فهرست کتاب


اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: فضیلت فقراء مسلمین

بَابُ فَضْلِ فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِینَ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنِ ابْنِ أَبِی یَعْفُورٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ فُقَرَاءَ الْمُسْلِمِینَ یَتَقَلَّبُونَ فِى رِیَاضِ الْجَنَّةِ قَبْلَ أَغْنِیَائِهِمْ بِأَرْبَعِینَ خَرِیفاً ثُمَّ قَالَ سَأَضْرِبُ لَكَ مَثَلَ ذَلِكَ إِنَّمَا مَثَلُ ذَلِكَ مَثَلُ سَفِینَتَیْنِ مُرَّ بِهِمَا عَلَى عَاشِرٍ فَنَظَرَ فِى إِحْدَاهُمَا فَلَمْ یَرَ فِیهَا شَیْئاً فَقَالَ أَسْرِبُوهَا وَ نَظَرَ فِى الْأُخْرَى فَإِذَا هِیَ مَوْقُورَةٌ فَقَالَ احْبِسُوهَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 359 روایة:1
امام صادق (ع) فرمود: فقراء مسلمان چهل خریف پیش از توانگرانشان در باغهاى بهشت میخرامند، سپس فرمود: برایت مثلى بزنم، حكایت این دو دسته حكایت دو كشتى است كه بگمرك رسند و گمركچى یكى را خالى بیند و گوید رها كنید برود، و دیگرى را پر از بار بیند و گوید نگهش دارید.
توضیح : خریف در روایات به یكسال و هفتاد سال و هزار عام تفسیر شده است.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدَانَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع الْمَصَائِبُ مِنَحٌ مِنَ اللَّهِ وَ الْفَقْرُ مَخْزُونٌ عِنْدَ اللَّهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 359 روایة:2
امام صادق (ع) فرمود: مصیبتها بخششهاى خدا است و فقر در خزانه خدا محفوظست (و آنرا جز به بنده عزیزش كه خواهد او را بخود متوجه سازد ندهد).
(2375)3- وَ عَنْهُ رَفَعَهُ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَا عَلِیُّ إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْفَقْرَ أَمَانَةً عِنْدَ خَلْقِهِ فَمَنْ سَتَرَهُ أَعْطَاهُ اللَّهُ مِثْلَ أَجْرِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ وَ مَنْ أَفْشَاهُ إِلَى مَنْ یَقْدِرُ عَلَى قَضَاءِ حَاجَتِهِ فَلَمْ یَفْعَلْ فَقَدْ قَتَلَهُ أَمَا إِنَّهُ مَا قَتَلَهُ بِسَیْفٍ وَ لَا رُمْحٍ وَ لَكِنَّهُ قَتَلَهُ بِمَا نَكَى مِنْ قَلْبِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 359 روایة:3
رسولخدا (ص) فرمود: اى على، همانا خدا فقر را نزد مخلوقش به امانت گذاشته هر كه آنرا نهان دارد، خدایش مانند پاداش روزه داریكه بعبادت بپاخاسته دهد، و هر كه آنرا نزد كسیكه میتواند حاجتش را بر آورد فاش سازد، و او نكند او را كشته است، آگاه باش كه او را با شمشیر و نیزه نكشته، بلكه با زخم به دل كشته است.
4- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ دَاوُدَ الْحَذَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَغِیرٍ عَنْ جَدِّهِ شُعَیْبٍ عَنْ مُفَضَّلٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كُلَّمَا ازْدَادَ الْعَبْدُ إِیمَاناً ازْدَادَ ضِیقاً فِى مَعِیشَتِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 360 روایة:4
امام صادق (ع) فرمود: هر اندازه ایمان بنده زیاد شود، تنگى معیشتش افزایش یابد.
شرح : چنانكه در باب گذشته ثواب و پاداش بى پایان گرفتارى و ابتلاء در دنیا ذكر شد، و نیز ثروت بسیار موجب گردنگشى و تكبر شود و شخص ثروتمند بفقرا توهین و بى احترامى كند و قساوت قلب و خشونت پیدا كند، و سرگرمى و نگهدارى اموال او را از خدا غافل سازد، علاوه بر آنكه اگر حقوق واجبه مال را نپردازد، ملعون و مطرود خداشود، ولى فقر سبب شود كه شخص فقیر بر خدا توكل كندو بدرگاه او دعا و تضرع نماید، علاوه بر تواضع وملایمت و صفات حمیده دیگرى كه زائیده فقر است، اگر فقیر صابر و شكیبا باشد.
5- وَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لَوْ لَا إِلْحَاحُ الْمُؤْمِنِینَ عَلَى اللَّهِ فِى طَلَبِ الرِّزْقِ لَنَقَلَهُمْ مِنَ الْحَالِ الَّتِى هُمْ فِیهَا إِلَى حَالٍ أَضْیَقَ مِنْهَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 360 روایة:5
امام صادق علیه السلام فرمود: اگر مؤمنین براى طلب روزى نزد خدا اصرار نمى ورزیدند، خدا آنها را از آن حال به تنگدستى بیشترى منتقل مى نمود.
