اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: اصرار بر گناه

بَابُ الْإِصْرَارِ عَلَى الذَّنْبِ
(2460)1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّهِیكِیِّ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ الْقَنْدِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَا صَغِیرَةَ مَعَ الْإِصْرَارِ وَ لَا كَبِیرَةَ مَعَ الِاسْتِغْفَارِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 395 روایة:1
امام صادق (ع) فرمود: با اصرار بر گناه صغیره نباشد، و با استغفار كبیره نباشد.
شرح : كسیكه بر گناه صغیره اى اصرار كند مثل مردمیكه همیشه جامه ابریشم پوشد، گناهش كبیره محسوب شود و آثار و عذاب گناه كبیره بر آن مترتب گردد. شهید (ره) فرموده است عزم بر تكرار گناه هم بمنزله اصرار است و توبه و استغفار گناه كبیره و صغیره را محو كند و باقى نگذارد، ولى اعمال صالحه مانند وضو و نماز و روزه گناه صغیره را جبران كند.
2- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَمْ یُصِرُّوا عَلى ما فَعَلُوا وَ هُمْ یَعْلَمُونَ قَالَ الْإِصْرَارُ هُوَ أَنْ یُذْنِبَ الذَّنْبَ فَلَا یَسْتَغْفِرَ اللَّهَ وَ لَا یُحَدِّثَ نَفْسَهُ بِتَوْبَةٍ فَذَلِكَ الْإِصْرَارُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 395 روایة:2
امام باقر علیه السلام راجع بقول خداى عزوجل: «و بر آنچه كرده اند اصرار نورزند و بدانند (كه بد كرده اند) 135 سوره 3» فرمود: اصرار بر گناه»اینستكه: كسى گناهى كند و از خدا آمرزش نخواهد، و در فكر توبه نباشد، اینست اصرار بر گناه.
شرح : كسیكه بفكر توبه نیست، ظاهراً قصد تكرار گناه دارد و چنانكه شهید فرمود: این هم بمنزله اصرار است.
3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ یُونُسَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ لَا وَ اللَّهِ لَا یَقْبَلُ اللَّهُ شَیْئاً مِنْ طَاعَتِهِ عَلَى الْإِصْرَارِ عَلَى شَیْ ءٍ مِنْ مَعَاصِیهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 395 روایة:3
امام صادق (ع) مى فرمود: نه بخدا سوگند كه خدا هیچ طاعتى را با اصرار بر هر گناهى كه باشد نپذیرد.

باب: ریشه هاى كفر و پایه هایش

بَابٌ فِى أُصُولِ الْكُفْرِ وَ أَرْكَانِهِ
الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِى بَصِیرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أُصُولُ الْكُفْرِ ثَلَاثَةٌ الْحِرْصُ وَ الِاسْتِكْبَارُ وَ الْحَسَدُ فَأَمَّا الْحِرْصُ فَإِنَّ آدَمَ ع حِینَ نُهِیَ عَنِ الشَّجَرَةِ حَمَلَهُ الْحِرْصُ عَلَى أَنْ أَكَلَ مِنْهَا وَ أَمَّا الِاسْتِكْبَارُ فَإِبْلِیسُ حَیْثُ أُمِرَ بِالسُّجُودِ لادَمَ فَأَبَى وَ أَمَّا الْحَسَدُ فَابْنَا آدَمَ حَیْثُ قَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 396 روایة:1
امام صادق (ع) فرمود: ریشه هاى كفر سه چیز است: حرص و تكبر و حسد.
اما حرص در داستان آدم علیه السلام است زمانیكه از خوردن آندرخت نهى شد و حرص او را برانگیخت كه از آن بخورد.
و اما تكبر در داستان شیطانست كه چون مأمور بسجده آدم شد سرپیچى كرد.
و اما حسد در داستان دو پسر آدم (هابیل و قابیل) است زمانیكه یكى دیگرى را كشت.
شرح : مرحوم مجلسى گوید: گویا مراد بریشه هاى كفر گناهانى است كه گاهى موجب كفر شود نه همیشه، و كفر نیز معانى بسیارى دارد، مانند انكار خداوند سبحان و عناد و لجاج نسبت بصفاتش و مانند انكار پیغمبران و حجج او و انكار تعلیمات آنها و مانند نافرمانى خدا و رسولش و چون ناسپاسى نعمتهاى خدا تا برسد بترك اولى، پس حرص گاهى سبب ترك اولى و گاهى موجب گناه صغیره یا كبیره اى مى شود، تا بشرك و انكار خدا میرسد، وحرص آدم علیه السلام موجب ترك اولاى او شده ولى در فرزندانش تكامل پیدا كرد تا بكفر و انكار خدا رسید، از اینرو حرص را ریشه كفر نامیدند. و همچنین نسبت به تكبر و حسد و صفات دیگر.
و اما راجع بشیطانى برخى حسد را موجب سجده نكردنش دانسته اند، ولى از آیه شریفه «خلقتنى من نار و خلقته من طین» كه خودش بدان تمسك كرده و نیز از این روایت پیداست كه همان استكبار (خود پسندى و منیت و بزرگى طلبى) او باعث گناهانش شد.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ النَّبِیُّ ص أَرْكَانُ الْكُفْرِ أَرْبَعَةٌ الرَّغْبَةُ وَ الرَّهْبَةُ وَ السَّخَطُ وَ الْغَضَبُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 396 روایة:2
پیغمبر (ص) فرمود: پایه هاى كفر چهار چیز است: 1- رغبت (دلبستگى بدنیا و شهوات نفسانى) 2- رهبت (ترس از دست رفتن دنیا و ترك جهاد و زكوة) 3- ناخرسندى (از قضاء و قدر خدا و تقسیم روزى او) 4- غضب.
(2465)3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ نُوحِ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الدِّهْقَانِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ أَوَّلَ مَا عُصِیَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ سِتٌّ حُبُّ الدُّنْیَا وَ حُبُّ الرِّئَاسَةِ وَ حُبُّ الطَّعَامِ وَ حُبُّ النَّوْمِ وَ حُبُّ الرَّاحَةِ وَ حُبُّ النِّسَاءِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 397 روایة:3
رسولخدا (ص) فرمود: سر آغاز نافرمانى خداى عزوجل شش چیز است، 1- دوستى دنیا 2- دوستى ریاست 3- دوستى خوراك 4- دوستى خواب 5- دوستى استراحت 6- دوستى زنان.
شرح : پیداست كه دوست داشتن این شش چیز زمانى مذموم و ناپسند است كه بحد افراط رسد و موجب معصیت گردد اما دوست داشتن آنها بحد اعتدال و بقصد كمك بر تقوى و عبادت محمود و پسندیده است، حتى دوستى ریاست براى كمك بمظلوم و امر به معروف و نهى ازمنكر و اجراء حدود خدا عبادت است.
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَیْدٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّ رَجُلًا مِنْ خَثْعَمٍ جَاءَ إِلَى النَّبِیِّ ص فَقَالَ أَیُّ الْأَعْمَالِ أَبْغَضُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَقَالَ الشِّرْكُ بِاللَّهِ قَالَ ثُمَّ مَا ذَا قَالَ قَطِیعَةُ الرَّحِمِ قَالَ ثُمَّ مَا ذَا قَالَ الْأَمْرُ بِالْمُنْكَرِ وَ النَّهْیُ عَنِ الْمَعْرُوفِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 397 روایة:4
امام صادق (ع) فرمود: مردى از قبیله خثعم خدمت پیغمبر (ص) آمد و عرض كرد: چه اعمالى را خدا بیشتر دشمن دارد؟ فرمود: شرك بخدا. عرض كرد: سپس چه؟ فرمود، قطع رحم (بریدن از خویشاوندان) عرض كرد: سپس چه؟ فرمود: امر به منكر و نهى از معروف (به بدى وادار كردن و از خوبى باز داشتن).
5- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَسَنِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ یَزِیدَ الصَّائِغِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع رَجُلٌ عَلَى هَذَا الْأَمْرِ إِنْ حَدَّثَ كَذَبَ وَ إِنْ وَعَدَ أَخْلَفَ وَ إِنِ ائْتُمِنَ خَانَ مَا مَنْزِلَتُهُ قَالَ هِیَ أَدْنَى الْمَنَازِلِ مِنَ الْكُفْرِ وَ لَیْسَ بِكَافِرٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 397 روایة:5
یزید صائغ گوید: به امام صادق (ع) عرض كردم: مردیست كه مسلمان و شیعى مذهب است اگر خبر دهد دروغ گوید، و اگر وعده دهد خلف كند و اگر امین شود خیانت كند، او چه منزلتى دارد؟ فرمود: در نزدیكترین منازل كفر است، ولى كافر نیست (نزدیكست كه گناهانش او را بكفر رساند).
6- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مِنْ عَلَامَاتِ الشَّقَاءِ جُمُودُ الْعَیْنِ وَ قَسْوَةُ الْقَلْبِ وَ شِدَّةُ الْحِرْصِ فِى طَلَبِ الدُّنْیَا وَ الْإِصْرَارُ عَلَى الذَّنْبِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 397 روایة:6
رسولخدا (ص) فرمود: از نشانه هاى شقاوت خشكى چشم (از گریه) و قساوت قلب سخت و حریص بودن در طلب دنیا و اصرار بر گناهست.
7- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ ص النَّاسَ فَقَالَ أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِشِرَارِكُمْ قَالُوا بَلَى یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الَّذِى یَمْنَعُ رِفْدَهُ وَ یَضْرِبُ عَبْدَهُ وَ یَتَزَوَّدُ وَحْدَهُ فَظَنُّوا أَنَّ اللَّهَ لَمْ یَخْلُقْ خَلْقاً هُوَ شَرٌّ مِنْ هَذَا ثُمَّ قَالَ أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِمَنْ هُوَ شَرٌّ مِنْ ذَلِكَ قَالُوا بَلَى یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الَّذِى لَا یُرْجَى خَیْرُهُ وَ لَا یُؤْمَنُ شَرُّهُ فَظَنُّوا أَنَّ اللَّهَ لَمْ یَخْلُقْ خَلْقاً هُوَ شَرٌّ مِنْ هَذَا ثُمَّ قَالَ أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِمَنْ هُوَ شَرٌّ مِنْ ذَلِكَ قَالُوا بَلَى یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْمُتَفَحِّشُ اللَّعَّانُ الَّذِى إِذَا ذُكِرَ عِنْدَهُ الْمُؤْمِنُونَ لَعَنَهُمْ وَ إِذَا ذَكَرُوهُ لَعَنُوهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 398 روایة:7
امام باقر علیه السلام فرمود: رسولخدا (ص) براى مردم خطبه خواند و فرمود: بدترین شما را بشما خبر ندهم؟ گفتند: چرا یا رسول الله! فرمود: كسیكه از صله و بخشش دریغ كند و بنده خود را بزند و تنها بخورد، آنها گمان كردند خدا مخلوقى را بدتر از او نیافریده.
سپس فرمود: بدتر از این را بشما خبر ندهم؟ گفتند: چرا یا رسول الله! فرمود: كسیكه بخیرش امید نیست و از شرش ایمنى نباشد، آنها گمان كردند خدا مخلوقیرا بدتر از او نیافریده.
سپس فرمود: شما را خبر ندهم به بدتر از این؟ عرض كردند: چرا یا رسول الله! فرمود: كسیكه زیاد فحش دهد و لعنت كند، چون مؤمنین را نزدش نام برند آنها را لعنت كند و چون آنها یادش كنند لعنتش كنند.
(2470)8- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِیهِ كَانَ مُنَافِقاً وَ إِنْ صَامَ وَ صَلَّى وَ زَعَمَ أَنَّهُ مُسْلِمٌ مَنْ إِذَا ائْتُمِنَ خَانَ وَ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَ إِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ فِى كِتَابِهِ إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْخائِنِینَ وَ قَالَ أَنَّ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَیْهِ إِنْ كانَ مِنَ الْكاذِبِینَ وَ فِى قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ اذْكُرْ فِى الْكِتابِ إِسْماعِیلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولًا نَبِیًّا
اصول كافى جلد3 صفحه: 398 روایة:8
رسولخدا (ص) فرمود: سه صفت است كه هر كه داشته باشد منافق است، اگر چه اهل نماز و روزه باشد و خود را مسلمان پندارد: 1- كسیكه چون امانت بدو سپارند خیانت كند 2- چون خبرى دهد دروغ گوید 3- هرگاه وعده دهد خلف كند، خداى عزوجل در كتابش فرموده است: «خدا خیانتكارانرا دوست ندارد، 58 سوره 8» و فرموده: «لعنت خدا بر او اگر از دروغگویان باشد 7- سوره 24» و فرموده: «اسماعیل را در كتاب یاد كن، همانا او درست وعده و رسول و پیغمبر بود. 54 سوره 19».
9- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِأَبْعَدِكُمْ مِنِّى شَبَهاً قَالُوا بَلَى یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْفَاحِشُ الْمُتَفَحِّشُ الْبَذِى ءُ الْبَخِیلُ الْمُخْتَالُ الْحَقُودُ الْحَسُودُ الْقَاسِى الْقَلْبِ الْبَعِیدُ مِنْ كُلِّ خَیْرٍ یُرْجَى غَیْرُ الْمَأْمُونِ مِنْ كُلِّ شَرٍّ یُتَّقَى
اصول كافى جلد3 صفحه: 399 روایة:9
رسولخدا (ص) فرمود: كسى را كه شباهتش از همه شما بمن دورتر است بشما خبر ندهم؟ گفتند: چرا یا رسول الله! فرمود: كسیكه از فحش گفتن و فحش شنیدن پروا ندارد (فحش دهد و بسیار دهد) و بد زبانست و بخیل و متكبر و كینه توز و حسود و سخت دل و از هر خیرى كه بدان امید میرود دور است و از هر شرى كه از آن پرهیز میشود، از او ایمنى نیست.
10- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْعَبَّاسِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ رَفَعَهُ إِلَى سَلْمَانَ قَالَ إِذَا أَرَادَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ هَلَاكَ عَبْدٍ نَزَعَ مِنْهُ الْحَیَاءَ فَإِذَا نَزَعَ مِنْهُ الْحَیَاءَ لَمْ تَلْقَهُ إِلَّا خَائِناً مَخُوناً فَإِذَا كَانَ خَائِناً مَخُوناً نُزِعَتْ مِنْهُ الْأَمَانَةُ فَإِذَا نُزِعَتْ مِنْهُ الْأَمَانَةُ لَمْ تَلْقَهُ إِلَّا فَظّاً غَلِیظاً فَإِذَا كَانَ فَظّاً غَلِیظاً نُزِعَتْ مِنْهُ رِبْقَةُ الْإِیمَانِ فَإِذَا نُزِعَتْ مِنْهُ رِبْقَةُ الْإِیمَانِ لَمْ تَلْقَهُ إِلَّا شَیْطَاناً مَلْعُوناً
اصول كافى جلد3 صفحه: 399 روایة:10
سلمان فارس گوید: هرگاه خداى عزوجل هلاك بنده اى را خواهد (او را مستحق لطف و توفیق نداند) حیا را از او بگیرد و چون حیا را از او گرفت او بمردم خیانت كند و مردم باو، و چون چنین كرد، امانت بكلى از او بر كنار شود، و چون امانت از او رخت بر بست، همواره خشن و سخت دل شود، و چون خشن و سخت دل شد، رشته ایمان از او بریده شود، و چون رشته ایمان از او بریده شد، او را جز شیطانى ملعون نبینى (صفاتش همه شیطانى شود و مورد لعنت خدا و ملائكه قرار گیرد).
11- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ زِیَادٍ الْكَرْخِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص ثَلَاثٌ مَلْعُونَاتٌ مَلْعُونٌ مَنْ فَعَلَهُنَّ الْمُتَغَوِّطُ فِى ظِلِّ النُّزَّالِ وَ الْمَانِعُ الْمَاءَ الْمُنْتَابَ وَ السَّادُّ الطَّرِیقَ الْمُعْرَبَةَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 399 روایة:11
پیغمبر (ص) فرمود: سه عمل مورد لعنت است نسبت به كسى كه آنها را انجام دهد: 1- كسى كه در سایه گاه قافله تغوط كند. 2- هر كه از نوبت آب كسى جلوگیرى كند. 3- كسیكه راه روشن و معلوم را به بندد.
شرح : مقصود از راه روشن و معلوم آن بمعنى راه نزدیكست، و مقصود كسى است كه راه نزدیك را بر مردم به بندد و آنها را مجبور كند كه از دور عبور كنند، و این روایت دلیل بر جواز لعن این اشخاص دارد، و شاید لعنتى كه از مسلمین در این موارد شنیده میشود متكى باین روایات باشد.
12- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ الْكَرْخِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص ثَلَاثٌ مَلْعُونٌ مَنْ فَعَلَهُنَّ الْمُتَغَوِّطُ فِى ظِلِّ النُّزَّالِ وَ الْمَانِعُ الْمَاءَ الْمُنْتَابَ وَ السَّادُّ الطَّرِیقَ الْمَسْلُوكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 400 روایة:12
رسولخدا (ص) فرمود: سه عمل ملعونست یعنى انجام دهنده آنها: 1- كسى كه در سایه گاه كاروان تغوط كند 2- كسیكه از آب نوبتى جلوگیرى كند 3- كسیكه راه عبور مردم را مسدود كند.
(2475)13- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِشِرَارِ رِجَالِكُمْ قُلْنَا بَلَى یَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّ مِنْ شِرَارِ رِجَالِكُمُ الْبَهَّاتَ الْجَرِى ءَ الْفَحَّاشَ الْ آكِلَ وَحْدَهُ وَ الْمَانِعَ رِفْدَهُ وَ الضَّارِبَ عَبْدَهُ وَ الْمُلْجِئَ عِیَالَهُ إِلَى غَیْرِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 400 روایة:13
جابر بن عبدالله گوید: رسولخدا (ص) فرمود: بدترین مردانتان را بشما خبر ندهم؟ گفتیم: چرا یا رسول الله! فرمود: از بدترین مردان شما، تهمت زننده بى باك فحاشى است كه تنها بخورد و از بخشش (واجب و مستحب) دریغ كند و بنده اش را بزند و عیالش را بدیگران پناه دهد (یعنى نسبت بمخارج و حوائج آنها كوتاهى كند تا مجبور شوند بدیگران پناه برند).
14- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُیَسِّرٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص خَمْسَةٌ لَعَنْتُهُمْ وَ كُلُّ نَبِیٍّ مُجَابٍ الزَّائِدُ فِی كِتَابِ اللَّهِ وَ التَّارِكُ لِسُنَّتِی وَ الْمُكَذِّبُ بِقَدَرِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَحِلُّ مِنْ عِتْرَتِى مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَ الْمُسْتَأْثِرُ بِالْفَیْ ءِ وَ الْمُسْتَحِلُّ لَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 400 روایة:14
رسولخدا (ص) فرمود: پنج كس را من و هر پیغمبر مستجاب الدعوه اى لعنت كرده ایم: 1- كسیكه چیزى در كتاب خدا زیاد كند 2- آنكه سنت مرا ترك كند 3- هر كه قدر خدا را تكذیب كند (مانند مفوضه كه توضیح عقیده آنها در ج 1 ص 215 گذشت) 4- كسیكه آنچه را خدا نسبت بعترت من محترم دانسته روا شمرد (آنها را بكشد یا اهانت و انكار كند) 5- غنیمت جنگى را (كه دیگران هم در آن شركت دارند) بخود اختصاص دهد و حلال داند.

باب ریا

بَابُ الرِّیَاءِ
توضیح :ریا: بمعنى نشاندادن عمل است بمردم بمنظور جاه طلبى و خودنمائى و براى اینكه جلب نظر آنها كند و خود را نزد آنها پرهیزكار و متقى جلوه دهد چنانكه در باب نیت از این موضوع سخن بمیان آمد.
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ لِعَبَّادِ بْنِ كَثِیرٍ الْبَصْرِیِّ فِی الْمَسْجِدِ وَیْلَكَ یَا عَبَّادُ إِیَّاكَ وَ الرِّیَاءَ فَإِنَّهُ مَنْ عَمِلَ لِغَیْرِ اللَّهِ وَكَلَهُ اللَّهُ إِلَى مَنْ عَمِلَ لَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 400 روایة:1
امام صادق (ع) بعباد بن كثیر بصرى در مسجد فرمود: واى بر تو اى عباد از ریا، بپرهیز كه هر كه براى غیر خدا كار كند، خدا او را بكسى كه برایش كار كرده وا گذارد.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِیهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ اجْعَلُوا أَمْرَكُمْ هَذَا لِلَّهِ وَ لَا تَجْعَلُوهُ لِلنَّاسِ فَإِنَّهُ مَا كَانَ لِلَّهِ فَهُوَ لِلَّهِ وَ مَا كَانَ لِلنَّاسِ فَلَا یَصْعَدُ إِلَى اللَّهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 401 روایة:2
امام صادق (ع) فرمود: این امر (تشیع و مذهب دارى) خود را براى خدا قرار دهید نه براى مردم، زیرا هر چه بمنظور خدا باشد، براى خداست (او میپذیرد و پاداش میدهد) و هر چه براى مردم است، بسوى خدا بالا نرود (خدا نپذیرد و پاداش ندهد).
3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ أَبِی الْمَغْرَاءِ عَنْ یَزِیدَ بْنِ خَلِیفَةَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كُلُّ رِیَاءٍ شِرْكٌ إِنَّهُ مَنْ عَمِلَ لِلنَّاسِ كَانَ ثَوَابُهُ عَلَى النَّاسِ وَ مَنْ عَمِلَ لِلَّهِ كَانَ ثَوَابُهُ عَلَى اللَّهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 401 روایة:3
امام صادق (ع) فرمود: هرگونه ریائى شركست، هر كه براى مردم كار كند، پاداشش بعهده مردم است و هر كه براى خدا كار كند، ثوابش بر خداست.
(2480)4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ جَرَّاحٍ الْمَدَائِنِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَمَنْ كانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا یُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً قَالَ الرَّجُلُ یَعْمَلُ شَیْئاً مِنَ الثَّوَابِ لَا یَطْلُبُ بِهِ وَجْهَ اللَّهِ إِنَّمَا یَطْلُبُ تَزْكِیَةَ النَّاسِ یَشْتَهِى أَنْ یُسْمِعَ بِهِ النَّاسَ فَهَذَا الَّذِى أَشْرَكَ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْ عَبْدٍ أَسَرَّ خَیْراً فَذَهَبَتِ الْأَیَّامُ أَبَداً حَتَّى یُظْهِرَ اللَّهُ لَهُ خَیْراً وَ مَا مِنْ عَبْدٍ یُسِرُّ شَرّاً فَذَهَبَتِ الْأَیَّامُ أَبَداً حَتَّى یُظْهِرَ اللَّهُ لَهُ شَرّاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 401 روایة:4
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزوجل: «هر كه امید لقاء پروردگارش را دارد باید عملى صالح كند و در عبادت پروردگارش هیچكس را شریك نسازد. 11 سوره 18» فرمود: شخصى كار ثوابى میكند و مقصودش خدا نیست، بلكه میخواهد مردم بشنوند و او را بستایند، اینست كسیكه در عبادت پروردگارش شریك میآورد، سپس فرمود: هرگز نباشد بنده ئیكه در نهان كار خیرى كند و روزگار بگذرد، جز آنك خدا برایش خیرى ظاهر سازد، و هرگز بنده اى نباشد كه در نهان شرى كند و روزگار بگذرد، جز آنكه خدا برایش شرى آشكار كند.
