فهرست کتاب


اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: خدا دین را بكسیكه دوست دارد عطا كند

بَابُ أَنَّ اللَّهَ إِنَّمَا یُعْطِى الدِّینَ مَنْ یُحِبُّهُ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَیْرٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ حُمْرَانَ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَ قَالَ لِى أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یَا أَبَا الصَّخْرِ إِنَّ اللَّهَ یُعْطِى الدُّنْیَا مَنْ یُحِبُّ وَ یُبْغِضُ وَ لَا یُعْطِى هَذَا الْأَمْرَ إِلَّا صَفْوَتَهُ مِنْ خَلْقِهِ أَنْتُمْ وَ اللَّهِ عَلَى دِینِى وَ دِینِ آبَائِى إِبْرَاهِیمَ وَ إِسْمَاعِیلَ لَا أَعْنِى عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ وَ لَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ وَ إِنْ كَانَ هَؤُلَاءِ عَلَى دِینِ هَؤُلَاءِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 304 روایة:1
عمر بن حنظله گوید: امام صادق (ع) بمن فرمود: اى ابا صخر، خدا دنیا را بدوست و دشمن خود عطا كند، ولى این امر (ولایت) را جز ببرگزیده از خلقش عطا نكند، بخدا شما دین من و پدرانم ابراهیم و اسماعیل را دارید، مقصودم على بن الحسین و محمدبن على نیست، اگر چه ایشان هم بدین آنها بودند.
شرح : مقصود اینستكه اصول دین و اعتقادات كه توحید و عدل و معاد و نبوت و وصایت است، در همه ادیان یكى است و تنها اختلاف در شخص نبى و وصى است در ازمنه و اعصار، پس شما شیعیان كه پیغمبر و وصى زمان خود را پذیرفته اید، دین و شریعت همه پیغمبران را پذیرفته اید.
(2225)2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَعْیَنَ الْجُهَنِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ یَا مَالِكُ إِنَّ اللَّهَ یُعْطِی الدُّنْیَا مَنْ یُحِبُّ وَ یُبْغِضُ وَ لَا یُعْطِی دِینَهُ إِلَّا مَنْ یُحِبُّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 305 روایة:2
مالك بن اعین گوید: شنیدم امام باقر علیه السلام میفرمود: اى مالك همانا خدا دنیا را بآنكه دوستش دارد و آنكه دشمنش دارد عطا كند، ولى دینش را جز بآنكه دوستش دارد عطا نكند.
3- عَنْهُ عَنْ مُعَلًّى عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِیمِ بْنِ عَمْرٍو الْخَثْعَمِیِّ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ وَ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ حُمْرَانَ عَنْ حُمْرَانَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ هَذِهِ الدُّنْیَا یُعْطِیهَا اللَّهُ الْبَرَّ وَ الْفَاجِرَ وَ لَا یُعْطِى الْإِیمَانَ إِلَّا صَفْوَتَهُ مِنْ خَلْقِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 305 روایة:3
و فرمود: خدا این دنیا را به نیكوكار و بدكردار عطا كند، ولى ایمان را جز بمخلوق برگزیده اش عطا نكند.
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ أَبِی سُلَیْمَانَ عَنْ مُیَسِّرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ الدُّنْیَا یُعْطِیهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَنْ أَحَبَّ وَ مَنْ أَبْغَضَ وَ إِنَّ الْإِیمَانَ لَا یُعْطِیهِ إِلَّا مَنْ أَحَبَّهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 305 روایة:4
امام صادق (ع) فرمود: خداى عزوجل دنیا را بآنكه دوستش دارد و آنكه دشمنش دارد بدهد، ولى ایمان را جز بآنكه دوستش دارد عطا نكند.

باب: سلامتى دین

بَابُ سَلَامَةِ الدِّینِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ أَیُّوبَ بْنِ الْحُرِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَوَقاهُ اللَّهُ سَیِّئاتِ ما مَكَرُوا فَقَالَ أَمَا لَقَدْ بَسَطُوا عَلَیْهِ وَ قَتَلُوهُ وَ لَكِنْ أَ تَدْرُونَ مَا وَقَاهُ وَقَاهُ أَنْ یَفْتِنُوهُ فِى دِینِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 305 روایة:1
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزوجل: «خدا او را از بدیهاى آنچه نیرنگ زدند نگهداشت، 45سوره 40» فرمود: همانا بخدا بر او چیره شدند و او را كشتند، ولى میدانید خدا او را از چه نگه داشت؟ او را نگه داشت از اینكه نسبت بدینش فریب دهند. (مربوط بمؤمن آل فرعونست كه داستان او در قرآن و تواریخ مذكور است).
