فهرست کتاب


اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: آرامش یافتن مؤمن بمؤمن

بَابٌ فِى سُكُونِ الْمُؤْمِنِ إِلَى الْمُؤْمِنِ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى بْنِ عُبَیْدٍ عَنْ یُونُسَ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَیَسْكُنُ إِلَى الْمُؤْمِنِ كَمَا یَسْكُنُ الظَّمْ آنُ إِلَى الْمَاءِ الْبَارِدِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 345 روایة:1
امام صادق علیه السلام فرمود: مؤمن بسوى مؤمن آرامش مى گیرد، چنانكه تشنه بآب سرد آرامش مى گیرد.
توضیح : چنانكه شخص تشنه از فراق آب اضطراب و پریشانى دارد و همواره جویاى آنست و چون آب را پیدا كرد، دلش آرام مى گیرد، مؤمن هم از فراق مؤمن پریشانست، و چون او را پیدا كند، دلش آرام شود و خاطر جمع گردد، پس این كلام از باب تشبیه معقول بمحسوس است.

باب: در آنچه خدا بوسیله مؤمن دفع میكند

بَابٌ فِیمَا یَدْفَعُ اللَّهُ بِالْمُؤْمِنِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ التَّیْمِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ لَیَدْفَعُ بِالْمُؤْمِنِ الْوَاحِدِ عَنِ الْقَرْیَةِ الْفَنَاءَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 345 روایة:1
امام باقر (ع) میفرمود: همانا خدا بواسطه یك مؤمن نابودى را از یك قریه بر میدارد.
(2325)2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ لَا یُصِیبُ قَرْیَةً عَذَابٌ وَ فِیهَا سَبْعَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 346 روایة:2
و فرمود بقریه ایكه هفت مؤمن در آن باشد عذاب نرسد.
عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ غَیْرِ وَاحِدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قِیلَ لَهُ فِی الْعَذَابِ إِذَا نَزَلَ بِقَوْمٍ یُصِیبُ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ یَخْلُصُونَ بَعْدَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 346 روایة:3
بامام جعفر صادق (ع) عرض شد: هرگاه عذاب بر مردمى فرود آید، مؤمنین را هم فراگیرد؟ فرمود آرى، ولى سپس خلاصى یابند.