توضیح - مرحوم مجلسى گوید: اى یظهر الله ذلك العمل الخفى للناس... یعنى خدا همان عمل نهانش را براى مردم آشكار كند تا او را بستایند و علاوه بر ستایش خدا، ستایش مردم را هم تحصیل كند، ولى طبق تفسیر ایشان میبایست عبارت روایت یظهره الله خیره یا یظهره الله له الخیر باشد ولى با نكره بودن خیر درست نمیاید، همچنین نسبت بجمله دوم.
5- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى بْنِ عُبَیْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَرَفَةَ قَالَ قَالَ لِیَ الرِّضَا ع وَیْحَكَ یَا ابْنَ عَرَفَةَ اعْمَلُوا لِغَیْرِ رِیَاءٍ وَ لَا سُمْعَةٍ فَإِنَّهُ مَنْ عَمِلَ لِغَیْرِ اللَّهِ وَكَلَهُ اللَّهُ إِلَى مَا عَمِلَ وَیْحَكَ مَا عَمِلَ أَحَدٌ عَمَلًا إِلَّا رَدَّاهُ اللَّهُ إِنْ خَیْراً فَخَیْرٌ وَ إِنْ شَرّاً فَشَرٌّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 402 روایة:5
محمد بن عرفه گوید: امام رضا علیه السلام فرمود: واى بر تو اى پسر عرفه، كار كنید، نه بمنظور ریا و بگوش مردم رسیدن، زیرا هر كه براى غیر خدا كار كند، خدا او را بكارش واگذارد واى بر تو، كسى عملى نكند جز آنكه خدا عبائى بر او پوشاند (از جنس همان عملش) اگر عملش خوب باشد عباى خوب و اگر بد باشد عباى بد.
توضیح : ردا بمعنى عبا و پوستین و هرجامه ایستكه آنرا روى لباسها پوشند و تشبیه اثر و نتیجه عمل با آن از نظر آشكار بودن و فرا گرفتن آنست.
6- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ قَالَ إِنِّی لَأَتَعَشَّى مَعَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِذْ تَلَا هَذِهِ الْ آیَةَ بَلِ الْإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِیرَةٌ وَ لَوْ أَلْقى مَعاذِیرَهُ یَا أَبَا حَفْصٍ مَا یَصْنَعُ الْإِنْسَانُ أَنْ یَتَقَرَّبَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِخِلَافِ مَا یَعْلَمُ اللَّهُ تَعَالَى إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص كَانَ یَقُولُ مَنْ أَسَرَّ سَرِیرَةً رَدَّاهُ اللَّهُ رِدَاءَهَا إِنْ خَیْراً فَخَیْرٌ وَ إِنْ شَرّاً فَشَرٌّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 402 روایة:6
عمر بن یزید گوید: همراه امام صادق (ع) شام مى خوردم كه ناگاه این آیه را تلاوت فرمود: «بلكه انسان بخود بیناست، اگر چه عذرها براى خود تراشد 14 سوره 75» اى ابا حفص! انسان چه مى كند (چرا چنین میكند و چه ثمرى براى او دارد) كه بسوى خداى عزوجل تقرب جوید بخلاف آنچه خدایتعالى از باطن او میداند (مانند كسیكه نماز بخواند و مقصودش نمایش بمردم باشد) رسولخدا (ص) مى فرمود: هر كه نیتى در دل داشته باشد، خدا لباسى مناسب آن بر او پوشد، اگر خوب باشد خوب و اگر بد باشد بد.
7- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ النَّبِیُّ ص إِنَّ الْمَلَكَ لَیَصْعَدُ بِعَمَلِ الْعَبْدِ مُبْتَهِجاً بِهِ فَإِذَا صَعِدَ بِحَسَنَاتِهِ یَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ اجْعَلُوهَا فِى سِجِّینٍ إِنَّهُ لَیْسَ إِیَّایَ أَرَادَ بِهَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 402 روایة:7
پیغمبر (ص) فرمود: فرشته عمل بنده اى را بالا مى برد و از آن مسرور است، ولى چون آن عمل را كه بصورت حسناتست. بالا برد، خداى عزوجل فرماید: آن اعمالرا در سجین (دیوان أعمال گنهكاران) گذارید. زیرا آن بنده این أعمالرا براى من بجا نیاورده.
8- وَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ لِلْمُرَائِى یَنْشَطُ إِذَا رَأَى النَّاسَ وَ یَكْسَلُ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ وَ یُحِبُّ أَنْ یُحْمَدَ فِى جَمِیعِ أُمُورِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 402 روایة:8
امیر المؤمنین علیه السلام فرمود: ریاكار سه نشانه دارد چون مردم را بیند (در عبادت) بنشاط آید، و هر گاه تنها باشد كسل شود، و دوست دارد كه در هر كارى او را بستایند.
