فهرست کتاب


اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: خوشرفتارى با پدر و مادر

بَابُ الْبِرِّ بِالْوَالِدَیْنِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى وَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِى وَلَّادٍ الْحَنَّاطِ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً مَا هَذَا الْإِحْسَانُ فَقَالَ الْإِحْسَانُ أَنْ تُحْسِنَ صُحْبَتَهُمَا وَ أَنْ لَا تُكَلِّفَهُمَا أَنْ یَسْأَلَاكَ شَیْئاً مِمَّا یَحْتَاجَانِ إِلَیْهِ وَ إِنْ كَانَا مُسْتَغْنِیَیْنِ أَ لَیْسَ یَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ أَمَّا قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما قَالَ إِنْ أَضْجَرَاكَ فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَ لَا تَنْهَرْهُمَا إِنْ ضَرَبَاكَ قَالَ وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا كَرِیماً قَالَ إِنْ ضَرَبَاكَ فَقُلْ لَهُمَا غَفَرَ اللَّهُ لَكُمَا فَذَلِكَ مِنْكَ قَوْلٌ كَرِیمٌ قَالَ وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ قَالَ لَا تَمْلَأُ عَیْنَیْكَ مِنَ النَّظَرِ إِلَیْهِمَا إِلَّا بِرَحْمَةٍ وَ رِقَّةٍ وَ لَا تَرْفَعْ صَوْتَكَ فَوْقَ أَصْوَاتِهِمَا وَ لَا یَدَكَ فَوْقَ أَیْدِیهِمَا وَ لَا تَقَدَّمْ قُدَّامَهُمَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 230 روایة:1
ابو ولاد حناط گوید: از امام صادق (ع) پرسیدم خداى عزوجل كه فرماید: «و بپدر و مادر احسان كنید، 23 سوره 17» این احسان چیست؟ فرمود: احسان اینستكه: با آنها نیكو معاشرت كنى و آنها را مجبور نكنى كه چیزیرا كه احتیاج دارند از تو بخواهند، اگر چه بى نیاز باشند (بلكه باید اظهار نكرده وظیفه خود را انجام دهى) مگر خداى عزوجل نمیفرماید: «هرگز به نیكى نرسید، مگر از آنچه دوست دارید انفاق كنید، 92 سوره 3».
سپس امام صادق (ع) فرمود: و اما قول خداى عزوجل: «اگر یكى از ایشان یا هر دو آنها نزد تو به پیرى رسیدند، بآنها اف مگو و تندیشان مكن، 23 سوره 17» یعنى اگر دلتنگت كردند بآنها اف مگو و اگر ترا زدند با آنها تندى مكن، و فرمود: «و بآنها سخنى شریف و بزرگوار بگو» یعنى اگر ترا زدند بگو: خدا شما را بیامرزد اینست سخن شریف تو و فرمود: «و از روى مهربانى براى آنها جنبه افتادگى پیش آور» یعنى دیدگانت را به آنها خیره مكن، بلكه با مهربانى و دلسوزى به آنها بنگر، و صدایت را از صداى آنها بلندتر مكن و دستت را بالاى دست آنها مگیر و بر آنها پیشى مگیر.
2- ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ نَافِعٍ الْبَجَلِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِیَّ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْصِنِی فَقَالَ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ شَیْئاً وَ إِنْ حُرِّقْتَ بِالنَّارِ وَ عُذِّبْتَ إِلَّا وَ قَلْبُكَ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِیمَانِ وَ وَالِدَیْكَ فَأَطِعْهُمَا وَ بَرَّهُمَا حَیَّیْنِ كَانَا أَوْ مَیِّتَیْنِ وَ إِنْ أَمَرَاكَ أَنْ تَخْرُجَ مِنْ أَهْلِكَ وَ مَالِكَ فَافْعَلْ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنَ الْإِیمَانِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 230 روایة:2
امام صادق (ع) مى فرمود: مردى نزد پیغمبر (ص) آمد و عرض كرد: یا رسول الله مرا سفارشى كن، فرمود: چیزیرا بخدا شریك مساز اگرچه به آتش سوخته شوى و شكنجه بینى، همواره دلت بایمان محكم باشد، و پدر و مادرت را فرمان بر و با آنها نیكى كن، زنده باشند یا مرده و اگر دستور دادند خاندان و مالت را كنار گذار، این كار را بكن كه از ایمانست.