6- عَنْهُ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا أُعْطِیَ عَبْدٌ مِنَ الدُّنْیَا إِلَّا اعْتِبَاراً وَ مَا زُوِیَ عَنْهُ إِلَّا اخْتِبَاراً
اصول كافى جلد3 صفحه: 360 روایة:6
و فرمود: چیزى از دنیا به بنده ئى عطا نشد، مگر براى عبرت گرفتن، و چیزى از او بر كنار نگردید، مگر براى آزمودن.
7- عَنْهُ عَنْ نُوحِ بْنِ شُعَیْبٍ وَ أَبِى إِسْحَاقَ الْخَفَّافِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَیْسَ لِمُصَاصِ شِیعَتِنَا فِى دَوْلَةِ الْبَاطِلِ إِلَّا الْقُوتُ شَرِّقُوا إِنْ شِئْتُمْ أَوْ غَرِّبُوا لَنْ تُرْزَقُوا إِلَّا الْقُوتَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 360 روایة:7
و فرمود: شیعیان خالص ما در زمان دولت باطل جز باندازه قوت و خوراك بهره ندارد، خواهید به مشرق روید یا به مغرب زنید، جز باندازه قوت روزى نیابید.
(2380)8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ بَعْضِ مَشَایِخِهِ عَنْ إِدْرِیسَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ النَّبِیُّ ص یَا عَلِیُّ الْحَاجَةُ أَمَانَةُ اللَّهِ عِنْدَ خَلْقِهِ فَمَنْ كَتَمَهَا عَلَى نَفْسِهِ أَعْطَاهُ اللَّهُ ثَوَابَ مَنْ صَلَّى وَ مَنْ كَشَفَهَا إِلَى مَنْ یَقْدِرُ أَنْ یُفَرِّجَ عَنْهُ وَ لَمْ یَفْعَلْ فَقَدْ قَتَلَهُ أَمَا إِنَّهُ لَمْ یَقْتُلْهُ بِسَیْفٍ وَ لَا سِنَانٍ وَ لَا سَهْمٍ وَ لَكِنْ قَتَلَهُ بِمَا نَكَى مِنْ قَلْبِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 360 روایة:8
پیغمبرصلى الله عیله و آله فرمود: اى على! نیازمندى امانت خداست نزد خلقش، هر كه آنرا نزد خود پوشیده دارد، خدایش ثواب نمازگزار دهد، و هر كه آن پرده را بر دارد نزد كسیكه مى تواند گشایش دهد و نكند، او را كشته است، بدان كه او را با شمشیر و نیزه و تیر نكشته، بلكه با زخمى كه به دلش وارد آورده كشته است.
9- وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَعْدَانَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَلْتَفِتُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ إِلَى فُقَرَاءِ الْمُؤْمِنِینَ شَبِیهاً بِالْمُعْتَذِرِ إِلَیْهِمْ فَیَقُولُ وَ عِزَّتِى وَ جَلَالِى مَا أَفْقَرْتُكُمْ فِى الدُّنْیَا مِنْ هَوَانٍ بِكُمْ عَلَیَّ وَ لَتَرَوُنَّ مَا أَصْنَعُ بِكُمُ الْیَوْمَ فَمَنْ زَوَّدَ أَحَداً مِنْكُمْ فِی دَارِ الدُّنْیَا مَعْرُوفاً فَخُذُوا بِیَدِهِ فَأَدْخِلُوهُ الْجَنَّةَ قَالَ فَیَقُولُ رَجُلٌ مِنْهُمْ یَا رَبِّ إِنَّ أَهْلَ الدُّنْیَا تَنَافَسُوا فِى دُنْیَاهُمْ فَنَكَحُوا النِّسَاءَ وَ لَبِسُوا الثِّیَابَ اللَّیِّنَةَ وَ أَكَلُوا الطَّعَامَ وَ سَكَنُوا الدُّورَ وَ رَكِبُوا الْمَشْهُورَ مِنَ الدَّوَابِّ فَأَعْطِنِى مِثْلَ مَا أَعْطَیْتَهُمْ فَیَقُولُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَكَ وَ لِكُلِّ عَبْدٍ مِنْكُمْ مِثْلُ مَا أَعْطَیْتُ أَهْلَ الدُّنْیَا مُنْذُ كَانَتِ الدُّنْیَا إِلَى أَنِ انْقَضَتِ الدُّنْیَا سَبْعُونَ ضِعْفاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 361 روایة:9
امام صادق علیه السلام فرمود: خداى عزوجل روز قیامت مانند پوزش خواه به فقراء مؤمنین توجه كند و فرماید: به عزت و جلالم سوگند كه شما را در دنیا به واسطه خوارى شما نزد خود فقیر نساختم، امروز رفتار مرا با خود مى بینید، هر كس در دنیا به شما نیكى نموده، دستش را بگرید و به بهشتش در آورید.
