اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: شدت ابتلاى مؤمن

بَابُ شِدَّةِ ابْتِلَاءِ الْمُؤْمِنِ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ أَشَدَّ النَّاسِ بَلَاءً الْأَنْبِیَاءُ ثُمَّ الَّذِینَ یَلُونَهُمْ ثُمَّ الْأَمْثَلُ فَالْأَمْثَلُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 351 روایة:1
امام صادق (ع) فرمود: سخت ترین مردم از لحاظ بلا و گرفتارى پیغمبرانند، سپس كسانیكه در پى آنانند، و سپس كسیكه از دیگران بهتر است بترتیب.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع الْبَلَاءُ وَ مَا یَخُصُّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ الْمُؤْمِنَ فَقَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَشَدُّ النَّاسِ بَلَاءً فِى الدُّنْیَا فَقَالَ النَّبِیُّونَ ثُمَّ الْأَمْثَلُ فَالْأَمْثَلُ وَ یُبْتَلَى الْمُؤْمِنُ بَعْدُ عَلَى قَدْرِ إِیمَانِهِ وَ حُسْنِ أَعْمَالِهِ فَمَنْ صَحَّ إِیمَانُهُ وَ حَسُنَ عَمَلُهُ اشْتَدَّ بَلَاؤُهُ وَ مَنْ سَخُفَ إِیمَانُهُ وَ ضَعُفَ عَمَلُهُ قَلَّ بَلَاؤُهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 351 روایة:2
عبدالرحمن بن حجاج گوید: خدمت امام صادق (ع) سخن از بلا و آنچه خداى عزوجل مؤمن را بآن مخصوص میدارد بمیان آمد، حضرت فرمود: از رسولخدا (ص) پرسیدند: در دنیا بلاى كدام كس سخت تر است؟ فرمود: پیغمبران، سپس هر كه به آنها شبیه تر است بترتیب و بعد از آن مؤمن باندازه ایمان و نیكى كردارش گرفتار شود، پس هر كه ایمانش درست و كردارش نیكو باشد گرفتاریش سخت است و هر كه ایمانش سست و عملش ضعیف باشد گرفتاریش اندكست.
(2345)3- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ زَیْدٍ الشَّحَّامِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ عَظِیمَ الْأَجْرِ لَمَعَ عَظِیمِ الْبَلَاءِ وَ مَا أَحَبَّ اللَّهُ قَوْماً إِلَّا ابْتَلَاهُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 351 روایة:3
امام صادق (ع) فرمود: اجر بزرگ با بلاى بزرگست و خدا هیچ قومیرا دوست نداشته جز آنكه گرفتارشان ساخته.
4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ رِبْعِیِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ فُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ أَشَدُّ النَّاسِ بَلَاءً الْأَنْبِیَاءُ ثُمَّ الْأَوْصِیَاءُ ثُمَّ الْأَمَاثِلُ فَالْأَمَاثِلُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 351 روایة:4
امام باقر (ع) فرمود: در میان مردم بلاى پیغمبران از همه سخت تر است، سپس اوصیاء و بعد از آنها نیكوتران از مردم بترتیب.
5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبِى بَصِیرٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عِبَاداً فِى الْأَرْضِ مِنْ خَالِصِ عِبَادِهِ مَا یُنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ تُحْفَةً إِلَى الْأَرْضِ إِلَّا صَرَفَهَا عَنْهُمْ إِلَى غَیْرِهِمْ وَ لَا بَلِیَّةً إِلَّا صَرَفَهَا إِلَیْهِمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 352 روایة:5
امام صادق (ع) فرمود: خداى عزوجل را در روى زمین بندگانى است زبده و خالص بندگان كه هیچ تحفه اى بر زمین فرو نیاورد، جز آنكه از آنها بسوى دیگران بگرداند، و هیچ بلائى فرو نیاورد جز آنكه بهره آنها گرداند.
6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عُبَیْدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ وَ عِنْدَهُ سَدِیرٌ إِنَّ اللَّهَ إِذَا أَحَبَّ عَبْداً غَتَّهُ بِالْبَلَاءِ غَتّاً وَ إِنَّا وَ إِیَّاكُمْ یَا سَدِیرُ لَنُصْبِحُ بِهِ وَ نُمْسِى
اصول كافى جلد3 صفحه: 352 روایة:6
حسین بن علوان گوید: سدیر خدمت امام صادق (ع) بود كه فرمود: چون خدا بنده اى را دوست دارد، او را در بلا غوطه ور سازد، اى سدیر ما و شما، صبح و شام با آن دمسازیم.
7- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْوَلِیدِ بْنِ عَلَاءٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِذَا أَحَبَّ عَبْداً غَتَّهُ بِالْبَلَاءِ غَتّاً وَ ثَجَّهُ بِالْبَلَاءِ ثَجّاً فَإِذَا دَعَاهُ قَالَ لَبَّیْكَ عَبْدِى لَئِنْ عَجَّلْتُ لَكَ مَا سَأَلْتَ إِنِّى عَلَى ذَلِكَ لَقَادِرٌ وَ لَئِنِ ادَّخَرْتُ لَكَ فَمَا ادَّخَرْتُ لَكَ فَهُوَ خَیْرٌ لَكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 352 روایة:7
امام باقر علیه السلام فرمود هرگاه خدای تبارک و تعالی بنده ئی را دوست دارد او را در بلا غوطه ور سازد و باران بلا را بر سر او ریزد، و چون بدرگاه خدا دعا كند، فرماید: لبیك بنده من، اگر خواسته ترا بزودى دهم، توانایم، ولى اگر برایت ذخیره كنم، براى تو بهتر است.
(2350)8- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ زَیْدٍ الزَّرَّادِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ عَظِیمَ الْبَلَاءِ یُكَافَأُ بِهِ عَظِیمُ الْجَزَاءِ فَإِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْداً ابْتَلَاهُ بِعَظِیمِ الْبَلَاءِ فَمَنْ رَضِیَ فَلَهُ عِنْدَ اللَّهِ الرِّضَا وَ مَنْ سَخِطَ الْبَلَاءَ فَلَهُ عِنْدَ اللَّهِ السَّخَطُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 352 روایة:8
رسولخدا (ص) فرمود: بلاى بزرگ به اجر بزرگ پاداش داده شود، و هر گاه خدا بنده اى را دوست دارد، ببلاى بزرگ گرفتارش سازد، پس هر كه راضى شود، نزد خدا براى او رضا باشد، و هر كه ناراضى باشد، نزد خدا برایش رضایت نیست.
9- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ زَكَرِیَّا بْنِ الْحُرِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ یَزِیدَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّمَا یُبْتَلَى الْمُؤْمِنُ فِى الدُّنْیَا عَلَى قَدْرِ دِینِهِ أَوْ قَالَ عَلَى حَسَبِ دِینِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 352 روایة:9
امام باقر (ع) فرمود: مؤمن در دنیا باندازه دینش مبتلا شود - یا فرمود: بر حسب دینش،
10- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُثَنَّى الْحَضْرَمِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بُهْلُولِ بْنِ مُسْلِمٍ الْعَبْدِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّمَا الْمُؤْمِنُ بِمَنْزِلَةِ كِفَّةِ الْمِیزَانِ كُلَّمَا زِیدَ فِی إِیمَانِهِ زِیدَ فِى بَلَائِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 353 روایة:10
امام صادق (ع) فرمود: مؤمن مانند كفه ترازو است، كه هر چه بر ایمانش بیفزاید، بر بلایش افزوده شود.
11- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ الْمُؤْمِنُ لَا یَمْضِى عَلَیْهِ أَرْبَعُونَ لَیْلَةً إِلَّا عَرَضَ لَهُ أَمْرٌ یَحْزُنُهُ یُذَكَّرُ بِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 353 روایة:11
امام صادق (ع) مى فرمود: بر مؤمن چهل شب نگذرد، جز آنكه پیش آمدى برایش شود كه غمگینش سازد تا موجب تذكرش گردد.
