فهرست کتاب


اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: مهربانى بمؤمن و گرامى داشتن او

بَابٌ فِى إِلْطَافِ الْمُؤْمِنِ وَ إِكْرَامِهِ
(2190)1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ أَخَذَ مِنْ وَجْهِ أَخِیهِ الْمُؤْمِنِ قَذَاةً كَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَ مَنْ تَبَسَّمَ فِى وَجْهِ أَخِیهِ كَانَتْ لَهُ حَسَنَةٌ
اصول كافى جلد3 صفحه: 293 روایة:1
امام صادق (ع) فرمود: هر كه خاشاكى از چهره برادر مؤمنش برگیرد، خداى عزوجل برایش ده حسنه نویسد، و هر كه بچهره برادرش تبسم كند یك حسنه براى او است.
2- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِیزِ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ قَالَ لِأَخِیهِ الْمُؤْمِنِ مَرْحَباً كَتَبَ اللَّهُ تَعَالَى لَهُ مَرْحَباً إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 293 روایة:2
امام صادق (ع) فرمود: هر كه ببرادر مؤمنش مرحبا گوید: خداى تعالى تا روز قیامت برایش مرحبا نویسد.
شرح - مرحبا كلمه ایست كه در لغت عرب براى خوش آمد و اظهار سرور و خوشحالى از ملاقات شخصى گفته مى شود.
3- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ أَتَاهُ أَخُوهُ الْمُسْلِمُ فَأَكْرَمَهُ فَإِنَّمَا أَكْرَمَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 294 روایة:3
و فرمود: هر كه نزد برادر مسلمانش رود و او را گرامى دارد، همانا خداى عزوجل را گرامى داشته است.
4- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ نَصْرِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ الْهَیْثَمِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ أَبِى دَاوُدَ عَنْ زَیْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا فِى أُمَّتِى عَبْدٌ أَلْطَفَ أَخَاهُ فِى اللَّهِ بِشَیْ ءٍ مِنْ لُطْفٍ إِلَّا أَخْدَمَهُ اللَّهُ مِنْ خَدَمِ الْجَنَّةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 294 روایة:4
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: بنده ئى از امتم نیست كه نسبت ببرادرش لطفى كند، جز آنكه خدا برخى از خدمتگزاران بهشترا خادمش سازد.
5- وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَكْرَمَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ بِكَلِمَةٍ یُلْطِفُهُ بِهَا وَ فَرَّجَ عَنْهُ كُرْبَتَهُ لَمْ یَزَلْ فِى ظِلِّ اللَّهِ الْمَمْدُودِ عَلَیْهِ الرَّحْمَةُ مَا كَانَ فِى ذَلِكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 294 روایة:5
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: هر كه ببرادر مسلمانش سخن محبت آمیزى گوید و گرفتاریش را گشایش دهد، تا زمانیكه در این كار باشد، زیر سایه رحمت واسع و فراخ خدا باشد.
(2195)6- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِیزِ عَنْ جَمِیلٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنَّ مِمَّا خَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ الْمُؤْمِنَ أَنْ یُعَرِّفَهُ بِرَّ إِخْوَانِهِ وَ إِنْ قَلَّ وَ لَیْسَ الْبِرُّ بِالْكَثْرَةِ وَ ذَلِكَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ فِى كِتَابِهِ وَ یُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ ثُمَّ قَالَ وَ مَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَ مَنْ عَرَّفَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِذَلِكَ أَحَبَّهُ اللَّهُ وَ مَنْ أَحَبَّهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَفَّاهُ أَجْرَهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِغَیْرِ حِسَابٍ ثُمَّ قَالَ یَا جَمِیلُ ارْوِ هَذَا الْحَدِیثَ لِإِخْوَانِكَ فَإِنَّهُ تَرْغِیبٌ فِى الْبِرِّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 294 روایة:6
