فهرست کتاب


اصول کافی جلد چهارم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید هاشم رسولی محلاتی

باب كسیكه بگوید: استغفر اللّه الذى لا اله الا هو الحى القیوم ذوالجلال و الاكرام و أتوب الیه

بَابُ مَنْ قَالَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ ذُو الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ مَنْ قَالَ فِی دُبُرِ صَلَاةِ الْفَرِیضَةِ قَبْلَ أَنْ یَثْنِیَ رِجْلَیْهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ ذُو الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ غَفَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ ذُنُوبَهُ وَ لَوْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 290 روایة: 1
1- حضرت باقر (ع) فرمود: هر كه دنبال نماز واجب پیش از آنكه پاهاى خود را تا كند (و بر خیزد، یا پیش از آنكه از حالت و هیئت تشهد زانوهاى خود را دهد) سه بار بگوید: «استغفر اللّه الذى لا اله الا هو الحى القیوم
ذوالجلال و الاكرام و أتوب الیه» خداى عزوجل گناهش را بیامرزد گرچه (در زیادى) مانند كف دریا باشند.

باب گفتار در بامداد و شامگاه

بَابُ الْقَوْلِ عِنْدَ الْإِصْبَاحِ وَ الْإِمْسَاءِ
(3265) 1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ غَالِبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ ظِلالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَ الْ آصالِ قَالَ هُوَ الدُّعَاءُ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِهَا وَ هِیَ سَاعَةُ إِجَابَةٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 290 روایة: 1
1- حضرت صادق (ع) درباره گفتار خداى تبارك و تعالى: «(و براى خدا سجده كنند آنانكه در آسمانها و زمینند خواه و ناخواه، و سایه هاى آنان در بامداد و شامها» (سوره رعد آیه 15) فرمود: مقصود از آن دعاى پیش از زدن آفتاب و پیش از غروب آن است، و آن ساعت اجابت است.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ إِبْلِیسَ عَلَیْهِ لَعَائِنُ اللَّهِ یَبُثُّ جُنُودَ اللَّیْلِ مِنْ حَیْثُ تَغِیبُ الشَّمْسُ وَ تَطْلُعُ فَأَكْثِرُوا ذِكْرَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی هَاتَیْنِ السَّاعَتَیْنِ وَ تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ شَرِّ إِبْلِیسَ وَ جُنُودِهِ وَ عَوِّذُوا صِغَارَكُمْ فِی تِلْكَ السَّاعَتَیْنِ فَإِنَّهُمَا سَاعَتَا غَفْلَةٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 291 روایة: 2
2- حضرت باقر (ع) فرمود: همانا ابلیس كه لعنت هاى خداوند بر او باد لشكرهاى شبانه خود را از آنجا كه خورشید غروب كند و از آنجا كه بر آید (باطراف) پراكنده كند، پس در این دو ساعت بسیار ذكر خدا گوئید، و از شر ابلیس و لشكریانش بخدا پناه برید، و خردسالان خود را در این دو ساعت به خدا بسپارید زیرا كه این دو ساعت، ساعتهاى غفلت است (كه مردمان در این دو ساعت از یاد خدا بیرون روند).
شرح:
مجلسى (ره) گوید: گویا در كلام محذوفى است و اصل كلام اینطور است: «یبث جنود اللیل و جنود النهار حیث تطلع الشمس» و بقرینه سیاق و روش كلام در آن اهمال شده، و در برخى نسخه ها «جنوده» بدون ذكر شب و روز است و آن ظاهرتر است.
3- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى وَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ رَزِینٍ صَاحِبِ الْأَنْمَاطِ عَنْ أَحَدِهِمَا ع قَالَ مَنْ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّی أُشْهِدُكَ وَ أُشْهِدُ مَلَائِكَتَكَ الْمُقَرَّبِینَ وَ حَمَلَةَ عَرْشِكَ الْمُصْطَفَیْنَ أَنَّكَ أَنْتَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُكَ وَ رَسُولُكَ وَ أَنَّ فُلَانَ بْنَ فُلَانٍ إِمَامِی وَ وَلِیِّی وَ أَنَّ أَبَاهُ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ عَلِیّاً وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ وَ فُلَاناً وَ فُلَاناً حَتَّى یَنْتَهِیَ إِلَیْهِ أَئِمَّتِی وَ أَوْلِیَائِی عَلَى ذَلِكَ أَحْیَا وَ عَلَیْهِ أَمُوتُ وَ عَلَیْهِ أُبْعَثُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ أَبْرَأُ مِنْ فُلَانٍ وَ فُلَانٍ وَ فُلَانٍ فَإِنْ مَاتَ فِی لَیْلَتِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 291 روایة: 3
3- رزین از یكى از دو امام باقر و یا صادق علیهماالسلام حدیث كند كه فرمود: هر كه بگوید: «اللهم انى اشهدك ملائكتك المقربین و حملة عرشك المصطفین انك انت اللّه لا اله انت الرحمن الرحیم و ان محمداً عبدك و رسولك و ان فلان بن فلان (وبجاى آن نام امام زمان و پدر بزرگوارش علیهماالسلام را ببرد) امامى و ولیى و اباء رسول الله صلى اللّه علیه و آله و سلم و علیاً و الحسن و الحسین و فلاناً و فلاناً و امامان بعد از حسین علیه السلام را تا برسد به امام زمان علیه السلام نام ببرد ائمتى و اولیائى على ذلك احیا و علیه اموت و علیه ابعث یوم القیامة و أبرء من فلان و فلان و فلان» پس اگر در همان شب بمیرد وارد بهشت گردد.
توضیح:
«فلان و فلان و فلان» در آخر دعا كنایه از غاصبان خلافتند و در نسخه وافى یك «فلان» دیگر هم هست كه رویهم چهار مرتبه ذكر شده و آن چهارمى چنانچه فیض (ره) و مجلسى (قده) گفته اند: كنایه از معاویه است.
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَجَّالِ وَ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی إِسْحَاقَ الشَّعِیرِیِّ عَنْ یَزِیدَ بْنِ كَلْثَمَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ أَوْ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ تَقُولُ إِذَا أَصْبَحْتَ أَصْبَحْتُ بِاللَّهِ مُؤْمِناً عَلَى دِینِ مُحَمَّدٍ وَ سُنَّتِهِ وَ دِینِ عَلِیٍّ وَ سُنَّتِهِ وَ دِینِ الْأَوْصِیَاءِ وَ سُنَّتِهِمْ آمَنْتُ بِسِرِّهِمْ وَ عَلَانِیَتِهِمْ وَ شَاهِدِهِمْ وَ غَائِبِهِمْ وَ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِمَّا اسْتَعَاذَ مِنْهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ عَلِیٌّ ع وَ الْأَوْصِیَاءُ وَ أَرْغَبُ إِلَى اللَّهِ فِیمَا رَغِبُوا إِلَیْهِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 292 روایة: 4
4- یزید بن كلثمه از حضرت صادق یا حضرت باقر علیهماالسلام حدیث كند كه فرمود: چون بامداد كردى مى گوئى: «اصبحت باللّه مؤمناً على دین محمد و سنته و دین على و سنته و دین الاوصیاء و سنتهم آمنت بسر هم و علانیتهم و شاهد هم و غائبهم و أعوذ باللّه مما استعاذ منه رسول اللّه (ص) و على علیه السلام و الاوصیاء، و ارغب الى اللّه فیما رغبوا الیه و لا حول و لاقوة الا باللّه».
5- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُثْمَانَ الْخَزَّازِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ص كَانَ إِذَا أَصْبَحَ قَالَ أَبْتَدِئُ یَوْمِی هَذَا بَیْنَ یَدَیْ نِسْیَانِی وَ عَجَلَتِی بِسْمِ اللَّهِ وَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَإِذَا فَعَلَ ذَلِكَ الْعَبْدُ أَجْزَأَهُ مِمَّا نَسِیَ فِی یَوْمِهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 292 روایة: 5
5- حضرت صادق (ع) فرمود: همانا على بن الحسین علیهماالسلام چنین بود كه چون بامداد مى كرد مى فرمود: «ابتداء یومى هذا بین یدى نسیانى و عجلتى بسم اللّه و ماشاءاللّه» (یعنى من روز خود را پیش از آنكه خدا را فراموش كنم و از یاد او بچیز دیگرى شتاب كنم بنام او آغاز مى كنم، بنام خدا و آنچه خدا خواهد حضرت فرمود:) و چون بنده چنین كند او را از آنچه در آن روز فراموش كند بس باشد (یعنى تا آخر روز ذكر خدا را فراموش كرد همین ذكر كه اول بامداد خوانده او را كفایت كند زیرا روز خود را بنام خدا آغاز كرده است).
(3270) 6- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ شِهَابٍ وَ سُلَیْمٍ الْفَرَّاءِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ قَالَ هَذَا حِینَ یُمْسِی حُفَّ بِجَنَاحٍ مِنْ أَجْنِحَةِ جَبْرَئِیلَ ع حَتَّى یُصْبِحَ أَسْتَوْدِعُ اللَّهَ الْعَلِیَّ الْأَعْلَى الْجَلِیلَ الْعَظِیمَ نَفْسِی وَ مَنْ یَعْنِینِی أَمْرُهُ أَسْتَوْدِعُ اللَّهَ نَفْسِیَ الْمَرْهُوبَ الْمَخُوفَ الْمُتَضَعْضِعَ لِعَظَمَتِهِ كُلُّ شَیْ ءٍ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 292 روایة: 6
6- و نیز امام صادق علیه السلام فرمود: هر كه این ذكر را هنگامى كه شب میكند (و داخل در شب مى گردد) سه بار بگوید، ببالى از بالهاى جبرئیل علیه السلام پوشیده شود تا بامداد (و از همه آفات تا صبح نگهدارى شود و آن ذكر اینست:) «استودع اللّه العلى الاعلى الجلیل العظیم نفسى و من یعنینى أمره، استودع اللّه نفسى المرهوب المخوف المتضعضع لعظمته كل شى ء».
7- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ الْحَجَّالِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عُقْبَةَ وَ غَالِبِ بْنِ عُثْمَانَ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا أَمْسَیْتَ قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ عِنْدَ إِقْبَالِ لَیْلِكَ وَ إِدْبَارِ نَهَارِكَ وَ حُضُورِ صَلَوَاتِكَ وَ أَصْوَاتِ دُعَائِكَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ ادْعُ بِمَا أَحْبَبْتَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 293 روایة: 7
7- و نیز آن حضرت علیه السلام فرمود: هنگامى كه شب فرا رسید بگو: «اللهم انى اسئلك عند اقبال لیلك و ادبار نهارك و حضور صلواتك و اصوات دعائك ان تصلى على محمد و آل محمد» آنگاه بهر چه خواهى دعا كن (و هر چه از خدا خواهى آنگاه بخواه).
8- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا مِنْ یَوْمٍ یَأْتِی عَلَى ابْنِ آدَمَ إِلَّا قَالَ لَهُ ذَلِكَ الْیَوْمُ یَا ابْنَ آدَمَ أَنَا یَوْمٌ جَدِیدٌ وَ أَنَا عَلَیْكَ شَهِیدٌ فَقُلْ فِیَّ خَیْراً وَ اعْمَلْ فِیَّ خَیْراً أَشْهَدْ لَكَ بِهِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فَإِنَّكَ لَنْ تَرَانِی بَعْدَهَا أَبَداً قَالَ وَ كَانَ عَلِیٌّ ع إِذَا أَمْسَى یَقُولُ مَرْحَباً بِاللَّیْلِ الْجَدِیدِ وَ الْكَاتِبِ الشَّهِیدِ اكْتُبَا عَلَى اسْمِ اللَّهِ ثُمَّ یَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 293 روایة: 8
8- و نیز آن حضرت علیه السلام فرمود: هیچ روزى نباشد كه بر فرزند آدم در آید جز اینكه آن روز بدو گوید: اى پسر آدم من روز نوینى هستم و من بر تو گواهم، پس در من حرف خوب بزن، و كار خیر بكن تا در قیامت برایت گواهى دهم زیرا پس از این هرگز مرا نخواهى دید. فرمود: كه على علیه السلام چنین بود كه شب مى كرد مى فرمود: مرحبا باین شب تازه و نویسنده گواه، بنویسید براى من بنام خدا، سپس نام خداى عزوجل را یاد مى فرمود (و بر زبان جارى مى كرد).
9- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ صَالِحِ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُكَیْرٍ عَنْ شِهَابِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِذَا تَغَیَّرَتِ الشَّمْسُ فَاذْكُرِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِنْ كُنْتَ مَعَ قَوْمٍ یَشْغَلُونَكَ فَقُمْ وَ ادْعُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 293 روایة: 9
9- شهاب بن عبدربه گوید: شنیدم از حضرت صادق (ع) علیه السلام كه مى فرمود: هنگامیكه خورشید گشت (و غروب آفتاب نزدیك شد) پس ذكر خداى عزوجل كن و اگر با مردمى هستی كه تو را از ذكر خدا باز دارند پس از نزد آنان برخیز و دعا كن.
10- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ شَرِیفِ بْنِ سَابِقٍ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ أَبِی قُرَّةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ ثَلَاثٌ تَنَاسَخَهَا الْأَنْبِیَاءُ مِنْ آدَمَ ع حَتَّى وَصَلْنَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص كَانَ إِذَا أَصْبَحَ یَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ إِیمَاناً تُبَاشِرُ بِهِ قَلْبِی وَ یَقِیناً حَتَّى أَعْلَمَ أَنَّهُ لَا یُصِیبُنِی إِلَّا مَا كَتَبْتَ لِی وَ رَضِّنِی بِمَا قَسَمْتَ لِی
وَ رَوَاهُ بَعْضُ أَصْحَابِنَا وَ زَادَ فِیهِ حَتَّى لَا أُحِبَّ تَعْجِیلَ مَا أَخَّرْتَ وَ لَا تَأْخِیرَ مَا عَجَّلْتَ یَا حَیُّ یَا قَیُّومُ بِرَحْمَتِكَ أَسْتَغِیثُ أَصْلِحْ لِی شَأْنِی كُلَّهُ وَ لَا تَكِلْنِی إِلَى نَفْسِی طَرْفَةَ عَیْنٍ أَبَداً وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 294 روایة: 10
10- و نیز آن حضرت علیه السلام فرمود: سه چیز را پیمبران از همدیگر ارث بردند (یا از همدیگر نسخه گرفتند) از آدم علیه السلام (گرفته) تا رسیدند به رسول خدا (ص) كه همیشه بامداد كه مى كرد مى گفت: «اللهم انى اسئلك ایماناً تباشر به قلبى و یقیناً حتى أعلم انه لا یصیبنى الا ما كتبت لى و رضنى بما قسمت لى».
و این روایت را برخى از اصحاب ما روایت كرده و این جملات را هم به آن افزوده است: «حتى لا احب تعجیل ما اخرت و لا تأخیر ما عجلت یا حى یا قیوم برحمتك استغیث اصلح لى شأنى كله و لا تكلفى الى نفسى طرفة عین ابداً و صلى اللّه على محمد و آله».
(3275) 11- وَ رُوِیَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَصْبَحْنَا وَ الْمُلْكُ لَهُ وَ أَصْبَحْتُ عَبْدَكَ وَ ابْنَ عَبْدِكَ وَ ابْنَ أَمَتِكَ فِی قَبْضَتِكَ اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی مِنْ فَضْلِكَ رِزْقاً مِنْ حَیْثُ أَحْتَسِبُ وَ مِنْ حَیْثُ لَا أَحْتَسِبُ وَ احْفَظْنِی مِنْ حَیْثُ أَحْتَفِظُ وَ مِنْ حَیْثُ لَا أَحْتَفِظُ اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی مِنْ فَضْلِكَ وَ لَا تَجْعَلْ لِی حَاجَةً إِلَى أَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ اللَّهُمَّ أَلْبِسْنِی الْعَافِیَةَ وَ ارْزُقْنِی عَلَیْهَا الشُّكْرَ یَا وَاحِدُ یَا أَحَدُ یَا صَمَدُ یَا اللَّهُ الَّذِی لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ یَا مَالِكَ الْمُلْكِ وَ رَبَّ الْأَرْبَابِ وَ سَیِّدَ السَّادَاتِ وَ یَا اللَّهُ یَا لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ اشْفِنِی بِشِفَائِكَ مِنْ كُلِّ دَاءٍ وَ سُقْمٍ فَإِنِّی عَبْدُكَ وَ ابْنُ عَبْدِكَ أَتَقَلَّبُ فِی قَبْضَتِكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 294 روایة: 11
11- و از حضرت صادق علیه السلام حدیث شده است (كه در زمره دعاهاى بامداد ذكر فرموده اند) «الحمد للّه الذى اصبحنا و الملك له، و اصبحت عبدك و ابن عبدك و ابن امتك فى قبضتك اللهم ارزقنى من فضلك رزقاً من حیث أحتسب و من حیث لا احتسب و أحفظنى من حیث أحتفظ و من حیث لا أحتفظ اللهم ارزقنى من فضلك و لا تجعل لى حاجة الى احد من خلقك اللهم البسنى العافیة و ارزقنى علیها الشكر یا واحد یا احد یا صمد یا اللّه الذى لم یلد و لم یولد و لم یكن له كفواً أحد، یا اللّه یا رحمن یا رحیم یا مالك الملك و رب الارباب و سید السادات و یا اللّه (یا) لا اله الا انت اشفنى بشفائك من كل داء و سقم فانى عبدك و ابن عبدك اتقلب فى قبضتك».
12- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ رَفَعَهُ إِلَى أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع أَنَّهُ كَانَ یَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّی وَ هَذَا النَّهَارَ خَلْقَانِ مِنْ خَلْقِكَ اللَّهُمَّ لَا تَبْتَلِنِی بِهِ وَ لَا تَبْتَلِهِ بِی اللَّهُمَّ وَ لَا تُرِهِ مِنِّی جُرْأَةً عَلَى مَعَاصِیكَ وَ لَا رُكُوباً لِمَحَارِمِكَ اللَّهُمَّ اصْرِفْ عَنِّیَ الْأَزْلَ وَ اللَّأْوَاءَ وَ الْبَلْوَى وَ سُوءَ الْقَضَاءِ وَ شَمَاتَةَ الْأَعْدَاءِ وَ مَنْظَرَ السَّوْءِ فِی نَفْسِی وَ مَالِی قَالَ وَ مَا مِنْ عَبْدٍ یَقُولُ حِینَ یُمْسِی وَ یُصْبِحُ رَضِیتُ بِاللَّهِ رَبّاً وَ بِالْإِسْلَامِ دِیناً وَ بِمُحَمَّدٍ ص نَبِیّاً وَ بِالْقُرْآنِ بَلَاغاً وَ بِعَلِیٍّ إِمَاماً ثَلَاثاً إِلَّا كَانَ حَقّاً عَلَى اللَّهِ الْعَزِیزِ الْجَبَّارِ أَنْ یُرْضِیَهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ قَالَ وَ كَانَ یَقُولُ ع إِذَا أَمْسَى أَصْبَحْنَا لِلَّهِ شَاكِرِینَ وَ أَمْسَیْنَا لِلَّهِ حَامِدِینَ فَلَكَ الْحَمْدُ كَمَا أَمْسَیْنَا لَكَ مُسْلِمِینَ سَالِمِینَ قَالَ وَ إِذَا أَصْبَحَ قَالَ أَمْسَیْنَا لِلَّهِ شَاكِرِینَ وَ أَصْبَحْنَا لِلَّهِ حَامِدِینَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ كَمَا أَصْبَحْنَا لَكَ مُسْلِمِینَ سَالِمِینَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 295 روایة: 12
12- محمد بن على در حدیثى مرفوع از امیرالمؤمنین علیه السلام حدیث كند كه شیوه آن حضرت چنین بود كه (هنگام بامداد) مى گفته: «اللهم انى و هذا النهار خلقان من خلقك، اللهم لا تبتلنى به ولا تبتله بى، اللهم و لاتره منى جرأة على معاصیك و لا ركوباً لمحارمك، اللهم اصرف عنى الازل و اللاواء و البلوى و سوء القضاء و شماتة الاعداء و منظر السوء فى نفسى و مالى».
و فرمود: و بنده اى نباشد كه چون شب كند و یا بامداد كند و سه بار بگوید: «رضیت باللّه رباً و بالاسلام دیناً و به محمد (ص) نبیاً و بالقرآن بلاغاً و به على اماماً» جز اینكه بر خداى عزیز جبار ثابت است كه روز قیامت او را خشنود سازد.
و گوید: كه امیرالمؤمنین علیه السلام چون شب مى كرد مى فرمود: «اصبحنا للّه شاكرین و امسینا للّه حامدین فلك الحمد كما امسینا لك مسلمین سالمین».
گوید: و چون بامداد كرد فرمود: «امسینا للّه شاكرین و أصبحنا للّه حامدین و الحمد للّه كما اصبحنا لك مسلمین سالمین».
13- عَنْهُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَبِی ع یَقُولُ إِذَا أَصْبَحَ بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ إِلَى اللَّهِ وَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ عَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ ص اللَّهُمَّ إِلَیْكَ أَسْلَمْتُ نَفْسِی وَ إِلَیْكَ فَوَّضْتُ أَمْرِی وَ عَلَیْكَ تَوَكَّلْتُ یَا رَبَّ الْعَالَمِینَ اللَّهُمَّ احْفَظْنِی بِحِفْظِ الْإِیمَانِ مِنْ بَیْنِ یَدَیَّ وَ مِنْ خَلْفِی وَ عَنْ یَمِینِی وَ عَنْ شِمَالِی وَ مِنْ فَوْقِی وَ مِنْ تَحْتِی وَ مِنْ قِبَلِی لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ نَسْأَلُكَ الْعَفْوَ وَ الْعَافِیَةَ مِنْ كُلِّ سُوءٍ وَ شَرٍّ فِی الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَ مِنْ ضَغْطَةِ الْقَبْرِ وَ مِنْ ضِیقِ الْقَبْرِ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ سَطَوَاتِ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ اللَّهُمَّ رَبَّ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَ رَبَّ الْبَلَدِ الْحَرَامِ وَ رَبَّ الْحِلِّ وَ الْحَرَامِ أَبْلِغْ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ عَنِّی السَّلَامَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِدِرْعِكَ الْحَصِینَةِ وَ أَعُوذُ بِجَمْعِكَ أَنْ تُمِیتَنِی غَرَقاً أَوْ حَرَقاً أَوْ شَرَقاً أَوْ قَوَداً أَوْ صَبْراً أَوْ مَسَمّاً أَوْ تَرَدِّیاً فِی بِئْرٍ أَوْ أَكِیلَ السَّبُعِ أَوْ مَوْتَ الْفَجْأَةِ أَوْ بِشَیْ ءٍ مِنْ مِیتَاتِ السَّوْءِ وَ لَكِنْ أَمِتْنِی عَلَى فِرَاشِی فِی طَاعَتِكَ وَ طَاعَةِ رَسُولِكَ ص مُصِیباً لِلْحَقِّ غَیْرَ مُخْطِئٍ أَوْ فِی الصَّفِّ الَّذِی نَعَتَّهُمْ فِی كِتَابِكَ كَأَنَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصُوصٌ أُعِیذُ نَفْسِی وَ وُلْدِی وَ مَا رَزَقَنِی رَبِّی بِقُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ حَتَّى یَخْتِمَ السُّورَةَ وَ أُعِیذُ نَفْسِی وَ وُلْدِی وَ مَا رَزَقَنِی رَبِّی بِقُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ حَتَّى یَخْتِمَ السُّورَةَ وَ یَقُولُ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَدَدَ مَا خَلَقَ اللَّهُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ مِثْلَ مَا خَلَقَ اللَّهُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ مِلْ ءَ مَا خَلَقَ اللَّهُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ مِدَادَ كَلِمَاتِهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ زِنَةَ عَرْشِهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رِضَا نَفْسِهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْحَلِیمُ الْكَرِیمُ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ سُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِینَ وَ مَا بَیْنَهُمَا وَ رَبِّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنْ دَرَكِ الشَّقَاءِ وَ مِنْ شَمَاتَةِ الْأَعْدَاءِ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْفَقْرِ وَ الْوَقْرِ وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ سُوءِ الْمَنْظَرِ فِی الْأَهْلِ وَ الْمَالِ وَ الْوَلَدِ وَ یُصَلِّی عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ عَشْرَ مَرَّاتٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 295 روایة: 13
13- حضرت صادق (ع) فرمود: پدرم چون بامداد مى كرد مى خواند (دعائیرا كه ترجمه اش چنین است:) «بسم اللّه و باللّه و فى سبیل اللّه و على ملة رسول الله، بار خدایا خودم را بتو سپردم و كارم را بتو واگذاردم و بتو توكل كردم اى پروردگار جهانیان، بار خدایا در پناه ایمان مرا از پیش رو و از پشت سر و از راست و چپ و از بالاى سر و از پائین پایم نگهدار، معبودى جز تو نیست، و نه جنبش و توانی جز تو نیست از تو گذشت و عافیت از هر بدى و شرى در دنیا و آخرت خواهم، بار خدایا من از عذاب قبر و فشار و تنگی آن بتو پناه برم و از بلاهائی که در شب و روز فرود آید بتو پناهنده شوم، بار خدایا اى پروردگار مشعرالحرام، و اى پروردگار شهر حرام (یعنى مكه) و اى خداى حل حرم، محمد و خاندانش را از من سلام برسان، بار خدایا به زره نگهدارنده تو (كنایه از حفظ و حراست و یا جامه تقوى است) و بجامعیت تو (همه صفات كمالیه را) پناه برم از اینكه مرا بوسیله غرق شدن، یا سوختن یا بقصاص یا دست بسته در دست دشمن یا بزهر خوردن، یا افتادن در چاه، یا طعمه شدن درندگان، یا مرگ ناگهانى یا بهر یك از مردنهاى بد مرا بمیرانى، ولى مرا در بستر خود در فرمانبردارى از خودت و رسولت (ص) در حالیكه در راه ثواب باشم و بخطا نرفته باشم بمیران، یا در صف مجاهدان كه در كتاب خود آنان را توصیف كرده اى كه «گوئیا ایشانند ساختمانى ریخته شده» (سوره صف آیه 4) پناه دهم خودم و فرزندانم و آنچه پروردگارم بمن روزى كرده به قل اعوذ برب فلق تا آخر سوره مى خواند و دنبالش مى فرمود: سپاس از آن خداست بشماره آنچه آفریده، و سپاس از آن خدا است بمانند آنچه آفریده، و سپاس از ان خدا است بكشش كلماتش، و سپاس از آن خدا است بوزن عرش او، و سپاس از آن خدا است تا خودش خشنود گردد و لا اله الا اللّه الحكیم الكریم، و لا اله الا اللّه العلى العظیم، اللهم انى اعوذ بك من درك الشقاء و من شماتة الاعداء و اعوذ بك من الفقر و الوقر، و اعوذ بك من سوء المنظر فى الاهل و المال و الولد» و ده بار نیز بر محمد و آل محمد صلوات مى فرستاد.
14- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مَالِكَ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ مَا مِنْ عَبْدٍ یَقُولُ إِذَا أَصْبَحَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِیراً وَ سُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَ أَصِیلًا وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ كَثِیراً لَا شَرِیكَ لَهُ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ إِلَّا ابْتَدَرَهُنَّ مَلَكٌ وَ جَعَلَهُنَّ فِی جَوْفِ جَنَاحِهِ وَ صَعِدَ بِهِنَّ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْیَا فَتَقُولُ الْمَلَائِكَةُ مَا مَعَكَ فَیَقُولُ مَعِی كَلِمَاتٌ قَالَهُنَّ رَجُلٌ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ هِیَ كَذَا وَ كَذَا فَیَقُولُونَ رَحِمَ اللَّهُ مَنْ قَالَ هَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَ غَفَرَ لَهُ قَالَ وَ كُلَّمَا مَرَّ بِسَمَاءٍ قَالَ لِأَهْلِهَا مِثْلَ ذَلِكَ فَیَقُولُونَ رَحِمَ اللَّهُ مَنْ قَالَ هَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَ غَفَرَ لَهُ حَتَّى یَنْتَهِیَ بِهِنَّ إِلَى حَمَلَةِ الْعَرْشِ فَیَقُولُ لَهُمْ إِنَّ مَعِی كَلِمَاتٍ تَكَلَّمَ بِهِنَّ رَجُلٌ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ هِیَ كَذَا وَ كَذَا فَیَقُولُونَ رَحِمَ اللَّهُ هَذَا الْعَبْدَ وَ غَفَرَ لَهُ انْطَلِقْ بِهِنَّ إِلَى حَفَظَةِ كُنُوزِ مَقَالَةِ الْمُؤْمِنِینَ فَإِنَّ هَؤُلَاءِ كَلِمَاتُ الْكُنُوزِ حَتَّى تَكْتُبَهُنَّ فِی دِیوَانِ الْكُنُوزِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 297 روایة: 14
14- حضرت باقر (ع) فرمود: هیچ بنده اى نیست كه چون بامداد كند پیش از آفتاب زدن بگوید: «اللّه اكبر اللّه اكبر كبیراً و سبحان اللّه بكرة و اصیلا و الحمدللّه رب العالمین كثیراً، لا شریك له و صلى اللّه على محمد و آله» جز اینكه فرشته اى آنها را دریابد و در درون بال خود نهد و بآسمان دنیا بالا برد، پس فرشتگان بدو گویند: چه چیز همراه تو است؟ گوید: با من کلماتی است که یکی از مومنین گفته و آنها چنین و چنانند پس فرشتگان گویند: خدا رحمت كند آنكس كه این كلمات را گفته و او را بیامرزد، و بهر آسمانى كه بالا رود باهل آن آسمان مانند همان حرف را بزند، و آنها نیز گویند: خدا رحمت كند كسى را كه این كلمات را گفته و او را بیامرزد تا بحاملین عرش رسد پس بدانها گوید: با من كلماتى است كه یكى از مؤمنین بدان تكلم كرده و آنها چنین و چنانند، پس آنها گویند: خدا رحمت كند این بنده را و او را بیامرزد، آنها را ببر نزد نگهبانان گنجهاى گفتار مؤمنان، زیرا اینها گنجینه هاى كلماتند تا آنها را در دفتر گنجنها بنویسند.
15- حُمَیْدُ بْنُ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَمَاعَةَ عَنْ غَیْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عِیسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا أَصْبَحْتَ فَقُلْ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقْتَ وَ ذَرَأْتَ وَ بَرَأْتَ فِی بِلَادِكَ وَ عِبَادِكَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِجَلَالِكَ وَ جَمَالِكَ وَ حِلْمِكَ وَ كَرَمِكَ كَذَا وَ كَذَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 297 روایة: 15
15- حضرت صادق (ع) فرمود: چون صبح كردى بگو: «اللهم انى اعوذ بك من شر ما خلقت و ما ذرأت و برأت فى بلادك و عبادك، اللهم انى اسئلك بجلالك و جمالك و حلمك و كرمك كذا و كذا» (و بجاى كذا و كذا حاجات خود را بگوید).
(3280) 16- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَیْمُونٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّ عَلِیّاً ص كَانَ یَقُولُ إِذَا أَصْبَحَ سُبْحَانَ اللَّهِ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ ثَلَاثاً اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ وَ مِنْ تَحْوِیلِ عَافِیَتِكَ وَ مِنْ فَجْأَةِ نَقِمَتِكَ وَ مِنْ دَرَكِ الشَّقَاءِ وَ مِنْ شَرِّ مَا سَبَقَ فِی اللَّیْلِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِعِزَّةِ مُلْكِكَ وَ شِدَّةِ قُوَّتِكَ وَ بِعَظِیمِ سُلْطَانِكَ وَ بِقُدْرَتِكَ عَلَى خَلْقِكَ ثُمَّ سَلْ حَاجَتَكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 298 روایة: 16
16- حضرت صادق (ع) فرمود: على علیه السلام چنین بود كه هرگاه صبح مى كرد سه بار مى فرمود: «سبحان اللّه الملك القدوس» (سپس مى فرمود:) «اللهم انى اعوذ بك من زوال نعمتك و من تحویل عافیتك و من فجأة نقمتك، و من درك الشقاء و من شر ما سبق فى الیل، اللهم انى اسئلك بعزة ملكك، و شدة قوتك و بعظیم سلطانك و بقدرتك فى خلقك» (پس فرمود: اگر حاجتى داشتى اینرا بگو) سپس حاجت خود را بخواه.
17- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ كَامِلٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِی نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِیفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ عِنْدَ الْمَسَاءِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ لَهُ الْمَلِكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ یُمِیتُ وَ یُحْیِی وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ قَالَ قُلْتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ قَالَ إِنَّ بِیَدِهِ الْخَیْرَ وَ لَكِنْ قُلْ كَمَا أَقُولُ لَكَ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِیعِ الْعَلِیمِ حِینَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ وَ حِینَ تَغْرُبُ عَشْرَ مَرَّاتٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 298 روایة: 17
17- علاء بن كامل گوید: شنیدم از حضرت صادق (ع) كه مى فرمود: (در تفسیر این آیه شریفه) «و یاد كن پروردگار خویش را در درون خود بزارى و ترس با صداى آهسته» (سوره اعراف آیه 205) (مقصود) هنگام شب است (كه بگوئى:) «لا اله الا اللّه وحده لا شریك له، له الملك و له الحمد یحیى و یمیت و یمیت و یحیى و هو كل على شى ء قدیر» (علاء بن كامل) گوید: گفتم (جمله) «بیده الخیر» (در این ذكر نبود چطور است من در آن بیفزایم؟) فرمود: درست است كه خیر بدست خدا است، ولى چنان كه گفتم بگو (و كم و زیاد در آن نكن) و آن را ده بار بگو، و نیز هنگام آفتاب زدن و هنگام غروب آن ده بار بگو: «اعوذ باللّه السمیع العلیم».
18- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ یَقُولُ بَعْدَ الصُّبْحِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الصَّبَاحِ الْحَمْدُ لِلَّهِ فَالِقِ الْإِصْبَاحِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ اللَّهُمَّ افْتَحْ لِی بَابَ الْأَمْرِ الَّذِی فِیهِ الْیُسْرُ وَ الْعَافِیَةُ اللَّهُمَّ هَیِّئْ لِی سَبِیلَهُ وَ بَصِّرْنِی مَخْرَجَهُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ قَضَیْتَ لِأَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ عَلَیَّ مَقْدُرَةً بِالشَّرِّ فَخُذْهُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ وَ مِنْ تَحْتِ قَدَمَیْهِ وَ مِنْ فَوْقِ رَأْسِهِ وَ اكْفِنِیهِ بِمَا شِئْتَ وَ مِنْ حَیْثُ شِئْتَ وَ كَیْفَ شِئْتَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 299 روایة: 18
18- حضرت صادق (ع) فرمود: پس از بامداد مى گویى: «الحمدلله رب الصباح الحمدلله خالق الاصباح» سه بار (و پس از آن مى گویى): «اللهم افتح لى باب الامر الذى فیه الیسر و العافیة اللهم هیى ء له سبیله و بصرنى مخرجه اللهم ان كنت قضیت لاحد من خلقك على مقدرة بالشر فخذه من بین یدیه و من خلفه و عن یمینه و عن شماله و من تحت قدیمه و من فوق رأس و اكفنیه بما شئت و من حیث شئت و كیف شئت».
19- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ أَبِی إِسْمَاعِیلَ السَّرَّاجِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ مَنْ قَالَ إِذَا أَصْبَحَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَصْبَحْتُ فِی ذِمَّتِكَ وَ جِوَارِكَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَوْدِعُكَ دِینِی وَ نَفْسِی وَ دُنْیَایَ وَ آخِرَتِی وَ أَهْلِی وَ مَالِی وَ أَعُوذُ بِكَ یَا عَظِیمُ مِنْ شَرِّ خَلْقِكَ جَمِیعاً وَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا یُبْلِسُ بِهِ إِبْلِیسُ وَ جُنُودُهُ إِذَا قَالَ هَذَا الْكَلَامَ لَمْ یَضُرَّهُ یَوْمَهُ ذَلِكَ شَیْ ءٌ وَ إِذَا أَمْسَى فَقَالَهُ لَمْ یَضُرَّهُ تِلْكَ اللَّیْلَةَ شَیْ ءٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى
اصول كافى جلد 4 صفحه: 299 روایة: 19
19- و نیز آنحضرت علیه السلام فرمود: هر كه چون صبح كند بگوید: «اللهم انى اصبحت فى ذمتك و جوارك، اللهم انى استودعك دینى و نفسى و دنیاى و آخرتى و اهلى و مالى و اعوذ بك یا عظیم من شر خلقك جمیعاً و اعوذ بك من شر ما یلبس به ابلیس و جنوده» فرمود: چون این كلام را بگوید چیزى در آنروز بوى زیان نرساند، و چون شب كند و آنرا بگوید در آنشب چیزى باو زیان نرساند ان شاءاللّه تعالى.
20- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا صَلَّیْتَ الْمَغْرِبَ وَ الْغَدَاةَ فَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ سَبْعَ مَرَّاتٍ فَإِنَّهُ مَنْ قَالَهَا لَمْ یُصِبْهُ جُذَامٌ وَ لَا بَرَصٌ وَ لَا جُنُونٌ وَ لَا سَبْعُونَ نَوْعاً مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ قَالَ وَ تَقُولُ إِذَا أَصْبَحْتَ وَ أَمْسَیْتَ الْحَمْدُ لِرَبِّ الصَّبَاحِ الْحَمْدُ لِفَالِقِ الْإِصْبَاحِ مَرَّتَیْنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَذْهَبَ اللَّیْلَ بِقُدْرَتِهِ وَ جَاءَ بِالنَّهَارِ بِرَحْمَتِهِ وَ نَحْنُ فِی عَافِیَةٍ وَ یَقْرَأُ آیَةَ الْكُرْسِیِّ وَ آخِرَ الْحَشْرِ وَ عَشْرَ آیَاتٍ مِنَ الصَّافَّاتِ وَ سُبْحَانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا یَصِفُونَ وَ سَلَامٌ عَلَى الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ فَسُبْحَانَ اللَّهِ حِینَ تُمْسُونَ وَ حِینَ تُصْبِحُونَ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ عَشِیّاً وَ حِینَ تُظْهِرُونَ یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ یُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ وَ یُحْیِی الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَ كَذَلِكَ تُخْرَجُونَ سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلَائِكَةِ وَ الرُّوحِ سَبَقَتْ رَحْمَتُكَ غَضَبَكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّی عَمِلْتُ سُوءاً وَ ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی وَ ارْحَمْنِی وَ تُبْ عَلَیَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 299 روایة: 20
20- حضرت صادق (ع) فرمود: چون نماز مغرب و عصر را خواندى پس هفت بار بگو:
«بسم اللّه الرحمن الرحیم لا حول و لا قوة الا باللّه العلى العظیم» زیرا هر كه آنرا بگوید خوره و پیسى و دیوانگى باو نرسد، و هفتاد نوع از بلا (باو نرسد).