توضیح - یعنى متذكر شود كه آن پیش آمد بسبب گناهى است كه از او سرزده و توبه كند، چنانكه خدایتعالى فرماید: «ما اصابكم من مصیبة فبما كسبت ایدیكم» و نیز متذكر شود كه خدا قادر است آن بلا را از او بگرداند، پس دعا و تضرع كند، و نیز متذكر پستى و خوارى دنیا شود كه چگونه بكدورات و مصائب مشوبست و در آخرت رغبت كند كه مكان قدس و تنزه است.
12- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ نَاجِیَةَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى جَعْفَرٍ ع إِنَّ الْمُغِیرَةَ یَقُولُ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَا یُبْتَلَى بِالْجُذَامِ وَ لَا بِالْبَرَصِ وَ لَا بِكَذَا وَ لَا بِكَذَا فَقَالَ إِنْ كَانَ لَغَافِلًا عَنْ صَاحِبِ یَاسِینَ إِنَّهُ كَانَ مُكَنَّعاً ثُمَّ رَدَّ أَصَابِعَهُ فَقَالَ كَأَنِّى أَنْظُرُ إِلَى تَكْنِیعِهِ أَتَاهُمْ فَأَنْذَرَهُمْ ثُمَّ عَادَ إِلَیْهِمْ مِنَ الْغَدِ فَقَتَلُوهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ یُبْتَلَى بِكُلِّ بَلِیَّةٍ وَ یَمُوتُ بِكُلِّ مِیتَةٍ إِلَّا أَنَّهُ لَا یَقْتُلُ نَفْسَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 353 روایة:12
ناجیه گوید به امام باقر علیه السلام عرض كردم مغیره میگوید: مؤمن بمرض جذام و پیسى و امثال آن مبتلا نمیشود، فرمود: او از صاحب یاسین (حبیب نجار كه داستانش در سوره یس مذكور است) غافل است كه دستش چلاق بود - سپس امام انگشتان خود را برگردانید - (بشكل انگشتان چلاق) آنگاه فرمود: گویا اكنون او را مى بینم كه با دست چلاقش نزد آنها آمده و اندرزشان میدهد، سپس فردا نزد آنها آمد و ایشان او را كشتند، آنگاه امام فرمود: مؤمن بهر بلائى مبتلا میشود و بهر مرگى میمیرد ولى خودكشى نمیكند.
(2355)13- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ عُبَیْدِ بْنِ زُرَارَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِنَّ الْمُؤْمِنَ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لَبِأَفْضَلِ مَكَانٍ ثَلَاثاً إِنَّهُ لَیَبْتَلِیهِ بِالْبَلَاءِ ثُمَّ یَنْزِعُ نَفْسَهُ عُضْواً عُضْواً مِنْ جَسَدِهِ وَ هُوَ یَحْمَدُ اللَّهَ عَلَى ذَلِكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 354 روایة:13
امام صادق (ع) سه بار میفرمود: مؤمن نزد خداى عزوجل بهترین مقام را دارد، همانا خدا مؤمن را ببلا مبتلا كند و سپس او را قطعه قطعه كند تا جانش را بگیرد، و او خدا را بر آن حالت شكر كند،
14- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ فُضَیْلِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ فِى الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً لَا یَبْلُغُهَا عَبْدٌ إِلَّا بِالِابْتِلَاءِ فِى جَسَدِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 354 روایة:14
امام صادق (ع) فرمود: در بهشت مقامى است كه هیچ بنده اى بآن نرسد، جز با بلائى كه (در دنیا) ببدنش رسد.
15- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ أَبِی یَحْیَى الْحَنَّاطِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِى یَعْفُورٍ قَالَ شَكَوْتُ إِلَى أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع مَا أَلْقَى مِنَ الْأَوْجَاعِ وَ كَانَ مِسْقَاماً فَقَالَ لِى یَا عَبْدَ اللَّهِ لَوْ یَعْلَمُ الْمُؤْمِنُ مَا لَهُ مِنَ الْأَجْرِ فِى الْمَصَائِبِ لَتَمَنَّى أَنَّهُ قُرِّضَ بِالْمَقَارِیضِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 354 روایة:15
عبد الله بن ابى یعفور - كه همیشه بیماربود - گوید: از دردهائیكه بمن میرسد بامام امام صادق (ع) شكایت كردم، حضرت بمن فرمود: اى عبدالله اگر مؤمن پاداشى را كه براى مصیبتها دارد بداند، آرزو میكند كه او را با مقراضها تكه تكه كنند.
16- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ رِبَاطٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِنَّ أَهْلَ الْحَقِّ لَمْ یَزَالُوا مُنْذُ كَانُوا فِى شِدَّةٍ أَمَا إِنَّ ذَلِكَ إِلَى مُدَّةٍ قَلِیلَةٍ وَ عَافِیَةٍ طَوِیلَةٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 354 روایة:16
امام صادق (ع) مى فرمود: اهل حق همیشه در سختى بوده اند، بدان كه سختى مدت كوتاهى دارد و عاقبتش با آسایش طولانى است.
17- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِی أُسَامَةَ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَیَتَعَاهَدُ الْمُؤْمِنَ بِالْبَلَاءِ كَمَا یَتَعَاهَدُ الرَّجُلُ أَهْلَهُ بِالْهَدِیَّةِ مِنَ الْغَیْبَةِ وَ یَحْمِیهِ الدُّنْیَا كَمَا یَحْمِى الطَّبِیبُ الْمَرِیضَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 354 روایة:17
امام باقر علیه السلام فرمود: همانا خداى عزوجل مؤمن را با بلا دلجوئى میكند، چنانكه مرد با هدیه ایكه از سفر براى خانواده اش میبرد از آنها دلجوئى میكند، و خدا مؤمن را از دنیا پرهیز میدهد چنانكه پزشك بیمار را پرهیز میدهد.
(2360)18- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِیرَةِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى الْخَثْعَمِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بُهْلُولٍ الْعَبْدِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ لَمْ یُؤْمِنِ اللَّهُ الْمُؤْمِنَ مِنْ هَزَاهِزِ الدُّنْیَا وَ لَكِنَّهُ آمَنَهُ مِنَ الْعَمَى فِیهَا وَ الشَّقَاءِ فِى الْ آخِرَةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 355 روایة:18
محمد بن بهلول عبدى گوید: شنیدم امام صادق (ع) مى فرمود: خدا مؤمن را از بلاهای تكان دهنده دنیا ایمن نساخته، ولى او را از كور دلى دنیا (كه حق را تشخیص ندهد) و شقاوت آخرت ایمن ساخته است.
19- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ نُعَیْمٍ الصَّحَّافِ عَنْ ذَرِیحٍ الْمُحَارِبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یَقُولُ إِنِّی لَأَكْرَهُ لِلرَّجُلِ أَنْ یُعَافَى فِی الدُّنْیَا فَلَا یُصِیبَهُ شَیْ ءٌ مِنَ الْمَصَائِبِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 355 روایة:19
على بن الحسین علیهما السلام میفرمود: من براى مرد نمى پسندم كه در دنیا عافیت داشته باشد و هیچ مصیبتى باو نرسد.
20- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ نُوحِ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ أَبِى دَاوُدَ الْمُسْتَرِقِّ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع دُعِیَ النَّبِیُّ ص إِلَى طَعَامٍ فَلَمَّا دَخَلَ مَنْزِلَ الرَّجُلِ نَظَرَ إِلَى دَجَاجَةٍ فَوْقَ حَائِطٍ قَدْ بَاضَتْ فَتَقَعُ الْبَیْضَةُ عَلَى وَتِدٍ فِى حَائِطٍ فَثَبَتَتْ عَلَیْهِ وَ لَمْ تَسْقُطْ وَ لَمْ تَنْكَسِرْ فَتَعَجَّبَ النَّبِیُّ ص مِنْهَا فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ أَ عَجِبْتَ مِنْ هَذِهِ الْبَیْضَةِ فَوَ الَّذِى بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا رُزِئْتُ شَیْئاً قَطُّ قَالَ فَنَهَضَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ لَمْ یَأْكُلْ مِنْ طَعَامِهِ شَیْئاً وَ قَالَ مَنْ لَمْ یُرْزَأْ فَمَا لِلَّهِ فِیهِ مِنْ حَاجَةٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 355 روایة:20
امام صادق (ع) فرمود: پیغمبر (ص) را براى طعام دعوت كردند، چون بمنزل مرد میزبان در آمد، مرغى را دید كه روى دیوار تخم میگذاشت، سپس تخم مرغ افتاد و روى میخى قرار گرفت، نه بزمین افتاد و نه بشكست، پیغمبر (ص) از آن منظره در شگفت شد، مرد عرض كرد: از این تخم مرغ تعجب میكنى؟ سوگند بآنكه ترا بحق مبعوث ساخته كه من هرگز بلائى ندیده ام. رسولخدا (ص) برخاست و غذاى او را نخورد فرمود: كسیكه بلائى نبیند، خدا باو نیازى ندارد (لطف و توجهى ندارد).
21- عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ وَ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا حَاجَةَ لِلَّهِ فِیمَنْ لَیْسَ لَهُ فِى مَالِهِ وَ بَدَنِهِ نَصِیبٌ
اصول كافى جلد3 صفحه: 355 روایة:21
رسولخدا (ص) فرمود: خدا بكسیكه از مال و بدنش براى او بهره اى نیست نیازى ندارد (كسیكه زیان مادى و بدنى نبیند خدا باو توجهى ندارد).
22- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عُثْمَانَ النَّوَّاءِ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَبْتَلِى الْمُؤْمِنَ بِكُلِّ بَلِیَّةٍ وَ یُمِیتُهُ بِكُلِّ مِیتَةٍ وَ لَا یَبْتَلِیهِ بِذَهَابِ عَقْلِهِ أَ مَا تَرَى أَیُّوبَ كَیْفَ سُلِّطَ إِبْلِیسُ عَلَى مَالِهِ وَ عَلَى وُلْدِهِ وَ عَلَى أَهْلِهِ وَ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ مِنْهُ وَ لَمْ یُسَلَّطْ عَلَى عَقْلِهِ تُرِكَ لَهُ لِیُوَحِّدَ اللَّهَ بِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 356 روایة:22
امام صادق (ع) فرمود: خداى عزوجل مؤمن را بهر بلائى مبتلا كند و بهر مرگى بمیراند. ولى برفتن عقلش مبتلا نكند، مگر ایوب را نمى بینى كه خدا چگونه شیطانرا بر مال و فرزند و همسر او و هر چه داشت مسلط كرد، ولى بر عقلش مسلط نكرد، تا با آن خدا را بیگانگى بپرسند.
(2365)23- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّهُ لَیَكُونُ لِلْعَبْدِ مَنْزِلَةٌ عِنْدَ اللَّهِ فَمَا یَنَالُهَا إِلَّا بِإِحْدَى خَصْلَتَیْنِ إِمَّا بِذَهَابِ مَالِهِ أَوْ بِبَلِیَّةٍ فِى جَسَدِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 356 روایة:23
امام صادق (ع) فرمود: براى بنده نزد خدا مقامى است كه بآن نرسد، جز بوسیله یكى از دو امر: یا رفتن مالش و یا رسیدن بلائى به تنش.
24- عَنْهُ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ مُثَنًّى الْحَنَّاطِ عَنْ أَبِى أُسَامَةَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَوْ لَا أَنْ یَجِدَ عَبْدِیَ الْمُؤْمِنُ فِی قَلْبِهِ لَعَصَّبْتُ رَأْسَ الْكَافِرِ بِعِصَابَةِ حَدِیدٍ لَا یُصَدَّعُ رَأْسُهُ أَبَداً
اصول كافى جلد3 صفحه: 356 روایة:24
و فرمود: خداى عزوجل فرماید: اگر بنده مؤمنم دل آزرده نمیشد، سر كافر را با دستمالى آهنین میبستم كه هرگز درد سر نشود.
25- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ كَمَثَلِ خَامَةِ الزَّرْعِ تُكْفِئُهَا الرِّیَاحُ كَذَا وَ كَذَا وَ كَذَلِكَ الْمُؤْمِنُ تُكْفِئُهُ الْأَوْجَاعُ وَ الْأَمْرَاضُ وَ مَثَلُ الْمُنَافِقِ كَمَثَلِ الْإِرْزَبَّةِ الْمُسْتَقِیمَةِ الَّتِى لَا یُصِیبُهَا شَیْ ءٌ حَتَّى یَأْتِیَهُ الْمَوْتُ فَیَقْصِفَهُ قَصْفاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 356 روایة:25
رسولخدا (ص) فرمود: حكایت مؤمن حكایت ساقه گیاهى است كه باد او را باین سو و آن سو كج میكند، مؤمن را هم دردها و بیماریها كج میكند و حكایت منافق، حكایت عصاى آهنین راستى است كه آسیبى بآن نرسد تا مرگش فرا رسد و او را بشكند.
26- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَوْماً لِأَصْحَابِهِ مَلْعُونٌ كُلُّ مَالٍ لَا یُزَكَّى مَلْعُونٌ كُلُّ جَسَدٍ لَا یُزَكَّى وَ لَوْ فِى كُلِّ أَرْبَعِینَ یَوْماً مَرَّةً فَقِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَّا زَكَاةُ الْمَالِ فَقَدْ عَرَفْنَاهَا فَمَا زَكَاةُ الْأَجْسَادِ فَقَالَ لَهُمْ أَنْ تُصَابَ بِ آفَةٍ قَالَ فَتَغَیَّرَتْ وُجُوهُ الَّذِینَ سَمِعُوا ذَلِكَ مِنْهُ فَلَمَّا رَآهُمْ قَدْ تَغَیَّرَتْ أَلْوَانُهُمْ قَالَ لَهُمْ أَ تَدْرُونَ مَا عَنَیْتُ بِقَوْلِى قَالُوا لَا یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ بَلَى الرَّجُلُ یُخْدَشُ الْخَدْشَةَ وَ یُنْكَبُ النَّكْبَةَ وَ یَعْثُرُ الْعَثْرَةَ وَ یُمْرَضُ الْمَرْضَةَ وَ یُشَاكُ الشَّوْكَةَ وَ مَا أَشْبَهَ هَذَا حَتَّى ذَكَرَ فِى حَدِیثِهِ اخْتِلَاجَ الْعَیْنِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 356 روایة:26
رسولخدا (ص) روزى باصحابش فرمود: ملعونست هر مالیكه زكاتش داده نشود ملعونست هر بدنى كه زكاتش داده نشود، اگر چه چهل روز یكبار باشد. اصحاب عرضكردند: یا رسول الله زكاة مال را میدانیم، زكاة بدن چه باشد؟ فرمود: اینست كه آفت و آسیبى بیند. در اینجا رنگ رخسار شنوندگان دگرگون شد، چون پیغمبر (ص) رنگ آنها را دگرگون دید فرمود: دانستید مقصودم چه بود؟ گفتند: نه یا رسول الله، فرمود: آرى، گاهى ممكن است بتن انسان خراشى رسد و پایش بسنگى برخورد، بلغزد، سرخورد، بیمار شود، خارى به تنش خلد، و مانند اینها تا آنجا كه در حدیث خویش پریدن چشم را هم یاد آور شد.
توضیح : مقصود از پریدن چشم، حركت سریع و تندیست كه گاهى پشت سر هم براى پلك چشم پیش میآید، ونیز بسایر اعضاء تن هم عارض میشود، اطباء گویند علتش رطوبت غلیظى است كه در مزاج ببخارى غلیظ تبدیل شده و چون خواهد از منافذ بدن خارج شود، چنان حالتى پیدا میشود، مرآت ج 2 ص 232.
27- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَیْرٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع أَ یُبْتَلَى الْمُؤْمِنُ بِالْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ وَ أَشْبَاهِ هَذَا قَالَ فَقَالَ وَ هَلْ كُتِبَ الْبَلَاءُ إِلَّا عَلَى الْمُؤْمِنِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 357 روایة:27
ابن بكیر گوید: از امام صادق (ع) پرسیدم: آیا مؤمن به جذام و پیسى و امثال آن مبتلا میشود؟ فرمود: مگر بلا جز براى مؤمن نوشته و ثابت شده است؟!
(2370)28- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَمَّنْ رَوَاهُ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَیَكْرُمُ عَلَى اللَّهِ حَتَّى لَوْ سَأَلَهُ الْجَنَّةَ بِمَا فِیهَا أَعْطَاهُ ذَلِكَ مِنْ غَیْرِ أَنْ یَنْتَقِصَ مِنْ مُلْكِهِ شَیْئاً وَ إِنَّ الْكَافِرَ لَیَهُونُ عَلَى اللَّهِ حَتَّى لَوْ سَأَلَهُ الدُّنْیَا بِمَا فِیهَا أَعْطَاهُ ذَلِكَ مِنْ غَیْرِ أَنْ یَنْتَقِصَ مِنْ مُلْكِهِ شَیْئاً وَ إِنَّ اللَّهَ لَیَتَعَاهَدُ عَبْدَهُ الْمُؤْمِنَ بِالْبَلَاءِ كَمَا یَتَعَاهَدُ الْغَائِبُ أَهْلَهُ بِالطُّرَفِ وَ إِنَّهُ لَیَحْمِیهِ الدُّنْیَا كَمَا یَحْمِى الطَّبِیبُ الْمَرِیضَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 357 روایة:28
امام صادق (ع) فرمود: مؤمن نزد خدا ارجمند است، تا آنجا كه اگر بهشت را بر هر چه در آنست از خدا بخواهد، باو عطا كند، بدون آنكه از ملك او چیزى كم شود، و كافر نزد خدا خوار و پست است، تا آنجا كه اگر دنیا را با هر چه در آنست از خدا خواهد باو دهد، بى آنكه از ملكش چیزى كم شود، و خدا بوسیله بلا از بنده مؤمنش دلجوئى كند، چنانكه مسافر با سوغاتیهاى نو ظهور از خانواده اش دلجوئى كند، خدا مؤمن را از دنیا پرهیز دهد، چنانكه پزشك بیمار را پرهیز دهد.
29- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ فِی كِتَابِ عَلِیٍّ ع أَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ بَلَاءً النَّبِیُّونَ ثُمَّ الْوَصِیُّونَ ثُمَّ الْأَمْثَلُ فَالْأَمْثَلُ وَ إِنَّمَا یُبْتَلَى الْمُؤْمِنُ عَلَى قَدْرِ أَعْمَالِهِ الْحَسَنَةِ فَمَنْ صَحَّ دِینُهُ وَ حَسُنَ عَمَلُهُ اشْتَدَّ بَلَاؤُهُ وَ ذَلِكَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَمْ یَجْعَلِ الدُّنْیَا ثَوَاباً لِمُؤْمِنٍ وَ لَا عُقُوبَةً لِكَافِرٍ وَ مَنْ سَخُفَ دِینُهُ وَ ضَعُفَ عَمَلُهُ قَلَّ بَلَاؤُهُ وَ أَنَّ الْبَلَاءَ أَسْرَعُ إِلَى الْمُؤْمِنِ التَّقِیِّ مِنَ الْمَطَرِ إِلَى قَرَارِ الْأَرْضِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 358 روایة:29
امام صادق (ع) فرمود: در كتاب على علیه السلام است كه: سخت ترین مردم از لحاظ بلا كشیدن پیغمبرانند، سپس اوصیاء آنها، و سپس هر كه از مردم نمونه آنهاست بترتیب، و مؤمن فقط باندازه اعمال نیكش مبتلا شود، پس هر كه دینش درست و عملش نیكو باشد بلایش سخت است، و این براى آنست كه خداى عزوجل دنیا را پاداش مؤمن و كیفر كافر قرار نداده است، و هر كه دینش نادرست و عملش ضعیف باشد، بلایش اندكست، بلا بمؤمن پرهیزگار از باران بزمین شیب زودتر میرسد.
30- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ هَذَا الَّذِى ظَهَرَ بِوَجْهِى یَزْعُمُ النَّاسُ أَنَّ اللَّهَ لَمْ یَبْتَلِ بِهِ عَبْداً لَهُ فِیهِ حَاجَةٌ قَالَ فَقَالَ لِى لَقَدْ كَانَ مُؤْمِنُ آلِ فِرْعَوْنَ مُكَنَّعَ الْأَصَابِعِ فَكَانَ یَقُولُ هَكَذَا وَ یَمُدُّ یَدَیْهِ وَ یَقُولُ یا قَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِینَ ثُمَّ قَالَ لِى إِذَا كَانَ الثُّلُثُ الْأَخِیرُ مِنَ اللَّیْلِ فِى أَوَّلِهِ فَتَوَضَّ وَ قُمْ إِلَى صَلَاتِكَ الَّتِى تُصَلِّیهَا فَإِذَا كُنْتَ فِى السَّجْدَةِ الْأَخِیرَةِ مِنَ الرَّكْعَتَیْنِ الْأُولَیَیْنِ فَقُلْ وَ أَنْتَ سَاجِدٌ یَا عَلِیُّ یَا عَظِیمُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ یَا سَامِعَ الدَّعَوَاتِ یَا مُعْطِیَ الْخَیْرَاتِ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَعْطِنِی مِنْ خَیْرِ الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ مَا أَنْتَ أَهْلُهُ وَ اصْرِفْ عَنِّى مِنْ شَرِّ الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ مَا أَنْتَ أَهْلُهُ وَ اذْهَبْ عَنِّى بِهَذَا الْوَجَعِ وَ تُسَمِّیهِ فَإِنَّهُ قَدْ غَاظَنِى وَ أَحْزَنَنِى وَ أَلِحَّ فِى الدُّعَاءِ قَالَ فَمَا وَصَلْتُ إِلَى الْكُوفَةِ حَتَّى أَذْهَبَ اللَّهُ بِهِ عَنِّى كُلَّهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 358 روایة:30
یونس بن عمار (كه گویا لكه هاى پیسى بچهره اش پیدا شده بود) گوید: به امام صادق (ع) عرض كردم: درباره آنچه در چهره من پیدا شده، مردم گمان میكنند كه خدا بنده اى را كه به او توجهى دارد بآن مبتلا نكند. حضرت فرمود: بتحقیق كه مؤمن آل فرعون انگشتانش چلاق بود، و با دو دستش اشاره میكرد و میگفت: «اى مردم از رسولان خدا پیروى كنید» سپس امام بمن فرمود: چون ثلث آخر شب فرا رسید، در آغاز آن وضو بگیر و بنمازیكه میخوانى (نماز شب) برخیز، و چون در سجده دوم در ركعت اول باشى، در حال سجده بگو. «اى على، اى عظیم، اى رحمن، اى رحیم، اى شنونده دعاها، اى بخشنده خیرات، بر محمد و آل محمد رحمت فرست و از خیر دنیا و آخرت آنچه سزاوار بخشش تو است بما عطا كن! و از شر دنیا و آخرت آنچه سزاوار بخشش تو است از من بگردان، و این درد را از من دور كن - و نام درد را ذكر كن - كه او مرا بخشم آورده و غمگین ساخته» و در دعا اصرار و پافشارى كن، یونس گوید: بكوفه نرسیده بودم كه خدا همه آنها را از من دور كرد.