(2485)9- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ سَالِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنَا خَیْرُ شَرِیكٍ مَنْ أَشْرَكَ مَعِى غَیْرِى فِى عَمَلٍ عَمِلَهُ لَمْ أَقْبَلْهُ إِلَّا مَا كَانَ لِى خَالِصاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 403 روایة:9
امام صادق (ع) فرمود: خداى عزوجل فرماید: من بهترین شریكم، (پس اى بنده دیگرى را در عبادت شریك من مساز زیرا) هر كس در علمى كه انجام میدهد، دیگرى را شریك من سازد از او نپذیرم، جز عملیكه خالص براى من باشد.
10- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ دَاوُدَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ أَظْهَرَ لِلنَّاسِ مَا یُحِبُّ اللَّهُ وَ بَارَزَ اللَّهَ بِمَا كَرِهَهُ لَقِیَ اللَّهَ وَ هُوَ مَاقِتٌ لَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 403 روایة:10
امام صادق (ع) فرمود: هر كه بمردم نشان دهد آنچه خدا دوست دارد و بخدا نشان دهد (با خدا مبارزه كند) به آنچه ناپسند دارد، خدا را ملاقات كند در حالیكه او را دشمن داشته باشد.
11- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ فَضْلٍ أَبِی الْعَبَّاسِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا یَصْنَعُ أَحَدُكُمْ أَنْ یُظْهِرَ حَسَناً وَ یُسِرَّ سَیِّئاً أَ لَیْسَ یَرْجِعُ إِلَى نَفْسِهِ فَیَعْلَمَ أَنَّ ذَلِكَ لَیْسَ كَذَلِكَ وَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ بَلِ الْإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِیرَةٌ إِنَّ السَّرِیرَةَ إِذَا صَحَّتْ قَوِیَتِ الْعَلَانِیَةُ
الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِیَةَ عَنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 403 روایة:11
امام صادق (ع) فرمود: چه مى كند آنكه از شما خوبى را ظاهر بدى را در باطن میدارد مگر بباطن خود مراجعه نمیكند تا بداند موضوع چنان نیست، در صورتیكه خداى عزوجل میفرماید: «بلكه انسان بخود بیناست، اگر چه عذرها براى خود تراشد 14 سوره 75» باطن هرگاه درست شد ظاهر هم نیرومند مى شود (اعضاء و جوارحش بعبادت توانا و محكم میشود بر خلاف ریاكار كه در عبادت براى خدا سست و كسل است).
12- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ صَالِحِ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مِنْ عَبْدٍ یُسِرُّ خَیْراً إِلَّا لَمْ تَذْهَبِ الْأَیَّامُ حَتَّى یُظْهِرَ اللَّهُ لَهُ خَیْراً وَ مَا مِنْ عَبْدٍ یُسِرُّ شَرّاً إِلَّا لَمْ تَذْهَبِ الْأَیَّامُ حَتَّى یُظْهِرَ اللَّهُ لَهُ شَرّاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 403 روایة:12
امام صادق (ع) فرمود: بنده اى نیست كه در نهان كار خیرى كند، جز آنكه روزگارى نگذشته، خدا براى او خیرى ظاهر كند، و بنده اى نیست كه در نهان كار شرى كند، جز اینكه روزگارى نگذشته، خدا برایش شرى ظاهر كند.
13- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ یَحْیَى بْنِ بَشِیرٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ أَرَادَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِالْقَلِیلِ مِنْ عَمَلِهِ أَظْهَرَ اللَّهُ لَهُ أَكْثَرَ مِمَّا أَرَادَ وَ مَنْ أَرَادَ النَّاسَ بِالْكَثِیرِ مِنْ عَمَلِهِ فِى تَعَبٍ مِنْ بَدَنِهِ وَ سَهَرٍ مِنْ لَیْلِهِ أَبَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَّا أَنْ یُقَلِّلَهُ فِى عَیْنِ مَنْ سَمِعَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 404 روایة:13
امام صادق (ع) فرمود: هر كه با عمل اندكش، خداى عزوجل را قصد كند، خدا هم بیشتر از آنچه قصد كرده برایش نمایان سازد، و هر كه با عمل بسیار و رنج تن و بیدار خوابى شبش، مردم را قصد كند، خداى عزوجل حتماً عملش را در نظر شنوندگان كم جلوه دهد.