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى بْنِ عُبَیْدٍ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كَانَ فِی وَصِیَّةِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع لِأَصْحَابِهِ اعْلَمُوا أَنَّ الْقُرْآنَ هُدَى اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ نُورُ اللَّیْلِ الْمُظْلِمِ عَلَى مَا كَانَ مِنْ جَهْدٍ وَ فَاقَةٍ فَإِذَا حَضَرَتْ بَلِیَّةٌ فَاجْعَلُوا أَمْوَالَكُمْ دُونَ أَنْفُسِكُمْ وَ إِذَا نَزَلَتْ نَازِلَةٌ فَاجْعَلُوا أَنْفُسَكُمْ دُونَ دِینِكُمْ وَ اعْلَمُوا أَنَّ الْهَالِكَ مَنْ هَلَكَ دِینُهُ وَ الْحَرِیبَ مَنْ حُرِبَ دِینُهُ أَلَا وَ إِنَّهُ لَا فَقْرَ بَعْدَ الْجَنَّةِ أَلَا وَ إِنَّهُ لَا غِنَى بَعْدَ النَّارِ لَا یُفَكُّ أَسِیرُهَا وَ لَا یَبْرَأُ ضَرِیرُهَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 306 روایة:2
امام صادق (ع) فرمود: در ضمن سفارش امیرالمؤمنین علیه السلام باصحابش اینست: بدانید كه قرآن هدایت شب و روز است (یعنى در همه احوال و اوقات) و نور شب تاریكست، براى هر سختى و نیازى (راه نجات را در گرفتارى و بلا نشان دهد) پس چون بلائى فرا رسد، اموال خود را سپر جانتان سازید، و چون حادثه اى پیش آمد (كه مربوط بامر دینست و جز با دادن جان مرتفع نشود) جان خود را فداى دینتان كنید، و بدانید كه هلاك شده كسى است كه دینش تباه شود و غارت زده كسى است كه دینش را بربایند، همانا پس از رسیدن به بهشت نیازى نیست و بعد از دوزخ بى نیازى نیست (هر كه در دنیا عمل صالح كند و مستوجب بهشت گردد، فقیر و نیازمند نیست، هر چند دستنگ و گرفتار باشد و كسیكه خود را مستوجب دوزخ سازد، بى نیازى ندارد، هر چند ثروتمند و مرفه باشد) اسیر دوزخ آزاد نگردد و نابینایش بهبودى نیابد.
(2230)3- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ رِبْعِیِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ فُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ سَلَامَةُ الدِّینِ وَ صِحَّةُ الْبَدَنِ خَیْرٌ مِنَ الْمَالِ وَ الْمَالُ زِینَةٌ مِنْ زِینَةِ الدُّنْیَا حَسَنَةٌ
مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ رِبْعِیٍّ عَنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 306 روایة:3
امام باقر علیه السلام فرمود: سلامتى دین و صحت بدن بهتر از مالست و مال یكى از زینتهاى خوب دنیاست.
4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ یَعْقُوبَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ قَالَ كَانَ رَجُلٌ یَدْخُلُ عَلَى أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع مِنْ أَصْحَابِهِ فَغَبَرَ زَمَاناً لَا یَحُجُّ فَدَخَلَ عَلَیْهِ بَعْضُ مَعَارِفِهِ فَقَالَ لَهُ فُلَانٌ مَا فَعَلَ قَالَ فَجَعَلَ یُضَجِّعُ الْكَلَامَ یَظُنُّ أَنَّهُ إِنَّمَا یَعْنِى الْمَیْسَرَةَ وَ الدُّنْیَا فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كَیْفَ دِینُهُ فَقَالَ كَمَا تُحِبُّ فَقَالَ هُوَ وَ اللَّهِ الْغِنَى
اصول كافى جلد3 صفحه: 307 روایة:4
مردى از اصحاب امام صادق (ع) همواره خدمتش میرسید، مدتى گذشت كه حج نگذاشت (و خدمت امام نرسید) یكى از آشنایانش خدمت امام آمد، امام باو فرمود: فلانى چه میكند؟ راوى گوید: او سخن را در لفافه بیان كرد و گمان نمود منظور حضرت دارائى و مال دنیاست. امام صادق (ع) فرمود: دینش چگونه است؟ گفت: چنانكه شما دوست دارى، فرمود: بخدا كه او غنى است.