(2000)3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ سَیْفٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ شَیْ ءٌ مِثْلُ الْكُبَّةِ فَیَدْفَعُ فِى ظَهْرِ الْمُؤْمِنِ فَیُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ فَیُقَالُ هَذَا الْبِرُّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 231 روایة:3
امام صادق (ع) فرمود: روز قیامت چیزى مانند گلوله میاید و به پشت مؤمن میزند تا او را داخل بهشت میكند، و گفته مى شود این احسانست.
شرح - مرحوم كلینى از كلمه «بر» احسان بوالدین را فهمیده ولى ممكن است احسان بهر كس را شامل شود، و این حدیث كنایه از اینستكه احسان بزودى محسن را داخل بهشت كند و در محشر معطل نشود.
4- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قُلْتُ أَیُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا وَ بِرُّ الْوَالِدَیْنِ وَ الْجِهَادُ فِى سَبِیلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 231 روایة:4
منصور بن حازم گوید: به امام صادق (ع) عرض كردم: چه اعمالى بهتر است؟ نماز در وقت و نیكى با پدر و مادر و جهاد در راه خداى عزوجل.
5- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى بْنِ عُبَیْدٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ دُرُسْتَ بْنِ أَبِی مَنْصُورٍ عَنْ أَبِى الْحَسَنِ مُوسَى ع قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّه ص مَا حَقُّ الْوَالِدِ عَلَى وَلَدِهِ قَالَ لَا یُسَمِّیهِ بِاسْمِهِ وَ لَا یَمْشِى بَیْنَ یَدَیْهِ وَ لَا یَجْلِسُ قَبْلَهُ وَ لَا یَسْتَسِبُّ لَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 231 روایة:5
موسى بن جعفر (ع) فرمود: مردى از رسولخدا (ص) پرسید: حق پدر بر فرزندش چیست؟ فرمود: او را بنامش نخواند و جلوش راه نرود و پیش از او ننشیند و باعث دشنام او نشود (كارى نكند كه مردم پدرش را دشنام دهند).
6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَحْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَمَّنْ رَوَاهُ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ وَ أَنَا عِنْدَهُ لِعَبْدِ الْوَاحِدِ الْأَنْصَارِیِّ فِی بِرِّ الْوَالِدَیْنِ فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً فَظَنَنَّا أَنَّهَا الْ آیَةُ الَّتِى فِى بَنِى إِسْرَائِیلَ وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِیَّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً فَلَمَّا كَانَ بَعْدُ سَأَلْتُهُ فَقَالَ هِیَ الَّتِی فِی لُقْمَانَ وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ حُسْناً وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِى ما لَیْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما فَقَالَ إِنَّ ذَلِكَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ یَأْمُرَ بِصِلَتِهِمَا وَ حَقِّهِمَا عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِى ما لَیْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَقَالَ لَا بَلْ یَأْمُرُ بِصِلَتِهِمَا وَ إِنْ جَاهَدَاهُ عَلَى الشِّرْكِ مَا زَادَ حَقَّهُمَا إِلَّا عِظَماً
اصول كافى جلد3 صفحه: 231 روایة:6
راوى گوید: خدمت امام صادق (ع) بودم كه آنحضرت بعبد الواحد انصارى درباره نیكى به پدر و مادر كه در قول خداى عزوجل و بالوالدین احساناً است مطالبى میفرمود، ما گمان كردیم سخن حضرت درباره آیه ایست كه در سوره بنى اسرائیل است كه فرماید «پروردگارت حكم فرمود كه جز او را نپرستید (و بپدر و مادر احسان كنید) «آیه 23».