مردى از فقرا گوید: پروردگارا؛ اهل دنیا با یكدیگر در دنیا مسابقه گذاشتند، با زنها نزدیكى كردند، جامه هاى نازك پوشیدند، خوراك خوردند، در كاخها نشستند، و مركبهاى معروف و مشهور را سوار شدند، به من هم مثل آنچه به آنها دادى عطا فرما، خداى تبارك و تعالى مى فرماید: براى تو و هر یك از شماست هفتاد برابر آنچه به اهل دنیا دادم از آغاز تا انجام دنیا.
10- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ سَهْلٍ وَ إِسْمَاعِیلَ بْنِ عَبَّادٍ جَمِیعاً یَرْفَعَانِهِ إِلَى أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا كَانَ مِنْ وُلْدِ آدَمَ مُؤْمِنٌ إِلَّا فَقِیراً وَ لَا كَافِرٌ إِلَّا غَنِیّاً حَتَّى جَاءَ إِبْرَاهِیمُ ع فَقَالَ رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلَّذِینَ كَفَرُوا فَصَیَّرَ اللَّهُ فِى هَؤُلَاءِ أَمْوَالًا وَ حَاجَةً وَ فِى هَؤُلَاءِ أَمْوَالًا وَ حَاجَةً
اصول كافى جلد3 صفحه: 361 روایة:10
امام صادق علیه السلام فرمود: از فرزندان آدم مؤمنى نبود جز آنكه فقیر بود، و كافرى نبود جز آنكه توانگر بود، تا جناب ابراهیم علیه السلام آمد و عرض كرد: «پروردگارا ما را وسیله آزمایش كفار مگردان » ( كه با خود گویند اگر ایمان خوب بود، اینها فقیر و گرفتار نبودند و یا برخى از ترس فقر ایمان نیاورند) سپس خدا از اینها دسته ئى را مالدار و دسته ئى را نیازمند، و از آنها نیز برخى را مالدار و بعضى را نیازمند گردانید.
10- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مُوسِرٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص نَقِیُّ الثَّوْبِ فَجَلَسَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص فَجَاءَ رَجُلٌ مُعْسِرٌ دَرِنُ الثَّوْبِ فَجَلَسَ إِلَى جَنْبِ الْمُوسِرِ فَقَبَضَ الْمُوسِرُ ثِیَابَهُ مِنْ تَحْتِ فَخِذَیْهِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ خِفْتَ أَنْ یَمَسَّكَ مِنْ فَقْرِهِ شَیْ ءٌ قَالَ لَا قَالَ فَخِفْتَ أَنْ یُصِیبَهُ مِنْ غِنَاكَ شَیْ ءٌ قَالَ لَا قَالَ فَخِفْتَ أَنْ یُوَسِّخَ ثِیَابَكَ قَالَ لَا قَالَ فَمَا حَمَلَكَ عَلَى مَا صَنَعْتَ فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِى قَرِیناً یُزَیِّنُ لِى كُلَّ قَبِیحٍ وَ یُقَبِّحُ لِى كُلَّ حَسَنٍ وَ قَدْ جَعَلْتُ لَهُ نِصْفَ مَالِى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِلْمُعْسِرِ أَ تَقْبَلُ قَالَ لَا فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ وَ لِمَ قَالَ أَخَافُ أَنْ یَدْخُلَنِى مَا دَخَلَكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 361 روایة:11
امام صادق علیه السلام فرمود: مرد مالدارى با لباس پاكیزه خدمت رسول خدا صلى علیه و آله آمد و نزدیك حضرت نشست، سپس مرد تنگدستى با جامه اى چركین وارد شد و پهلوى مرد مالدار نشست، مالدار جامه اش را از زیر پاى او كشید. رسول خدا صلى الله علیه و آله به او فرمود: ترسیدى چیزى از فقر او به تو برسد؟ گفت: نه، فرمود: ترسیدى از دارائى تو چیزى به او برسد؟ گفت: نه، فرمود: ترسیدى لباست چرك شود؟ گفت: نه، فرمود: پس چه تو را به این كار واداشت؟ گفت: یا رسول الله! من همدمى( شیطانى) دارم كه هر كار زشتى را در نظرم زینت مى دهد، و هر كار خوبى را زشت نمایش مى دهد، من نصف مالم را به او مى دهم، پیغمبر صلى الله علیه و آله به آن مرد نادارا فرمود: تو مى پذیرى؟ گفت: نه: مرد مالدار گفت: چرا؟ گفت: زیرا مى ترسم در دل من در آید آنچه در دل تو در آمده (كه تكبر و توهین فقرا باشد).
12- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقَاسَانِیِّ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ دَاوُدَ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ فِى مُنَاجَاةِ مُوسَى ع یَا مُوسَى إِذَا رَأَیْتَ الْفَقْرَ مُقْبِلًا فَقُلْ مَرْحَباً بِشِعَارِ الصَّالِحِینَ وَ إِذَا رَأَیْتَ الْغِنَى مُقْبِلًا فَقُلْ ذَنْبٌ عُجِّلَتْ عُقُوبَتُهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 362 روایة:12
امام صادق علیه السلام فرمود: در مناجات موسى علیه السلام است كه (خداى تعالى فرماید:) اى موسى؛ هر گاه دیدى فقر روآورده، بگو مرحبا به شعار شایستگان و چون دیدى توانگرى رو آورده بگو: گناهى است كه عقوبتش شتاب كرده است.