فرمود: و چون صبح و شام كردى مى گویى: «الحمد لرب الصباح، الحمد لفالق الاصباح» دو مرتبه (سپس مى گویى:) «الحمدلله الذى اذهب اللیل بقدرته و جاء بالنهار برحمته و نحن فى عافیة» و مى خوانى آیة الكرسى و آخر سوره حشر و ده آیه از سوره صافات با (این آیات) «سبحان ربك رب العزة عما یصفون، و سلام على المرسلین و الحمدلله رب العالمین» با (این آیات و دعا) «فسبحان اللّه حین تمسون و حین تصبحون، و له الحمد فى السماوات و الارض و عشیاً و حین تظهرون، یخرج الحى من المیت و یخرج المیت من الحى و یحیى الارض بعد موتها و كذلك تخرجون، سبوح قدوس رب الملائكة و الروح، سبقت رحمتك غضبك، لا اله الا انت سبحانك انى عملت سوءاً و ظلمت نفسى فاغفرلى و ارحمنى و تب على انك انت التواب الرحیم».
توضیح - ظاهر اینست كه این دعا مخصوص به بامداد است چنانچه از مضامین آن بر آید و دعاى شام جز این باشد، مجلسى (ره) گوید: ظاهر آنست كه جمله «و أمسیت» (و چون شام كردى) را برخى از نسخه نویسان و یا برخى از راویان افزوده باشند چنانچه شیخ (ره) و دیگران مانند این دعا را در دعاهاى صبح بتنهایى ذكر كرده اند سپس گوید: شیخ در مفتاح گفته است: مقصود از آیة الكرسى (كه در حدیث فرمود و مى خوانى آیة الكرسى) تا «هم فیها خالدون» است، و آخر سوره حشر: از آیه: «و لو انزلنا هذا القرآن» است تا آخر سوره، و برخى گفته اند: از آیه «هو اللّه الخالق» یا از «هو اللّه الذى لا اله الا هو» یا از «لا یستوى اصحاب النار» است، و گفته اند: مقصود از ده آیه سوره صافات از اول آن است تا آیه «شهاب ثاقب» و برخى گفته اند: «بسم الله» را هم بخواند كه با آن یازده آیه مى شود.
اصول كافى جلد 4 صفحه: 300 روایة: 21
(3285) 21- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَحْمَدُكَ وَ أَسْتَعِینُكَ وَ أَنْتَ رَبِّی وَ أَنَا عَبْدُكَ أَصْبَحْتُ عَلَى عَهْدِكَ وَ وَعْدِكَ وَ أُومِنُ بِوَعْدِكَ وَ أُوفِی بِعَهْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنْ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ أَصْبَحْتُ عَلَى فِطْرَةِ الْإِسْلَامِ وَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ وَ مِلَّةِ إِبْرَاهِیمَ وَ دِینِ مُحَمَّدٍ عَلَى ذَلِكَ أَحْیَا وَ أَمُوتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ اللَّهُمَّ أَحْیِنِی مَا أَحْیَیْتَنِی بِهِ وَ أَمِتْنِی إِذَا أَمَتَّنِی عَلَى ذَلِكَ وَ ابْعَثْنِی إِذَا بَعَثْتَنِی عَلَى ذَلِكَ أَبْتَغِی بِذَلِكَ رِضْوَانَكَ وَ اتِّبَاعَ سَبِیلِكَ إِلَیْكَ أَلْجَأْتُ ظَهْرِی وَ إِلَیْكَ فَوَّضْتُ أَمْرِی آلُ مُحَمَّدٍ أَئِمَّتِی لَیْسَ لِی أَئِمَّةٌ غَیْرُهُمْ بِهِمْ أَئْتَمُّ وَ إِیَّاهُمْ أَتَوَلَّى وَ بِهِمْ أَقْتَدِی اللَّهُمَّ اجْعَلْهُمْ أَوْلِیَائِی فِی الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ وَ اجْعَلْنِی أُوَالِی أَوْلِیَاءَهُمْ وَ أُعَادِی أَعْدَاءَهُمْ فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ وَ أَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ وَ آبَائِی مَعَهُمْ
21- از حضرت صادق (ع) (حدیث شده كه این دعا را مى خواند كه ترجمه اش چنین است): بار خدایا از آن تو است سپاس، تو را سپاس گویم و از تو یارى خواهم و تو پروردگار منى و من بنده توام، بامداد كردم بعهد و وعده تو و ایمان بوعده ات دارم و تا آنجا كه بتوانم بعهدت وفا كنم، و لا حول و لا قوة الا باللّه وحده لا شریك له، و گواهى دهم كه محمد بنده و رسول او است، بامداد كردم بر فطرت اسلام و كلمه اخلاص و بر ملت ابراهیم و دین محمد، و انشاء اللّه بهمین عقیده زنده باشم و بمیرم، بار خدایا تا هر چه مرا زنده دارى بدان زنده بدار، و چون مرا بمیرانى بهمین بمیران، و آنگاه كه مرا برانگیزى بهمین برانگیزانم، و من بدان وسیله خشنودى تو و پیروى تو را مى جویم، تو را پشتیبان خود ساخته و كارم را بتو واگذاردم، آل محمد پیشوایان منند و پیشوایانى جز آنها ندارم، بآنها اقتداء كنم و آنان را دوست و سرپرست خود دانم، و از ایشان پیروى كنم، بار خدایا آنانرا اولیاء (دوستان و سرپرستان) من در دنیا و آخرت قرار ده، و مرا چنان كن كه دوستانشان را دوست، و دشمنانشان را دشمن گیرم در دنیا و آخرت و مرا با پدرانم بصالحین ملحق ساز.
توضیح - این دعا چنانچه از جملات آن معلوم است از دعاهاى صبح است و مرحوم فیض (ره) نیز آنرا در وافى در دعاهاى صبح ذكر كرده است.
22- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قُلْتُ لَهُ عَلِّمْنِی شَیْئاً أَقُولُهُ إِذَا أَصْبَحْتُ وَ إِذَا أَمْسَیْتُ فَقَالَ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی یَفْعَلُ مَا یَشَاءُ وَ لَا یَفْعَلُ مَا یَشَاءُ غَیْرُهُ الْحَمْدُ لِلَّهِ كَمَا یُحِبُّ اللَّهُ أَنْ یُحْمَدَ الْحَمْدُ لِلَّهِ كَمَا هُوَ أَهْلُهُ اللَّهُمَّ أَدْخِلْنِی فِی كُلِّ خَیْرٍ أَدْخَلْتَ فِیهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ أَخْرِجْنِی مِنْ كُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 301 روایة: 22
22- صفوان از شخصى نقل مى كند كه او گوید بامام صادق علیه السلام عرضكردم: بمن دعائى بیاموز كه هر گاه صبح كردم و هر گاه شام نمودم آنرا بگویم، گوید: فرمود: بگو:
«الحمدلله الذى یفعل ما یشاء و لا یفعل ما یشاء غیره، الحمدلله كما یحب اللّه ان یحمد، الحمدلله كما هو اهله، اللهم ادخلنى فى كل خیر ادخلت فیه محمداً و آل محمد، و اخرجنى من كل سوء اخرجت منه محمداً و آل محمد و صلى اللّه على محمد و آل محمد».
23- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَمَّادٍ الْكُوفِیِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُصْعَبٍ عَنْ فُرَاتِ بْنِ الْأَحْنَفِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَهْمَا تَرَكْتَ مِنْ شَیْ ءٍ فَلَا تَتْرُكْ أَنْ تَقُولَ فِی كُلِّ صَبَاحٍ وَ مَسَاءٍ اللَّهُمَّ إِنِّی أَصْبَحْتُ أَسْتَغْفِرُكَ فِی هَذَا الصَّبَاحِ وَ فِی هَذَا الْیَوْمِ لِأَهْلِ رَحْمَتِكَ وَ أَبْرَأُ إِلَیْكَ مِنْ أَهْلِ لَعْنَتِكَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَصْبَحْتُ أَبْرَأُ إِلَیْكَ فِی هَذَا الْیَوْمِ وَ فِی هَذَا الصَّبَاحِ مِمَّنْ نَحْنُ بَیْنَ ظَهْرَانَیْهِمْ مِنَ الْمُشْرِكِینَ وَ مِمَّا كَانُوا یَعْبُدُونَ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمَ سَوْءٍ فَاسِقِینَ اللَّهُمَّ اجْعَلْ مَا أَنْزَلْتَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ فِی هَذَا الصَّبَاحِ وَ فِی هَذَا الْیَوْمِ بَرَكَةً عَلَى أَوْلِیَائِكَ وَ عِقَاباً عَلَى أَعْدَائِكَ اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالَاكَ وَ عَادِ مَنْ عَادَاكَ اللَّهُمَّ اخْتِمْ لِی بِالْأَمْنِ وَ الْإِیمَانِ كُلَّمَا طَلَعَتْ شَمْسٌ أَوْ غَرَبَتْ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی وَ لِوَالِدَیَّ وَ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّیَانِی صَغِیراً اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِینَ وَ الْمُسْلِمَاتِ الْأَحْیَاءِ مِنْهُمْ وَ الْأَمْوَاتِ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ مُنْقَلَبَهُمْ وَ مَثْوَاهُمْ اللَّهُمَّ احْفَظْ إِمَامَ الْمُسْلِمِینَ بِحِفْظِ الْإِیمَانِ وَ انْصُرْهُ نَصْراً عَزِیزاً وَ افْتَحْ لَهُ فَتْحاً یَسِیراً وَ اجْعَلْ لَهُ وَ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَاناً نَصِیراً اللَّهُمَّ الْعَنْ فُلَاناً وَ فُلَاناً وَ الْفِرَقَ الْمُخْتَلِفَةَ عَلَى رَسُولِكَ وَ وُلَاةِ الْأَمْرِ بَعْدَ رَسُولِكَ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ وَ شِیعَتِهِمْ وَ أَسْأَلُكَ الزِّیَادَةَ مِنْ فَضْلِكَ وَ الْإِقْرَارَ بِمَا جَاءَ مِنْ عِنْدِكَ وَ التَّسْلِیمَ لِأَمْرِكَ وَ الْمُحَافَظَةَ عَلَى مَا أَمَرْتَ بِهِ لَا أَبْتَغِی بِهِ بَدَلًا وَ لَا أَشْتَرِی بِهِ ثَمَناً قَلِیلًا اللَّهُمَّ اهْدِنِی فِیمَنْ هَدَیْتَ وَ قِنِی شَرَّ مَا قَضَیْتَ إِنَّكَ تَقْضِی وَ لَا یُقْضَى عَلَیْكَ وَ لَا یَذِلُّ مَنْ وَالَیْتَ تَبَارَكْتَ وَ تَعَالَیْتَ سُبْحَانَكَ رَبَّ الْبَیْتِ تَقَبَّلْ مِنِّی دُعَائِی وَ مَا تَقَرَّبْتُ بِهِ إِلَیْكَ مِنْ خَیْرٍ فَضَاعِفْهُ لِی أَضْعَافاً مُضَاعَفَةً كَثِیرَةً وَ آتِنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً وَ أَجْراً عَظِیماً رَبِّ مَا أَحْسَنَ مَا ابْتَلَیْتَنِی وَ أَعْظَمَ مَا أَعْطَیْتَنِی وَ أَطْوَلَ مَا عَافَیْتَنِی وَ أَكْثَرَ مَا سَتَرْتَ عَلَیَّ فَلَكَ الْحَمْدُ یَا إِلَهِی كَثِیراً طَیِّباً مُبَارَكاً عَلَیْهِ مِلْ ءَ السَّمَاوَاتِ وَ مِلْ ءَ الْأَرْضِ وَ مِلْ ءَ مَا شَاءَ رَبِّی كَمَا یُحِبُّ وَ یَرْضَى وَ كَمَا یَنْبَغِی لِوَجْهِ رَبِّی ذِی الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 302 روایة: 23
23- حضرت صادق (ع) فرمود: هر چه را واگذارى این دعا را وا مگذار كه در هر صبح و شام بخوانى (و ترجمه آن دعا اینست:): «بار خدایا بامداد كردم و در این بامداد و در این روز از تو آمرزش خواهم براى هركس كه شایسته رحمت تو است، و از آنانكه شایسته دورى از رحمت تو هستند بیزارى جویم، در این روز و در این بامداد از آنانكه در میان آنها هستیم از مشركان و از آنچه مى پرستند، اینان مردمان بد و تبهكارى هستند، بار خدایا آنچه در این بامداد و در این روز از آسمان بر زمین فرود آورى بركتى بر دوستانت و عذابى بر دشمنانت ساز، بار خدایا دوست دار هر كه دوستت دارد دشمن دار هر كه با تو دشمنى كند، بار خدایا مرا و پدر و مادر مرا بیآمرز و بآنان ترحم كن چنانچه در كودكى مرا پروریدند بار خدایا مؤمنین و مؤمنات و مسلمین و مسلمات را از زنده و مرده شان بیامرز، بار خدایا تو بسر انجام و جایگاه ایشان دانایى، بار خدایا پیشواى مسلمانان را بپناه ایمان محافظت كن، و او را یارى كن یارى پیروزى بخشى، و بفتح آسانى او را فاتح فرما، و براى او و براى ما سلطنت پیروزمندانه اى مقرر ساز، بار خدایا فلان و فلان و گروههاى پراكنده اى كه با رسول تو و زعما و پیشوایان پس از او و پیروانشان مخالفت كردند از رحمت خود دور ساز، و فزونى فضل تو را خواستارم، و اعتراف بدانچه از نزدت آمده و تسلیم در برابر دستورت، و نگهدارى بر آنچه امر فرمودى خواهانم، و در برابر آنها جایگزینى نجویم و ببهاى اندك نفروشم، بار خدایا مرا در زمره آنان كه هدایت فرموده اى هدایت فرما، و از شر آنچه مقدر كرده اى نگهدارى كن، تو حكم كنى و بر تو حكومتى نیست، هر كه تو را دوست بدارد خوار نگردد برتر و بلند مقامى، منزهى اى پروردگار خانه كعبه، دعاى مرا بپذیر، و آنچه بدان درگاهت تقرب جویم از نیكى آن را براى من چند برابر كن، و رحمتى از سوى خود با پاداش بزرگى بما بده، پروردگارا چه نیكو آزمایشم كردى و چه عطاى بزرگى بمن دادى، و چه عافیت طولانى بمن كرامت كردى و چه بسیار بر من (از گناهان) پوشاندى، پس از آن تو است، سپاس بسیار و پاك و با بركت باندازه آنچه آسمانها و زمین بگیرد، و پر از آنچه خداى من خواهد، هر آنمقدار كه دوست دارد و خشنود شود و چنانچه شایسته ذات اوست كه صاحب جلالت و كرامت است.
