فهرست کتاب


آموزش عقاید و دستورات دینی

, تنظیم و گردآوری: مرکز غدیر

امام محمد باقر علیه السلام

در زمان امامت امام محمد باقر (علیه السلام) زمینه برای نشر علوم دینی تا اندازه ای فراهم شد زیرا در اثر فشار بنی امیه احادیث فقه اهل بیت از دست رفته بود و با اینکه برای احکام، هزارها حدیث لازم است حتی از اخباریکه از پیغمبر اکرم بوسیله صحابه نقل شده بیش از پانصد حدیث باقی نمانده بود.
خلاصه اینکه در آن ایام در نتیجه واقعه جانگداز کربلا و در اثر مساعی سی و پنجساله امام سجاد (علیه السلام) گروه انبوهی از شیعه بوجود آمده ولی از فقه اسلامی تهیدست بودند.
و چون سلطنت بنی امیه در اثر اختلافات داخلی و تن پروری و بی کفایتی رجال دولت رو بضعف نهاده روزبروز آثار سستی در پیکر آن ظاهر میشد؛ امام پنجم از فرصت استفاده فرموده بنشر علوم اهل بیت و فقه اسلامی پرداخت و دانشمندان زیادی از مکتب خویش تحویل جامعه داد.

امام جعفر صادق علیه السلام

در زمان امام ششم (علیه السلام) برای نشر علوم اسلامی زمینه فراهم تر و اوضاع مساعدتر بود زیرا از یکطرف در اثر انتشارات احادیث امام محمد باقر (علیه السلام) و تبلیغات پرورش یافتگان مکتب وی؛ مردم به نیازمندی خود بمعارف اسلامی و علوم اهلبیت بیشتر پی برده و برای اخذ حدیث تشنه تر بودند. و از یکطرف سلطنت اموی منقرض و سلطنت عباسی هنوز استقرار کامل پیدا نکرده بود، و بنی عباس بویژه از این نظر که برای پیشرفت مقاصد خود و برانداختن بنیاد حکومت اموی، مظلومیت اهل بیت و خون شهیدان کربلا را دستاویز کرده بودند، با اهلبیت روی خوش نشان می دادند. آنحضرت بنشر انواع علوم پرداخت و علما و دانشمندان از هر سو دسته دسته بدر خانه اش هجوم آوردند و بحضورش بار یافتند و از فنون مختلفه معارف اسلامی و اخلاق و تاریخ انبیاء و امام و حکمت و موعظت پرسشها کردند و پاسخها شنیدند. آنحضرت با طبقات مختلف بحثها کرد و با ملل و نحل گوناگون مناظره ها نمود و در بخشهای گوناگون علوم، شاگردانی پرورش داد، و صدها کتاب در ضبط احادیث و بیانات علمی آنحضرت تألیف شد که بنام اصول نامیده می شود. شیعه که در اسلام روش اهلبیت پیغمبر را دنبال می کند مقاصد و مسائل دینی خود را از برکات آنحضرت بکلی از ابهام درآوردند و مجهولات مذهبی خود را با بیانات شافیه ایشان حل کردند؛ بهمین سبب مذهب شیعه (که همان مذهب اهل بیت می باشد) در میان مردم به مذهب جعفری معروف گشت.

حضرت امام موسی کاظم (علیه السلام)

بنی عباس پس از آنکه حکومت بنی امیه را واژگون ساخته خلافت را قبضه نمودند بسوی بنی فاطمه برگشتند و با تمام قوی در استیصال خاندان رسالت کوشیدند عده ای را گردن زده؛ جنعی را زنده بگور؛ و دسته ای را در پایه ساختمانها یا در میان دیوارها گذاشتند.
خانه امام ششم (علیه السلام) را آتش زدند و چند بار خودش را بعراق جلب کردند باین ترتیب در اواخر زندگی امام ششم تقیه شدیدتر شد و آنحضرت چون تحت مراقبت شدید بود کسی جز خواص شیعه را نمی پذیرفت و بالاخره از ناحیه منصور خلیفه عباسی مسموم و شهید گردید و از اینروی در دوره امامت امام هفتم حضرت امام موسی کاظم (علیه السلام) فشار مخالفین شدید و روزافزون بود.
آنحضرت با وجود تقیه شدید بنشر علوم پرداخت و احادیث بسیاری در اختیار شیعه گذاشت چنانکه می توان گفت روایات فقهی آنحضرت پس از امام پنجم و ششم از سایر ائمه بیشتر است و بواسطه شدت تقیه در غالب روایاتی که از آنحضرت نقل شده از وی تعبیر به عالم و عبد صالح و نظایر اینها شده و به اسم آن حضرت تصریح نگردیده است.
آنحضرت با چهار نفر از خلفای عباسی معاصر بود:
منصور؛ هادی؛ مهدی و هارون و پیوسته زیر فشار آنان بود تا بالاخره بامر هارون زندانی گشت و سالها از زندانی به زندانی منتقل میشد و سرانجام هم در زندان مسموم و شهید شد.