شرح : مرحوم مجلسى گوید: ذكر مؤمن آل فرعون بجاى مؤمن آل یاسین، از اشتباهات راویان و یا كاتبانست چنانكه در حدیث (دوازدهم این باب) گذشت، و بعضى گفته اند فرعون نام هر گردنكش قلدریست كه در برابر حق ستیزه كند، مانند سنان كه در كلده با ابراهیم خلیل ستیزه كرد و ریان بن ولید كه در مصر با جناب یوسف ستیزه كرد، و ولید بن مصعب كه نیز در مصر با جناب موسى ستیزه كرد.
و محتمل است مؤمن آل یاسین، همان مؤمن آل فرعون بوده كه تا آنزمان كه 1632 سالست زنده بوده است، ولى این احتمال مخالف اخبار و روایات بسیار است.

باب: فضیلت فقراء مسلمین

بَابُ فَضْلِ فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِینَ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنِ ابْنِ أَبِی یَعْفُورٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ فُقَرَاءَ الْمُسْلِمِینَ یَتَقَلَّبُونَ فِى رِیَاضِ الْجَنَّةِ قَبْلَ أَغْنِیَائِهِمْ بِأَرْبَعِینَ خَرِیفاً ثُمَّ قَالَ سَأَضْرِبُ لَكَ مَثَلَ ذَلِكَ إِنَّمَا مَثَلُ ذَلِكَ مَثَلُ سَفِینَتَیْنِ مُرَّ بِهِمَا عَلَى عَاشِرٍ فَنَظَرَ فِى إِحْدَاهُمَا فَلَمْ یَرَ فِیهَا شَیْئاً فَقَالَ أَسْرِبُوهَا وَ نَظَرَ فِى الْأُخْرَى فَإِذَا هِیَ مَوْقُورَةٌ فَقَالَ احْبِسُوهَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 359 روایة:1
امام صادق (ع) فرمود: فقراء مسلمان چهل خریف پیش از توانگرانشان در باغهاى بهشت میخرامند، سپس فرمود: برایت مثلى بزنم، حكایت این دو دسته حكایت دو كشتى است كه بگمرك رسند و گمركچى یكى را خالى بیند و گوید رها كنید برود، و دیگرى را پر از بار بیند و گوید نگهش دارید.
توضیح : خریف در روایات به یكسال و هفتاد سال و هزار عام تفسیر شده است.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدَانَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع الْمَصَائِبُ مِنَحٌ مِنَ اللَّهِ وَ الْفَقْرُ مَخْزُونٌ عِنْدَ اللَّهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 359 روایة:2
امام صادق (ع) فرمود: مصیبتها بخششهاى خدا است و فقر در خزانه خدا محفوظست (و آنرا جز به بنده عزیزش كه خواهد او را بخود متوجه سازد ندهد).
(2375)3- وَ عَنْهُ رَفَعَهُ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَا عَلِیُّ إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ الْفَقْرَ أَمَانَةً عِنْدَ خَلْقِهِ فَمَنْ سَتَرَهُ أَعْطَاهُ اللَّهُ مِثْلَ أَجْرِ الصَّائِمِ الْقَائِمِ وَ مَنْ أَفْشَاهُ إِلَى مَنْ یَقْدِرُ عَلَى قَضَاءِ حَاجَتِهِ فَلَمْ یَفْعَلْ فَقَدْ قَتَلَهُ أَمَا إِنَّهُ مَا قَتَلَهُ بِسَیْفٍ وَ لَا رُمْحٍ وَ لَكِنَّهُ قَتَلَهُ بِمَا نَكَى مِنْ قَلْبِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 359 روایة:3
رسولخدا (ص) فرمود: اى على، همانا خدا فقر را نزد مخلوقش به امانت گذاشته هر كه آنرا نهان دارد، خدایش مانند پاداش روزه داریكه بعبادت بپاخاسته دهد، و هر كه آنرا نزد كسیكه میتواند حاجتش را بر آورد فاش سازد، و او نكند او را كشته است، آگاه باش كه او را با شمشیر و نیزه نكشته، بلكه با زخم به دل كشته است.
4- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ دَاوُدَ الْحَذَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَغِیرٍ عَنْ جَدِّهِ شُعَیْبٍ عَنْ مُفَضَّلٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كُلَّمَا ازْدَادَ الْعَبْدُ إِیمَاناً ازْدَادَ ضِیقاً فِى مَعِیشَتِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 360 روایة:4
امام صادق (ع) فرمود: هر اندازه ایمان بنده زیاد شود، تنگى معیشتش افزایش یابد.
شرح : چنانكه در باب گذشته ثواب و پاداش بى پایان گرفتارى و ابتلاء در دنیا ذكر شد، و نیز ثروت بسیار موجب گردنگشى و تكبر شود و شخص ثروتمند بفقرا توهین و بى احترامى كند و قساوت قلب و خشونت پیدا كند، و سرگرمى و نگهدارى اموال او را از خدا غافل سازد، علاوه بر آنكه اگر حقوق واجبه مال را نپردازد، ملعون و مطرود خداشود، ولى فقر سبب شود كه شخص فقیر بر خدا توكل كندو بدرگاه او دعا و تضرع نماید، علاوه بر تواضع وملایمت و صفات حمیده دیگرى كه زائیده فقر است، اگر فقیر صابر و شكیبا باشد.
5- وَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لَوْ لَا إِلْحَاحُ الْمُؤْمِنِینَ عَلَى اللَّهِ فِى طَلَبِ الرِّزْقِ لَنَقَلَهُمْ مِنَ الْحَالِ الَّتِى هُمْ فِیهَا إِلَى حَالٍ أَضْیَقَ مِنْهَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 360 روایة:5
امام صادق علیه السلام فرمود: اگر مؤمنین براى طلب روزى نزد خدا اصرار نمى ورزیدند، خدا آنها را از آن حال به تنگدستى بیشترى منتقل مى نمود.
6- عَنْهُ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا أُعْطِیَ عَبْدٌ مِنَ الدُّنْیَا إِلَّا اعْتِبَاراً وَ مَا زُوِیَ عَنْهُ إِلَّا اخْتِبَاراً
اصول كافى جلد3 صفحه: 360 روایة:6
و فرمود: چیزى از دنیا به بنده ئى عطا نشد، مگر براى عبرت گرفتن، و چیزى از او بر كنار نگردید، مگر براى آزمودن.
7- عَنْهُ عَنْ نُوحِ بْنِ شُعَیْبٍ وَ أَبِى إِسْحَاقَ الْخَفَّافِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَیْسَ لِمُصَاصِ شِیعَتِنَا فِى دَوْلَةِ الْبَاطِلِ إِلَّا الْقُوتُ شَرِّقُوا إِنْ شِئْتُمْ أَوْ غَرِّبُوا لَنْ تُرْزَقُوا إِلَّا الْقُوتَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 360 روایة:7
و فرمود: شیعیان خالص ما در زمان دولت باطل جز باندازه قوت و خوراك بهره ندارد، خواهید به مشرق روید یا به مغرب زنید، جز باندازه قوت روزى نیابید.
(2380)8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ بَعْضِ مَشَایِخِهِ عَنْ إِدْرِیسَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ النَّبِیُّ ص یَا عَلِیُّ الْحَاجَةُ أَمَانَةُ اللَّهِ عِنْدَ خَلْقِهِ فَمَنْ كَتَمَهَا عَلَى نَفْسِهِ أَعْطَاهُ اللَّهُ ثَوَابَ مَنْ صَلَّى وَ مَنْ كَشَفَهَا إِلَى مَنْ یَقْدِرُ أَنْ یُفَرِّجَ عَنْهُ وَ لَمْ یَفْعَلْ فَقَدْ قَتَلَهُ أَمَا إِنَّهُ لَمْ یَقْتُلْهُ بِسَیْفٍ وَ لَا سِنَانٍ وَ لَا سَهْمٍ وَ لَكِنْ قَتَلَهُ بِمَا نَكَى مِنْ قَلْبِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 360 روایة:8
پیغمبرصلى الله عیله و آله فرمود: اى على! نیازمندى امانت خداست نزد خلقش، هر كه آنرا نزد خود پوشیده دارد، خدایش ثواب نمازگزار دهد، و هر كه آن پرده را بر دارد نزد كسیكه مى تواند گشایش دهد و نكند، او را كشته است، بدان كه او را با شمشیر و نیزه و تیر نكشته، بلكه با زخمى كه به دلش وارد آورده كشته است.
9- وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَعْدَانَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَلْتَفِتُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ إِلَى فُقَرَاءِ الْمُؤْمِنِینَ شَبِیهاً بِالْمُعْتَذِرِ إِلَیْهِمْ فَیَقُولُ وَ عِزَّتِى وَ جَلَالِى مَا أَفْقَرْتُكُمْ فِى الدُّنْیَا مِنْ هَوَانٍ بِكُمْ عَلَیَّ وَ لَتَرَوُنَّ مَا أَصْنَعُ بِكُمُ الْیَوْمَ فَمَنْ زَوَّدَ أَحَداً مِنْكُمْ فِی دَارِ الدُّنْیَا مَعْرُوفاً فَخُذُوا بِیَدِهِ فَأَدْخِلُوهُ الْجَنَّةَ قَالَ فَیَقُولُ رَجُلٌ مِنْهُمْ یَا رَبِّ إِنَّ أَهْلَ الدُّنْیَا تَنَافَسُوا فِى دُنْیَاهُمْ فَنَكَحُوا النِّسَاءَ وَ لَبِسُوا الثِّیَابَ اللَّیِّنَةَ وَ أَكَلُوا الطَّعَامَ وَ سَكَنُوا الدُّورَ وَ رَكِبُوا الْمَشْهُورَ مِنَ الدَّوَابِّ فَأَعْطِنِى مِثْلَ مَا أَعْطَیْتَهُمْ فَیَقُولُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَكَ وَ لِكُلِّ عَبْدٍ مِنْكُمْ مِثْلُ مَا أَعْطَیْتُ أَهْلَ الدُّنْیَا مُنْذُ كَانَتِ الدُّنْیَا إِلَى أَنِ انْقَضَتِ الدُّنْیَا سَبْعُونَ ضِعْفاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 361 روایة:9
امام صادق علیه السلام فرمود: خداى عزوجل روز قیامت مانند پوزش خواه به فقراء مؤمنین توجه كند و فرماید: به عزت و جلالم سوگند كه شما را در دنیا به واسطه خوارى شما نزد خود فقیر نساختم، امروز رفتار مرا با خود مى بینید، هر كس در دنیا به شما نیكى نموده، دستش را بگرید و به بهشتش در آورید.
مردى از فقرا گوید: پروردگارا؛ اهل دنیا با یكدیگر در دنیا مسابقه گذاشتند، با زنها نزدیكى كردند، جامه هاى نازك پوشیدند، خوراك خوردند، در كاخها نشستند، و مركبهاى معروف و مشهور را سوار شدند، به من هم مثل آنچه به آنها دادى عطا فرما، خداى تبارك و تعالى مى فرماید: براى تو و هر یك از شماست هفتاد برابر آنچه به اهل دنیا دادم از آغاز تا انجام دنیا.
10- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ سَهْلٍ وَ إِسْمَاعِیلَ بْنِ عَبَّادٍ جَمِیعاً یَرْفَعَانِهِ إِلَى أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَا كَانَ مِنْ وُلْدِ آدَمَ مُؤْمِنٌ إِلَّا فَقِیراً وَ لَا كَافِرٌ إِلَّا غَنِیّاً حَتَّى جَاءَ إِبْرَاهِیمُ ع فَقَالَ رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلَّذِینَ كَفَرُوا فَصَیَّرَ اللَّهُ فِى هَؤُلَاءِ أَمْوَالًا وَ حَاجَةً وَ فِى هَؤُلَاءِ أَمْوَالًا وَ حَاجَةً
اصول كافى جلد3 صفحه: 361 روایة:10
امام صادق علیه السلام فرمود: از فرزندان آدم مؤمنى نبود جز آنكه فقیر بود، و كافرى نبود جز آنكه توانگر بود، تا جناب ابراهیم علیه السلام آمد و عرض كرد: «پروردگارا ما را وسیله آزمایش كفار مگردان » ( كه با خود گویند اگر ایمان خوب بود، اینها فقیر و گرفتار نبودند و یا برخى از ترس فقر ایمان نیاورند) سپس خدا از اینها دسته ئى را مالدار و دسته ئى را نیازمند، و از آنها نیز برخى را مالدار و بعضى را نیازمند گردانید.
10- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مُوسِرٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص نَقِیُّ الثَّوْبِ فَجَلَسَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص فَجَاءَ رَجُلٌ مُعْسِرٌ دَرِنُ الثَّوْبِ فَجَلَسَ إِلَى جَنْبِ الْمُوسِرِ فَقَبَضَ الْمُوسِرُ ثِیَابَهُ مِنْ تَحْتِ فَخِذَیْهِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص أَ خِفْتَ أَنْ یَمَسَّكَ مِنْ فَقْرِهِ شَیْ ءٌ قَالَ لَا قَالَ فَخِفْتَ أَنْ یُصِیبَهُ مِنْ غِنَاكَ شَیْ ءٌ قَالَ لَا قَالَ فَخِفْتَ أَنْ یُوَسِّخَ ثِیَابَكَ قَالَ لَا قَالَ فَمَا حَمَلَكَ عَلَى مَا صَنَعْتَ فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِى قَرِیناً یُزَیِّنُ لِى كُلَّ قَبِیحٍ وَ یُقَبِّحُ لِى كُلَّ حَسَنٍ وَ قَدْ جَعَلْتُ لَهُ نِصْفَ مَالِى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِلْمُعْسِرِ أَ تَقْبَلُ قَالَ لَا فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ وَ لِمَ قَالَ أَخَافُ أَنْ یَدْخُلَنِى مَا دَخَلَكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 361 روایة:11
امام صادق علیه السلام فرمود: مرد مالدارى با لباس پاكیزه خدمت رسول خدا صلى علیه و آله آمد و نزدیك حضرت نشست، سپس مرد تنگدستى با جامه اى چركین وارد شد و پهلوى مرد مالدار نشست، مالدار جامه اش را از زیر پاى او كشید. رسول خدا صلى الله علیه و آله به او فرمود: ترسیدى چیزى از فقر او به تو برسد؟ گفت: نه، فرمود: ترسیدى از دارائى تو چیزى به او برسد؟ گفت: نه، فرمود: ترسیدى لباست چرك شود؟ گفت: نه، فرمود: پس چه تو را به این كار واداشت؟ گفت: یا رسول الله! من همدمى( شیطانى) دارم كه هر كار زشتى را در نظرم زینت مى دهد، و هر كار خوبى را زشت نمایش مى دهد، من نصف مالم را به او مى دهم، پیغمبر صلى الله علیه و آله به آن مرد نادارا فرمود: تو مى پذیرى؟ گفت: نه: مرد مالدار گفت: چرا؟ گفت: زیرا مى ترسم در دل من در آید آنچه در دل تو در آمده (كه تكبر و توهین فقرا باشد).
12- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقَاسَانِیِّ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ دَاوُدَ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ فِى مُنَاجَاةِ مُوسَى ع یَا مُوسَى إِذَا رَأَیْتَ الْفَقْرَ مُقْبِلًا فَقُلْ مَرْحَباً بِشِعَارِ الصَّالِحِینَ وَ إِذَا رَأَیْتَ الْغِنَى مُقْبِلًا فَقُلْ ذَنْبٌ عُجِّلَتْ عُقُوبَتُهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 362 روایة:12
امام صادق علیه السلام فرمود: در مناجات موسى علیه السلام است كه (خداى تعالى فرماید:) اى موسى؛ هر گاه دیدى فقر روآورده، بگو مرحبا به شعار شایستگان و چون دیدى توانگرى رو آورده بگو: گناهى است كه عقوبتش شتاب كرده است.