باب: در اینكه مؤمنین دو صنف اند

بَابٌ فِى أَنَّ الْمُؤْمِنَ صِنْفَانِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ نُصَیْرٍ أَبِى الْحَكَمِ الْخَثْعَمِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ الْمُؤْمِنُ مُؤْمِنَانِ فَمُؤْمِنٌ صَدَقَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ وَفَى بِشَرْطِهِ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ فَذَلِكَ الَّذِى لَا تُصِیبُهُ أَهْوَالُ الدُّنْیَا وَ لَا أَهْوَالُ الْ آخِرَةِ وَ ذَلِكَ مِمَّنْ یَشْفَعُ وَ لَا یُشْفَعُ لَهُ وَ مُؤْمِنٌ كَخَامَةِ الزَّرْعِ تَعْوَجُّ أَحْیَاناً وَ تَقُومُ أَحْیَاناً فَذَلِكَ مِمَّنْ تُصِیبُهُ أَهْوَالُ الدُّنْیَا وَ أَهْوَالُ الْ آخِرَةِ وَ ذَلِكَ مِمَّنْ یُشْفَعُ لَهُ وَ لَا یَشْفَعُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 346 روایة:1
امام صادق (ع) فرمود: مؤمن دو جور است: 1- مؤمنیكه بعهد خدا عمل كرده و بشرطش وفا نموده، و اینست كه خداى عزوجل فرماید: «مردانیكه بمعاهده خود با خدا عمل كردند، 23 سوره 33» اینست مؤمنیكه هراسهاى دنیا و آخرت باو نرسد و او را كسانى است كه شفاعت كند و نیازى بشفاعت دیگران ندارد. 2- مؤمنى كه مانند ساقه نازك گیاه است كه گاهى كج شود (بباطل و شهوات و متاع دنیا گراید) و گاهى راست ایستد، این مؤمن از كسانیستكه هراسهاى دنیا و آخرت بیند و از كسانى است كه برایش شفاعت شود واو شفاعت نكند.
شرح : مراد بعهد خدا، توحید و نبوت و امامت و معاد است، و مراد بعملى ساختن آنها اعتراف و اقرار بآنهاست و مقصود از وفاء بشرط خدا، بجا آوردن واجبات و ترك محرماتست كه آنها را فروع دین بمعنى اعم گویند، و اما در باره هراسهاى دنیا سه وجه گفته اند: 1- بلاهاى دنیا مانند قحطى و وبا و سكرات مرگ. 2- اندوه و افسوس براى ازدست رفتن نعمتهاى دنیا. 3- مرتكب شدن معاصى و گناهان بنحو مجاز.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ خَالِدٍ الْعَمِّیِّ عَنْ خَضِرِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ الْمُؤْمِنُ مُؤْمِنَانِ مُؤْمِنٌ وَفَى لِلَّهِ بِشُرُوطِهِ الَّتِى شَرَطَهَا عَلَیْهِ فَذَلِكَ مَعَ النَّبِیِّینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ حَسُنَ أُولَئِكَ رَفِیقاً وَ ذَلِكَ مَنْ یَشْفَعُ وَ لَا یُشْفَعُ لَهُ وَ ذَلِكَ مِمَّنْ لَا تُصِیبُهُ أَهْوَالُ الدُّنْیَا وَ لَا أَهْوَالُ الْ آخِرَةِ وَ مُؤْمِنٌ زَلَّتْ بِهِ قَدَمٌ فَذَلِكَ كَخَامَةِ الزَّرْعِ كَیْفَمَا كَفَأَتْهُ الرِّیحُ انْكَفَأَ وَ ذَلِكَ مِمَّنْ تُصِیبُهُ أَهْوَالُ الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ وَ یُشْفَعُ لَهُ وَ هُوَ عَلَى خَیْرٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 347 روایة:2
امام صادق (ع) میفرمود: مؤمن بر دو گونه است: 1- مؤمنیكه بشروطى كه خدا با او نموده وفا كرده است، و او همراه پیغمبران و صدیقان و شهیدان و شایسته كارانست، و اینها چه رفقاء خوبى باشند، و این مؤمنى است كه شفاعت كند نه آنكه شفاعت شود، و او از كسانیست كه هراسهاى دنیا و آخرت باو نرسد. 2- مؤمنیكه گامى او را لغزانیده (گناهى مرتكب شده) او مانند ساقه نازك گیاه است كه باد بهر جانبش كج كند كج شود، و او از كسانیستكه هراسهاى دنیا و آخرت باو رسد و برایش شفاعت شود و عاقبتش بخیر است.
3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِى مَرْیَمَ الْأَنْصَارِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَامَ رَجُلٌ بِالْبَصْرَةِ إِلَى أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ أَخْبِرْنَا عَنِ الْإِخْوَانِ فَقَالَ الْإِخْوَانُ صِنْفَانِ إِخْوَانُ الثِّقَةِ وَ إِخْوَانُ الْمُكَاشَرَةِ فَأَمَّا إِخْوَانُ الثِّقَةِ فَهُمُ الْكَفُّ وَ الْجَنَاحُ وَ الْأَهْلُ وَ الْمَالُ فَإِذَا كُنْتَ مِنْ أَخِیكَ عَلَى حَدِّ الثِّقَةِ فَابْذُلْ لَهُ مَالَكَ وَ بَدَنَكَ وَ صَافِ مَنْ صَافَاهُ وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ وَ اكْتُمْ سِرَّهُ وَ عَیْبَهُ وَ أَظْهِرْ مِنْهُ الْحَسَنَ وَ اعْلَمْ أَیُّهَا السَّائِلُ أَنَّهُمْ أَقَلُّ مِنَ الْكِبْرِیتِ الْأَحْمَرِ وَ أَمَّا إِخْوَانُ الْمُكَاشَرَةِ فَإِنَّكَ تُصِیبُ لَذَّتَكَ مِنْهُمْ فَلَا تَقْطَعَنَّ ذَلِكَ مِنْهُمْ وَ لَا تَطْلُبَنَّ مَا وَرَاءَ ذَلِكَ مِنْ ضَمِیرِهِمْ وَ ابْذُلْ لَهُمْ مَا بَذَلُوا لَكَ مِنْ طَلَاقَةِ الْوَجْهِ وَ حَلَاوَةِ اللِّسَانِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 347 روایة:3
امام باقر علیه السلام فرمود: مردى در بصره برابر امیرالمؤمنین علیه السلام برخاست و گفت: یا امیرالمؤمنین! حال برادران دینى را بما خبرده، حضرت فرمود: برادران دو دسته اند: برادران مورد اعتماد و برادران خنده ور.
اما برادران مورد اعتماد، دست و بال و اهل و مالند (كه انسانرا یارى كنند و زیان و آزار را از او بگردانند) پس هرگاه ببرادرت اعتماد پیدا كردى، مال و بدنت را باو ببخش، و با دوستان با صفایش صاف باش و با دشمنانش دشمنى كن، و راز و عیبش را بپوشان و نیكیش را آشكار كن و بدان اى پرسنده كه اینها از كبریت احمر كمترند.
و اما برادران خنده رو، تو از جانب آنها بلذت خود میرسى، (و آن لذت معاشرت و مصاحبت با آنهاست) پس این را از آنها مبر، و بیش از این هم از دل آنها مخواه (توقع صفا و یكدلى از آنها نداشته باش) و از خوشروئى و شیرین زبانى خود آنها را برخوردار كن تا آنجا كه آنها ترا برخوردار كنند.