فهرست کتاب


اصول کافی جلد چهارم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید هاشم رسولی محلاتی

باب كسیكه مؤمنیرا بترساند

بَابُ مَنْ أَخَافَ مُؤْمِناً
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْأَنْصَارِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ نَظَرَ إِلَى مُؤْمِنٍ نَظْرَةً لِیُخِیفَهُ بِهَا أَخَافَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ یَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 74 روایة:1
حضرت صادق علیه السلام فرمود: رسولخدا (ص) فرموده است: هر كه بمؤمنى نگاه كند نگاهى كه او را بآن بترساند، خداى عزوجل در روزیكه سایه (رحمت و پناهگاهى) جز سایه (رحمت) او نیست او را بترساند.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی إِسْحَاقَ الْخَفَّافِ عَنْ بَعْضِ الْكُوفِیِّینَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ رَوَّعَ مُؤْمِناً بِسُلْطَانٍ لِیُصِیبَهُ مِنْهُ مَكْرُوهٌ فَلَمْ یُصِبْهُ فَهُوَ فِى النَّارِ وَ مَنْ رَوَّعَ مُؤْمِناً بِسُلْطَانٍ لِیُصِیبَهُ مِنْهُ مَكْرُوهٌ فَأَصَابَهُ فَهُوَ مَعَ فِرْعَوْنَ وَ آلِ فِرْعَوْنَ فِى النَّارِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 75 روایة:2
و نیز آنحضرت علیه السلام فرمود: كسیكه مؤمنى را از سلطانى بترساند باینكه از جانب آن سلطان بدى باو میرسد و نرسد او در آتش است، و اگر بترساند او را باینكه از سلطانى باو بدى میرسد و برسد با فرعون و پیروان فرعون در آتش است.
(2790) 3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ أَعَانَ عَلَى مُؤْمِنٍ بِشَطْرِ كَلِمَةٍ لَقِیَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَوْمَ الْقِیَامَةِ مَكْتُوبٌ بَیْنَ عَیْنَیْهِ آیِسٌ مِنْ رَحْمَتِی
اصول كافى جلد 4 صفحه: 75 روایة:3
و نیز فرمود: هر كه به نیم كلمه بر ضرر مؤمنى اقدام كند روز قیامت خداى عزوجل را دیدار كند و میان دو چشمش نوشته شده: نا امید است از رحمت من.

باب سخن چینى

بَابُ النَّمِیمَةِ
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ لَا أُنَبِّئُكُمْ بِشِرَارِكُمْ قَالُوا بَلَى یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْمَشَّاءُونَ بِالنَّمِیمَةِ الْمُفَرِّقُونَ بَیْنَ الْأَحِبَّةِ الْبَاغُونَ لِلْبُرَآءِ الْمَعَایِبَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 75 روایة:1
حضرت صادق علیه السلام فرمود: رسولخدا (ص) (باصحاب) فرمود: آیا شما را ببدترینتان آگاه نكنم؟ عرض كردند: چرا یارسول الله، فرمود: آنان كه بسخن چینى روند، و میانه دوستان جدائى افكنند، و براى مردمان پاك دامن عیب جوئى كنند.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُوسُفَ بْنِ عَقِیلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَیْسٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ مُحَرَّمَةٌ الْجَنَّةُ عَلَى الْقَتَّاتِینَ الْمَشَّاءِینَ بِالنَّمِیمَةِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 75 روایة:2
حضرت باقر علیه السلام فرمود: بهشت بر دروغپردازان (یا كار آگاهان كه) سخن چینى كنند حرام است.
3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الْأَصْبَهَانِیِّ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع شِرَارُكُمُ الْمَشَّاءُونَ بِالنَّمِیمَةِ الْمُفَرِّقُونَ بَیْنَ الْأَحِبَّةِ الْمُبْتَغُونَ لِلْبُرَآءِ الْمَعَایِبَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 75 روایة:3
حضرت صادق علیه السلام فرمود: امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: بدترین شما آنكسانى هستند كه سخن چینى كنند، و میان دوستان جدائى افكنند، و براى پاك دامنان عیب جویند.
شرح:
از مرحوم شهید (ره) در اینجا كلامى نقل كنند و ملخصش اینستكه فرموده: بدانكه سخن چینى در بیشتر كلمات دانشمندان در حكایت كردار بوسیله گفتار بكار رفته ولى باید دانست كه اختصاص بگفتار و كردار ندارد بلكه معناى اعمى استكه شامل غیر كردار و نوشتن و رمز و اشاره نیز میشود، و تفسیر كاملش اینست كه سخن چینى یعنى افشا كردن رازیكه افشاى آن بد است و موجب ناراحتى مردمان گردد، خواه براى آنكه از او نقل شده بد باشد یا از نظر آنكه براى او نقل شود یا براى شخص ثالثى، و خواه افشاى راز بوسیله گفتن باشد یا بنوشتن یا باشاره یا بسایر اسباب، و خواه آن رازیكه فاش مى كند كردار كسى باشد یا گفتارش، و خواه افشاى آن راز عیبى بر آن شخص باشد یا نه، بلكه حقیقت نمامى و سخن چین افشاى راز و كشف نهانى است كه افشاى آن بداست، و آن گناه است مگر در جاهائى كه افشاى آن براى مسلمانى سودى داشته باشد یا جلوگیرى از معصیتى كند، چنانچه اگر ببیند كسى مال دیگرى را برداشت كه بخاطر حق آنكس كه مالش رفته گواهى دهد، و اما اگر ببیند كسى مال خود را پنهان میكند بازگو كردن آن سخن چینى است.