باب: تقیه

بَابُ التَّقِیَّةِ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ وَ غَیْرِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أُولئِكَ یُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَیْنِ بِما صَبَرُوا قَالَ بِمَا صَبَرُوا عَلَى التَّقِیَّةِ وَ یَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّیِّئَةَ قَالَ الْحَسَنَةُ التَّقِیَّةُ وَ السَّیِّئَةُ الْإِذَاعَةُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 307 روایة:1
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزوجل چنین فرمود: «ایشان براى صبریكه كردند، دو بار پاداش خود را دریابند (براى صبریكه بر تقیه كردند) «و با حسنه گناه را دفع كردند» فرمود حسنه تقیه و گناه فاش كردن است.
شرح : آیه شریفه در سوره قصص است و راجع بتفسیر دو پاداش وجوه بسیارى گفته اند: یكى از آن وجوه اینستكه: مقصود از ایشان نصارى و یهودى میباشند كه به پیغمبر اسلام گرویدند و یك پاداش آنها مربوط بگرویدن به پیغمبر خود و پاداش دیگر مربوط بگرویدن به پیغمبر اسلامست.
2- ابْنُ أَبِى عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِى عُمَرَ الْأَعْجَمِیِّ قَالَ قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یَا أَبَا عُمَرَ إِنَّ تِسْعَةَ أَعْشَارِ الدِّینِ فِى التَّقِیَّةِ وَ لَا دِینَ لِمَنْ لَا تَقِیَّةَ لَهُ وَ التَّقِیَّةُ فِى كُلِّ شَیْ ءٍ إِلَّا فِی النَّبِیذِ وَ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّیْنِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 307 روایة:2
ابى عمرو اعجمى گوید: امام صادق (ع) بمن فرمود: اى ابا عمرو! نه دهم دین در تقیه است و هر كه تقیه ندارد دین ندارد، و تقیه در هر چیز است جز در نوشیدن نبیذ و مسح بر روى كفش.
شرح : این خبر مخالف اخبار بسیاریست كه تقیه را با اجتماع شرائط در همه چیز، جز در خونریزى جارى میداند، از اینرو در توجیهش وجوهى گفته اند:
اول - تقیه در این دو چیز هم نیست تا زمانیكه بزیان جانى و مالى بسیار نرسد، و چون باین حد رسید تقیه لازمست.
دوم - تقیه در این دو چیز نیست بجهت واضح بودن خلاف میان شیعه و سنى در این دو مسأله.
سوم و چهارم - به ص 194 مرآت العقول رجوع شود.
3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِى بَصِیرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع التَّقِیَّةُ مِنْ دِینِ اللَّهِ قُلْتُ مِنْ دِینِ اللَّهِ قَالَ إِى وَ اللَّهِ مِنْ دِینِ اللَّهِ وَ لَقَدْ قَالَ یُوسُفُ ع أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّكُمْ لَسارِقُونَ وَ اللَّهِ مَا كَانُوا سَرَقُوا شَیْئاً وَ لَقَدْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ ع إِنِّى سَقِیمٌ وَ اللَّهِ مَا كَانَ سَقِیماً
اصول كافى جلد3 صفحه: 308 روایة:3
ابو بصیر گوید: امام صادق (ع) فرمود: تقیه از دین خداست: عرض كردم: از دین خداست؟! فرمود: آرى بخدا از دین خداست، بتحقیق كه یوسف (ع) فرمود: «اى كاروان شما سارقید، 70 سوره 12» بخدا كه آنها چیزى ندزدیده بودند (ولى براى مصلحت نگهداشتن برادرش چنین گفت)، و ابراهیم (ع) فرمود: «من بیمارم» و بخدا كه بیمار نبود (چنانچه در سابق گذشت).
شرح : مثال زدن امام (ع) باین دو موضوع جهت تنظیر و رفع استبعاد از جواز تقیه است، یعنى همچنانكه دروغ و اظهار خلاف واقع بجهت مصالحى جایز مى شود، اظهار خلاف اعتقاد هم گاهى جایز مى شود، و ممكن است براى تقیه معنى عامى قائل شد كه شامل این دو مورد هم بشود.
(2235)4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ وَ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ جَمِیعاً عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ یَحْیَى بْنِ عِمْرَانَ الْحَلَبِیِّ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْعَلَاءِ عَنْ حَبِیبِ بْنِ بِشْرِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع سَمِعْتُ أَبِى یَقُولُ لَا وَ اللَّهِ مَا عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ شَیْ ءٌ أَحَبَّ إِلَیَّ مِنَ التَّقِیَّةِ یَا حَبِیبُ إِنَّهُ مَنْ كَانَتْ لَهُ تَقِیَّةٌ رَفَعَهُ اللَّهُ یَا حَبِیبُ مَنْ لَمْ تَكُنْ لَهُ تَقِیَّةٌ وَضَعَهُ اللَّهُ یَا حَبِیبُ إِنَّ النَّاسَ إِنَّمَا هُمْ فِى هُدْنَةٍ فَلَوْ قَدْ كَانَ ذَلِكَ كَانَ هَذَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 308 روایة:4
حبیب بن بشر گوید: امام صادق (ع) فرمود: شنیدم پدرم مى فرمود: نه بخدا: در روى زمین چیزى محبوبتر از تقیه نزد من نیست، اى حبیب همانا هر كه تقیه كند خدایش بالا برد، اى حبیب هر كه تقیه نكند خدایش پست كند، اى حبیب، مردم در صلح و سازشند، سپس اگر آن باشد، این هم باشد.
