آموزش عقاید و دستورات دینی

, تنظیم و گردآوری: مرکز غدیر

تعاون

مسأله احسان و نیکوکاری که ذکر شد یکی از شعبه های مختلف تعاون است که اساس اجتماع بشری است چه حقیقت اجتماع، دست بدست هم دادن افراد است که بواسطه کمکی که بهمدیگر می کنند کار همه درست گردد و زندگی همه استوار شود و نیازمندی همه رفع شود. نباید تصور کرد که دین مقدس اسلام نیکوکاری را تنها در مال خواسته بلکه دستگیری از هر درمانده ای اگرچه نیاز مالی نداشته باشد مطلوب دین مقدس اسلام و هم یکی از خواسته های وجدان انسان است.
نادانی را دانش آموختن؛ نابینائی را دست گرفتن؛ گمراهی را راهنمائی کردن، افتاده ای را کمک کردن و... همه از مصادیق احسان و نیکوکاری است و از تعاونی است که ما در نخستین روز تشکیل اجتماع اعتبار آن را تصدیق کرده و امضاء نموده ایم و پر روشن است که اگر انسان بخشی از کارهای فرعی را انجام ندهد کارهای اساسی را انجام نخواهد داد و اگر وظایف جزئی غیر مهم را رعایت نکند زیر بار وظائف کلی و مهم نخواهد رفت.

اقدام در خیرات و مبرات

پسندیده بودن نیکوکاری برای نتیجه هائی است که از آن حاصل می شود و البته هر چه این نتایج و آثار؛ همگانی تر و پاینده تر باشد نیکوکاری خود نیز پسندیده تر و عالی تر خواهد بود معالجه یک بیمار، نیکوکاری و احسان است ولی ساختن و براه انداختن بیمارستانی که روزانه صدها بیمار را معالجه کند با آن قابل سنجش نیست. تعلیم یک دانشجو پسندیده است ولی هرگز بپایه تأسیس یک مؤسسه ای که سالانه صدها دانشمند بیرون می دهد نخواهد رسید؛ اینست که اوقاف عامه و خیرات و مبرات همگانی از مراتب عالیه احسان و نیکوکاری است.
در زبان شرع از این خیرات عمومی بصدقه جاریه تعبیر می شود. پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرماید: دو چیز اسباب سربلندی مرد است: یکی فرزند صالح و دیگری جاریه و چنانکه از کتاب و سنت معلوم می شود تا صدقه جاریه برپاست خدای متعال در حق کسیکه آنرا صدقه کرده حسنات می نویسد.

تعدی بر مال یتیم

همان اندازه که نیکی به مردم عقلا و شرعاً پسندیده است بدی به بندگان خدا نیز ناروا و نکوهیده می باشد ولی در شرع مقدس اسلام از چند مورد از مورد ظلم و اجهاف به شدت نهی شده که یکی از آنها تفریط در مال یتیم است.
اسلام خوردن مال یتیم را یکی از گناهان بزرگ شمرده و در قرآن کریم تصریح شده که کسی که مال یتیمی را می خورد در حقیقت آتش می خورد و بزودی داخل آتش برافروخته ای خواهد شد. و چنانکه بیانات ائمه هدی می رساند سبب این همه تأکید این است که اگر به شخصی سالمند ستمی رسد ممکن است در مقام مخاصمه برآمده از حق خود دفاع کند ولی یتیم خردسال از دفاع عاجز می باشد.