24- عَنْهُ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ مَنْ قَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ كَانَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ مِائَةَ مَرَّةٍ حِینَ یُصَلِّی الْفَجْرَ لَمْ یَرَ یَوْمَهُ ذَلِكَ شَیْئاً یَكْرَهُهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 303 روایة: 24
24- حماد بن عثمان گوید: شنیدم از حضرت صادق (ع) مى فرمود: هر كه هنگامى كه نماز صبح را مى خواند صد بار بگوید: «ماشاءاللّه كان لا حول و لا قوة الا باللّه العلى العظیم» در آنروز چیزى كه او را ناخوش آید نبیند.
25- عَنْهُ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ قَالَ فِی دُبُرِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَ دُبُرِ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ سَبْعَ مَرَّاتٍ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ دَفَعَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنْهُ سَبْعِینَ نَوْعاً مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ أَهْوَنُهَا الرِّیحُ وَ الْبَرَصُ وَ الْجُنُونُ وَ إِنْ كَانَ شَقِیّاً مُحِیَ مِنَ الشَّقَاءِ وَ كُتِبَ فِی السُّعَدَاءِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 303 روایة: 25
25- حضرت صادق (ع) فرمود: هركس پشت نماز صبح و نماز مغرب هفت بار بگوید:
«بسم اللّه الرحمن الرحیم، لا حول و لا قوة الا باللّه العلى العظیم» خداى عزوجل از او هفتاد نوع از انواع بلا را دور كند كه آسانترین آنها بادهاى بد (چون عفونت اعضا كه بوى بد دهد) و پیسى و دیوانگى است، و اگر شقى باشد از شقاوت بیرون آید و (نامش) در (طومار) سعادتمندان نوشته شود.
26- وَ فِی رِوَایَةِ سَعْدَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ أَهْوَنُهُ الْجُنُونُ وَ الْجُذَامُ وَ الْبَرَصُ وَ إِنْ كَانَ شَقِیّاً رَجَوْتُ أَنْ یُحَوِّلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى السَّعَادَةِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 304 روایة: 26
26- و در روایت سعدان از ابى بصیر مانند همین حدیث رسیده جز اینكه در این حدیث فرماید: آسانترین آن بلاها دیوانگى و خوره و پیسى است و اگر شقى باشد من امیدوارم كه خداى عزوجل او را بسعادت برگرداند.
27- عَنْهُ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ یَقُولُهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حِینَ یُصْبِحُ وَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ حِینَ یُمْسِی لَمْ یَخَفْ شَیْطَاناً وَ لَا سُلْطَاناً وَ لَا بَرَصاً وَ لَا جُذَاماً وَ لَمْ یَقُلْ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ ع وَ أَنَا أَقُولُهَا مِائَةَ مَرَّةٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 304 روایة: 27
27- و از حضرت ابى الحسن (موسى بن جعفر یا فرزندش حضرت رضا علیهما السلام) مانند این حدیث روایت شده، جز اینكه آنحضرت فرموده است: (هر كه) این ذكر را سه بار چون بامداد كند بگوید، و سه بار چون شام كند، نه از شیطان بترسد و نه از سلطان، و نه از پیسى و نه از خوره، و نفرموده هفت بار و حضرت ابوالحسن علیه السلام فرموده است: و من آنرا صد بار مى گویم.
28- عَنْهُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا صَلَّیْتَ الْغَدَاةَ وَ الْمَغْرِبَ فَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ سَبْعَ مَرَّاتٍ فَإِنَّهُ مَنْ قَالَهَا لَمْ یُصِبْهُ جُنُونٌ وَ لَا جُذَامٌ وَ لَا بَرَصٌ وَ لَا سَبْعُونَ نَوْعاً مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 304 روایة: 28
28- حضرت صادق (ع) فرمود: چون نماز صبح و مغرب را خواندى هفت بار بگو: «بسم اللّه الرحمن الرحیم لا حول و لا قوة الا باللّه العلى العظیم» زیرا همانا هركس آنرا بگوید دیوانگى و خوره و پیسى و هفتاد نوع (دیگر) از انواع بلا باو نرسد.
29- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ سَعْدِ بْنِ زَیْدٍ قَالَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ ع إِذَا صَلَّیْتَ الْمَغْرِبَ فَلَا تَبْسُطْ رِجْلَكَ وَ لَا تُكَلِّمْ أَحَداً حَتَّى تَقُولَ مِائَةَ مَرَّةٍ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ وَ مِائَةَ مَرَّةٍ فِی الْغَدَاةِ فَمَنْ قَالَهَا دَفَعَ اللَّهُ عَنْهُ مِائَةَ نَوْعٍ مِنْ أَنْوَاعِ الْبَلَاءِ أَدْنَى نَوْعٍ مِنْهَا الْبَرَصُ وَ الْجُذَامُ وَ الشَّیْطَانُ وَ السُّلْطَانُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 304 روایة: 29
29- و حضرت ابوالحسن (حضرت كاظم و یا حضرت رضا علیهما السلام) فرمود: چون نماز مغرب را خواندى پایت را نكش و با كسى سخن مگو تا صدبار بگوئى: «بسم اللّه الرحمن الرحیم، لا حول و لا قوة الا باللّه العلى العظیم» و صد بار هم پس از نماز صبح بگو، پس هر كه آنرا گوید خداوند از او صد نوع از انواع بلا دفع كند كه از آن انواع است: پیسى و خوره و (بلائى كه از) شیطان و سلطان (رسد).
30- عَنْهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِیمَ الْجَعْفَرِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع یَقُولُ إِذَا أَمْسَیْتَ فَنَظَرْتَ إِلَى الشَّمْسِ فِی غُرُوبٍ وَ إِدْبَارٍ فَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَمْ یَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ یَكُنْ لَهُ شَرِیكٌ فِی الْمُلْكِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی یَصِفُ وَ لَا یُوصَفُ وَ یَعْلَمُ وَ لَا یُعْلَمُ یَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْیُنِ وَ مَا تُخْفِی الصُّدُورُ أَعُوذُ بِوَجْهِ اللَّهِ الْكَرِیمِ وَ بِاسْمِ اللَّهِ الْعَظِیمِ مِنْ شَرِّ مَا ذَرَأَ وَ مَا بَرَأَ وَ مِنْ شَرِّ مَا تَحْتَ الثَّرَى وَ مِنْ شَرِّ مَا ظَهَرَ وَ مَا بَطَنَ وَ مِنْ شَرِّ مَا كَانَ فِی اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ مِنْ شَرِّ أَبِی مُرَّةَ وَ مَا وَلَدَ وَ مِنْ شَرِّ الرَّسِیسِ وَ مِنْ شَرِّ مَا وَصَفْتُ وَ مَا لَمْ أَصِفْ فَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ ذَكَرَ أَنَّهَا أَمَانٌ مِنَ السَّبُعِ وَ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِهِ قَالَ وَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع یَقُولُ إِذَا أَصْبَحَ سُبْحَانَ اللَّهِ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ ثَلَاثاً اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ وَ مِنْ تَحْوِیلِ عَافِیَتِكَ وَ مِنْ فَجْأَةِ نَقِمَتِكَ وَ مِنْ دَرَكِ الشَّقَاءِ وَ مِنْ شَرِّ مَا سَبَقَ فِی الْكِتَابِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُكَ بِعِزَّةِ مُلْكِكَ وَ شِدَّةِ قُوَّتِكَ وَ بِعَظِیمِ سُلْطَانِكَ وَ بِقُدْرَتِكَ عَلَى خَلْقِكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 305 روایة: 30
30- عبداللّه بن ابراهیم جعفرى گوید: از حضرت ابوالحسن علیه السلام شنیدم كه مى فرمود: چون شام كنى و ببینى كه خورشید در نهان شدن و پشت كردن است پس بگو: «بسم اللّه الرحمن الرحیم الحمدلله الذى لم یتخذ ولداً و لم یكن له شریك فى الملك الحمدلله الذى یصف و لا یوصف و یعلم و لا یعلم یعلم خائنة الاعین و ما تخفى الصدور اعوذ بوجه اللّه الكریم و باسم اللّه العظیم من شر ما ذراً و ما براً و من شر ما تحت الثرى و من شر ما ظهر و ما بطن و من شر ما كان فى اللیل و النهار، و من شر أبى مرة (كنیه شیطانست) و ما ولد و من شر الرسیس و من شر ما وصفت و ما لم أصف فالحمدلله رب العالمین» آنحضرت علیه السلام یادآور شد كه این دعا سبب امان است از (حیوانات) درنده و از شیطان رجیم و ذریه اش.
فرمود: كه امیرالمؤمنین علیه السلام چون صبح مى كرد سه بار مى فرمود: «سبحان اللّه الملك القدوس» (سپس مى فرمود:): «اللهم انى اعوذ بك من زوال نعمتك و من تحویل عافیتك و من فجأة نعمتك و من درك الشقاء و من شر ما سبق فى الكتاب، اللهم انى اسئلك بعزة ملكك و شدة قوتك و بعظیم سلطانك و بقدرتك على خلقك».
(3295) 31- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی هَاشِمٍ عَنْ أَبِی خَدِیجَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ الدُّعَاءَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِهَا سُنَّةٌ وَاجِبَةٌ مَعَ طُلُوعِ الْفَجْرِ وَ الْمَغْرِبِ تَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ یُمِیتُ وَ یُحْیِی وَ هُوَ حَیٌّ لَا یَمُوتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ تَقُولُ أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِیعِ الْعَلِیمِ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّیَاطِینِ وَ أَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ یَحْضُرُونِ إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ عَشْرَ مَرَّاتٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ الْغُرُوبِ فَإِنْ نَسِیتَ قَضَیْتَ كَمَا تَقْضِی الصَّلَاةَ إِذَا نَسِیتَهَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 305 روایة: 31
31- حضرت صادق علیه السلام فرمود: همانا دعا پیش از آفتاب زدن و پیش از غروب آن سنت (و روشى) است واجب (و ثابت) هنگام سپیده دم و هنگام مغرب ده بار مى گویى: «لا اله الا اللّه وحده لا شریك له، له الملك و له الحمد یحیى و یمیت و یمیت و یحیى و هو حى لا یموت بیده الخیر و هو على كل شى ء قدیر» و مى گویى ده بار: «اعوذ باللّه السمیع العلیم من همزات الشیاطین و اعوذ بك رب ان یحضرون، ان اللّه هو السمیع العلیم» پیش از آفتاب زدن و پیش از غروب، و اگر فراموش كردى آنرا قضا مى كنى چنانچه نماز را قضا مى كنى هرگاه فراموش كنى.
توضیح – مجلسی(ره) گوید: این حدیث ضعیف است و کسی را هم ندیده ام که بخاطر این حدیث قائل بوجوب این ذکر در صبح و شام باشد جز جمع کم و اندکی از متاخرین از محدثین و بنابراین مقصود از سنه واجبه یعنی لازمه موکده (نه واجب بمعنای فرض و آنچه در اصطلاح فقها است) و در آخر حدیث هم که فرماید: او را مانند نماز که فراموش کنی اگر فراموش شد قضاء کن مجلسی گوید: احتمال دارد مقصود نماز واجب باشد و محتمل است مقصود نماز مستحب باشد (پس این جمله نیز دلالتی بر وجوب نکند چنانچه درباره نمازهای مستحبی مانند نماز شب هم دستور بقضای آن در روز در صورت فراموشی رسیده است).
32- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قُلْ أَسْتَعِیذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ وَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ یَحْضُرُونِ إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ وَ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ قَالَ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مَفْرُوضٌ هُوَ قَالَ نَعَمْ مَفْرُوضٌ مَحْدُودٌ تَقُولُهُ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ الْغُرُوبِ عَشْرَ مَرَّاتٍ فَإِنْ فَاتَكَ شَیْ ءٌ فَاقْضِهِ مِنَ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 306 روایة: 32
32- محمد بن مروان از حضرت صادق (ع) حدیث كند كه فرمود: بگو: «استعیذ باللّه من الشیطان الرجیم و اعوذ باللّه ان یحضرون، ان اللّه هو السمیع العلیم» و بگو: «لااله الا اللّه وحده لا شریك له یحیى و یمیت و هو على كل شى ء و قدیر» گوید: مردى بآنحضرت عرض كرد: (گفتن) آن فرض شده و محدود است؟ فرمود: آرى فرض شده و محدود است، پیش از آفتاب زدن ده بار و پیش از غروب نیز ده بار مى گوئى و اگر چیزى از آن از تو فوت شد از شب یا از روز آن را قضا كن.
شرح:
مجلسى (ره) گوید: این روایت نیز (مانند حدیث گذشته از جهت سند) ضعیف است. و سپس گوید: «فرض» در اصطلاح اخبار آن چیزى است كه وجوب آن از قرآن ظاهر گشته، و در برابرش سنت آن چیزى است كه وجوب آن از سنت ظاهر شود، و گاهى نیز فرض اطلاق گردد بر آنچه رجحان آن از كتاب ظاهر شود خواه واجب باشد و خواه مستحب و در مقابلش سنت نیز گاهى بر اعم از واجب اطلاق شود سپس كلمات اهل لغت را در معناى فرض ذكر مى كند كه گفته اند: فرض به معناى توقیت و قراء و سنت و واجب... آمده آنگاه گوید: اكنون كه معانى فرض را دانستى از نظر عرف و لغت بنابراین استدلال باین احادیث براى واجب بودن این دو ذكر مشكل است، خصوص با ضعیف بودن بیشتر آنها، و اگر واجب بودند سزاوار بود كه در روایات متواترى آمده باشد مانند فریضه ها و نمازهاى واجب روزانه، با اینكه این دو ذكر بحد استفاضه نیز كه درباره نافله هاى روزانه هست باین حد نیز نرسیده و از لحاظ اصطلاح خبرى مستفیض هم نیست. گذشته از اینكه در هیچ خبرى تهدید بر ترك آنها وارد نشده با اینكه لازمه واجب شدن چیزى همان تهدید بر ترك آنست، و هم چنین اختلافات بسیارى كه در خود آندو ذكر هست قرینه بر استحباب آندو مى باشد.
33- عَنْهُ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ كَامِلٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ مِنْ الدُّعَاءِ مَا یَنْبَغِی لِصَاحِبِهِ إِذَا نَسِیَهُ أَنْ یَقْضِیَهُ یَقُولُ بَعْدَ الْغَدَاةِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ یُمِیتُ وَ یُحْیِی وَ هُوَ حَیٌّ لَا یَمُوتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ كُلُّهُ وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ یَقُولُ أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِیعِ الْعَلِیمِ عَشْرَ مَرَّاتٍ فَإِذَا نَسِیَ مِنْ ذَلِكَ شَیْئاً كَانَ عَلَیْهِ قَضَاؤُهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 307 روایة: 33
33- حضرت صادق (ع) فرمود: برخى از دعاها است كه سزاوار است اگر صاحبش فراموش كرد آن را قضا كند، پس از بامداد ده بار مى گویید: «لا اله الا اللّه وحده لا شریك له، له الملك و له الحمد یحیى و یمیت و یمیت و یحیى و هو حى لا یموت بیده الخیر (كله) و هو على كل شى ء قدیر» و ده بار مى گویید: «اعوذ باللّه السمیع العلیم» پس هرگاه چیزى از آن را فراموش كرد بر او است كه قضا كند.
34- عَنْهُ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ رَزِینٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنِ التَّسْبِیحِ فَقَالَ مَا عَلِمْتُ شَیْئاً مُوَظَّفاً غَیْرَ تَسْبِیحِ فَاطِمَةَ ع وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ الْفَجْرِ تَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ وَ یُسَبِّحُ مَا شَاءَ تَطَوُّعاً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 307 روایة: 34
34- محمد بن مسلم گوید: از حضرت باقر (ع) علیه السلام درباره تسبیح پرسیدم؟ فرمود: من از تسبیح چیز مقرر و موظفى جز تسبیح حضرت فاطمه علیهاالسلام ندانم (و سراغ ندارم) و ده بار پس از طلوع فجر مى گوئى: «لا اله الا اللّه وحده لا شریك له، له الملك و له الحمد ]یحیى و یمیت[ و هو على كل شى ء قدیر» و هر چه خواهى تسبیحات مستحبه را بگو.
شرح:
مجلسى (ره) گوید: مقصود از موظف: چیزى است كه داراى عدد مخصوص و هیئت خاصى باشد كه بر آن افزوده نشود و از آن كم نگردد، یا مقصود اینست كه آن از سنتهاى تأكید شده اى است كه ترك آن سزاوار نیست مگر براى عذر شدید و مواظبت بر آن لازم است.
و در جمله «یسبح ماشاء تطوعاً» گوید: گویا مقصود از تسبیح در اینجا چیزى است كه اعم از «سبحان اللّه» و امثال آن باشد، بلكه هر چیزى كه دلالت بر بزرگوارى و دور كردن خداوند از عیوب و آنچه راهنمائى بر جلالت او كند از ذكرها و تكبیرها را شامل گردد، و تطوع در عرف اخبار و محدثین غالباً بر آن مستحباتى اطلاق گردد كه از سنتهائى نباشد كه رسول خدا (ص) بر آنها مواظبت داشت، چون نافله هاى روزانه، و روزه سه روزه در هر ماه و مانند آن، و از این روى صدوق (ره) در كتاب فقیه براى روزه سالیانه یك باب منعقد كرده و براى روزه تطوع بابى دیگر، و از خاصیتهاى سنتها آن است كه چون فوت شد قضا شود. و چون این مطلب را فهمیدى پس بدانكه امام (علیه السلام) در این فرمایش بدو چیز اشاره فرموده: (1) اینكه این دو ذكر كه موظف و سنت است منافاتى با استحباب سایر اذكار ندارد. (2) اینكه این دو ذكر از سنتهاى اكیده است ولى سایر ذكرها از تطوعات است.
35- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ جَابِرٍ عَنْ أَبِی عُبَیْدَةَ الْحَذَّاءِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع مَنْ قَالَ حِینَ یَطْلُعُ الْفَجْرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ یُمِیتُ وَ یُحْیِی وَ هُوَ حَیٌّ لَا یَمُوتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ سَبَّحَ خَمْساً وَ ثَلَاثِینَ مَرَّةً وَ هَلَّلَ خَمْساً وَ ثَلَاثِینَ مَرَّةً وَ حَمِدَ اللَّهِ خَمْساً وَ ثَلَاثِینَ مَرَّةً لَمْ یُكْتَبْ فِی ذَلِكَ الصَّبَاحِ مِنَ الْغَافِلِینَ وَ إِذَا قَالَهَا فِی الْمَسَاءِ لَمْ یُكْتَبُ فِی تِلْكَ اللَّیْلَةِ مِنَ الْغَافِلِینَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 308 روایة: 35
35- ابو عبیده حذاء گوید: حضرت باقر علیه السلام فرمود: هر كه هنگام زدن سپیده ده بار بگوید: «لا اله الا اللّه وحده له شریك له، له الملك و له الحمد یحیى و یمیت (و یمیت و یحیى) و هو حى لایموت بیده الخیر و هو على كل شى ء قدیر» و ده بار بگوید: «صلى اللّه علی محمد و آل محمد» و سى و پنج بار تسبیح (سبحان اللّه) بگوید، و سى پنج بار «لا اله الا اللّه» بگوید، و سى پنج بار «الحمدللّه» بگوید در آن بامداد در زمره غافلین (و بى خبران) نوشته نشود، و چون در شب آن را گوید در آن شب از جمله غافلین نوشته نشود.
(3300) 36- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ قَالَ كَتَبْتُ إِلَى أَبِی جَعْفَرٍ الثَّانِی ع أَسْأَلُهُ أَنْ یُعَلِّمَنِی دُعَاءً فَكَتَبَ إِلَیَّ تَقُولُ إِذَا أَصْبَحْتَ وَ أَمْسَیْتَ اللَّهُ اللَّهُ اللَّهُ رَبِّیَ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ لَا أُشْرِكُ بِهِ شَیْئاً وَ إِنْ زِدْتَ عَلَى ذَلِكَ فَهُوَ خَیْرٌ ثُمَّ تَدْعُو بِمَا بَدَا لَكَ فِی حَاجَتِكَ فَهُوَ لِكُلِّ شَیْ ءٍ بِإِذْنِ اللَّهِ تَعَالَى یَفْعَلُ اللَّهُ مَا یَشَاءُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 308 روایة: 36
36- محمد بن فضیل گوید: به حضرت جواد علیه السلام نوشتم و درخواست كردم كه دعائى به من بیاموزد؟ پس آن حضرت به من نوشت: چون صبح كنى و شام كنى بگو: «اللّه اللّه اللّه ربى الرحمن الرحیم لا اشرك به شیئاً» و اگر بر آن بیفزائى نیك است (یا بهتر است) سپس بآنچه خواهى از حاجت خود دعا كن، زیرا كه این دعا باذن خداى تعالى براى هر چیز سود دهد، و خدا هر چه خواهد همان كند.
37- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ سَعْدَانَ عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَا تَدَعْ أَنْ تَدْعُوَ بِهَذَا الدُّعَاءِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ إِذَا أَصْبَحْتَ وَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ إِذَا أَمْسَیْتَ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِی فِی دِرْعِكَ الْحَصِینَةِ الَّتِی تَجْعَلُ فِیهَا مَنْ تُرِیدُ فَإِنَّ أَبِی ع كَانَ یَقُولُ هَذَا مِنَ الدُّعَاءِ الْمَخْزُونِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 308 روایة: 37
37- داود رقى از حضرت صادق (ع) حدیث كند كه فرمود: از این دعا دست بر مدار كه سه مرتبه چون بامداد كنى، و سه مرتبه چون شام كنى (بخوانى): «اللهم اجعلنى فى درعك الحصینة التى تعجعل فیها من ترید» زیرا پدرم علیه السلام مى فرمود: این از دعاهاى گنجینه شده است (كه در گنجینه دعاهاى مؤمنین باشد).
38- عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْمُكَارِی عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قُلْتُ لَهُ مَا عَنَى بِقَوْلِهِ وَ إِبْراهِیمَ الَّذِی وَفَّى قَالَ كَلِمَاتٍ بَالَغَ فِیهِنَّ قُلْتُ وَ مَا هُنَّ قَالَ كَانَ إِذَا أَصْبَحَ قَالَ أَصْبَحْتُ وَ رَبِّی مَحْمُودٌ أَصْبَحْتُ لَا أُشْرِكُ بِاللَّهِ شَیْئاً وَ لَا أَدْعُو مَعَهُ إِلَهاً وَ لَا أَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ وَلِیّاً ثَلَاثاً وَ إِذَا أَمْسَى قَالَهَا ثَلَاثاً قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِی كِتَابِهِ وَ إِبْراهِیمَ الَّذِی وَفَّى قُلْتُ فَمَا عَنَى بِقَوْلِهِ فِی نُوحٍ إِنَّهُ كانَ عَبْداً شَكُوراً قَالَ كَلِمَاتٍ بَالَغَ فِیهِنَّ قُلْتُ وَ مَا هُنَّ قَالَ كَانَ إِذَا أَصْبَحَ قَالَ أَصْبَحْتُ أُشْهِدُكَ مَا أَصْبَحَتْ بِی مِنْ نِعْمَةٍ أَوْ عَافِیَةٍ فِی دِینٍ أَوْ دُنْیَا فَإِنَّهَا مِنْكَ وَحْدَكَ لَا شَرِیكَ لَكَ فَلَكَ الْحَمْدُ عَلَى ذَلِكَ وَ لَكَ الشُّكْرُ كَثِیراً كَانَ یَقُولُهَا إِذَا أَصْبَحَ ثَلَاثاً وَ إِذَا أَمْسَى ثَلَاثاً قُلْتُ فَمَا عَنَى بِقَوْلِهِ فِی یَحْیَى وَ حَناناً مِنْ لَدُنَّا وَ زَكاةً قَالَ تَحَنُّنَ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ فَمَا بَلَغَ مِنْ تَحَنُّنِ اللَّهِ عَلَیْهِ قَالَ كَانَ إِذَا قَالَ یَا رَبِّ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَبَّیْكَ یَا یَحْیَى
اصول كافى جلد 4 صفحه: 309 روایة: 38
38- ابوحمزه گوید: به حضرت باقر (ع) عرض كردم: خداى تعالى از این گفتار چه مقصودى دارد (كه فرماید): «و ابراهیم كه وفا كرده است» (سوره نجم آیه 37) فرمود: (مقصودش) كلماتى بوده كه ابراهیم در (گفتن) آنها مبالغه مى كرده (و بسیار مى گفته) عرض كردم: آنها چیست؟ فرمود: هرگاه صبح مى كرد سه بار مى گفت: «اصبحت و ربى محمود، اصبحت لا اشرك باللّه شیئاً و لا أدعو معه الهاً، و لا اتخذ من دونه ولیاً» و چون شام مى كرد سه بار مى گفت. فرمود: پس خداى عزوجل در قرآنش این آیه را نازل فرمود: «و ابراهیم كه وفادارى كرد» عرض كردم: درباره حضرت نوح چه قصد كرده كه فرمود: «همانا بود او بنده سپاسگذار» (سوره اسراء آیه 3) فرمود: كلماتى بود كه (نوح) در گفتن آنها مبالغه مى كرد، عرض كردم آنها چه بود فرمود: چون صبح مى كرد مى گفت: «اصبحت اشهدك ما أصبحت بى من نعمة او عافیة فى دین او دنیا فانها منك وحدك لا شریك لك، فلك الحمد على ذلك، و لك الشكر كثیراً» كه هرگاه صبح مى كرد سه بار آن را مى گفت، و چون شام مى كرد سه بار مى گفت، عرض كردم از اینكه درباره یحیى فرماید: «و مهربانیى از نزد ما و پاكى» (سوره مریم آیه 12) چه قصد كرده؟ فرمود: مهر ورزى خداوند است، گوید: عرض كردم: تا چه حد مهر خداوند بر او بود؟ فرمود: تا بجائیكه هرگاه مى گفت: پروردگارا، خداى عزوجل مى فرمود: بله اى یحیى.