(2385)13- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ النَّبِیُّ ص طُوبَى لِلْمَسَاكِینِ بِالصَّبْرِ وَ هُمُ الَّذِینَ یَرَوْنَ مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 362 روایة:13
پیغمبر صلى الله علیه و آله فرمود: خوشا حال مستمندان از لحاظ صبر آنها (خوشا حال آنها كه به صبر چسبیده اند) آنهایند كه ملكوت آسمانها و زمین را مى بینند.
شرح : یعنى حقایق جهان براى آنها منكشف گردد و بدانند آفریننده آسمانها و زمین عاجز و بخیل نیست و فقر و ثروت مردم طبق قضا و قدر او جارى شود و به جهت مصلحت بزرگى است كه قادر متعال مقدر فرموده است: از این رو با رضایت و خرسندى صبر مى كنند.
14- وَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ النَّبِیُّ ص یَا مَعْشَرَ الْمَسَاكِینِ طِیبُوا نَفْساً وَ أَعْطُوا اللَّهَ الرِّضَا مِنْ قُلُوبِكُمْ یُثِبْكُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى فَقْرِكِمْ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَلَا ثَوَابَ لَكُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 363 روایة:14
پیغمبر صلى الله علیه و آله فرمود: اى گروه مستمندان، خوشدل باشید، رضایت قلبى خود را به درگاه خدا تقدیم دارید تا خداى عزوجل شما را براى فقرتان ثواب دهد، و اگر نكنید ثوابى ندارید.
15- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِى نَصْرٍ عَنْ عِیسَى الْفَرَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ إِذَا كَانَ یَوْمُ الْقِیَامَةِ أَمَرَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مُنَادِیاً یُنَادِى بَیْنَ یَدَیْهِ أَیْنَ الْفُقَرَاءُ فَیَقُومُ عُنُقٌ مِنَ النَّاسِ كَثِیرٌ فَیَقُولُ عِبَادِى فَیَقُولُونَ لَبَّیْكَ رَبَّنَا فَیَقُولُ إِنِّى لَمْ أُفْقِرْكُمْ لِهَوَانٍ بِكُمْ عَلَیَّ وَ لَكِنِّی إِنَّمَا اخْتَرْتُكُمْ لِمِثْلِ هَذَا الْیَوْمِ تَصَفَّحُوا وُجُوهَ النَّاسِ فَمَنْ صَنَعَ إِلَیْكُمْ مَعْرُوفاً لَمْ یَصْنَعْهُ إِلَّا فِیَّ فَكَافُوهُ عَنِّی بِالْجَنَّةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 363 روایة:15
امام باقر علیه السلام فرمود: چون روز قیامت شود، خداى تبارك و تعالى دستور دهد كه یك منادى در برابرش فریاد كشد: كجا هستند فقرا؟ گروه بسیارى برخیزند، خدا فرماید: بندگان من! گویند لبیك پروردگارا، فرماید: من شما را براى خوارى و پستى شما در نظرم فقیر نساختم، بلكه براى مثل امروز انتخابتان كردم، در چهره مردم تأمل و جستجو كنید، هر كس به شما احسانى كرده نسبت به من كرده است، از جانب من بهشت را به او پاداش دهید.
16- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ إِبْرَاهِیمَ الْحَذَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَغِیرٍ عَنْ جَدِّهِ شُعَیْبٍ عَنْ مُفَضَّلٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لَوْ لَا إِلْحَاحُ هَذِهِ الشِّیعَةِ عَلَى اللَّهِ فِى طَلَبِ الرِّزْقِ لَنَقَلَهُمْ مِنَ الْحَالِ الَّتِى هُمْ فِیهَا إِلَى مَا هُوَ أَضْیَقُ مِنْهَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 363 روایة:16
امام صادق (ع) فرمود: اگر اصرار این مردم شیعه به درگاه خدا براى طلب روزى نبود، خدا آنها را از حالى كه داشتند به تنگدستى بیشترى منتقل مى فرمود.
17- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ كَثِیرٍ الْخَزَّازِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ لِى أَ مَا تَدْخُلُ السُّوقَ أَ مَا تَرَى الْفَاكِهَةَ تُبَاعُ وَ الشَّیْ ءَ مِمَّا تَشْتَهِیهِ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ أَمَا إِنَّ لَكَ بِكُلِّ مَا تَرَاهُ فَلَا تَقْدِرُ عَلَى شِرَائِهِ حَسَنَةً
اصول كافى جلد3 صفحه: 363 روایة:17
محمد بن حسین بن كثیر خزاز گوید: امام صادق (ع) به من فرمود: ببازار نمى روى؟ میوه هائیكه به فروش مى رسد و چیزهاى دیگرى را كه دلت مى خواهد نمى بینى؟ گفتم: چرا. فرمود: بدان كه در برابر هر چه مى بینى و نمى توانى بخرى برایت حسنه ئى است.
(2390)18- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عَفَّانَ عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ لَیَعْتَذِرُ إِلَى عَبْدِهِ الْمُؤْمِنِ الْمُحْوِجِ فِى الدُّنْیَا كَمَا یَعْتَذِرُ الْأَخُ إِلَى أَخِیهِ فَیَقُولُ وَ عِزَّتِى وَ جَلَالِى مَا أَحْوَجْتُكَ فِى الدُّنْیَا مِنْ هَوَانٍ كَانَ بِكَ عَلَیَّ فَارْفَعْ هَذَا السَّجْفَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عَوَّضْتُكَ مِنَ الدُّنْیَا قَالَ فَیَرْفَعُ فَیَقُولُ مَا ضَرَّنِى مَا مَنَعْتَنِى مَعَ مَا عَوَّضْتَنِى
اصول كافى جلد3 صفحه: 364 روایة:18
امام صادق (ع) فرمود: همانا (روز قیامت) خدا جل ثناؤه از بنده مؤمن محتاج در دنیایش پوزش مى خواهد، چنانكه برادرى از برادرش پوزش مى خواهد و مى فرماید: به عزت و جلالم سوگند كه تو را در دنیا براى خواریت در نظرم محتاج نكردم، این رو پوش را بردار و به بین به جاى دنیا به تو چه داده ام، او بردارد و گوید: با این عوض كه عطا فرمودى، زیانى به من ندارد آنچه از دنیا از من باز گرفتى.
19- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا كَانَ یَوْمُ الْقِیَامَةِ قَامَ عُنُقٌ مِنَ النَّاسِ حَتَّى یَأْتُوا بَابَ الْجَنَّةِ فَیَضْرِبُوا بَابَ الْجَنَّةِ فَیُقَالُ لَهُمْ مَنْ أَنْتُمْ فَیَقُولُونَ نَحْنُ الْفُقَرَاءُ فَیُقَالُ لَهُمْ أَ قَبْلَ الْحِسَابِ فَیَقُولُونَ مَا أَعْطَیْتُمُونَا شَیْئاً تُحَاسِبُونَّا عَلَیْهِ فَیَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صَدَقُوا ادْخُلُوا الْجَنَّةَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 364 روایة:19
امام صادق (ع) فرمود: چون روز قیامت شود، گروهى از مردم برخیزند و تا در بهشت آیند و در زنند، به آنها گویند: شما كیستید؟ گویند ما فقرا هستیم گویند: آیا پیش از حساب (مى خواهید به بهشت در آئید) گویند: به چیزى ندادید كه حسابش را بكشید، خداى عزوجل فرماید: راست گویند، به بهشت در آئید.
20- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ مُبَارَكٍ غُلَامِ شُعَیْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى ع یَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ إِنِّى لَمْ أُغْنِ الْغَنِیَّ لِكَرَامَةٍ بِهِ عَلَیَّ وَ لَمْ أُفْقِرِ الْفَقِیرَ لِهَوَانٍ بِهِ عَلَیَّ وَ هُوَ مِمَّا ابْتَلَیْتُ بِهِ الْأَغْنِیَاءَ بِالْفُقَرَاءِ وَ لَوْ لَا الْفُقَرَاءُ لَمْ یَسْتَوْجِبِ الْأَغْنِیَاءُ الْجَنَّةَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 364 روایة:20
موسى بن جعفر علیه السلام مى فرمود: خداى عزوجل فرماید: من توانگر را براى شرافتش نزد خود توانگر نساختم و فقیر را براى خواریش در نظرم فقیر نكردم، بلكه با این تفاوت توانگران را به وسیله فقرا آزمودم، و اگر فقرا نبودند، توانگران سزاوار بهشت نمى گشتند.
21- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عِیسَى عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ وَ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَا قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَیَاسِیرُ شِیعَتِنَا أُمَنَاؤُنَا عَلَى مَحَاوِیجِهِمْ فَاحْفَظُونَا فِیهِمْ یَحْفَظْكُمُ اللَّهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 364 روایة:21
امام صادق (ع) فرمود: توانگران شیعیان ما امین ما هستند بر محتاجان آنها، رعایت حق ما را نسبت به آنها بكنید. تا خدا شما را رعایت كند.
شرح : این حدیث شریف سفارش فقرا را به توانگران مى نماید، زیرا گرفتن اموال از توانگران و رسانیدن به مستمندان از شؤن و مناصب امامست، و چون در زمان تقیه و غیبت این عمل ممكن نیست، امام علیه السلام توانگران را امین خود نامیده و سفارش فرموده كه: مبادا حق فقرا را ضایع كنند و به آنها نرسانند.
22- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع الْفَقْرُ أَزْیَنُ لِلْمُؤْمِنِ مِنَ الْعِذَارِ عَلَى خَدِّ الْفَرَسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 365 روایة:22
امیر المؤمنین فرمود: فقر براى مؤمن از خط گونه اسب خوش نماتر است.
توضیح : عذار در اصل بناگوش است و در اینجا به معنى خطى است كه از رشته لجام اسب بر بناگوشش دیده مى شود و بر حسنش مى افزاید.