سپس من از آن حضرت سؤال كردم. فرمود: مقصود آیه سوره لقمان است كه فرماید: «بانسان سفارش كردیم درباره پدر و مادرش (نیكى كند) و اگر بكوشند كه چیزیرا كه نمى دانى شریك من سازى اطاعتشان مكن، راوى عرضكرد: اینكه خدا صله و رعایت حق پدر و مادر را در حالى (اگر چه حال وادار كردن بشرك باشد) بزرگتر و مهمتر است از آنكه فرماید: «و اگر بكوشند كه چیزیرا كه نمى دانى شریكم سازى فرمانشان مبر» امام فرمود: نه، بلكه خدا امر بصله آنها مى كند اگر چه فرزند را بشرك وادارند، و این جز عظمت حق آنها را نیافزاید (زیرا وقتى كه در حال وادار كردن بشرك رعایت حق آنها لازم باشد در حال ایمان و هدایت كردن آنها فرزند را لازمتر است).
شرح - مرحوم مجلسى گوید: این روایت از اخبار مشكل و پیچیده ئیستكه هر یك از بزرگان در بیان آن براهى رفته اند، سپس اقوال آنها را بتفضیل بیان مى كند و در آخر اصل روایت را از كتاب «تأویل الایات الظاهرة» نقل مى كند و این روایت را داراى تصحیف و تحریف مى داند به مرآت العقول ج 2 ص 162 رجوع شود.
7- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ مِسْكِینٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا یَمْنَعُ الرَّجُلَ مِنْكُمْ أَنْ یَبَرَّ وَالِدَیْهِ حَیَّیْنِ وَ مَیِّتَیْنِ یُصَلِّیَ عَنْهُمَا وَ یَتَصَدَّقَ عَنْهُمَا وَ یَحُجَّ عَنْهُمَا وَ یَصُومَ عَنْهُمَا فَیَكُونَ الَّذِى صَنَعَ لَهُمَا وَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ فَیَزِیدَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِبِرِّهِ وَ صِلَتِهِ خَیْراً كَثِیراً
اصول كافى جلد3 صفحه: 232 روایة: 7
امام صادق (ع) فرمود: مردى از شما را چه مانع مى شود كه بپدر و مادرش نیكى كند، زنده باشند یا مرده، كه از جانب آنها نماز بخواند و صدقه دهد و حج گذارد و روزه بگیرد، تا آنچه كرده ثوابش از آنها باشد و مانند آن هم براى خود او و تا خداى عزوجل بوسیله احسان و صله او خیر و فراوانى برایش زیاد كند.
(2005)8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى الْحَسَنِ الرِّضَا ع أَدْعُو لِوَالِدَیَّ إِذَا كَانَا لَا یَعْرِفَانِ الْحَقَّ قَالَ ادْعُ لَهُمَا وَ تَصَدَّقْ عَنْهُمَا وَ إِنْ كَانَا حَیَّیْنِ لَا یَعْرِفَانِ الْحَقَّ فَدَارِهِمَا فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَنِى بِالرَّحْمَةِ لَا بِالْعُقُوقِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 232 روایة: 8
معمر بن خلاد گوید: بامام رضا علیه السلام عرضكردم: هر گاه پدر و مادرم مذهب حق را نشناسند دعاشان كنم؟ فرمود: براى آنها دعا كن و از جانب آنها صدقه بده، و اگر زنده باشند و مذهب حق را نشناسند با آنها مدارا كن، زیرا رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: خدا مرا برحمت فرستاده نه به بى مهرى و نافرمانى.
9- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِیِّ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبَرُّ قَالَ أُمَّكَ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ أُمَّكَ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ أُمَّكَ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ أَبَاكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 233 روایة: 9
امام صادق (ع) فرمود: مردى خدمت پیغمبر صلى الله علیه و آله آمد و عرضكرد: بكه احسان كنم؟ فرمود: بمادرت گفت: سپس بكه؟ فرمود: بمادرت، عرضكرد: سپس بكه؟ فرمود: بمادرت عرضكرد: سپس بكه؟ فرمود: بپدرت.
10- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّى رَاغِبٌ فِى الْجِهَادِ نَشِیطٌ قَالَ فَقَالَ لَهُ النَّبِیُّ ص فَجَاهِدْ فِى سَبِیلِ اللَّهِ فَإِنَّكَ إِنْ تُقْتَلْ تَكُنْ حَیّاً عِنْدَ اللَّهِ تُرْزَقْ وَ إِنْ تَمُتْ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُكَ عَلَى اللَّهِ وَ إِنْ رَجَعْتَ رَجَعْتَ مِنَ الذُّنُوبِ كَمَا وُلِدْتَ قَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِى وَالِدَیْنِ كَبِیرَیْنِ یَزْعُمَانِ أَنَّهُمَا یَأْنَسَانِ بِى وَ یَكْرَهَانِ خُرُوجِى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَقِرَّ مَعَ وَالِدَیْكَ فَوَ الَّذِى نَفْسِى بِیَدِهِ لَأُنْسُهُمَا بِكَ یَوْماً وَ لَیْلَةً خَیْرٌ مِنْ جِهَادِ سَنَةٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 233 روایة:10
و فرمود: مردى خدمت رسول خدا صلى الله علیه و آله آمد و عرضكرد: یا رسول الله؟ من بجهاد علاقه دارم و نسبت بآن با نشاطم، پیغمبر صلى الله علیه و آله فرمود: پس در راه خدا جهاد كن كه اگر كشته شوى نزد خدا زنده خواهى بود و روزى داده شوى و اگر بمیرى پاداشت بعهده خدا باشد، و اگر (از میدان جنگ) باز گردى، از گناهان پاك شوى مانند روزیكه متولد شده اى.
عرضكرد: یا رسول الله! من پدر و مار پیرى دارم كه بگمان خود بمن انس گرفته اند و از رفتنم بجهاد كراهت دارند.
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: در اینصورت ملازم پدر و مادرت باش. سوگند بآنكه جانم در دست اوست: مأنوس بودن یكشبانه روز آنها با تو از جهاد یكسال بهتر است.
11- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ زَكَرِیَّا بْنِ إِبْرَاهِیمَ قَالَ كُنْتُ نَصْرَانِیّاً فَأَسْلَمْتُ وَ حَجَجْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع فَقُلْتُ إِنِّى كُنْتُ عَلَى النَّصْرَانِیَّةِ وَ إِنِّى أَسْلَمْتُ فَقَالَ وَ أَیَّ شَیْ ءٍ رَأَیْتَ فِی الْإِسْلَامِ قُلْتُ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ما كُنْتَ تَدْرِی مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِیمانُ وَ لكِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدِى بِهِ مَنْ نَشاءُ فَقَالَ لَقَدْ هَدَاكَ اللَّهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ اهْدِهِ ثَلَاثاً سَلْ عَمَّا شِئْتَ یَا بُنَیَّ فَقُلْتُ إِنَّ أَبِی وَ أُمِّی عَلَى النَّصْرَانِیَّةِ وَ أَهْلَ بَیْتِی وَ أُمِّی مَكْفُوفَةُ الْبَصَرِ فَأَكُونُ مَعَهُمْ وَ آكُلُ فِى آنِیَتِهِمْ فَقَالَ یَأْكُلُونَ لَحْمَ الْخِنْزِیرِ فَقُلْتُ لَا وَ لَا یَمَسُّونَهُ فَقَالَ لَا بَأْسَ فَانْظُرْ أُمَّكَ فَبَرَّهَا فَإِذَا مَاتَتْ فَلَا تَكِلْهَا إِلَى غَیْرِكَ كُنْ أَنْتَ الَّذِى تَقُومُ بِشَأْنِهَا وَ لَا تُخْبِرَنَّ أَحَداً أَنَّكَ أَتَیْتَنِى حَتَّى تَأْتِیَنِى بِمِنًى إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَالَ فَأَتَیْتُهُ بِمِنًى وَ النَّاسُ حَوْلَهُ كَأَنَّهُ مُعَلِّمُ صِبْیَانٍ هَذَا یَسْأَلُهُ وَ هَذَا یَسْأَلُهُ فَلَمَّا قَدِمْتُ الْكُوفَةَ أَلْطَفْتُ لِأُمِّى وَ كُنْتُ أُطْعِمُهَا وَ أَفْلِى ثَوْبَهَا وَ رَأْسَهَا وَ أَخْدُمُهَا فَقَالَتْ لِى یَا بُنَیَّ مَا كُنْتَ تَصْنَعُ بِی هَذَا وَ أَنْتَ عَلَى دِینِى فَمَا الَّذِى أَرَى مِنْكَ مُنْذُ هَاجَرْتَ فَدَخَلْتَ فِى الْحَنِیفِیَّةِ فَقُلْتُ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِ نَبِیِّنَا أَمَرَنِى بِهَذَا فَقَالَتْ هَذَا الرَّجُلُ هُوَ نَبِیٌّ فَقُلْتُ لَا وَ لَكِنَّهُ ابْنُ نَبِیٍّ فَقَالَتْ یَا بُنَیَّ إِنَّ هَذَا نَبِیٌّ إِنَّ هَذِهِ وَصَایَا الْأَنْبِیَاءِ فَقُلْتُ یَا أُمَّهْ إِنَّهُ لَیْسَ یَكُونُ بَعْدَ نَبِیِّنَا نَبِیٌّ وَ لَكِنَّهُ ابْنُهُ فَقَالَتْ یَا بُنَیَّ دِینُكَ خَیْرُ دِینٍ اعْرِضْهُ عَلَیَّ فَعَرَضْتُهُ عَلَیْهَا فَدَخَلَتْ فِى الْإِسْلَامِ وَ عَلَّمْتُهَا فَصَلَّتِ الظُّهْرَ وَ الْعَصْرَ وَ الْمَغْرِبَ وَ الْعِشَاءَ الْ آخِرَةَ ثُمَّ عَرَضَ لَهَا عَارِضٌ فِى اللَّیْلِ فَقَالَتْ یَا بُنَیَّ أَعِدْ عَلَیَّ مَا عَلَّمْتَنِی فَأَعَدْتُهُ عَلَیْهَا فَأَقَرَّتْ بِهِ وَ مَاتَتْ فَلَمَّا أَصْبَحَتْ كَانَ الْمُسْلِمُونَ الَّذِینَ غَسَّلُوهَا وَ كُنْتُ أَنَا الَّذِى صَلَّیْتُ عَلَیْهَا وَ نَزَلْتُ فِى قَبْرِهَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 233 روایة:11
زكریا بن ابراهیم گوید: من نصرانى بودم و مسلمان شدم و حج گزاردم سپس خدمت امام صادق (ع) رسیدم و عرضكردم: من نصرانى بودم و مسلمان شدم، فرمود: از اسلام چه دیدى؟ گفت: قول خداى عزوجل كه فرماید: «تو كتاب و ایمان نمى دانستى چیست؟ ولى ما آنرا نورى قرار دادیم كه هر كه را خواهیم بدان هدایت كنیم، 52 سوره 42» فرمود: محققاً خدا ترا رهبرى فرموده است. آنگاه سه بار فرمود: خدا یا هدایتش فرما. پسر جان هر چه خواهى بپرس.
عرضكردم: پدر و مادر و خانواده من نصرانى هستند و مادرم نابیناست، من همراه آنها باشم و در ظرف آنها غذا بخورم؟ حضرت فرمود: آنها گوشت خوك مى خورند؟ عرضكردم: نه با آن تماس هم نمى گیرند، فرمود: باكى ندارد، مواظب مادرت باش و با او خوشرفتارى كن، و چون بمیرد او را بدیگرى وامگذار، خودت بكارش اقدام كن، و بكسى مگو نزد من آمده ئى تا در منى پیش من آیى ان شاء الله.
زكریا گوید: من در منى خدمتش رفتم در حالى كه مردم گردش را گرفته بودند و او مانند معلم كودكان بود كه گاهى این و گاهى آن از او سؤال مى كرد (و او پاسخ مى فرمود) سپس چون بكوفه رفتم نسبت بمادرم مهربانى كردم و خودم باو غذا مى دادم و جامه و سرش را از كثافت پاك مى كردم و خدمتگزارش بودم.
مادرم بمن گفت: پسر جان! تو زمانیكه دین مرا داشتى با من چنین رفتار نمى كردى، این چه رفتار است كه از تو مى بینم از زمانیكه از دین ما رفته و بدین حنفیه گرائیده ئى؟ گفتم: مردى از فرزندان پیغمبر ما بمن چنین دستور داده.
مادرم گفت: آن مرد پیغمبر است؟ گفتم: نه بلكه پسر یكى از پیغمبران است.