(2490)14- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص سَیَأْتِی عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ تَخْبُثُ فِیهِ سَرَائِرُهُمْ وَ تَحْسُنُ فِیهِ عَلَانِیَتُهُمْ طَمَعاً فِى الدُّنْیَا لَا یُرِیدُونَ بِهِ مَا عِنْدَ رَبِّهِمْ یَكُونُ دِینُهُمْ رِیَاءً لَا یُخَالِطُهُمْ خَوْفٌ یَعُمُّهُمُ اللَّهُ بِعِقَابٍ فَیَدْعُونَهُ دُعَاءَ الْغَرِیقِ فَلَا یَسْتَجِیبُ لَهُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 404 روایة:14
رسولخدا (ص) فرمود: زمانى براى مردم پیش آید كه براى طمع دنیا باطنشان پلید و ظاهرشان زیبا باشد، و از ظاهر خویش ثواب خدا را مقصود نداشته باشند، دینشان ریا باشد و ترس از خدا بآنها آمیخته نشده باشد: خدا آنها را مجازاتى همگانى كند، سپس مانند كسیكه غرق مى شود، دعا كنند و خدا مستجاب نكند.
15- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ قَالَ إِنِّی لَأَتَعَشَّى مَعَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِذْ تَلَا هَذِهِ الْ آیَةَ بَلِ الْإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِیرَةٌ وَ لَوْ أَلْقى مَعاذِیرَهُ یَا أَبَا حَفْصٍ مَا یَصْنَعُ الْإِنْسَانُ أَنْ یَعْتَذِرَ إِلَى النَّاسِ بِخِلَافِ مَا یَعْلَمُ اللَّهُ مِنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص كَانَ یَقُولُ مَنْ أَسَرَّ سَرِیرَةً أَلْبَسَهُ اللَّهُ رِدَاءَهَا إِنْ خَیْراً فَخَیْرٌ وَ إِنْ شَرّاً فَشَرٌّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 404 روایة:15
(این روایت عین روایت ششم این بابست كه ترجمه آن گذشت و تنها در جمله یعتذر الى الناس و جمله ألبسه با آن اختلاف دارد كه شاید بجهت همین اختلاف تكرار شده، و ممكن است از اشتباهات نساخ باشد، زیرا از لحاظ سند هم با آن روایت اختلاف ندارد).
16- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ قَالَ الْإِبْقَاءُ عَلَى الْعَمَلِ أَشَدُّ مِنَ الْعَمَلِ قَالَ وَ مَا الْإِبْقَاءُ عَلَى الْعَمَلِ قَالَ یَصِلُ الرَّجُلُ بِصِلَةٍ وَ یُنْفِقُ نَفَقَةً لِلَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ فَكُتِبَ لَهُ سِرّاً ثُمَّ یَذْكُرُهَا وَ تُمْحَى فَتُكْتَبُ لَهُ عَلَانِیَةً ثُمَّ یَذْكُرُهَا فَتُمْحَى وَ تُكْتَبُ لَهُ رِیَاءً
اصول كافى جلد3 صفحه: 404 روایة:16
حضرت ابیجعفر (ع) فرمود: نگهدارى عمل از خود عمل سخت تر است، راوى عرض كرد: نگهدارى عمل چیست؟ فرمود: مردى براى خداى یگانه بى شریك بخششى مى كند و خرجى مینماید، برایش عمل نهانى نوشته میشود (كه پذیرفته خداست و ثواب دارد) سپس كارش را بزبان میآورد و برایش عمل آشكار مینویسند (كه ثوابش كمتر است) باز هم بزبان میآورد، تا آنرا محو كرده، برایش ریا مى نویسد (كه علاوه بر آنكه ثواب ندارد مستحق عقابست).
17- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ص اخْشَوُا اللَّهَ خَشْیَةً لَیْسَتْ بِتَعْذِیرٍ وَ اعْمَلُوا لِلَّهِ فِى غَیْرِ رِیَاءٍ وَ لَا سُمْعَةٍ فَإِنَّهُ مَنْ عَمِلَ لِغَیْرِ اللَّهِ وَكَلَهُ اللَّهُ إِلَى عَمَلِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 405 روایة:17
أمیرالمؤمنین (ص) فرمود: از خدا چنان بترسید كه محتاج عذر خواهى نباشید (كه مقصر نباشید) و بدون ریا و قصد شهرت براى خدا كار كنید، زیرا هر كه براى غیر خدا كار كند، خدا او را بعملش وا گذارد.
18- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ یَعْمَلُ الشَّیْ ءَ مِنَ الْخَیْرِ فَیَرَاهُ إِنْسَانٌ فَیَسُرُّهُ ذَلِكَ فَقَالَ لَا بَأْسَ مَا مِنْ أَحَدٍ إِلَّا وَ هُوَ یُحِبُّ أَنْ یَظْهَرَ لَهُ فِى النَّاسِ الْخَیْرُ إِذَا لَمْ یَكُنْ صَنَعَ ذَلِكَ لِذَلِكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 405 روایة:18
زراره گوید: از امام باقر (ع) پرسیدم راجع بمردیكه كارى خیرى میكند و شخصى او را مى بیند و او خوشش میآید: فرمود: عیب ندارد، هر كس دوست دارد و خوبیش میان مردم نمایان شود بشرط آنكه عمل را بآن قصد انجام ندهد.