امام صادق (ع) مى فرمود: از جمله آنچه خداى عزوجل مؤمن را بدان اختصاص داده اینستكه: او را شناسا و قدردان احسان برادران خود نماید اگر چه كم باشد (تا از آنها سپاسگزارى كند و خودش هم در مقام احسان برآید) و احسان و نیكى بكمیت زیاد نیست (بلكه مراعات كیفیت مهمتر است) از اینرو خداى عزوجل در كتابش فرماید: «اگر چه تنگدست و در مضیقه باشند دیگران را بر خود ترجیح دهند 9 سوره 59» (پس در موردیكه مؤمن چیزیرا خود بدان محتاجست بدیگران بخشد، احسانى با ارزش نموده اگر چه آن چیز از لحاظ كمیت اندك باشد) سپس خداى عزوجل فرماید: «هر كه بخل خود را نگه دارد (و بدیگران احسان كند) آنان رستگارند» و هر كه را خداى عزوجل باین خصلت شناخت او را دوست دارد و هر كه را خداى تبارك و تعالى دوست داشت، مزدش را روز قیامت بدون حساب، كامل دهد، سپس فرمود: اى جمیل این حدیث را ببرادرانت بگو كه موجب تشویق آنها باحسانست.
7- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ عَنِ الْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَیُتْحِفُ أَخَاهُ التُّحْفَةَ قُلْتُ وَ أَیُّ شَیْ ءٍ التُّحْفَةُ قَالَ مِنْ مَجْلِسٍ وَ مُتَّكَإٍ وَ طَعَامٍ وَ كِسْوَةٍ وَ سَلَامٍ فَتَطَاوَلُ الْجَنَّةُ مُكَافَأَةً لَهُ وَ یُوحِى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیْهَا أَنِّى قَدْ حَرَّمْتُ طَعَامَكِ عَلَى أَهْلِ الدُّنْیَا إِلَّا عَلَى نَبِیٍّ أَوْ وَصِیِّ نَبِیٍّ فَإِذَا كَانَ یَوْمُ الْقِیَامَةِ أَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیْهَا أَنْ كَافِئِی أَوْلِیَائِی بِتُحَفِهِمْ فَیَخْرُجُ مِنْهَا وُصَفَاءُ وَ وَصَائِفُ مَعَهُمْ أَطْبَاقٌ مُغَطَّاةٌ بِمَنَادِیلَ مِنْ لُؤْلُؤٍ فَإِذَا نَظَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ وَ هَوْلِهَا وَ إِلَى الْجَنَّةِ وَ مَا فِیهَا طَارَتْ عُقُولُهُمْ وَ امْتَنَعُوا أَنْ یَأْكُلُوا فَیُنَادِى مُنَادٍ مِنْ تَحْتِ الْعَرْشِ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ حَرَّمَ جَهَنَّمَ عَلَى مَنْ أَكَلَ مِنْ طَعَامِ جَنَّتِهِ فَیَمُدُّ الْقَوْمُ أَیْدِیَهُمْ فَیَأْكُلُونَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 295 روایة:7
امام صادق (ع) فرمود: همانا مؤمن ببرادرش تحفه میدهد، گفتم: تحفه چیست؟ فرمود: مانند جاى نشستن، متكا، خوراك، پوشاك، سلام. پس بهشت براى پاداش او گردن كشد، و خداى عزوجل ببهشت وحى فرماید كه: من طعام ترا بر اهل دنیا حرام ساختم مگر بر پیغمبر و وصى پیغمبر، و چون روز قیامت شود، خداى عزوجل ببهشت وحى كند كه دوستانم را در برابر تحفه هایش پاداش ده، پس غلمان و حوریانى بیرون آیند كه طبقهایى كه از مروارید سرپوش دارد، همراه داشته باشند، چون آنها بدوزخ و هراسش نگرند و بهشت را با آنچه در آنست مشاهده كنند، عقلشان بپرد و نتوانند از آنها طبقها بخورند، سپس یك جارچى از زیر عرش فریاد كند كه: همانا خداى عزوجل دوزخ را حرام كرده بر كسیكه از طعام بهشتش خورد، آنگاه ایشان دست دراز كنند و بخورند (زیرا از هراس دوزخ ایمن شوند).
8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ یَجِبُ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ أَنْ یَسْتُرَ عَلَیْهِ سَبْعِینَ كَبِیرَةً
اصول كافى جلد3 صفحه: 295 روایة:8
امام باقر (ع) فرمود: بر مؤمن واجبست كه هفتاد گناه كبیره را بر مؤمن بپوشاند (ولى اگر از هفتاد گذشت، او خود پرده خویشتن دریده و احترامى براى خود باقى نگذاشته و ممكن است كلمه هفتاد را حمل بر كثرت نمود پس دریدن پرده مؤمن هیچگاه جایز نیست).
9- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَ مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى جَمِیعاً عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ عَدِیٍّ قَالَ أَمْلَى عَلَیَّ مُحَمَّدُ بْنُ سُلَیْمَانَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَحْسِنْ یَا إِسْحَاقُ إِلَى أَوْلِیَائِى مَا اسْتَطَعْتَ فَمَا أَحْسَنَ مُؤْمِنٌ إِلَى مُؤْمِنٍ وَ لَا أَعَانَهُ إِلَّا خَمَشَ وَجْهَ إِبْلِیسَ وَ قَرَّحَ قَلْبَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 295 روایة:9
اسحاق بن عمار گوید: امام صادق (ع) بمن فرمود: اى اسحاق تا توانى بدوستانم نیكى كن، زیرا هر مؤمنى نسبت بمؤمن دیگر احسان كند و او را یارى نماید، چهره ابلیس را خراشیده و دلش را زخم كرده است.

