اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: در كمى شماره مؤمنین

بَابٌ فِى قِلَّةِ عَدَدِ الْمُؤْمِنِینَ
(2310)1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ قُتَیْبَةَ الْأَعْشَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ الْمُؤْمِنَةُ أَعَزُّ مِنَ الْمُؤْمِنِ وَ الْمُؤْمِنُ أَعَزُّ مِنَ الْكِبْرِیتِ الْأَحْمَرِ فَمَنْ رَأَى مِنْكُمُ الْكِبْرِیتَ الْأَحْمَرَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 339 روایة:1
امام صادق (ع) مى فرمود: زن مؤمن از مرد مؤمن كمیابتر است و مرد مؤمن كمیابتر از كبریت أحمر است، كدامیك از شما كبریت أحمر را دیده اید؟
توضیح : در لغت عرب چیز كمیاب را به كبریت أحمر تشبیه كنند، و مشهور اینستكه كبریت أحمر اكسیر و جوهریستكه كیمیاگران در طلب آنند و شاید وجود خارجى هم نداشته باشد.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ أَبِى نَجْرَانَ عَنْ مُثَنًّى الْحَنَّاطِ عَنْ كَامِلٍ التَّمَّارِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ النَّاسُ كُلُّهُمْ بَهَائِمُ ثَلَاثاً إِلَّا قَلِیلًا مِنَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنُ غَرِیبٌ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 340 روایة:2
كامل تمار گوید: شنیدم امام باقر علیه السلام مى فرمود: مردم همگى بمانند چهارپایانند. این جمله را سه بار تكرار میكرد، سپس مى فرمود: - جز اندكى از مؤمنین، و مؤمن غریب است - این جمله را هم سه بار میفرمود.
4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ لِأَبِی بَصِیرٍ أَمَا وَ اللَّهِ لَوْ أَنِّى أَجِدُ مِنْكُمْ ثَلَاثَةَ مُؤْمِنِینَ یَكْتُمُونَ حَدِیثِى مَا اسْتَحْلَلْتُ أَنْ أَكْتُمَهُمْ حَدِیثاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 340 روایة:3
امام صادق (ع) بابى بصیر میفرمود: هان بخدا اگر من در میان شما سه تن مؤمن پیدا میكردم كه حدیث مرا نگه دارند و فاش نكنند، روا نمیدانستم هیچ حدیثى را از آنها نهان دارم،
5- مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ وَ عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَمَّادٍ الْأَنْصَارِیِّ عَنْ سَدِیرٍ الصَّیْرَفِیِّ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَقُلْتُ لَهُ وَ اللَّهِ مَا یَسَعُكَ الْقُعُودُ فَقَالَ وَ لِمَ یَا سَدِیرُ قُلْتُ لِكَثْرَةِ مَوَالِیكَ وَ شِیعَتِكَ وَ أَنْصَارِكَ وَ اللَّهِ لَوْ كَانَ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع مَا لَكَ مِنَ الشِّیعَةِ وَ الْأَنْصَارِ وَ الْمَوَالِى مَا طَمِعَ فِیهِ تَیْمٌ وَ لَا عَدِیٌّ فَقَالَ یَا سَدِیرُ وَ كَمْ عَسَى أَنْ یَكُونُوا قُلْتُ مِائَةَ أَلْفٍ قَالَ مِائَةَ أَلْفٍ قُلْتُ نَعَمْ وَ مِائَتَیْ أَلْفٍ قَالَ مِائَتَیْ أَلْفٍ قُلْتُ نَعَمْ وَ نِصْفَ الدُّنْیَا قَالَ فَسَكَتَ عَنِّی ثُمَّ قَالَ یَخِفُّ عَلَیْكَ أَنْ تَبْلُغَ مَعَنَا إِلَى یَنْبُعَ قُلْتُ نَعَمْ فَأَمَرَ بِحِمَارٍ وَ بَغْلٍ أَنْ یُسْرَجَا فَبَادَرْتُ فَرَكِبْتُ الْحِمَارَ فَقَالَ یَا سَدِیرُ أَ تَرَى أَنْ تُؤْثِرَنِى بِالْحِمَارِ قُلْتُ الْبَغْلُ أَزْیَنُ وَ أَنْبَلُ قَالَ الْحِمَارُ أَرْفَقُ بِى فَنَزَلْتُ فَرَكِبَ الْحِمَارَ وَ رَكِبْتُ الْبَغْلَ فَمَضَیْنَا فَحَانَتِ الصَّلَاةُ فَقَالَ یَا سَدِیرُ انْزِلْ بِنَا نُصَلِّ ثُمَّ قَالَ هَذِهِ أَرْضٌ سَبِخَةٌ لَا تَجُوزُ الصَّلَاةُ فِیهَا فَسِرْنَا حَتَّى صِرْنَا إِلَى أَرْضٍ حَمْرَاءَ وَ نَظَرَ إِلَى غُلَامٍ یَرْعَى جِدَاءً فَقَالَ وَ اللَّهِ یَا سَدِیرُ لَوْ كَانَ لِى شِیعَةٌ بِعَدَدِ هَذِهِ الْجِدَاءِ مَا وَسِعَنِى الْقُعُودُ وَ نَزَلْنَا وَ صَلَّیْنَا فَلَمَّا فَرَغْنَا مِنَ الصَّلَاةِ عَطَفْتُ عَلَى الْجِدَاءِ فَعَدَدْتُهَا فَإِذَا هِیَ سَبْعَةَ عَشَرَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 340 روایة:4
سدیر صیرفى گوید: خدمت امام صادق علیه السلام رسیدم عرض كردم: بخدا كه خانه نشستن براى شما روا نیست، فرمود: چرا اى سدیر؟ عرض كردم: براى بسیارى دوستان و شیعیان و یاورانیكه دارى بخدا كه اگر امیرالمؤمنین علیه السلام باندازه شما شیعه و یاور و دوست میداشت تیم و عدى (قبیله ابوبكر و عمر) نسبت باو طمع نمیكردند (و حقش را غضب نمینمودند) فرمود: اى سدیر، فكر میكنى چه اندازه باشند؟ گفتم: صد هزار. فرمود: صد هزار؟! عرض كردم آرى، بلكه دویست هزار، فرمود: دویست هزار؟ عرض كردم: آرى و بلكه نصف دنیا، حضرت از سخن گفتن با من سكوت كرد و سپس فرمود: برایت آسانست كه همراه ما تا ینبع بیائى؟ گفتم: آرى. سپس دستور فرمود الاغ و استرى را زین كنند، من پیشى گرفتم و الاغ را سوار شدم، حضرت فرمود: اى سدیر؛ مى خواهى الاغ را بمن دهى؟ گفتم: استر زیباتر و شریفتر است، فرمود: الاغ براى من رهوارتر است، من پیاده شدم، حضرت سوار الاغ شد و من سوار استر و راه افتادیم تا وقت نماز رسید، فرمود:
پیاده شویم نماز بخوانیم، سپس فرمود: این زمین شوره زار است و نماز در آن روا نیست، پس براه افتادیم تا بزمین خاك سرخى رسیدیم، حضرت بسوى جوانیكه بزغاله میچرانید نگریست و فرمود: اى سدیر بخدا اگر شیعیانم بشماره این بزغاله ها میبودند، خانه نشستن برایم روا نبود، آنگاه پیاده شدیم و نماز خواندیم، چون از نماز فارغ شدیم بسوى بزغاله ها نگریستم و شمردم هفده رأس بودند.
5- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ قَالَ لِى عَبْدٌ صَالِحٌ ص یَا سَمَاعَةُ أَمِنُوا عَلَى فُرُشِهِمْ وَ أَخَافُونِى أَمَا وَ اللَّهِ لَقَدْ كَانَتِ الدُّنْیَا وَ مَا فِیهَا إِلَّا وَاحِدٌ یَعْبُدُ اللَّهَ وَ لَوْ كَانَ مَعَهُ غَیْرُهُ لَأَضَافَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیْهِ حَیْثُ یَقُولُ إِنَّ إِبْراهِیمَ كانَ أُمَّةً قانِتاً لِلَّهِ حَنِیفاً وَ لَمْ یَكُ مِنَ الْمُشْرِكِینَ فَغَبَرَ بِذَلِكَ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ آنَسَهُ بِإِسْمَاعِیلَ وَ إِسْحَاقَ فَصَارُوا ثَلَاثَةً أَمَا وَ اللَّهِ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَقَلِیلٌ وَ إِنَّ أَهْلَ الْكُفْرِ لَكَثِیرٌ أَ تَدْرِى لِمَ ذَاكَ فَقُلْتُ لَا أَدْرِى جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ صُیِّرُوا أُنْساً لِلْمُؤْمِنِینَ یَبُثُّونَ إِلَیْهِمْ مَا فِى صُدُورِهِمْ فَیَسْتَرِیحُونَ إِلَى ذَلِكَ وَ یَسْكُنُونَ إِلَیْهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 341 روایة:5
سماعة بن مهران گوید: بنده صالحى (موسى بن جعفر) صلوات الله علیه بمن فرمود: اى سماعة (مدعیان تشیع و دوستى ما) روى بسترهاى خود آرمیدند و مرا بترس انداختند (زیرا تقیه نكردند و فضائل ما را نزد هر كس گفتند) هان بخدا زمانى بود كه در این دنیا جز یك تن خدا را نمى پرستید، و اگر میبود خداى عزوجل او را هم اضافه مى كرد در آنجا كه میفرماید: «همانا ابراهیم امتى بود مطیع خدا و با روش مستقیم و از مشركین نبود، 120 سوره 16» تا خدا خواست (زمان طولانى) بدین روش گذرانید، سپس خدا اسماعیل و اسحاق را انیس او ساخت و سه تن شدند، هان بخدا مؤمن كم است و اهل كفر بسیارند، میدانى چرا چنین است؟ عرض كردم: نمیدانم قربانت، فرمود: (مدعیان تشیع) همدم مؤمنین شدند تا مؤمنین (آنچه در دل دارند بآنها گویند و باین وسیله استراحت یابند و آرام گیرند.
شرح : حاصل مطلب اینكه مؤمنین حقیقى بسیار كم و اندكند و اگر تو آنها را بسیار میبینى جهتش اینستكه جمعى مؤمن نما بمؤمنین حقیقى در آمیخته و با آنها آمیزش میكنند و همان ایمان ظاهرى و پوشالى آنها سبب مى شود كه مؤمنین حقیقى آنها را از خود دانند و با آنها سخن گویند و انس گیرند و از بسیارى مخالفین خود وحشت نكنند.
(2315)6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أُورَمَةَ عَنِ النَّضْرِ عَنْ یَحْیَى بْنِ أَبِى خَالِدٍ الْقَمَّاطِ عَنْ حُمْرَانَ بْنِ أَعْیَنَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى جَعْفَرٍ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ مَا أَقَلَّنَا لَوِ اجْتَمَعْنَا عَلَى شَاةٍ مَا أَفْنَیْنَاهَا فَقَالَ أَ لَا أُحَدِّثُكَ بِأَعْجَبَ مِنْ ذَلِكَ الْمُهَاجِرُونَ وَ الْأَنْصَارُ ذَهَبُوا إِلَّا وَ أَشَارَ بِیَدِهِ ثَلَاثَةً قَالَ حُمْرَانُ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَا حَالُ عَمَّارٍ قَالَ رَحِمَ اللَّهُ عَمَّاراً أَبَا الْیَقْظَانِ بَایَعَ وَ قُتِلَ شَهِیداً فَقُلْتُ فِى نَفْسِى مَا شَیْ ءٌ أَفْضَلَ مِنَ الشَّهَادَةِ فَنَظَرَ إِلَیَّ فَقَالَ لَعَلَّكَ تَرَى أَنَّهُ مِثْلُ الثَّلَاثَةِ أَیْهَاتَ أَیْهَاتَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 342 روایة:6
حمران بن اعین گوید: بامام باقر علیه السلام عرض كردم: قربانت، چه اندازه ما شیعه كم هستیم، اگر در خوردن گوسفندى شركت كنیم آنرا تمام نكنیم، فرمود: خبرى شگفت تر از این بتو نگویم؟ مهاجرین و انصار (پس از پیغمر از حقیقت ایمان) بیرون رفتند مگر - با انگشت اشاره كرد - سه تن، (سلمان و مقداد و ابوذر) حمران گوید: عرض كردم: قربانت. عمار چگونه بود؟ فرمود: خدا رحمت كند: ابا الیقظان عمار را كه بیعت كرد و شهید كشته شد. من با خود گفتم: چیزى بهتر از شهادت نیست (پس چرا عمار هم مثل آن سه تن نباشد؟) حضرت بمن نگریست و فرمود: مثل اینكه تو فكر میكنى عمار هم مانند آن سه تن است، هیهات، هیهات (كه او مثل آنها باشد).
7- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع یَقُولُ لَیْسَ كُلُّ مَنْ قَالَ بِوَلَایَتِنَا مُؤْمِناً وَ لَكِنْ جُعِلُوا أُنْساً لِلْمُؤْمِنِینَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 342 روایة:7
على بن جعفر گوید: شنیدم امام كاظم (ع) مى فرمود: چنین نیست كه هر كه بولایت ما معتقد شد مؤمن باشد، بلكه آنها همدم مؤمنین قرار داده شده اند.

باب: رضا بموهبت ایمان و سپس صبر بر همه چیز

بَابُ الرِّضَا بِمَوْهِبَةِ الْإِیمَانِ وَ الصَّبْرِ عَلَى كُلِّ شَیْ ءٍ بَعْدَهُ
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَیْرٍ عَنْ فُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ الْمُخْتَارِ الْأَنْصَارِیِّ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع یَا عَبْدَ الْوَاحِدِ مَا یَضُرُّ رَجُلًا إِذَا كَانَ عَلَى ذَا الرَّأْیِ مَا قَالَ النَّاسُ لَهُ وَ لَوْ قَالُوا مَجْنُونٌ وَ مَا یَضُرُّهُ وَ لَوْ كَانَ عَلَى رَأْسِ جَبَلٍ یَعْبُدُ اللَّهَ حَتَّى یَجِیئَهُ الْمَوْتُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 342 روایة:1
عبد الواحد بن مختار گوید: امام باقر (ع) فرمود: اى عبدالواحد! مردى كه داراى این عقیده (مذهب تشیع) باشد، هر چه مردم درباره او گویند، زیانى باو نرساند اگر چه بگویند دیوانه است، و اگر بر سركوهى هم باشد، خدا را عبادت كند تا مرگش برسد.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ مُعَلَّى بْنِ خُنَیْسٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَوْ لَمْ یَكُنْ فِى الْأَرْضِ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَاحِدٌ لَاسْتَغْنَیْتُ بِهِ عَنْ جَمِیعِ خَلْقِى وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِیمَانِهِ أُنْساً لَا یَحْتَاجُ إِلَى أَحَدٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 343 روایة:2
رسولخدا (ص) فرمود: خداى تبارك و تعالى فرماید: اگر در روى زمین جز یك مؤمن نباشد، باو از همه مخلوقم بى نیازى جویم و از ایمانش همدهى براى او سازم كه بهیچ كسى محتاج نباشد.
3- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِى نَصْرٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُوسَى عَنْ فُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ مَا یُبَالِى مَنْ عَرَّفَهُ اللَّهُ هَذَا الْأَمْرَ أَنْ یَكُونَ عَلَى قُلَّةِ جَبَلٍ یَأْكُلُ مِنْ نَبَاتِ الْأَرْضِ حَتَّى یَأْتِیَهُ الْمَوْتُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 343 روایة:3
امام باقر علیه السلام فرمود: كسى را كه خدا باین امر (تشیع) آشنا كرد چه باك دارد از اینكه بر سركوهى باشد و از گیاه زمین بخورد تا بمیرد.
(2330)4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ كُلَیْبِ بْنِ مُعَاوِیَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ مَا یَنْبَغِى لِلْمُؤْمِنِ أَنْ یَسْتَوْحِشَ إِلَى أَخِیهِ فَمَنْ دُونَهُ الْمُؤْمِنُ عَزِیزٌ فِى دِینِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 343 روایة:4
كلیب بن معاویه گوید: شنیدم امام صادق (ع) مى فرمود: براى مؤمن سزاوار نیست كه از ترس وحشت با برادر و غیر برادرش مأنوس شود، مؤمن از نظر دینش عزیز است (یعنى عزت و شرافت دینش از هر همدمى براى او بهتر و بالاتر است).
5- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبَانٍ وَ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ فُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع فِى مَرْضَةٍ مَرِضَهَا لَمْ یَبْقَ مِنْهُ إِلَّا رَأْسُهُ فَقَالَ یَا فُضَیْلُ إِنَّنِى كَثِیراً مَا أَقُولُ مَا عَلَى رَجُلٍ عَرَّفَهُ اللَّهُ هَذَا الْأَمْرَ لَوْ كَانَ فِى رَأْسِ جَبَلٍ حَتَّى یَأْتِیَهُ الْمَوْتُ یَا فُضَیْلَ بْنَ یَسَارٍ إِنَّ النَّاسَ أَخَذُوا یَمِیناً وَ شِمَالًا وَ إِنَّا وَ شِیعَتَنَا هُدِینَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ یَا فُضَیْلَ بْنَ یَسَارٍ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَوْ أَصْبَحَ لَهُ مَا بَیْنَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ كَانَ ذَلِكَ خَیْراً لَهُ وَ لَوْ أَصْبَحَ مُقَطَّعاً أَعْضَاؤُهُ كَانَ ذَلِكَ خَیْراً لَهُ یَا فُضَیْلَ بْنَ یَسَارٍ إِنَّ اللَّهَ لَا یَفْعَلُ بِالْمُؤْمِنِ إِلَّا مَا هُوَ خَیْرٌ لَهُ یَا فُضَیْلَ بْنَ یَسَارٍ لَوْ عَدَلَتِ الدُّنْیَا عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ جَنَاحَ بَعُوضَةٍ مَا سَقَى عَدُوَّهُ مِنْهَا شَرْبَةَ مَاءٍ یَا فُضَیْلَ بْنَ یَسَارٍ إِنَّهُ مَنْ كَانَ هَمُّهُ هَمّاً وَاحِداً كَفَاهُ اللَّهُ هَمَّهُ وَ مَنْ كَانَ هَمُّهُ فِى كُلِّ وَادٍ لَمْ یُبَالِ اللَّهُ بِأَیِّ وَادٍ هَلَكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 343 روایة:5
فضیل بن یسار گوید: خدمت امام صادق (ع) رسیدم در مرضى كه (او را لاغر و نحیف كرده بود و) جز سرش باقى نمانده بود(19)، فرمود:
اى فضیل! من بسیار میگویم: كسى را كه خدا باین امر (تشیع) آشنا كرد، اگر بر سر كوهى باشد تا مرگش برسد زیانى نیست.
اى فضیل بن یسار! مردم راه راست و چپ پیش گرفتند و ما و شیعیان ما به صراط مستقیم هدایت شدیم،
اى فضیل بن یسار! اگر میان مشرق و مغرب (تمام دنیا) از آن مؤمن باشد خیر اوست و اگر اعضائش را تكه تكه كنند خیر او است.
اى فضیل بن یسار! خدا نسبت بمؤمن جز خیر انجام ندهد.
اى فضیل بن یسار! اگر دنیا نزد خداى عزوجل باندازه بال مگسى ارزش میداشت، شربت آبى از آن بدشمنش نمى آشامانید.
اى فضیل بن یسار! كسیكه هدف و همتش یك چیز (رضاى خدا) باشد، خدا هدفش را كارگزارى كند، و كسیكه همتش بهمه سو متوجه باشد، خدا باك ندارد كه در چه دره اى هلاك شود (یعنى خدا هدایت و توفیق را از او برگیرد و او را بخود و هواى نفسش وا گذارد تا در راه یكى از ادیان باطل جان سپارد).
6- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ مَنْصُورٍ الصَّیْقَلِ وَ الْمُعَلَّى بْنِ خُنَیْسٍ قَالَا سَمِعْنَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَا تَرَدَّدْتُ فِى شَیْ ءٍ أَنَا فَاعِلُهُ كَتَرَدُّدِى فِى مَوْتِ عَبْدِیَ الْمُؤْمِنِ إِنَّنِی لَأُحِبُّ لِقَاءَهُ وَ یَكْرَهُ الْمَوْتَ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ وَ إِنَّهُ لَیَدْعُونِی فَأُجِیبُهُ وَ إِنَّهُ لَیَسْأَلُنِى فَأُعْطِیهِ وَ لَوْ لَمْ یَكُنْ فِى الدُّنْیَا إِلَّا وَاحِدٌ مِنْ عَبِیدِى مُؤْمِنٌ لَاسْتَغْنَیْتُ بِهِ عَنْ جَمِیعِ خَلْقِى وَ لَجَعَلْتُ لَهُ مِنْ إِیمَانِهِ أُنْساً لَا یَسْتَوْحِشُ إِلَى أَحَدٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 344 روایة:6
رسولخدا (ص) فرمود: خداى عزوجل فرماید: در هر كاریكه انجامش تنها بدست من است مردد نشدم، مانند ترددیكه در مرگ بنده مؤمنم دارم، من دیدار او را دوست دارم و او مرگ را نمیخواهد، پس مرگ ر از او میگردانم، و مؤمن بدرگاهم دعا میكند و من اجابتش میكنم و او از من میخواهد و من باو عطا میكنم. و اگر در دنیا جز یك بنده مؤمنم نباشد، باو از همه مخلوقم بى نیازى جویم و از ایمانش براى او همدمى سازم كه بهیچ كس محتاج نباشد كه از ترس باو پناه برد.
شرح - این حدیث میان عامه و خاصه مشهور است و چون تردد بمعنى شك و دودلى است و بر خداى عالم و قادر محالست كه نسبت بچیزى شك و دودلى داشته باشد، علماء خاصه و عامه وجوهى در بیان و توجه این حدیث گفته اند كه مرحوم مجلسى سه وجه از خاصه و سه وجه از علماء نقل میكند و ما تنها به ذكر اقوال خاصه اكتفا میكنیم.
1 - در كلام اضمار است و تقدیر اینستكه: اگر (بر فرض محال) براى خداى تردد روا باشد در چیزى مانند مرگ مؤمن تردد نكند.
2 - چون عادت بر این جارى شده كه انسان از بد حالى دوستش تردد پیدا میكند و در بد حالى دشمنش تردد ندارد، این كلام بنحو استعاره تمثیلیه آوره شده و مقصود اینستكه مؤمن نزد خدا مورد احترام و توقیر است، بخلاف دیگران.
3 - چون از طرق خاصه و عامه روایت شده كه خدایتعالى هنگام مرگ مؤمن بقدرى نسبت باو لطف و كرامت میفرماید و وعده بهشت میدهد كه كراهت مرگ از او زایل میشود و بانتقال بسراى جاودانى رغبت پیدا میكند و برسیدن مرگ راضى و خرسند میگردد. پس این موضوع مثل اینستكه كسى بخواهد بدوستش آزارى رساند كه پس از آن او را باستراحت و آسایش دائم كشاند و با خود فكر كند كه چگونه آن آزار را باو رساند كه او را كمتر بدرد آورد.

باب: آرامش یافتن مؤمن بمؤمن

بَابٌ فِى سُكُونِ الْمُؤْمِنِ إِلَى الْمُؤْمِنِ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى بْنِ عُبَیْدٍ عَنْ یُونُسَ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَیَسْكُنُ إِلَى الْمُؤْمِنِ كَمَا یَسْكُنُ الظَّمْ آنُ إِلَى الْمَاءِ الْبَارِدِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 345 روایة:1
امام صادق علیه السلام فرمود: مؤمن بسوى مؤمن آرامش مى گیرد، چنانكه تشنه بآب سرد آرامش مى گیرد.
توضیح : چنانكه شخص تشنه از فراق آب اضطراب و پریشانى دارد و همواره جویاى آنست و چون آب را پیدا كرد، دلش آرام مى گیرد، مؤمن هم از فراق مؤمن پریشانست، و چون او را پیدا كند، دلش آرام شود و خاطر جمع گردد، پس این كلام از باب تشبیه معقول بمحسوس است.