمُ وَ لَا نَعْلَمُ وَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُیُوبِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 326 روایة: 6
6- محمد بن فرج گوید: حضرت جواد علیه السلام این نامه را بمن نوشت و آنرا بمن آموخت و فرمود: هر كه آنرا پس از نماز صبح بخواند حاجتى نخواهد جز اینكه برایش میسر گردد، و خداوند مهم او را كفایت كند (و آن دعا اینست:) «بسم اللّه و باللّه و صلى اللّه على محمد و آله و افوض امرى الى اللّه ان اللّه بصیر بالعباد، فوقاه اللّه سیئات ما مكروا، لا اله الا انت سبحانك انى كنت من الظالمین فاستجبنا له و نجیناه من الغم و كذلك ننجى المؤمنین، حسبنا اللّه و نعم الوكیل، فانقلبوا بنعمة من اللّه و فضل لم یمسسهم سوء ما شاء اللّه لا حول و لا قوه الا باللّه (العلى العظیم) ما شاءاللّه لا ما شاء الناس، ما شاء اللّه و ان كره الناس حسبى الرب من المربوبین، حسبى الخالق من المخلوقین، حسبى الرازق من المرزوقین، حسبى الذى لم یزل حسبى منذ قط، حسبى اللّه الذى لا اله الا هو، علیه توكلت و هو رب العرش العظیم».
و فرمود: چون از نماز واجب فارغ شدى پس بگو: (و دعایى دستور داد كه ترجمه اش اینست) «خشنودم كه خدا پروردگارم باشد و محمد (ص) پیغمبرم باشد، و اسلام دینم باشد و قرآن كتابم و فلان و فلان (و نام امامان را ببرد) امامان من باشند، بار خدایا ولى تو فلان (و نام امام زمان علیه السلام را ببرد) است پس او را از برابر و از پشت سر و از راست و چپ و بالاى سر و پائین پایش نگهدارى فرما، و عمرش را دراز كن، و او را بأمر خود قائم كن، و یارى كننده دینش قرار ده، و باو بنما آنچه را دوست دارد و آنچه چشمش را روشنى بخشد درباره خودش و فرزندانش و خاندان و مالش و درباره شیعیان و دشمنانش، و بدشمنانش بنما چیزى را كه بدان بترسند و باو بنما درباره دشمنانش چیزى كه او دوست دارد و چشمش را بدانوسیله روشنى بخش، و درد دلهاى ما و سینه هاى مؤمنین را شفا بخش».
فرمود: و چون پیغمبر (ص) از نماز فارغ مى شد مى خواند (دعایى كه ترجمه اش چنین است): «بار خدایا بیامرز براى من آنچه پیش كرده ام و آنچه بتأخیر انداخته ام و آنچه نهان كردم و آنچه عیان نمودم، و اسراف مرا درباره خودم بیامرز و آنچه تو بدان داناترى، بار خدایا تو پیش اندازى، و تو پس اندازى، معبودى جز تو نیست، بحق دانائیت بر غیب توانائیت بر همه خلق (سوگند) تا آنگاه كه زندگى را برایم بهتر دانى مرا زنده دار، و آنگاه كه مرگ را برایم بهتر دانى جانم را بگیر، بار خدایا من از تو خواهم، ترس از تو را در پنهانى و عیان، و سخن حق را در حال خشم و خوشنودى، و میانه روى را در حال فقر و توانگرى، و از تو خواهم نعمتى كه فانى نشود و روشنى چشمى كه منقطع نگردد و از تو خواهم راضى بودن بقضا و میمنت مرگ را پس از زندگى، و گوارائى زندگى را پس از مرگ و لذت دیدارت و شوق زیارت و لقایت را بى آنكه زیانى ضرر زننده یا فتنه اى گمراه كننده بمن رسد، بار خدایا ما را بآرایش ایمان بیاراى، و راهنمایانى هدایت شده قرارمان ده، بار خدایا ما را در زمره كسانى كه رهبرى كردى رهبرى فرما، بار خدایا من از تو خواهم تصمیم بپایدارى در كار و براه راست شدن را، و از تو خواهم توفیق شكر گزارى نعمتت و عافیتى نیكو و پرداخت حقت را، و از تو خواهم بار پروردگارا دلى سالم و زبانى راستگو و از تو آمرزش خواهم از آنچه میدانى و از تو خواهم بهتر آنچه دانى، و پناه برم بخودت از بدى آنچه (نسبت بمن) میدانى زیرا كه تو میدانى و ما نمى دانیم و توئى علام الغیوب».
7- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ جَاءَ جَبْرَئِیلُ ع إِلَى یُوسُفَ وَ هُوَ فِی السِّجْنِ فَقَالَ لَهُ یَا یُوسُفُ قُلْ فِی دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِی فَرَجاً وَ مَخْرَجاً وَ ارْزُقْنِی مِنْ حَیْثُ أَحْتَسِبُ وَ مِنْ حَیْثُ لَا أَحْتَسِبُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 328 روایة: 7
7- سیف بن عمیره گوید: شنیدم از حضرت صادق (ع) كه فرمود: جبرئیل علیه السلام آنگاه كه یوسف در زندان بود نزد وى آمد و باو گفت: اى یوسف در عقب هر نمازى بخوان (این دعا را): «اللهم اجعل لى فرجاً و مخرجاً و ارزقنى من حیث احتسب و من حیث لا احتسب».
توضیح - مجلسى (ره) گوید: و گفته شده كه خداوند به جزء اول این دعا او را از زندان آزاد كرد، و بجزء دومش او را بسلطنت رسانید.
8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِیزِ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَمَّنْ رَوَاهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ قَالَ هَذِهِ الْكَلِمَاتِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ مَكْتُوبَةٍ حُفِظَ فِی نَفْسِهِ وَ دَارِهِ وَ مَالِهِ وَ وُلْدِهِ أُجِیرُ نَفْسِی وَ مَالِی وَ وُلْدِی وَ أَهْلِی وَ دَارِی وَ كُلَّ مَا هُوَ مِنِّی بِاللَّهِ الْوَاحِدِ الْأَحَدِ الصَّمَدِ الَّذِی لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ وَ أُجِیرُ نَفْسِی وَ مَالِی وَ وُلْدِی وَ كُلَّ مَا هُوَ مِنِّی بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ إِلَى آخِرِهَا وَ بِرَبِّ النَّاسِ إِلَى آخِرِهَا وَ آیَةِ الْكُرْسِیِّ إِلَى آخِرِهَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 329 روایة: 8
8- حضرت صادق (ع) فرمود: هر كه این كلمات را در نزد هر نماز واجبى بخواند خودش و خانه اش و مال و فرزندش محفوظ بماند (و دعا اینست): «اجیر نفسى و مالى و ولدى و اهلى و دارى و كل ما هو منى باللّه الواحد الاحد الصمد الذى لم یلد و لم یولد و لم یكن له كفوا احد، و أجیر نفسى و مالى و ولدى و كلما هو منى برب الفلق من شر ما خلق (و تا آخر سوره بخواند) و برب الناس (و تا آخر سوره «قل اعوذ برب الناس») بخواند و آیة الكرسى را بآخر بخواند (یعنى بگوید و اجیر نفسى و مالى و ولدى (اهلى و دارى) و كل ما هو منى باللّه الذى لا اله الا هو الحى القیوم.... تا بآخر).
9- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ مَنْ قَالَ فِی دُبُرِ الْفَرِیضَةِ یَا مَنْ یَفْعَلُ مَا یَشَاءُ وَ لَا یَفْعَلُ مَا یَشَاءُ أَحَدٌ غَیْرُهُ ثَلَاثاً ثُمَّ سَأَلَ أُعْطِیَ مَا سَأَلَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 329 روایة: 9
9- معاویة بن عمار (از حضرت صادق (ع) و احتمالاً از موسى بن جعفر علیه السلام) حدیث كند كه فرمود: هر كه سه بار دنبال نماز واجب بگوید: «یا من یفعل ما یشاء و لا یفعل ما یشاء احد غیره» سپس درخواستى كند باو داده شود هر چه درخواست كرده.
(3345) 10- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ سَعْدَانَ عَنْ سَعِیدِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا صَلَّیْتَ الْمَغْرِبَ فَأَمِرَّ یَدَكَ عَلَى جَبْهَتِكَ وَ قُلْ بِسْمِ اللَّهِ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَالِمِ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ اللَّهُمَّ أَذْهِبْ عَنِّی الْهَمَّ وَ الْغَمَّ وَ الْحَزَنَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 329 روایة: 10
10- سعید بن یسار گوید: حضرت صادق (ع) فرمود: همینكه نماز مغرب را گزاردى، پس دست خود را به پیشانیت بكش و سه بار بگو: «بسم اللّه الذى لا اله الا هو عالم الغیب و الشهادة الرحمن الرحیم، اللهم اذهب عنى الهم و الغم و الحزن».
11- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كُنْتُ كَثِیراً مَا أَشْتَكِی عَیْنِی فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ أَ لَا أُعَلِّمُكَ دُعَاءً لِدُنْیَاكَ وَ آخِرَتِكَ وَ بَلَاغاً لِوَجَعِ عَیْنَیْكَ قُلْتُ بَلَى قَالَ تَقُولُ فِی دُبُرِ الْفَجْرِ وَ دُبُرِ الْمَغْرِبِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَیْكَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اجْعَلِ النُّورَ فِی بَصَرِی وَ الْبَصِیرَةَ فِی دِینِی وَ الْیَقِینَ فِی قَلْبِی وَ الْإِخْلَاصَ فِی عَمَلِی وَ السَّلَامَةَ فِی نَفْسِی وَ السَّعَةَ فِی رِزْقِی وَ الشُّكْرَ لَكَ أَبَداً مَا أَبْقَیْتَنِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 330 روایة: 11
11- محمد جعفى از پدرش حدیث كند كه گفت: من بسیار بدرد چشم مبتلا مى شدم پس از این درد به حضرت صادق (ع) شكایت كردم فرمود: آیا دعائى بتو نیاموزم كه براى دنیا و آخرتت (سودمند باشد) و درد چشم تو را كفایت كند؟ عرض كردم: چرا: فرمود: پس از نماز صبح و نماز مغرب مى گویى: «اللهم انى اسئلك بحق محمد و آل محمد علیك صل على محمد و آل محمد و اجعل النور فى بصرى و البصیرة فى دینى و الیقین فى قلبى و الاخلاص فى عملى و السلامة فى نفسى و السعه فى رزقى و الشكر لك ابداً ما ابقیتنى».
توضیح - مجلسى (ره) گوید: این دعا با كوتاهى و اختصارش از دعاهاى جامعى است كه حاجتهاى دنیا و آخرت را در بردارد... . سپس یك یك آنها را شمرده و شرح دهد.
12- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ قَالَ حَدَّثَنِی أَبُو جَعْفَرٍ الشَّامِیُّ قَالَ حَدَّثَنِی رَجُلٌ بِالشَّامِ یُقَالُ لَهُ هِلْقَامُ بْنُ أَبِی هِلْقَامٍ قَالَ أَتَیْتُ أَبَا إِبْرَاهِیمَ ع فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ عَلِّمْنِی دُعَاءً جَامِعاً لِلدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ وَ أَوْجِزْ فَقَالَ قُلْ فِی دُبُرِ الْفَجْرِ إِلَى أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ سُبْحَانَ اللَّهِ الْعَظِیمِ وَ بِحَمْدِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ أَسْأَلُهُ مِنْ فَضْلِهِ قَالَ هِلْقَامُ لَقَدْ كُنْتُ مِنْ أَسْوَإِ أَهْلِ بَیْتِی حَالًا فَمَا عَلِمْتُ حَتَّى أَتَانِی مِیرَاثٌ مِنْ قِبَلِ رَجُلٍ مَا ظَنَنْتُ أَنَّ بَیْنِی وَ بَیْنَهُ قَرَابَةً وَ إِنِّی الْیَوْمَ لَمِنْ أَیْسَرِ أَهْلِ بَیْتِی وَ مَا ذَلِكَ إِلَّا بِمَا عَلَّمَنِی مَوْلَایَ الْعَبْدُ الصَّالِحُ ع
اصول كافى جلد 4 صفحه: 330 روایة: 12
12- ابو جعفر شامى گوید: مردى در شام كه نامش هلقام بن أبى هلقام بود براى من حدیث كرد كه خدمت حضرت موسى بن جعفر علیهما السلام رفتم، باو عرضكردم: فدایت شوم یك دعاى جامعى براى دنیا و آخرت بمن بیاموز كه كوتاه باشد، فرمود: پس از نماز صبح تا آفتاب زدن بگو: «سبحان اللّه العظیم و بحمده استغفر اللّه و اسئله من فضله». هلقام گوید: من از همه فامیلم حالم بدتر بود (و در اثر خواندن این دعا) از مردى ندانسته بمن ارثى رسید كه من گمان نداشتم میان من و آنمرد خویشاوندى باشد، و اكنون من از تمام فامیلم زندگانیم بهتر است، و این نیست جز بواسطه آن دعائى كه آقایم حضرت موسى ابن جعفر علیهماالسلام بمن آموخت.
شرح:
مجلسى (ره) در فرمایش حضرت كه فرمود: «پس از نماز صبح تا طلوع آفتاب بگو...» دو احتمال مى دهد: یكى اینكه مقصود این باشد كه این دعا در تمامى این مدت بخوان و تكرار كن، دیگر اینكه مقصود بیان وقت این دعا است كه موقع گفتن آن بعد از نماز صبح است تا آفتاب زدن، سپس گوید: و احتمالى اولى روشن تر است.