باب دعاى هنگام خوابیدن و هنگام بیدار شدن

بَابُ الدُّعَاءِ عِنْدَ النَّوْمِ وَ الِانْتِبَاهِ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ جَمِیعاً عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ قَالَ حِینَ یَأْخُذُ مَضْجَعَهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی عَلَا فَقَهَرَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی بَطَنَ فَخَبَرَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی مَلَكَ فَقَدَرَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی یُحْیِی الْمَوْتَى وَ یُمِیتُ الْأَحْیَاءَ وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ خَرَجَ مِنَ الذُّنُوبِ كَهَیْئَةِ یَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 310 روایة: 1
1- حضرت صادق (ع) فرمود: هركس هنگامى كه ببستر خواب مى رود سه بار بگوید: «الحمد لله الذى على فقهر و الحمد لله الذى بطن فخبر و الحمد لله الذى ملك فقدر و الحمد لله الذى یحیى الموتى و یمیت الاحیاء و هو على كل شى ء قدیر» از گناهان بیرون آید مانند روزى كه مادر او را زائیده.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ رَفَعَهُ إِلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا أَوَى أَحَدُكُمْ إِلَى فِرَاشِهِ فَلْیَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی احْتَبَسْتُ نَفْسِی عِنْدَكَ فَاحْتَبِسْهَا فِی مَحَلِّ رِضْوَانِكَ وَ مَغْفِرَتِكَ وَ إِنْ رَدَدْتَهَا إِلَى بَدَنِی فَارْدُدْهَا مُؤْمِنَةً عَارِفَةً بِحَقِّ أَوْلِیَائِكَ حَتَّى تَتَوَفَّاهَا عَلَى ذَلِكَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 310 روایة: 2
2- و نیز آن حضرت علیه السلام فرمود: چون یكى از شماها ببستر خود رود پس بگوید: «اللهم انى احتسب نفسى عندك فاحتبسها فى محل رضوانك و مفغرتك و ان رددتها (الى بدنى) فارددها مؤمنة عارفة بحق اولیائك حتى تتوفاها على ذلك».
(3305) 3- حُمَیْدُ بْنُ زِیَادٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ غَیْرِ وَاحِدٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ یَحْیَى بْنِ أَبِی الْعَلَاءِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ كَانَ یَقُولُ عِنْدَ مَنَامِهِ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَ كَفَرْتُ بِالطَّاغُوتِ اللَّهُمَّ احْفَظْنِی فِی مَنَامِی وَ فِی یَقَظَتِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 310 روایة: 3
3- یحیى بن ابى العلاء گوید: حضرت صادق (ع) را رسم چنین بود كه هنگام خواب مى فرمود: «آمنت باللّه و كفرت بالطاغوت، اللهم احفظنى فى منامى و فى یقظتى».
4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَقُولُ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ قُلْتُ بَلَى قَالَ كَانَ یَقْرَأُ آیَةَ الْكُرْسِیِّ وَ یَقُولُ بِسْمِ اللَّهِ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَ كَفَرْتُ بِالطَّاغُوتِ اللَّهُمَّ احْفَظْنِی فِی مَنَامِی وَ فِی یَقَظَتِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 310 روایة: 4
4- محمد بن مروان از حضرت صادق (ع) حدیث كند كه فرمود: آیا شما را آگاه نكنم بآنچه رسم رسول خدا (ص) كه چون ببستر خواب مى رفت آنرا میگفت؟ عرض كردم: چرا، فرمود: آیة الكرسى را مى خواند و مى فرمود: «بسم اللّه و كفرت بالطاغوت، اللهم احفظنى فى منامى و فى یقظتى».
5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَیْمُونٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ص یَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِكَ مِنَ الِاحْتِلَامِ وَ مِنْ سُوءِ الْأَحْلَامِ وَ أَنْ یَلْعَبَ بِیَ الشَّیْطَانُ فِی الْیَقَظَةِ وَ الْمَنَامِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 311 روایة: 5
5- حضرت صادق (ع) فرمود: امیرالمؤمنین علیه السلام مى فرمود: «اللهم انى اعوذ بك من الاحتلام و من سوء الاحلام و ان یلعب بى الشیطان فى الیقظة و المنام».
توضیح:
این دعائى است كه براى جلوگیرى از احتلام خوانده شود و ترجمه آن چنین است: «بار خدایا به تو پناه مى برم از احتلام و از خوابهاى بد، و از اینكه شیطان با من در خواب و بیدارى بازى كند» و از آنجائیكه یكى از نشانه هاى ائمه معصومین صلوات اللّه علیهم اجمعین محتلم نشدن و مستولى نشدن شیطان بر آنهاست چه در خواب و چه در بیدارى از این رو مرحوم مجلسى (ره) گوید: گویا این دعا براى تعلیم دیگران بوده یا براى اظهار عجز و تواضع و نیازمندى بدر گاه خداى تعالى.
6- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ وَ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ جَمِیعاً عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ تَسْبِیحُ فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ ع إِذَا أَخَذْتَ مَضْجَعَكَ فَكَبِّرِ اللَّهَ أَرْبَعاً وَ ثَلَاثِینَ وَ احْمَدْهُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ وَ سَبِّحْهُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ وَ تَقْرَأُ آیَةَ الْكُرْسِیِّ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ وَ عَشْرَ آیَاتٍ مِنْ أَوَّلِ الصَّافَّاتِ وَ عَشْراً مِنْ آخِرِهَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 311 روایة: 6
6- حضرت صادق (ع) علیه السلام فرمود: (یكى از جاهائیكه) تسبیح حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام (گفتن آن وارد است) هنگامى است كه به خوابگاه خود رفتى، پس سى و چهار بار اللّه اكبر بگو، و سى و سه بار الحمدلله، و سى و سه بار سبحان الله، و بخوان آیه الكرسى و معوذتین را (دو سوره قل اعوذ برب الناس و قل اعوذ برب الفلق) و ده آیه از اول سوره صافات و ده آیه از آخر آن را.
7- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ أَخِیهِ أَنَّ شِهَابَ بْنَ عَبْدِ رَبِّهِ سَأَلَهُ أَنْ یَسْأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع وَ قَالَ قُلْ لَهُ إِنَّ امْرَأَةً تُفْزِعُنِی فِی الْمَنَامِ بِاللَّیْلِ فَقَالَ قُلْ لَهُ اجْعَلْ مِسْبَاحاً وَ كَبِّرِ اللَّهَ أَرْبَعاً وَ ثَلَاثِینَ تَكْبِیرَةً وَ سَبِّحِ اللَّهَ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ تَسْبِیحَةً وَ احْمَدِ اللَّهَ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ وَ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ یُمِیتُ وَ یُحْیِی بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَ لَهُ اخْتِلَافُ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 311 روایة: 7
7- شهاب بن عبدربه از برادر داود بن فرقد خواهش كرد كه از حضرت صادق (ع) (براى رفع گرفتارى كه برایش رخ داده بود) پرسشى كند (و دستورى بگیرد) و (گرفتاریش این بود كه) گفت: به آن حضرت عرض كن كه زنى است كه شبها (به خواب من مى آید و) در خواب مرا به هراس مى اندازد حضرت فرمود: به بگو: تسبیحى بساز و سى و چهار بار اللّه اكبر بگو و سى و سه بار سبحان اللّه و سى و سه بار الحمد لله، و ده بار بگو: «لا اله الا اللّه وحده لا شریك له، له الملك و له الحمد یحیى و یمیت و یمیت و یحیى، بیده الخیر و له اختلاف اللیل و النهار و هو على كل شى ء قدیر».
(3310) 8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ أَتَاهُ ابْنٌ لَهُ لَیْلَةً فَقَالَ لَهُ یَا أَبَهْ أُرِیدُ أَنْ أَنَامَ فَقَالَ یَا بُنَیَّ قُلْ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً ص عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ أَعُوذُ بِعَظَمَةِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِعِزَّةِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِقُدْرَةِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِجَلَالِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِسُلْطَانِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ وَ أَعُوذُ بِعَفْوِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِغُفْرَانِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِرَحْمَةِ اللَّهِ مِنْ شَرِّ السَّامَّةِ وَ الْهَامَّةِ وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ دَابَّةٍ صَغِیرَةٍ أَوْ كَبِیرَةٍ بِلَیْلٍ أَوْ نَهَارٍ وَ مِنْ شَرِّ فَسَقَةِ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ مِنْ شَرِّ فَسَقَةِ الْعَرَبِ وَ الْعَجَمِ وَ مِنْ شَرِّ الصَّوَاعِقِ وَ الْبَرَدِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَ رَسُولِكَ قَالَ مُعَاوِیَةُ فَیَقُولُ الصَّبِیُّ الطَّیِّبِ عِنْدَ ذِكْرِ النَّبِیِّ الْمُبَارَكِ قَالَ نَعَمْ یَا بُنَیَّ الطَّیِّبِ الْمُبَارَكِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 312 روایة: 8
8- معاویة بن وهب گوید: شبى یكى از پسران حضرت صادق (ع) نزد او آمد و گفت: پدر جان مى خواهم بخوابم، فرمود: پسر جانم بگو «اشهد ان لا اله الا اللّه و ان محمداً (ص) عبده و رسوله، اعوذ بعظمة اللّه و اعوذ بعزة اللّه و اعوذ بقدرتة اللّه و اعوذ بجلال اللّه و اعوذ بسلطان الله، ان اللّه على كل شى ء قدیر و اعوذ بعفو اللّه و اعوذ بغفران اللّه و اعوذ برحمة اللّه من شر السامة و الهامة و من شر كل دابة صغیرة او كبیرة بلیل او نهار و من شر فسقة الجن و الانس و من شر فسقة العرب و العجم و من شر الصواعق و البرد، اللهم صل على محمد عبدك و رسولك» معاویه گوید: آن كودك هنگامى كه نام پیغمبر (ص) برده شد گفت: «الطیب المبارك» حضرت فرمود: آرى پسر جانم الطیب المبارك.
شرح:
یعنى آن كودك بنام پیغمبر (ص) كه رسید از پیش خود بدان افزود: «الطیب المبارك» آن حضرت آنرا تقریر كرد و بر گفتن آن تحسین فرمود كه آرى پسر جانم آن را بگو.
9- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ لَا تَبِیتَ لَیْلَةً حَتَّى تَعَوَّذَ بِأَحَدَ عَشَرَ حَرْفاً قُلْتُ أَخْبِرْنِی بِهَا قَالَ قُلْ أَعُوذُ بِعِزَّةِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِقُدْرَةِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِجَلَالِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِسُلْطَانِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِجَمَالِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِدَفْعِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِمَنْعِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِجَمْعِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِمُلْكِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِوَجْهِ اللَّهِ وَ أَعُوذُ بِرَسُولِ اللَّهِ ص مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَ بَرَأَ وَ ذَرَأَ وَ تَعَوَّذْ بِهِ كُلَّمَا شِئْتَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 312 روایة: 9
9- مفضل بن عمر گوید: حضرت صادق به من فرمود: اگر بتوانى هیچ شبى نخوابى تا بیازده كلمه پناه ببرى، عرض كردم: مرا از آن (یازده كلمه) آگاه فرما، فرمود. بگو: «اعوذ بعزة اللّه و اعوذ بقدرة الله، و اعوذ بجلال الله، و اعوذ بسلطان اللّه و اعوذ بجمال الله، و اعوذ بدفع الله، و اعوذ بمنع الله، و اعوذ بجمع الله، و اعوذ بملك الله، و اعوذ بوجه الله، و اعوذ برسول اللّه (ص) من شر ما خلق و براً و ذراً» و بدان پناه گیر هر زمان كه خواهى. (یعنى اختصاص به وقت معینى ندارد در هر وقت از شب و روز بخوانى خوبست).
10- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ خَالِدِ بْنِ نَجِیحٍ قَالَ كَانَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِذَا أَوَیْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ وَضَعْتُ جَنْبِیَ الْأَیْمَنَ لِلَّهِ عَلَى مِلَّةِ إِبْرَاهِیمَ حَنِیفاً لِلَّهِ مُسْلِماً وَ مَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِینَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 313 روایة: 10
10- خالد بن نجیح گوید: حضرت صادق (ع) مى فرمود: هر گاه ببستر خود رفتى بگو: «بسم اللّه وضعت جنبى الایمن (للّه) على ملة ابراهیم حنیفاً للّه مسلماً و ما انا من المشركین».
11- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ حُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ جَرَّاحٍ الْمَدَائِنِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ مِنَ اللَّیْلِ فَلْیَقُلْ سُبْحَانَ رَبِّ النَّبِیِّینَ وَ إِلَهِ الْمُرْسَلِینَ وَ رَبِّ الْمُسْتَضْعَفِینَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی یُحْیِی الْمَوْتَى وَ هُوَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ یَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صَدَقَ عَبْدِی وَ شَكَرَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 313 روایة: 11
11- جراح مدائنى از حضرت صادق (ع) حدیث كند كه فرمود: چون یكى از شماها شب از خواب برخاست پس بگوید: «سبحان رب النبیین و اله المرسلین و رب المستضعفین، و الحمد لله الذى یحیى الموتى و هو على كل شى ء قدیر» خداى عزوجل فرماید: بنده من راست گفت و شكر گزارد.
توضیح:
مجلسى (ره) گوید: «المستضعفین» در جمله «رب المستضعفین» مقصود ائمه طاهرین علیهم السلام هستند كه مخالفین آنانرا مستضعف كردند و اشاره است به آیه شریفه: «و نرید ان نمن على الذین استضعفوا فى الارض...» و متحمل است آنرا تعمیم داد كه شیعیانشانرا نیز شامل گردد.
12- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِذَا قُمْتَ بِاللَّیْلِ مِنْ مَنَامِكَ فَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی رَدَّ عَلَیَّ رُوحِی لِأَحْمَدَهُ وَ أَعْبُدَهُ فَإِذَا سَمِعْتَ صَوْتَ الدِّیكِ فَقُلْ سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلَائِكَةِ وَ الرُّوحِ سَبَقَتْ رَحْمَتُكَ غَضَبَكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَكَ عَمِلْتُ سُوءاً وَ ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی فَإِنَّهُ لَا یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَإِذَا قُمْتَ فَانْظُرْ فِی آفَاقِ السَّمَاءِ وَ قُلِ اللَّهُمَّ لَا یُوَارِی مِنْكَ لَیْلٌ دَاجٍ وَ لَا سَمَاءٌ ذَاتُ أَبْرَاجٍ وَ لَا أَرْضٌ ذَاتُ مِهَادٍ وَ لَا ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ وَ لَا بَحْرٌ لُجِّیٌّ تُدْلِجُ بَیْنَ یَدَیِ الْمُدْلِجِ مِنْ خَلْقِكَ تَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْیُنِ وَ مَا تُخْفِی الصُّدُورُ غَارَتِ النُّجُومُ وَ نَامَتِ الْعُیُونُ وَ أَنْتَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لَا تَأْخُذُكَ سِنَةٌ وَ لَا نَوْمٌ سُبْحَانَ رَبِّی رَبِّ الْعَالَمِینَ وَ إِلَهِ الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 313 روایة: 12
12- زراره از حضرت باقر (ع) حدیث كند كه فرمود: چون شب از خواب برخاستى بگو: «الحمدلله الذى رد على روحى لا حمده و اعبده» و چون بانگ خروس را شنیدى بگو: «سبوح قدوس رب الملائكة و الروح سبقت رحمتك غضبك لا اله الا انت وحدك عملت سوءاً و ظلمت نفسى فاغفرلى فانه لا یغفر الذنوب الا انت» و چون برخاستى در كرانه هاى آسمان نگاه كن و بگو: «اللهم لا یوارى منك لیل داج و لا سماء ذات ابراج و لا ارض ذات مهاد و لا ظلمات بعضها فوق بعض و لا بحر لجى تدلج بین یدى المدلج من خلقك تعلم خائنة الاعین و ما تخفى الصدور غارت النجوم و نامت العیون و انت الحى القیوم لا تأحذك سنة و لا نوم سبحان ربى رب العالمین و اله المرسلین و الحمد للّه رب العالمین».
(3315) 13- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ قَالَ كَانَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا قَامَ آخِرَ اللَّیْلِ یَرْفَعُ صَوْتَهُ حَتَّى یُسْمِعَ أَهْلَ الدَّارِ وَ یَقُولُ اللَّهُمَّ أَعِنِّی عَلَى هَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ وَسِّعْ عَلَیَّ ضِیقَ الْمَضْجَعِ وَ ارْزُقْنِی خَیْرَ مَا قَبْلَ الْمَوْتِ وَ ارْزُقْنِی خَیْرَ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 314 روایة: 13
13- عبدالرحمن بن حجاج گوید: رسم حضرت صادق (ع) این بود كه چون آخر شب برمیخاست بانگ بر میداشت چنانكه اهل خانه مى شنیدند و مى گفت: «اللهم اعنى على هول المطلع، و وسع على ضیق المضجح و ارزقنى خیر ما قبل الموت و ارزقنى خیر ما بعد الموت».
توضیح:
مجلسى (ره) گوید: بلند كردن بانگ حضرت براى این بوده كه بیدار شود هر كه مى خواهد بیدار شود، و برخیزد هر كه مى خواهد برخیزد، و در این حدیث اشاره باینست كه جایز است انسان دیگرى را براى عبادت بیدار كند در صورتیكه راضى باشد.
14- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ رَفَعَهُ قَالَ تَقُولُ إِذَا أَرَدْتَ النَّوْمَ اللَّهُمَّ إِنْ أَمْسَكْتَ نَفْسِی فَارْحَمْهَا وَ إِنْ أَرْسَلْتَهَا فَاحْفَظْهَا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 314 روایة: 14
14- على بن ابراهیم در حدیث مرفوعى (كه سند را بمعصوم رسانده) حدیث كند كه فرمود: چون خواستى بخوابى مى گوئى: «اللهم ان امسكت نفسى فارحمها و ان ارسلتها فاحفظها».
15- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ وَ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ جَمِیعاً عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ یَحْیَى الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی أُسَامَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ مَنْ قَرَأَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مِائَةَ مَرَّةٍ حِینَ یَأْخُذُ مَضْجَعَهُ غُفِرَ لَهُ مَا عَمِلَ قَبْلَ ذَلِكَ خَمْسِینَ عَاماً وَ قَالَ یَحْیَى فَسَأَلْتُ سَمَاعَةَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ حَدَّثَنِی أَبُو بَصِیرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ ذَلِكَ وَ قَالَ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ أَمَا إِنَّكَ إِنْ جَرَّبْتَهُ وَجَدْتَهُ سَدِیداً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 314 روایة: 15
15- ابو اسامة گوید: شنیدم از حضرت صادق (ع) كه مى فرمود: هر كس هنگامى كه ببستر خواب مى رود صد بار قل هو اللّه احد را بخواند خداوند گناهان گذشته او را تا پنجاه سال بیامرزد، یحیى گوید: این مطلب را از سماعة پرسیدم؟ گفت: ابو بصیر براى من حدیث كرد و گفت: شنیدم كه حضرت صادق علیه السلام اینرا فرمود: و فرمود: اى ابا محمد (كنیه ابوبصیر است) هر آینه اگر تو آن را تجربه كنى مى یابى كه درست است.
شرح:
یعنى در خواب میابى، یا آثار آن را در بیدارى مى بینى چون نورانى شدن دل و توفیق و هدایت، یا حالات غریبه و كمالات عجیبه اى براى خواننده آن ظاهر گردد، یا به تجربه رسیده است كه پس از پنجاه سال براى كسیكه مواظبت بر خواندنش كند بلائى باو نرسد و به گرفتارى دچار نشود و این نشانه آمرزش گناهان او است زیرا بلاها كفاره گناهان است، اینها احتمالاتى است كه مرحوم مجلسى (ره) ذكر كرده و سپس گوید: پوشیده نماند كه بیشتر این احتمالات بعید است.
16- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ جَمِیعاً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ قَالَ اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَحْیَا وَ بِاسْمِكَ أَمُوتُ فَإِذَا قَامَ مِنْ نَوْمِهِ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَحْیَانِی بَعْدَ مَا أَمَاتَنِی وَ إِلَیْهِ النُّشُورُ وَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ قَرَأَ عِنْدَ مَنَامِهِ آیَةَ الْكُرْسِیِّ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ الْ آیَةَ الَّتِی فِی آلِ عِمْرَانَ شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ آیَةَ السُّخْرَةِ وَ آیَةَ السَّجْدَةِ وُكِّلَ بِهِ شَیْطَانَانِ یَحْفَظَانِهِ مِنْ مَرَدَةِ الشَّیَاطِینِ شَاءُوا أَوْ أَبَوْا وَ مَعَهُمَا مِنَ اللَّهِ ثَلَاثُونَ مَلَكاً یَحْمَدُونَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ یُسَبِّحُونَهُ وَ یُهَلِّلُونَهُ وَ یُكَبِّرُونَهُ وَ یَسْتَغْفِرُونَ لَهُ إِلَى أَنْ یَنْتَبِهَ ذَلِكَ الْعَبْدُ مِنْ نَوْمِهِ وَ ثَوَابُ ذَلِكَ لَهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 315 روایة: 16
16- ابن قداح گوید: حضرت صادق (ع) فرمود: رسم رسول خدا (ص) این بود كه چون در بستر خواب مى رفت مى فرمود: «اللهم باسمك احیا و باسمک أموت» و چون از خواب برمى خاست مى فرمود: «الحمدللّه الذى احیانى بعد ما اماتنى و الیه النشور».
گوید: و حضرت صادق (ع) فرمود: هركس هنگام خوابیدنش سه بار آیة الكرسى را بخواند، و هم چنین آیه اى كه در سوره آل عمران است: «شهد اللّه انه لا اله الا هو و الملائكة... آیه 18» و آیه سخره (كه آیه 54 از سوره اعراف است) و آیه سجده را (كه مشهور بنا به گفته مرحوم مجلسى دو آیه آخر سوره حم سجده است، و برخى گفته اند آیه چسبیده بآیه سجده اى است كه در سوره الم سجده است – یعنی آیه 16 - سپس گوید: و احتیاط جمع است) (پس) دو شیطان بر او گمارده شود كه او را از مرده شیاطین محافظت كنند چه بخواهند و چه نخواهند، و با آندو سى نفر فرشته باشند كه خداى را حمد كنند و تسبیح و تهلیل و تكبیر گویند، و براى آن بنده آمرزش خواهند تا از خواب بیدار شود، و ثواب آنها همه از آن اوست.
17- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْكُوفِیُّ عَنْ حَمْدَانَ الْقَلَانِسِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِیدِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُذَاعَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا مِنْ أَحَدٍ یَقْرَأُ آخِرَ الْكَهْفِ عِنْدَ النَّوْمِ إِلَّا تَیَقَّظَ فِی السَّاعَةِ الَّتِی یُرِیدُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 315 روایة: 17
17- حضرت صادق (ع) فرمود: هیچ كس نیست كه (آیه) آخر سوره كهف یعنى آیه «قل انما انا بشر مثلكم...» را هنگام خوابیدنش بخواند جز اینكه در هر ساعتى كه بخواهد از خواب بیدار شود.
(3320) 18- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ النَّبِیُّ ص مَنْ أَرَادَ شَیْئاً مِنْ قِیَامِ اللَّیْلِ وَ أَخَذَ مَضْجَعَهُ فَلْیَقُلْ بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ لَا تُؤْمِنِّی مَكْرَكَ وَ لَا تُنْسِنِی ذِكْرَكَ وَ لَا تَجْعَلْنِی مِنَ الْغَافِلِینَ أَقُومُ سَاعَةَ كَذَا وَ كَذَا إِلَّا وَكَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ مَلَكاً یُنَبِّهُهُ تِلْكَ السَّاعَةَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 316 روایة: 18
18- و نیز آن حضرت علیه السلام فرمود: كه رسول خدا (ص) فرمود: هر كه بخواهد مقدارى از شب را (براى عبادت) برخیزد، ببستر خواب كه رود، بگوید: «]بسم اللّه[ اللهم لا تؤ منى مكرك و لا تنسنى ذكرك، و لا تجعلنى من الغافلین، اقوم ساعة كذا و كذا» (و بجاى كذا و كذا ساعتى كه مى خواهد برخیزد بگوید) پس خداى عزوجل فرشته اى بدو گمارد تا او را در همان ساعت از خواب بیدار كند.