(2395)23- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَالِبٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعِیدِ بْنِ الْمُسَیَّبِ قَالَ سَأَلْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ لا أَنْ یَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً قَالَ عَنَى بِذَلِكَ أُمَّةَ مُحَمَّدٍ ص أَنْ یَكُونُوا عَلَى دِینٍ وَاحِدٍ كُفَّاراً كُلَّهُمْ لَجَعَلْنا لِمَنْ یَكْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُیُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَ لَوْ فَعَلَ اللَّهُ ذَلِكَ بِأُمَّةِ مُحَمَّدٍ ص لَحَزِنَ الْمُؤْمِنُونَ وَ غَمَّهُمْ ذَلِكَ وَ لَمْ یُنَاكِحُوهُمْ وَ لَمْ یُوَارِثُوهُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 365 روایة:23
سعید بن مسیب گوید: از على بن الحسین علیهما السلام از تفسیر قول خداى عزوجل: «اگر نبود كه مردم یك امت مى شوند»پرسیدم، فرمود: مقصود از این آیه امت محمد صلى الله علیه و آله است كه (اگر نبود كه) همه كافر مى شدند «براى آنهائیكه به خداى رحمن كافر مى شدند. سقفى از نقره براى خانه هایشان قرار مى دادیم، 33 سوره 43»و اگر خدا این كار را با امت محمد صلى الله علیه و آله مى نمود، مؤمنین اندوهگین شده و این عمل آنها را غمناك مى ساخت و دیگران با آنها زناشوئى نمى كردند و از یكدیكر ارث نمى بردند.
شرح : مرحوم مجلسى گوید: مراد به «ناس »امت محمد صلى الله علیه و آله است بعد از وفات آنحضرت به قرینه صیغه مضارع در «یكون و یكفر» و مراد به كافران به رحمان امامت و مخالفین شیعه مى باشند و حاصل این است كه: اگر مؤمنین حقیقى كافر نمى شدند یا غمناك و دل شكسته نمى گشتند و شیطان بر آنها مسلط نمى شد، همه مخالفین و منكرین امامت را ثروتمند و بى نیاز مى نمودیم و مؤمنین در نهایت فقر و نیاز بسر مى بردند و نیز اگر چنان مى شد مخالفین با مؤمنین تناكح و ازدواج نمى كردند و در نتیجه نسل آنها قطع مى شد، و امت محمد صلى الله علیه و آله همه منافق و مخالف باقى مى ماندند، از این رو برخى از مؤمنین را فقیر و برخى را ثروتمند ساخت و همچنین نسبت به مخالفین و منكرین امامت.

باب:

بَابٌ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ حَدَّثَنِى بَكْرٌ الْأَرْقَطُ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ أَوْ عَنْ شُعَیْبٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ دَخَلَ عَلَیْهِ وَاحِدٌ فَقَالَ أَصْلَحَكَ اللَّهُ إِنِّى رَجُلٌ مُنْقَطِعٌ إِلَیْكُمْ بِمَوَدَّتِى وَ قَدْ أَصَابَتْنِى حَاجَةٌ شَدِیدَةٌ وَ قَدْ تَقَرَّبْتُ بِذَلِكَ إِلَى أَهْلِ بَیْتِى وَ قَوْمِى فَلَمْ یَزِدْنِى بِذَلِكَ مِنْهُمْ إِلَّا بُعْداً قَالَ فَمَا آتَاكَ اللَّهُ خَیْرٌ مِمَّا أَخَذَ مِنْكَ قَالَ جُعِلْتُ فِدَاكَ ادْعُ اللَّهَ لِى أَنْ یُغْنِیَنِى عَنْ خَلْقِهِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَسَّمَ رِزْقَ مَنْ شَاءَ عَلَى یَدَیْ مَنْ شَاءَ وَ لَكِنْ سَلِ اللَّهَ أَنْ یُغْنِیَكَ عَنِ الْحَاجَةِ الَّتِى تَضْطَرُّكَ إِلَى لِئَامِ خَلْقِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 366 روایة:1
شخصى خدمت امام صادق (ع) آمد و عرضكرد: اصلحك الله من مردى هستم كه دوستى خود را تنها به شما متوجه ساخته و از دیگران بریده ام، و اكنون احتیاج سختى برایم پیش آمده كه به واسطه آن به فامیل وقومم نزدیك شدم (كه شاید گرفتاریم را بر طرف كنند) ولى جز دورى از آنها برایم نیفزود (به من پاسخ رد دادند كه مجبور شدم از آنها كناره گیرم) امام فرمود: آنچه خدا به تو داده (كه ولایت اهلبیت علیهم السلام باشد) از آنچه از تو گرفته (كه مال دنیا باشد) بهتر است، عرضكرد: قربانت گردم، از خدا بخواه كه مرا از خلقش بى نیاز كند، فرمود: خدا روزى هر كه را خواسته به دست كسى كه خواسته قرار داده و تقسیم نموده (پس مردم به یكدیگر محتاجند) لیكن از خدا بخواه كه ترا بى نیاز كند از احتیاجیكه به مخلوق پست و لئیمش ناچار شوى.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ الْفَقْرُ الْمَوْتُ الْأَحْمَرُ فَقُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع الْفَقْرُ مِنَ الدِّینَارِ وَ الدِّرْهَمِ فَقَالَ لَا وَ لَكِنْ مِنَ الدِّینِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 366 روایة:2
امام صادق فرمود: فقر مرگ سرخ است، راوى گوید: به امام علیه السلام عرضكردم: مقصود نداشتن دینار و درهم است؟ فرمود: نه، بلکه فقر و نداشتن دین است.