شرح : راجع بجمله اخیر روایت مرحوم فیض گوید: اكنون مخالفین با ما در صلح و سازشند و اگر زمان على و حسین علیهما السلام هم چنین میبود، تقیه واجب بود و مرحوم مجلسى گوید: اگر حضرت قائم ظهور كند و امر بجهاد نماید. تقیه هم برداشته مى شود.
5- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْكُوفِیِّ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ جَابِرٍ الْمَكْفُوفِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِى یَعْفُورٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اتَّقُوا عَلَى دِینِكُمْ فَاحْجُبُوهُ بِالتَّقِیَّةِ فَإِنَّهُ لَا إِیمَانَ لِمَنْ لَا تَقِیَّةَ لَهُ إِنَّمَا أَنْتُمْ فِى النَّاسِ كَالنَّحْلِ فِى الطَّیْرِ لَوْ أَنَّ الطَّیْرَ تَعْلَمُ مَا فِى أَجْوَافِ النَّحْلِ مَا بَقِیَ مِنْهَا شَیْ ءٌ إِلَّا أَكَلَتْهُ وَ لَوْ أَنَّ النَّاسَ عَلِمُوا مَا فِى أَجْوَافِكُمْ أَنَّكُمْ تُحِبُّونَّا أَهْلَ الْبَیْتِ لَأَكَلُوكُمْ بِأَلْسِنَتِهِمْ وَ لَنَحَلُوكُمْ فِى السِّرِّ وَ الْعَلَانِیَةِ رَحِمَ اللَّهُ عَبْداً مِنْكُمْ كَانَ عَلَى وَلَایَتِنَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 308 روایة:5
ابن اب یعفور گوید: امام صادق (ع) فرمود: بخاطر حفظ دینتان تقیه كنید، و آنرا با تقیه زیر پرده دارید، زیرا هر كه تقیه ندارد ایمان ندارد، همانا شما در میان مردم مانند زنبور عسل در میان پرندگانید، اگر پرندگان بدانند، در درون زنبور عسل چیست؟ همه آنها را بخورند، و اگر مردم بدانند آنچه در دل شماست كه ما اهل بیت را دوست دارید، شما را با زبانشان بخورند و در نهان و آشكار ناسزا گویند، (از شما سعایت و سخن چینى كنند و بشما تهمت زنند تا گرفتار زندان و شكنجه و اعدام شوید) خدا بیامرزد آن بنده اى را از شما كه ولایت ما را داشته باشد.
6- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِیزٍ عَمَّنْ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لا تَسْتَوِى الْحَسَنَةُ وَ لَا السَّیِّئَةُ قَالَ الْحَسَنَةُ التَّقِیَّةُ وَ السَّیِّئَةُ الْإِذَاعَةُ وَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ ادْفَعْ بِالَّتِى هِیَ أَحْسَنُ السَّیِّئَةَ قَالَ الَّتِى هِیَ أَحْسَنُ التَّقِیَّةُ فَإِذَا الَّذِی بَیْنَكَ وَ بَیْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِیٌّ حَمِیمٌ
اصول كافى جلد3 صفحه: 309 روایة:6
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزوجل: «خوبى و بدى برابر نیست» فرمود: خوبى تقیه است و بدى فاش كردن و راجع بقول خداى عزوجل: «بدى را بآنچه نیكوتر است دفع كن» فرمود: آنچه نیكوتر است تقیه میباشد «بناگاه آنكه میان تو و او دشمنى است، مانند دوستى صمیمى گردد. 36 سوره 41».
7- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِى عَمْرٍو الْكِنَانِیِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یَا أَبَا عَمْرٍو أَ رَأَیْتَكَ لَوْ حَدَّثْتُكَ بِحَدِیثٍ أَوْ أَفْتَیْتُكَ بِفُتْیَا ثُمَّ جِئْتَنِى بَعْدَ ذَلِكَ فَسَأَلْتَنِى عَنْهُ فَأَخْبَرْتُكَ بِخِلَافِ مَا كُنْتُ أَخْبَرْتُكَ أَوْ أَفْتَیْتُكَ بِخِلَافِ ذَلِكَ بِأَیِّهِمَا كُنْتَ تَأْخُذُ قُلْتُ بِأَحْدَثِهِمَا وَ أَدَعُ الْ آخَرَ فَقَالَ قَدْ أَصَبْتَ یَا أَبَا عَمْرٍو أَبَى اللَّهُ إِلَّا أَنْ یُعْبَدَ سِرّاً أَمَا وَ اللَّهِ لَئِنْ فَعَلْتُمْ ذَلِكَ إِنَّهُ لَخَیْرٌ لِى وَ لَكُمْ وَ أَبَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَنَا وَ لَكُمْ فِى دِینِهِ إِلَّا التَّقِیَّةَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 309 روایة:7
ابو عمرو كنانى گوید: امام صادق (ع) فرمود: اى ابا عمرو! بمن بگو. اگر برایت حدیثى گفتم یا فتوائى دادم، سپس نزد من آمدى و از همان مطلب پرسیدى و من بر خلاف گفته اولم بتو گفتم یا فتوى دادم، بكدام یك از آندو عمل میكنى؟ عرضكردم: بتازه تر آنها و دیگرى را رها مى كنم. فرمود: درست رفتى اى اباعمرو! و خدا نخواسته جز آنكه در نهان عبادت شود، همانا بخدا اگر شما چنین كنید، خیر من و شماست، و خداى عزوجل براى ما و شما نسبت بدینش جز تقیه نخواسته است.
8- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ دُرُسْتَ الْوَاسِطِیِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا بَلَغَتْ تَقِیَّةُ أَحَدٍ تَقِیَّةَ أَصْحَابِ الْكَهْفِ إِنْ كَانُوا لَیَشْهَدُونَ الْأَعْیَادَ وَ یَشُدُّونَ الزَّنَانِیرَ فَأَعْطَاهُمُ اللَّهُ أَجْرَهُمْ مَرَّتَیْنِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 309 روایة:8
امام صادق (ع) فرمود، تقیه نمودن كسى بدرجه تقیه اصحاب كهف نرسید، آنها در اعیاد (بت پرستها) حاضر مى شدند زنار مى بستند (با آنكه خداشناس و موحد بودند) از اینرو خدا پاداشتان را دو بار داد.
(2240)9- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ وَاقِدٍ اللَّحَّامِ قَالَ اسْتَقْبَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع فِى طَرِیقٍ فَأَعْرَضْتُ عَنْهُ بِوَجْهِى وَ مَضَیْتُ فَدَخَلْتُ عَلَیْهِ بَعْدَ ذَلِكَ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّى لَأَلْقَاكَ فَأَصْرِفُ وَجْهِى كَرَاهَةَ أَنْ أَشُقَّ عَلَیْكَ فَقَالَ لِى رَحِمَكَ اللَّهُ وَ لَكِنَّ رَجُلًا لَقِیَنِى أَمْسِ فِى مَوْضِعِ كَذَا وَ كَذَا فَقَالَ عَلَیْكَ السَّلَامُ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا أَحْسَنَ وَ لَا أَجْمَلَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 310 روایة:9
حماد بن واقد گوید: در میان راهى از پیش رو بامام صادق (ع) برخوردم، و رو گردانیده و گذشتم، سپس خدمتش رسیدم و عرضكردم: قربانت، من شما را ملاقات میكنم و رو میگردانم، زیرا نمیخواهم شما را برنج اندازم، فرمود: خدایت رحمت كند، ولى دیروز در فلان جا مردى مرا دید و گفت علیك السلام یا اباعبدالله او كار خوب و شایسته اى نكرد.
10- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ قَالَ قِیلَ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ النَّاسَ یَرْوُونَ أَنَّ عَلِیّاً ع قَالَ عَلَى مِنْبَرِ الْكُوفَةِ أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ سَتُدْعَوْنَ إِلَى سَبِّى فَسُبُّونِى ثُمَّ تُدْعَوْنَ إِلَى الْبَرَاءَةِ مِنِّى فَلَا تَبَرَّءُوا مِنِّى فَقَالَ مَا أَكْثَرَ مَا یَكْذِبُ النَّاسُ عَلَى عَلِیٍّ ع ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا قَالَ إِنَّكُمْ سَتُدْعَوْنَ إِلَى سَبِّی فَسُبُّونِی ثُمَّ سَتُدْعَوْنَ إِلَى الْبَرَاءَةِ مِنِّى وَ إِنِّى لَعَلَى دِینِ مُحَمَّدٍ وَ لَمْ یَقُلْ لَا تَبَرَّءُوا مِنِّى فَقَالَ لَهُ السَّائِلُ أَ رَأَیْتَ إِنِ اخْتَارَ الْقَتْلَ دُونَ الْبَرَاءَةِ فَقَالَ وَ اللَّهِ مَا ذَلِكَ عَلَیْهِ وَ مَا لَهُ إِلَّا مَا مَضَى عَلَیْهِ عَمَّارُ بْنُ یَاسِرٍ حَیْثُ أَكْرَهَهُ أَهْلُ مَكَّةَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِیمَانِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِیهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِیمانِ فَقَالَ لَهُ النَّبِیُّ ص عِنْدَهَا یَا عَمَّارُ إِنْ عَادُوا فَعُدْ فَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عُذْرَكَ وَ أَمَرَكَ أَنْ تَعُودَ إِنْ عَادُوا
اصول كافى جلد3 صفحه: 310 روایة:10
مسعدة بن صدقه گوید: به امام صادق (ع) عرض شد: مردم عقیده دارند كه على علیه السلام بر منبر كوفه فرموده است: اى مردم شما را بناسزا گفتن بمن میخوانند، مرا ناسزا گوئید، سپس به بیزارى از من میخوانند، از من بیزارى نجوئید، امام فرمود: مردم چه بسیار بر على علیه السلام دروغ میبندند، سپس فرمود: همانا على فرموده است: «شما را بنا سزا گفتن بمن میخوانند، مراناسزا گوئید، سپس به بیزارى از من میخوانند، و من بدین محمدم» و نفرمود. از من بیزارى نجوئید.
سائل عرض كرد: بمن بفرما اگر كشته شدن را اختیار كند و بیزارى نجوید چگونه است؟ فرمود بخدا این تكلیف را ندارد. تكلیف او همانست كه عمار بن یاسر كرد زمانى كه اهل مكه او را مجبور (به بیزارى از پیغمبر (ص)) كردند. ولى دلش بایمان مطمئن بود، سپس خداى عزوجل درباره او نازل فرمود: «جز كسیكه مجبور شود، ولى دلش بایمان مطمئن باشد 106 سوره 16» آنگاه پیغمبر (ص) باو فرمود: اى عمار! اگر دوباره مجبورت كردند تو هم چنان كن كه كردى (بزبان از دینت بیزارى بجو) كه خداى عزوجل عذر ترا نازل فرموده و دستورت داده كه تكرار كنى اگر تكرار كردند.
11- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ هِشَامٍ الْكِنْدِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِیَّاكُمْ أَنْ تَعْمَلُوا عَمَلًا یُعَیِّرُونَّا بِهِ فَإِنَّ وَلَدَ السَّوْءِ یُعَیَّرُ وَالِدُهُ بِعَمَلِهِ كُونُوا لِمَنِ انْقَطَعْتُمْ إِلَیْهِ زَیْناً وَ لَا تَكُونُوا عَلَیْهِ شَیْناً صَلُّوا فِى عَشَائِرِهِمْ وَ عُودُوا مَرْضَاهُمْ وَ اشْهَدُوا جَنَائِزَهُمْ وَ لَا یَسْبِقُونَكُمْ إِلَى شَیْ ءٍ مِنَ الْخَیْرِ فَأَنْتُمْ أَوْلَى بِهِ مِنْهُمْ وَ اللَّهِ مَا عُبِدَ اللَّهُ بِشَیْ ءٍ أَحَبَّ إِلَیْهِ مِنَ الْخَبْ ءِ قُلْتُ وَ مَا الْخَبْ ءُ قَالَ التَّقِیَّةُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 311 روایة:11
هشام كندى گوید: شنیدم امام صادق (ع) میفرمود: مبادا كارى كنید كه ما را بدان سرزنش كنند، همانا فرزند بد، پدرش را بكردار او سرزنش كنند، براى كسیكه باو دل داده اید (امام خود) زینت باشید و عیب و ننگ مباشید، در میان عشایر آنها نماز بخوانید (بنماز جماعت عامه حاضر شوید) و از بیمارانشان عیادت كنید و بر جنازه آنها حاضر شوید، مبادا آنها در هیچ خیرى از شما پیشى گیرند كه شما نسبت بخیر از آنها سزاوارترید، بخدا سوگند كه خدا بچیزیكه محبوبتر باشد نزد او از خب ء عبادت نشده، عرض كردم خب ء چیست؟ فرمود: تقیه.
12- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنِ الْقِیَامِ لِلْوُلَاةِ فَقَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع التَّقِیَّةُ مِنْ دِینِى وَ دِینِ آبَائِى وَ لَا إِیمَانَ لِمَنْ لَا تَقِیَّةَ لَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 311 روایة:12
معمر بن خلاد گوید: از حضرت ابوالحسن (امام هفتم یا هشتم علیهما السلام) درباره بپا خاستن براى والیان پرسیدم، فرمود: امام باقر علیه السلام فرموده است: تقیه از دین من و دین پدرانم میباشد، و كسیكه تقیه ندارد ایمان ندارد.
13- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ رِبْعِیٍّ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ التَّقِیَّةُ فِی كُلِّ ضَرُورَةٍ وَ صَاحِبُهَا أَعْلَمُ بِهَا حِینَ تَنْزِلُ بِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 311 روایة:13
امام باقر علیه السلام فرمود: تقیه هنگام هر بیچارگى است» و تقیه كننده خود داناتر بآنست زمانیكه برایش پیش میآید.
شرح : مرحوم مجلسى گوید: این روایت دلالت دارد بر وجوب تقیه در هر موردیكه انسان ناچار بآن میشود، مگر مواردیكه با دلیل دیگر خارج شده است (مانند خونریزى و مسح بر كفش و شرب نبیذ بنا بقولى) و نیز دلالت دارد كه خود انسان مورد ناچارى را بهتر میفهمد چنانكه خدایتعالى فرماید: «انسان نسبت بخود بیناتر است» و خدا میداند كه او سهل انگارى میكند یا تقیه.
(2245)14- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَبِی ع یَقُولُ وَ أَیُّ شَیْ ءٍ أَقَرُّ لِعَیْنِی مِنَ التَّقِیَّةِ إِنَّ التَّقِیَّةَ جُنَّةُ الْمُؤْمِنِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 312 روایة:14
امام صادق (ع) فرمود: پدرم میفرمود: چه چیز بهتر از تقیه چشم مرا روشن میكند؟ تقیه سپر مؤمن است.
15- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا مُنِعَ مِیثَمٌ رَحِمَهُ اللَّهُ مِنَ التَّقِیَّةِ فَوَ اللَّهِ لَقَدْ عَلِمَ أَنَّ هَذِهِ الْ آیَةَ نَزَلَتْ فِى عَمَّارٍ وَ أَصْحَابِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِیمانِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 312 روایة:15
امام صادق (ع) فرمود: چه مانع بود میثم - رحمة الله - را از تقیه، بخدا او میدانست كه این آیه درباره عمار و اصحابش نازل گشته: «جز كسیكه مجبور شود و دلش بایمان محكم باشد.».
شرح :عبید الله بن زیاد - لعنه الله - میثم را دعوت كرد كه از على (ع) بیزارى جوید، میثم رحمة الله تقیه نكرد و بیزارى نجست، ابن زیاد او را بكشت و بدار آویخت. مجلسی (ره) براى این روایت پنج احتمال ذكر نموده كه یكى از آنها اینستكه: چون خود امیرالمؤمنین (ع) میثم را مخیر فرموده بود كه در برابر ابن زیاد تقیه كند یا جانبازى و شهادت را اختیار نماید، امام صادق (ع) میفرماید: میثم مانعى از تقیه نداشت، ولى خودش وظیفه مشكل تر را اختیار كرد و جانبازى نمود. (ولى از ذكر مرحوم كلینى این روایت را در سیاق روایات جواز تقیه پیداست كه آن مرحوم این معنى را استفاده نكرده است مگر با تكلف بعیدى).
16- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ شُعَیْبٍ الْحَدَّادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّمَا جُعِلَتِ التَّقِیَّةُ لِیُحْقَنَ بِهَا الدَّمُ فَإِذَا بَلَغَ الدَّمَ فَلَیْسَ تَقِیَّةٌ
اصول كافى جلد3 صفحه: 312 روایة:16
امام باقر (ع) فرمود: تقیه تنها براى جلوگیرى از خونریزى وضع شده، پس هرگاه بخونریزى رسد تقیه نباشد.
شرح : اگر ظالمى بشخصى دستور كشتن مؤمنى را دهد، در این مورد تقیه روا نیست و نباید او را بكشد، اگر چه بداند، ظالم او را خواهد كشت، مرحوم مجلسى گوید: ممكن است معنى خبر این باشد كه: دستور تقیه براى حفظ جانست، پس كسیكه بداند او را در هر صورت خواهندكشت، نباید تقیه كند.
17- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كُلَّمَا تَقَارَبَ هَذَا الْأَمْرُ كَانَ أَشَدَّ لِلتَّقِیَّةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 312 روایة:17
امام صادق (ع) فرمود: هر چه این امر (ظهور امام قائم (ع)) نزدیكتر شود تقیه شدیدتر شود (زیرا بدعت و ستم توسعه یابد و اظهار حق خطرش بیشتر شود).
18- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ ابْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ إِسْمَاعِیلَ الْجُعْفِیِّ وَ مُعَمَّرِ بْنِ یَحْیَى بْنِ سَامٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَ زُرَارَةَ قَالُوا سَمِعْنَا أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ التَّقِیَّةُ فِى كُلِّ شَیْ ءٍ یُضْطَرُّ إِلَیْهِ ابْنُ آدَمَ فَقَدْ أَحَلَّهُ اللَّهُ لَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 313 روایة:18
امام باقر علیه السلام مى فرمود: در هر موردیكه آدمیزاد به تقیه ناچار شود: خدا آنرا برایش حلال ساخته است.
(2250)19- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ التَّقِیَّةُ تُرْسُ اللَّهِ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ خَلْقِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 313 روایة:19
امام صادق (ع) فرمود: تقیه سپریست خدائى میان او و مخلوقش.
20- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ أَبِى بَصِیرٍ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع خَالِطُوهُمْ بِالْبَرَّانِیَّةِ وَ خَالِفُوهُمْ بِالْجَوَّانِیَّةِ إِذَا كَانَتِ الْإِمْرَةُ صِبْیَانِیَّةً
اصول كافى جلد3 صفحه: 313 روایة:20
امام باقر (ع) فرمود: هرگاه فرمانروائى كودكانه باشد (روى هوى و هوس باشد) با مردم در ظاهر آمیزش كنید و در باطن مخالف آنها باشید.
21- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ زَكَرِیَّا الْمُؤْمِنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَسَدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَطَاءٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى جَعْفَرٍ ع رَجُلَانِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ أُخِذَا فَقِیلَ لَهُمَا ابْرَأَا مِنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ فَبَرِئَ وَاحِدٌ مِنْهُمَا وَ أَبَى الْ آخَرُ فَخُلِّیَ سَبِیلُ الَّذِی بَرِئَ وَ قُتِلَ الْ آخَرُ فَقَالَ أَمَّا الَّذِی بَرِئَ فَرَجُلٌ فَقِیهٌ فِی دِینِهِ وَ أَمَّا الَّذِى لَمْ یَبْرَأْ فَرَجُلٌ تَعَجَّلَ إِلَى الْجَنَّةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 313 روایة:21
عبدالله بن عطا گوید: بامام باقر (ع) عرض كردم: دو مرد از اهل كوفه را دستگیر كرده بآنها گفتند: از امیرالمؤمنین بیزارى جوئید، یكى از آنها بیزارى جست و دیگرى سرپیچى كرد، آنرا كه بیزارى جست رها كردند و دیگرى را كشتند، امام فرمود: آنكه بیزارى جسته مردیست دانشمند در دین خود و اما آنكه بیزارى نجست، مردیست كه بسوى بهشت شتافته است.
22- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع احْذَرُوا عَوَاقِبَ الْعَثَرَاتِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 313 روایة:22
امام صادق (ع) فرمود: از عاقبت لغزشها حذر كنید.
شرح : مقصود اینستكه مواظب گفتار و كردار خود باشید و مال و عاقبت را در نظر گیرید تا بچاه نیفتید و گرفتار نگردید و همین معنى تقیه است، زیرا تقیه از ماده وقى و بمعنى خود نگهداریست.
23- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِى یَعْفُورٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ التَّقِیَّةُ تُرْسُ الْمُؤْمِنِ وَ التَّقِیَّةُ حِرْزُ الْمُؤْمِنِ وَ لَا إِیمَانَ لِمَنْ لَا تَقِیَّةَ لَهُ إِنَّ الْعَبْدَ لَیَقَعُ إِلَیْهِ الْحَدِیثُ مِنْ حَدِیثِنَا فَیَدِینُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ فِیمَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَهُ فَیَكُونُ لَهُ عِزّاً فِى الدُّنْیَا وَ نُوراً فِى الْ آخِرَةِ وَ إِنَّ الْعَبْدَ لَیَقَعُ إِلَیْهِ الْحَدِیثُ مِنْ حَدِیثِنَا فَیُذِیعُهُ فَیَكُونُ لَهُ ذُلًّا فِى الدُّنْیَا وَ یَنْزِعُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ذَلِكَ النُّورَ مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 314 روایة:23
امام صادق (ع) مى فرمود: تقیه سپر مؤمن است، تقیه نگهدار مؤمن است، هر كه تقیه ندارد ایمان ندارد، همانا حدیثى از احادیث ما به بنده اى میرسد و او بین خود و خدا بآن معتقد میشود و خداى عزوجل را بآن دیندارى میكند، و موجب عزت دنیا و نور آخرت او میگردد، و بنده دیگر حدیثى از احادیث ما باو میرسد و او آنرا فاش میسازد، و موجب خوارى او در دنیا میگردد و خداى عزوجل هم آن نور را از او میگیرد.