باب: خدمت بمؤمن

بَابٌ فِى خِدْمَتِهِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الثَّقَفِیِّ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ أَبَانٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِى الْأَسْوَدِ رَفَعَهُ عَنْ أَبِى الْمُعْتَمِرِ قَالَ سَمِعْتُ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع یَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَیُّمَا مُسْلِمٍ خَدَمَ قَوْماً مِنَ الْمُسْلِمِینَ إِلَّا أَعْطَاهُ اللَّهُ مِثْلَ عَدَدِهِمْ خُدَّاماً فِى الْجَنَّةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 296 روایة:1
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: هر مسلمانیكه از جماعتى از مسلمین خدمتگزارى كند، خدا بشماره آنها در بهشت باو خدمتگزار دهد.

باب: نصیحت و خیرخواهى مؤمن

بَابُ نَصِیحَةِ الْمُؤْمِنِ
(2200)1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبَانٍ عَنْ عِیسَى بْنِ أَبِی مَنْصُورٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ یَجِبُ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ أَنْ یُنَاصِحَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 296 روایة: 1
امام صادق علیه السلام فرمود: بر مؤمن واجب است كه ناصح و خیر خواه مؤمن باشد.
2- عَنْهُ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ یَجِبُ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ النَّصِیحَةُ لَهُ فِى الْمَشْهَدِ وَ الْمَغِیبِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 296 روایة: 2
و فرمود: بر مؤمن واجب است كه در حضور و غیاب خیر خواه مؤمن باشد.
3- ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبِى عُبَیْدَةَ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ یَجِبُ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ النَّصِیحَةُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 296 روایة: 3
امام باقر علیه السلام فرمود: نصیحت مؤمن بر مؤمن واجب است.
4- ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِیَنْصَحِ الرَّجُلُ مِنْكُمْ أَخَاهُ كَنَصِیحَتِهِ لِنَفْسِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 296 روایة: 4
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: هر مردى از شما باید خیر خواه برادرش باشد مانند خیر خواهى براى خودش.
5- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ أَعْظَمَ النَّاسِ مَنْزِلَةً عِنْدَ اللَّهِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ أَمْشَاهُمْ فِى أَرْضِهِ بِالنَّصِیحَةِ لِخَلْقِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 296 روایة: 5
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: بزرگترین مردم از لحاظ مرتبه نزد خدا در روز قیامت كسى است كه براى نصیحت خلق در زمین بیشتر دوندگى كند.
(2205)6- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ عَلَیْكُمْ بِالنُّصْحِ لِلَّهِ فِى خَلْقِهِ فَلَنْ تَلْقَاهُ بِعَمَلٍ أَفْضَلَ مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 297 روایة: 6
سفیان بن عیینه گوید: شنیدم امام صادق علیه السلام مى فرمود: بر شما باد به نصیحت كردن مخلوق براى رضاى خدا، كه خدا را بعملى بهتر از آن ملاقات نكنى.