شرح : مقصود از مرگ سرخ، مرگ سخت و خونین است، و مقصود از فقر دینى، نداشتن احكام و معارف دینى و نشناختن صفات حمیده و رذیله مى باشد.

باب: دل دو گوش دارد كه در یكى فرشته و در دیگرى شیطان مى دمد

بَابُ أَنَّ لِلْقَلْبِ أُذُنَیْنِ یَنْفُثُ فِیهِمَا الْمَلَكُ وَ الشَّیْطَانُ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا مِنْ قَلْبٍ إِلَّا وَ لَهُ أُذُنَانِ عَلَى إِحْدَاهُمَا مَلَكٌ مُرْشِدٌ وَ عَلَى الْأُخْرَى شَیْطَانٌ مُفْتِنٌ هَذَا یَأْمُرُهُ وَ هَذَا یَزْجُرُهُ الشَّیْطَانُ یَأْمُرُهُ بِالْمَعَاصِى وَ الْمَلَكُ یَزْجُرُهُ عَنْهَا وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَنِ الْیَمِینِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِیدٌ ما یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ
اصول كافى جلد3 صفحه: 366 روایة:1
امام صادق (ع) فرمود: قلبى نیست جز آنكه دو گوش دارد، بر سر یكى از آندو فرشته ایست راهنما و بر سر دیگرى شیطانیست فتنه انگیز، این فرمانش دهد و آن بازش دارد. شیطان به گناهان فرمانش دهد، و فرشته از آنها بازش دارد، و این است كه خداى عزوجل فرماید: «در جانب راست و چپ نشسته ایست، بگفته ئى زبان نگشاید، جز آنكه نزدش رقیب و عتید حاضرند، 17سوره 50».
شرح : كلمه قلب به دو معنى استمال مى شود: 1- گوشت صنوبرى شكلى كه در جانب چپ سینه قرار دارد و قسمتى از درونش مجوف است و میان آن خون سیاهى است كه منبع و سرچشمه روحست، از این رو شریفترین و مهمترین اعضاء بدنست، و بلكه زندگى و بقاء سایر اعضاء بدن باو بستگى دارد. 2- گوهر روحانى و لطیفه ربانى كه به قلب صنوبرى ارتباط و تعلقى دارد كه در بیان حقیقت و نحوه ارتباطش حكماء و فلاسفه سخن بسیارگفته اند، ولى بعد از همه گفته ها باید گفت:
مجلس تمام گشت و به آخر رسید عمر ----- ما همچنان در اول وصف تو مانده ایم
در اینجا مرحوم مجلسى فرماید: و چه خوب فرماید: معرفت حقیقت قلب و صفاتش بر بیشتر مردم مخفى مانده، و ائمه ما علیهما السلام جز بكنایه و اشاره بیان نكرده اند و احتیاط این است كه ما به آنچه آنها درباره قلب بیان كرده اند اكتفا كنیم، و آنچه آنها بیان كرده اند صلاح و فساد و آفات و درجات قلب است و سپس در تكمیل و تهذیب قلب از صفات شیطانى و آراستنش به ملكات روحانى بكوشیم. پایان
مترجم گوید: به عقیده ما همان عدم بیان ائمه علیهما السلام علت طولانى و اختلافات بسیار حكما و فلاسفه شده است، مانند بسیارى از مطالب دیگر كه چون ذوات مقدسه علیهما السلام براى این كه صلاح ندانسته از آن سخن به میان نیاورده اند، بشر وارد خیالبافى و خرافات تراشى شده است، برخلاف آنچه را كه براى دنیا یا آخرت بشر مفید دانسته و بیان كرده اند كه امروز پس از گذشتن چهارده قرن و با وجود خرابكاریهاى جاعلین و محرفین آن مطالب تا حدى براى ما روشن و واضحست، مثلاً در موضوع معاد آنچه براى انسان مفید است، این است كه بداند كردار و رفتار او حساب و كتاب و پاداش و عقاب دارد تا از ستم و تجاوز دورى كند، وقتى در قرآن و احادیث دقت مى كنیم مى بینیم، هدف اصلى و لبه تیز سخن در موضوع معاد همین اصل است، ولى كتب فلاسفه و عرفا را بنگرید كه در اطراف حشر و صراط و بهشت و دوزخ چه لاطائلاتى بافته اند، و نیز در موضوع علم خدا قرآن مجید مى گوید: یعلم خائنة الاعین و ما تخفى الصدور«خدا خیانت چشمها و آنچه را سینه ها پنهان مى كنند مى داند»و نهج البلاغه مى گوید: یعلم عجیج الوحوش فى الفلوات و معاصى العباد فى الخلوات «خدا فریاد حیوانات وحشى را در بیابانها و گناه بندگانرا در خلوتها مى داند»و نیز صدها آیه و حدیث دیگر به این مضمون وارد شده است تا بشر را آگاه كند كه ناظرى بسیار دقیق و حساس گفتار و رفتار او را كنترل میكند، ولى فلاسفه و عرفا در موضوع علم خدا سخن ازحصولى و حضورى و اجمالى و تفصیلى و اعیان ثابته و مثل افلاطونى و صدها اصطلاح مخترع دیگر به میان مى آورد و عاقبت نتیجه آن مى شود كه مرحوم حاجى سبزوارى نقل مى كند:
قد قیل لا علم له بذاته ----- و قیل لا یعلم معلوماته
و مثبت لعلمه بما جمل ----- اما یقول انه عنه انفصل
او لیس مفصولافا ما المبتدا ----- اما هو المعدوم ثابتاً بدا
عیناً فهذا مذهب المعتزله ----- او ذهناً الصوفیة ذاقائله
و همچنین تا 12 صفحه دیگر از كتاب منظومه اش به این موضوع ادامه مى دهد، ولى حتى یك سطر آن هم ناظر به هدف قرآن و حدیث نمى باشد و آن منظور عالى را تأمین نمى كند.