باب فاش كردن اسرار مذهب

بَابُ الْإِذَاعَةِ
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ عَیَّرَ أَقْوَاماً بِالْإِذَاعَةِ فِى قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِهِ فَإِیَّاكُمْ وَ الْإِذَاعَةَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 76 روایة:1
محمد بن عجلان گوید: شنیدم از حضرت صادق علیه السلام مى فرمود: همانا خداى عزوجل سرزنش كرده است بواسطه فاش كردن اسرار، مردمانى را در گفتارش كه فرماید: «و هرگاه برسد ایشان را امرى درباره امنیت یا ناامنى آنرا فاش كنند» (سوره نساء آیه 83) (سپس فرمود:) بپرهیزید از فاش كردن (اسرار).
شرح:
مجلسى (ره) پس از نقل كلام بیضاوى در تفسیر آیه شریفه فرماید: و بهر حال آیه دلالت دارد بر مذمت فاش كردن آنچه در افشاى آن مفسده است، و غرض حضرت بر حذر داشتن از فاش كردن اسرار ائمه علیهم السلام نزد مخالفین است، زیرا سبب مفسده و ضرر بر ائمه و مؤمنین گردد، و ممكن است فاش كردن پاره اى از مسائل غامضه (و مشكلات) علوم را كه پایه خرد و فهم عامه مردم بدان نرسد نیز شامل گردد چنانچه در باب كتمان گذشت.
(2795) 2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْخَزَّازِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ أَذَاعَ عَلَیْنَا حَدِیثَنَا فَهُوَ بِمَنْزِلَةِ مَنْ جَحَدَنَا حَقَّنَا قَالَ وَ قَالَ لِمُعَلَّى بْنِ خُنَیْسٍ الْمُذِیعُ حَدِیثَنَا كَالْجَاحِدِ لَهُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 76 روایة:2
حضرت صادق علیه السلام فرمود: هر كه حدیث ما را بر ضرر ما فاش كند مانند كسى است كه دانسته حق ما را انكار كند.
و بمعلی بن خنیس فرمود: فاش كننده حدیث ما چون انكار كننده آن است.
3- یُونُسُ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنِ ابْنِ أَبِى یَعْفُورٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ أَذَاعَ عَلَیْنَا حَدِیثَنَا سَلَبَهُ اللَّهُ الْإِیمَانَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 77 روایة:3
ابن ابى یعفور گوید: حضرت صادق علیه السلام فرمود: هر كه بر ضرر ما حدیث ما را فاش كند خداوند ایمان او را ببرد.
4- یُونُسُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا قَتَلَنَا مَنْ أَذَاعَ حَدِیثَنَا قَتْلَ خَطَإٍ وَ لَكِنْ قَتَلَنَا قَتْلَ عَمْدٍ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 77 روایة:4
حضرت صادق علیه السلام فرمود: آنكه حدیث ما را فاش كند ما را بخطا نكشته است بلكه از روى عمد كشته است.
توضیح:
گویا مقصود حضرت اینستكه چون افشاء حدیث ائمه اطهار و ترك تقیه، گاهى منجر بكشتن آنها میشده در اینصورت راویان باعث بر قتل آنها میشدند و دانسته آنها را بكشتن میدادند.