(2385)13- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ النَّبِیُّ ص طُوبَى لِلْمَسَاكِینِ بِالصَّبْرِ وَ هُمُ الَّذِینَ یَرَوْنَ مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 362 روایة:13
پیغمبر صلى الله علیه و آله فرمود: خوشا حال مستمندان از لحاظ صبر آنها (خوشا حال آنها كه به صبر چسبیده اند) آنهایند كه ملكوت آسمانها و زمین را مى بینند.
شرح : یعنى حقایق جهان براى آنها منكشف گردد و بدانند آفریننده آسمانها و زمین عاجز و بخیل نیست و فقر و ثروت مردم طبق قضا و قدر او جارى شود و به جهت مصلحت بزرگى است كه قادر متعال مقدر فرموده است: از این رو با رضایت و خرسندى صبر مى كنند.
14- وَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ النَّبِیُّ ص یَا مَعْشَرَ الْمَسَاكِینِ طِیبُوا نَفْساً وَ أَعْطُوا اللَّهَ الرِّضَا مِنْ قُلُوبِكُمْ یُثِبْكُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى فَقْرِكِمْ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَلَا ثَوَابَ لَكُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 363 روایة:14
پیغمبر صلى الله علیه و آله فرمود: اى گروه مستمندان، خوشدل باشید، رضایت قلبى خود را به درگاه خدا تقدیم دارید تا خداى عزوجل شما را براى فقرتان ثواب دهد، و اگر نكنید ثوابى ندارید.
15- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِى نَصْرٍ عَنْ عِیسَى الْفَرَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ إِذَا كَانَ یَوْمُ الْقِیَامَةِ أَمَرَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مُنَادِیاً یُنَادِى بَیْنَ یَدَیْهِ أَیْنَ الْفُقَرَاءُ فَیَقُومُ عُنُقٌ مِنَ النَّاسِ كَثِیرٌ فَیَقُولُ عِبَادِى فَیَقُولُونَ لَبَّیْكَ رَبَّنَا فَیَقُولُ إِنِّى لَمْ أُفْقِرْكُمْ لِهَوَانٍ بِكُمْ عَلَیَّ وَ لَكِنِّی إِنَّمَا اخْتَرْتُكُمْ لِمِثْلِ هَذَا الْیَوْمِ تَصَفَّحُوا وُجُوهَ النَّاسِ فَمَنْ صَنَعَ إِلَیْكُمْ مَعْرُوفاً لَمْ یَصْنَعْهُ إِلَّا فِیَّ فَكَافُوهُ عَنِّی بِالْجَنَّةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 363 روایة:15
امام باقر علیه السلام فرمود: چون روز قیامت شود، خداى تبارك و تعالى دستور دهد كه یك منادى در برابرش فریاد كشد: كجا هستند فقرا؟ گروه بسیارى برخیزند، خدا فرماید: بندگان من! گویند لبیك پروردگارا، فرماید: من شما را براى خوارى و پستى شما در نظرم فقیر نساختم، بلكه براى مثل امروز انتخابتان كردم، در چهره مردم تأمل و جستجو كنید، هر كس به شما احسانى كرده نسبت به من كرده است، از جانب من بهشت را به او پاداش دهید.
16- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ إِبْرَاهِیمَ الْحَذَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَغِیرٍ عَنْ جَدِّهِ شُعَیْبٍ عَنْ مُفَضَّلٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لَوْ لَا إِلْحَاحُ هَذِهِ الشِّیعَةِ عَلَى اللَّهِ فِى طَلَبِ الرِّزْقِ لَنَقَلَهُمْ مِنَ الْحَالِ الَّتِى هُمْ فِیهَا إِلَى مَا هُوَ أَضْیَقُ مِنْهَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 363 روایة:16
امام صادق (ع) فرمود: اگر اصرار این مردم شیعه به درگاه خدا براى طلب روزى نبود، خدا آنها را از حالى كه داشتند به تنگدستى بیشترى منتقل مى فرمود.
17- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ كَثِیرٍ الْخَزَّازِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ لِى أَ مَا تَدْخُلُ السُّوقَ أَ مَا تَرَى الْفَاكِهَةَ تُبَاعُ وَ الشَّیْ ءَ مِمَّا تَشْتَهِیهِ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ أَمَا إِنَّ لَكَ بِكُلِّ مَا تَرَاهُ فَلَا تَقْدِرُ عَلَى شِرَائِهِ حَسَنَةً
اصول كافى جلد3 صفحه: 363 روایة:17
محمد بن حسین بن كثیر خزاز گوید: امام صادق (ع) به من فرمود: ببازار نمى روى؟ میوه هائیكه به فروش مى رسد و چیزهاى دیگرى را كه دلت مى خواهد نمى بینى؟ گفتم: چرا. فرمود: بدان كه در برابر هر چه مى بینى و نمى توانى بخرى برایت حسنه ئى است.
(2390)18- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عَفَّانَ عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ لَیَعْتَذِرُ إِلَى عَبْدِهِ الْمُؤْمِنِ الْمُحْوِجِ فِى الدُّنْیَا كَمَا یَعْتَذِرُ الْأَخُ إِلَى أَخِیهِ فَیَقُولُ وَ عِزَّتِى وَ جَلَالِى مَا أَحْوَجْتُكَ فِى الدُّنْیَا مِنْ هَوَانٍ كَانَ بِكَ عَلَیَّ فَارْفَعْ هَذَا السَّجْفَ فَانْظُرْ إِلَى مَا عَوَّضْتُكَ مِنَ الدُّنْیَا قَالَ فَیَرْفَعُ فَیَقُولُ مَا ضَرَّنِى مَا مَنَعْتَنِى مَعَ مَا عَوَّضْتَنِى
اصول كافى جلد3 صفحه: 364 روایة:18
امام صادق (ع) فرمود: همانا (روز قیامت) خدا جل ثناؤه از بنده مؤمن محتاج در دنیایش پوزش مى خواهد، چنانكه برادرى از برادرش پوزش مى خواهد و مى فرماید: به عزت و جلالم سوگند كه تو را در دنیا براى خواریت در نظرم محتاج نكردم، این رو پوش را بردار و به بین به جاى دنیا به تو چه داده ام، او بردارد و گوید: با این عوض كه عطا فرمودى، زیانى به من ندارد آنچه از دنیا از من باز گرفتى.
19- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا كَانَ یَوْمُ الْقِیَامَةِ قَامَ عُنُقٌ مِنَ النَّاسِ حَتَّى یَأْتُوا بَابَ الْجَنَّةِ فَیَضْرِبُوا بَابَ الْجَنَّةِ فَیُقَالُ لَهُمْ مَنْ أَنْتُمْ فَیَقُولُونَ نَحْنُ الْفُقَرَاءُ فَیُقَالُ لَهُمْ أَ قَبْلَ الْحِسَابِ فَیَقُولُونَ مَا أَعْطَیْتُمُونَا شَیْئاً تُحَاسِبُونَّا عَلَیْهِ فَیَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صَدَقُوا ادْخُلُوا الْجَنَّةَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 364 روایة:19
امام صادق (ع) فرمود: چون روز قیامت شود، گروهى از مردم برخیزند و تا در بهشت آیند و در زنند، به آنها گویند: شما كیستید؟ گویند ما فقرا هستیم گویند: آیا پیش از حساب (مى خواهید به بهشت در آئید) گویند: به چیزى ندادید كه حسابش را بكشید، خداى عزوجل فرماید: راست گویند، به بهشت در آئید.
20- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ مُبَارَكٍ غُلَامِ شُعَیْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى ع یَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ إِنِّى لَمْ أُغْنِ الْغَنِیَّ لِكَرَامَةٍ بِهِ عَلَیَّ وَ لَمْ أُفْقِرِ الْفَقِیرَ لِهَوَانٍ بِهِ عَلَیَّ وَ هُوَ مِمَّا ابْتَلَیْتُ بِهِ الْأَغْنِیَاءَ بِالْفُقَرَاءِ وَ لَوْ لَا الْفُقَرَاءُ لَمْ یَسْتَوْجِبِ الْأَغْنِیَاءُ الْجَنَّةَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 364 روایة:20
موسى بن جعفر علیه السلام مى فرمود: خداى عزوجل فرماید: من توانگر را براى شرافتش نزد خود توانگر نساختم و فقیر را براى خواریش در نظرم فقیر نكردم، بلكه با این تفاوت توانگران را به وسیله فقرا آزمودم، و اگر فقرا نبودند، توانگران سزاوار بهشت نمى گشتند.
21- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عِیسَى عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ وَ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَا قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَیَاسِیرُ شِیعَتِنَا أُمَنَاؤُنَا عَلَى مَحَاوِیجِهِمْ فَاحْفَظُونَا فِیهِمْ یَحْفَظْكُمُ اللَّهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 364 روایة:21
امام صادق (ع) فرمود: توانگران شیعیان ما امین ما هستند بر محتاجان آنها، رعایت حق ما را نسبت به آنها بكنید. تا خدا شما را رعایت كند.
شرح : این حدیث شریف سفارش فقرا را به توانگران مى نماید، زیرا گرفتن اموال از توانگران و رسانیدن به مستمندان از شؤن و مناصب امامست، و چون در زمان تقیه و غیبت این عمل ممكن نیست، امام علیه السلام توانگران را امین خود نامیده و سفارش فرموده كه: مبادا حق فقرا را ضایع كنند و به آنها نرسانند.
22- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع الْفَقْرُ أَزْیَنُ لِلْمُؤْمِنِ مِنَ الْعِذَارِ عَلَى خَدِّ الْفَرَسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 365 روایة:22
امیر المؤمنین فرمود: فقر براى مؤمن از خط گونه اسب خوش نماتر است.
توضیح : عذار در اصل بناگوش است و در اینجا به معنى خطى است كه از رشته لجام اسب بر بناگوشش دیده مى شود و بر حسنش مى افزاید.
(2395)23- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَالِبٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعِیدِ بْنِ الْمُسَیَّبِ قَالَ سَأَلْتُ عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ لا أَنْ یَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً قَالَ عَنَى بِذَلِكَ أُمَّةَ مُحَمَّدٍ ص أَنْ یَكُونُوا عَلَى دِینٍ وَاحِدٍ كُفَّاراً كُلَّهُمْ لَجَعَلْنا لِمَنْ یَكْفُرُ بِالرَّحْمنِ لِبُیُوتِهِمْ سُقُفاً مِنْ فِضَّةٍ وَ لَوْ فَعَلَ اللَّهُ ذَلِكَ بِأُمَّةِ مُحَمَّدٍ ص لَحَزِنَ الْمُؤْمِنُونَ وَ غَمَّهُمْ ذَلِكَ وَ لَمْ یُنَاكِحُوهُمْ وَ لَمْ یُوَارِثُوهُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 365 روایة:23
سعید بن مسیب گوید: از على بن الحسین علیهما السلام از تفسیر قول خداى عزوجل: «اگر نبود كه مردم یك امت مى شوند»پرسیدم، فرمود: مقصود از این آیه امت محمد صلى الله علیه و آله است كه (اگر نبود كه) همه كافر مى شدند «براى آنهائیكه به خداى رحمن كافر مى شدند. سقفى از نقره براى خانه هایشان قرار مى دادیم، 33 سوره 43»و اگر خدا این كار را با امت محمد صلى الله علیه و آله مى نمود، مؤمنین اندوهگین شده و این عمل آنها را غمناك مى ساخت و دیگران با آنها زناشوئى نمى كردند و از یكدیكر ارث نمى بردند.
شرح : مرحوم مجلسى گوید: مراد به «ناس »امت محمد صلى الله علیه و آله است بعد از وفات آنحضرت به قرینه صیغه مضارع در «یكون و یكفر» و مراد به كافران به رحمان امامت و مخالفین شیعه مى باشند و حاصل این است كه: اگر مؤمنین حقیقى كافر نمى شدند یا غمناك و دل شكسته نمى گشتند و شیطان بر آنها مسلط نمى شد، همه مخالفین و منكرین امامت را ثروتمند و بى نیاز مى نمودیم و مؤمنین در نهایت فقر و نیاز بسر مى بردند و نیز اگر چنان مى شد مخالفین با مؤمنین تناكح و ازدواج نمى كردند و در نتیجه نسل آنها قطع مى شد، و امت محمد صلى الله علیه و آله همه منافق و مخالف باقى مى ماندند، از این رو برخى از مؤمنین را فقیر و برخى را ثروتمند ساخت و همچنین نسبت به مخالفین و منكرین امامت.

باب:

بَابٌ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ حَدَّثَنِى بَكْرٌ الْأَرْقَطُ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ أَوْ عَنْ شُعَیْبٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ دَخَلَ عَلَیْهِ وَاحِدٌ فَقَالَ أَصْلَحَكَ اللَّهُ إِنِّى رَجُلٌ مُنْقَطِعٌ إِلَیْكُمْ بِمَوَدَّتِى وَ قَدْ أَصَابَتْنِى حَاجَةٌ شَدِیدَةٌ وَ قَدْ تَقَرَّبْتُ بِذَلِكَ إِلَى أَهْلِ بَیْتِى وَ قَوْمِى فَلَمْ یَزِدْنِى بِذَلِكَ مِنْهُمْ إِلَّا بُعْداً قَالَ فَمَا آتَاكَ اللَّهُ خَیْرٌ مِمَّا أَخَذَ مِنْكَ قَالَ جُعِلْتُ فِدَاكَ ادْعُ اللَّهَ لِى أَنْ یُغْنِیَنِى عَنْ خَلْقِهِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَسَّمَ رِزْقَ مَنْ شَاءَ عَلَى یَدَیْ مَنْ شَاءَ وَ لَكِنْ سَلِ اللَّهَ أَنْ یُغْنِیَكَ عَنِ الْحَاجَةِ الَّتِى تَضْطَرُّكَ إِلَى لِئَامِ خَلْقِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 366 روایة:1
شخصى خدمت امام صادق (ع) آمد و عرضكرد: اصلحك الله من مردى هستم كه دوستى خود را تنها به شما متوجه ساخته و از دیگران بریده ام، و اكنون احتیاج سختى برایم پیش آمده كه به واسطه آن به فامیل وقومم نزدیك شدم (كه شاید گرفتاریم را بر طرف كنند) ولى جز دورى از آنها برایم نیفزود (به من پاسخ رد دادند كه مجبور شدم از آنها كناره گیرم) امام فرمود: آنچه خدا به تو داده (كه ولایت اهلبیت علیهم السلام باشد) از آنچه از تو گرفته (كه مال دنیا باشد) بهتر است، عرضكرد: قربانت گردم، از خدا بخواه كه مرا از خلقش بى نیاز كند، فرمود: خدا روزى هر كه را خواسته به دست كسى كه خواسته قرار داده و تقسیم نموده (پس مردم به یكدیگر محتاجند) لیكن از خدا بخواه كه ترا بى نیاز كند از احتیاجیكه به مخلوق پست و لئیمش ناچار شوى.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ الْفَقْرُ الْمَوْتُ الْأَحْمَرُ فَقُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع الْفَقْرُ مِنَ الدِّینَارِ وَ الدِّرْهَمِ فَقَالَ لَا وَ لَكِنْ مِنَ الدِّینِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 366 روایة:2
امام صادق فرمود: فقر مرگ سرخ است، راوى گوید: به امام علیه السلام عرضكردم: مقصود نداشتن دینار و درهم است؟ فرمود: نه، بلکه فقر و نداشتن دین است.
شرح : مقصود از مرگ سرخ، مرگ سخت و خونین است، و مقصود از فقر دینى، نداشتن احكام و معارف دینى و نشناختن صفات حمیده و رذیله مى باشد.