خواننده متتبع با اندكى تأمل در این دو مثال كه ذكر نمودیم، مى تواند مثالهاى بسیارى پیدا كند و پس از دقت، كافى گفته ما را تصدیق نماید كه: قرآن و اخبار مطالبى را مى گویند كه براى دنیا و آخرت بشر مفید باشد و مطالب بیهوده و لاطائل تنها در نوشتجات بشر خیالباف پیدا مى شود.
سپس مرحوم مجلسى از قول بعضى از محققین نقل مى كند كه: قلب مایه شرف و فضیلت انسانیت كه به سبب آن بر معظم مخلوقات برترى یافته است. به وسیله قلب خدا را مى شناسد و به صفات جمال و كمال او آشنا مى شود و در آخرت مستعد ثواب و ذحائر الهى مى گردد، پس در حقیقت قلب عالم به خدا، و عامل براى خدا و كوشا به سوى خدا و نزدیكى جوینده به خداست و اعضاء و جوارح دیگر بدن پیروان و خدمتگزاران و آلات وابزارى هستند كه قلب آنها را استخدام كرده و كار مى فرماید، وخطاب و سئوال و ثواب و عقاب خدا با قلب است پس اگر انسان قلب را شناخت خود را شناخته و چون خود را شناخت خدا را شناخته است (به نحو اختصار)
مرحوم مجلسى سپس براى هر یك از نفس و روح و عقل دو معنى ذكر میكند كه یكى از آندو با معنى دو قلب مطابقت مى كند و در این باره توضیح بسیارى میدهد مرآت، ج 2 ص 237.
پیداست كه مقصود از قلب در این حدیث شریف معنى دوم آنست و اثبات گوش براى آن از باب استعاره و تشبیه است و مقصود از دمیدن فرشته، الهامات و خاطرات پسندیده و خیرى است كه گاهى بدل انسان القا مى شود و مقصود از دمیدن شیطان وساوس و خیالات فاسدى است كه گاهى او را فرا میگیرد.
2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ سَعْدَانَ عَنْ أَبِى بَصِیرٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ لِلْقَلْبِ أُذُنَیْنِ فَإِذَا هَمَّ الْعَبْدُ بِذَنْبٍ قَالَ لَهُ رُوحُ الْإِیمَانِ لَا تَفْعَلْ وَ قَالَ لَهُ الشَّیْطَانُ افْعَلْ وَ إِذَا كَانَ عَلَى بَطْنِهَا نُزِعَ مِنْهُ رُوحُ الْإِیمَانِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 368 روایة:2
امام صادق (ع) فرمود: قلب دو گوش دارد چون بنده آهنگ گناهى كند، روح ایمان (فرشته یا عقل یا نیروى انسان) باو گوید: نكن، شیطان باو گوید بكن، و هرگاه (مشغول ارتكاب گناه شود، مثل اینكه) روى شكم زن زانیه افتاده باشد، روح ایمان از او بر كنار شود.
(2400)3- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا مِنْ مُؤْمِنٍ إِلَّا وَ لِقَلْبِهِ أُذُنَانِ فِى جَوْفِهِ أُذُنٌ یَنْفُثُ فِیهَا الْوَسْوَاسُ الْخَنَّاسُ وَ أُذُنٌ یَنْفُثُ فِیهَا الْمَلَكُ فَیُؤَیِّدُ اللَّهُ الْمُؤْمِنَ بِالْمَلَكِ فَذَلِكَ قَوْلُهُ وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 368 روایة:3
امام صادق (ع) فرمود: مؤمنى نیست جز آنكه قلبش از درون دو گوش دارد:1- گوشیكه وسواس خناس در آن دمد. 2- گوشیكه فرشته در آن دمد، و خدا مؤمن را بسبب فرشته تقویت كند، و همین است گفتار خدایتعالى: «آنها را بوسیله روحى از جانب خود تقویت كرده است 22 سوره 58».