5- یُونُسُ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ یُحْشَرُ الْعَبْدُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ مَا نَدِیَ دَماً فَیُدْفَعُ إِلَیْهِ شِبْهُ الْمِحْجَمَةِ أَوْ فَوْقَ ذَلِكَ فَیُقَالُ لَهُ هَذَا سَهْمُكَ مِنْ دَمِ فُلَانٍ فَیَقُولُ یَا رَبِّ إِنَّكَ لَتَعْلَمُ أَنَّكَ قَبَضْتَنِى وَ مَا سَفَكْتُ دَماً فَیَقُولُ بَلَى سَمِعْتَ مِنْ فُلَانٍ رِوَایَةَ كَذَا وَ كَذَا فَرَوَیْتَهَا عَلَیْهِ فَنُقِلَتْ حَتَّى صَارَتْ إِلَى فُلَانٍ الْجَبَّارِ فَقَتَلَهُ عَلَیْهَا وَ هَذَا سَهْمُكَ مِنْ دَمِهِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 77 روایة:5
محمد بن مسلم گوید: شنیدم حضرت باقر علیه السلام مى فرمود: بنده خدا روز قیامت محشور شود و (با اینكه در دنیا) دستش بخونى آلوده نشده (وخوى نریخته) باندازه یك حجامت یا بیشتر خون باو بدهند و بگویند: این سهم تو است از خون فلانكس؟ عرض میكند: پروردگارا تو خود میدانیكه همانا جان مرا گرفتى (و در آنحال) من خون كسى را نریخته بودم (و هیچ خونى بگردنم نبود؟) خداوند فرماید: آرى تو از فلانى روایتى چنین و چنان شنیدى و بضرر او بازگو كردى، پس زبان بزبان بفلان جبار (و ستمكار) رسید و بدان روایت او را كشت، و این بهره تو از خون اوست.
6- یُونُسُ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع وَ تَلَا هَذِهِ الْ آیَةَ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا یَكْفُرُونَ بِ آیاتِ اللَّهِ وَ یَقْتُلُونَ النَّبِیِّینَ بِغَیْرِ الْحَقِّ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا یَعْتَدُونَ قَالَ وَ اللَّهِ مَا قَتَلُوهُمْ بِأَیْدِیهِمْ وَ لَا ضَرَبُوهُمْ بِأَسْیَافِهِمْ وَ لَكِنَّهُمْ سَمِعُوا أَحَادِیثَهُمْ فَأَذَاعُوهَا فَأُخِذُوا عَلَیْهَا فَقُتِلُوا فَصَارَ قَتْلًا وَ اعْتِدَاءً وَ مَعْصِیَةً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 77 روایة:6
اسحاق بن عمار گوید: حضرت صادق علیه السلام این آیه را تلاوت فرمود: «این بدان بود كه كفر میورزیدند بآیات پروردگار و میكشتند پیامبران را بنا حق، این بدان شد كه نافرمانى كردند و بودند تجاوز كنندگان» (سوره بقره آیه 61) و فرمود: بخدا سوگند آنانرا بدستهاى خود نكشتند و بشمشیرهاى خود نزدند بلكه حدیثهاى آنان را شنیدند پس آنها را فاش كردند، و آنان را بدان سبب گرفتند و كشته شدند پس هم كشتن شد و هم نافرمانى و هم تجاوز.
توضیح:
مقصود حضرت تفسیر آیه شریفه است كه خداوند نسبت كشتن و نافرمانى و تجاوز بآنان داده است و اینكه همان فاش كردن حدیثهاى آنان باعث این سه گناه براى آنها شد.
(2800) 7- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِى بَصِیرٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ یَقْتُلُونَ الْأَنْبِیاءَ بِغَیْرِ حَقٍّ فَقَالَ أَمَا وَ اللَّهِ مَا قَتَلُوهُمْ بِأَسْیَافِهِمْ وَ لَكِنْ أَذَاعُوا سِرَّهُمْ وَ أَفْشَوْا عَلَیْهِمْ فَقُتِلُوا
اصول كافى جلد 4 صفحه: 78 روایة:7
ابوبصیر گوید: حضرت صادق علیه السلام در (تفسیر) گفتار خداى عزوجل: «و میكشتند پیامبران را بناحق» (سوره آل عمران آیه 112) فرمود: هر آینه بخدا سوگند كه آنها را با شمشیرهایشان نكشتند، ولى سر آنها فاش كردند و شهرت دادند پس كشته شدند.
8- عَنْهُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ عَیَّرَ قَوْماً بِالْإِذَاعَةِ فَقَالَ وَ إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِهِ فَإِیَّاكُمْ وَ الْإِذَاعَةَ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 78 روایة:8
مانند حدیث اول است.
9- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ عُثْمَانَ عَمَّنْ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ أَذَاعَ عَلَیْنَا شَیْئاً مِنْ أَمْرِنَا فَهُوَ كَمَنْ قَتَلَنَا عَمْداً وَ لَمْ یَقْتُلْنَا خَطَأً
اصول كافى جلد 4 صفحه: 78 روایة:9
حضرت صادق علیه السلام فرمود: هر كه چیزى از كارهاى ما را فاش كند او همانند كسى است كه ما را بعمد كشته است و بخطا نكشته.
10- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ نَصْرِ بْنِ صَاعِدٍ مَوْلَى أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ أَبِیهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ مُذِیعُ السِّرِّ شَاكٌّ وَ قَائِلُهُ عِنْدَ غَیْرِ أَهْلِهِ كَافِرٌ وَ مَنْ تَمَسَّكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى فَهُوَ نَاجٍ قُلْتُ مَا هُوَ قَالَ التَّسْلِیمُ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 78 روایة:10
نصر بن صاعد از پدرش حدیث كند كه گفت: شنیدم از امام صادق علیه السلام مى فرمود: فاش كننده سر، شاك (و سست عقیده) است، و گوینده آن پیش نا اهلان كافر است، و هر كه به ریسمان محكم چنگ زند رستگار است، من عرضكردم: (آن ریسمان محكم) چیست؟ فرمود: تسلیم (و سر فرود آوردن در مقابل فرمان امام) است.
11- عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِی حَمَّادٍ عَنْ رَجُلٍ مِنَ الْكُوفِیِّینَ عَنْ أَبِی خَالِدٍ الْكَابُلِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَ الدِّینَ دَوْلَتَیْنِ دَوْلَةَ آدَمَ وَ هِیَ دَوْلَةُ اللَّهِ وَ دَوْلَةَ إِبْلِیسَ فَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ یُعْبَدَ عَلَانِیَةً كَانَتْ دَوْلَةُ آدَمَ وَ إِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ یُعْبَدَ فِى السِّرِّ كَانَتْ دَوْلَةُ إِبْلِیسَ وَ الْمُذِیعُ لِمَا أَرَادَ اللَّهُ سَتْرَهُ مَارِقٌ مِنَ الدِّینِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 78 روایة:11
ابو خالد كابلى از حضرت صادق علیه السلام حدیث كند كه فرمود: خداى عزوجل دین را دو دولت قرار داده دولت آدم - و آن دولت خدا است- و دولت ابلیس، هنگامیكه خداوند اراده فرماید كه آشكارا پرستش شود دولت آدم بر سر كار باشد، و همینكه اراده فرماید كه در پنهانى پرستش شود دولت ابلیس بر سر كار آید، و آنكس كه فاش كند چیزى كه خداوند خواسته است پنهان باشد، او از دین بیرون رفته (و خارج شده) است.
(2805) 12- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنِ اسْتَفْتَحَ نَهَارَهُ بِإِذَاعَةِ سِرِّنَا سَلَّطَ اللَّهُ عَلَیْهِ حَرَّ الْحَدِیدِ وَ ضِیقَ الْمَحَابِسِ
اصول كافى جلد 4 صفحه: 78 روایة:12
حضرت صادق علیه السلام فرمود: هر كه روز خود را با افشاء راز ما بگشاید، خداوند حرارت آهن و تنگناى زندانها را بر او مسلط گرداند.