مادرم گفت: پسر جان این مرد پیغمبر است، زیرا دستوریكه بتو داده از سفارشات پیغمبرانست.
گفتم: مادرم! بعد از پیغمبر ما پیغمبرى نباشد و او پسر پیغمبر است.
مادرم گفت: دین تو بهترین دین است، آنرا بمن عرضه كن، من باو عرضه داشتم و او مسلمان شد و من هم برنامه اسلام را باو آموختم، او نماز ظهر و عصر و مغرب و عشا گزارد و در شب عارضه ئى باو رخ داد (و بیمار شد) بمن گفت: پسر جان! آنچه بمن آموختى دوباره بیاموز، من آنها را تكرار كردم، مادرم اقرار كرد و از دنیا رفت» چون صبح شد مسلمانها غسلش دادند و خودم بر او نماز خواندم و در گورش گذاشتم.
شرح : گویا زكریا از آیه شریفه و تاریخ پیغمبر اسلام چنین استفاده كرده كه مردیكه بمكتب و مدرسه ئى نرفته و در برابر هیچ معلمى زانو نزده است، با ملاحظه دین كامل و قرآن محكم و برنامه متینى كه آورده است جز با ارتباطش با عالم غیب و وحى آسمانى درست نیاید و نیزطهارت اهل كتاب از این خبر استفاده مى شود.
12- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ وَ عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ جَمِیعاً عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ حَیَّانَ قَالَ خَبَّرْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع بِبِرِّ إِسْمَاعِیلَ ابْنِى بِى فَقَالَ لَقَدْ كُنْتُ أُحِبُّهُ وَ قَدِ ازْدَدْتُ لَهُ حُبّاً إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص أَتَتْهُ أُخْتٌ لَهُ مِنَ الرَّضَاعَةِ فَلَمَّا نَظَرَ إِلَیْهَا سُرَّ بِهَا وَ بَسَطَ مِلْحَفَتَهُ لَهَا فَأَجْلَسَهَا عَلَیْهَا ثُمَّ أَقْبَلَ یُحَدِّثُهَا وَ یَضْحَكُ فِى وَجْهِهَا ثُمَّ قَامَتْ وَ ذَهَبَتْ وَ جَاءَ أَخُوهَا فَلَمْ یَصْنَعْ بِهِ مَا صَنَعَ بِهَا فَقِیلَ لَهُ یَا رَسُولَ اللَّهِ صَنَعْتَ بِأُخْتِهِ مَا لَمْ تَصْنَعْ بِهِ وَ هُوَ رَجُلٌ فَقَالَ لِأَنَّهَا كَانَتْ أَبَرَّ بِوَالِدَیْهَا مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 235 روایة:12
عمار بن حیان گوید: بامام صادق (ع) خبر دادم پسرم اسماعیل نسبت بمن خوشرفتار است، فرمود: من هم او را دوست داشتم و اكنون دوستیم باو افزون گشت، همانا خواهر رضاعى رسول خدا صلى الله علیه و آله نزد آنحضرت آمد، چون او را دید شادمان گشت و روپوش خود را براى او گسترد و او را روى آن نشانید، سپس باو رو كرد و با او بسخن پرداخت و تبسم مى فرمود، تا او برخاست و برفت و برادرش آمد حضرت رفتاریكه نسبت بخواهرش كرد، دوباره او عمل نفرمود، بحضرت عرض شد: با خواهرش رفتارى كردى كه نسبت باو نكردى با آنكه او مرد است؟ فرمود: زیرا آن خواهر نسبت بپدر و مادرش خوش رفتارتر بود.
(2010)13- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ شُعَیْبٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَبِى قَدْ كَبِرَ جِدّاً وَ ضَعُفَ فَنَحْنُ نَحْمِلُهُ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ فَقَالَ إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَلِیَ ذَلِكَ مِنْهُ فَافْعَلْ وَ لَقِّمْهُ بِیَدِكَ فَإِنَّهُ جُنَّةٌ لَكَ غَداً
اصول كافى جلد3 صفحه: 236 روایة: 13
ابراهیم بن شعیب گوید: بامام صادق (ع) عرضكردم: پدرم بحدى پیر و ناتوان شده كه او را براى قضاى حاجت به پشت مى بریم، فرمود: اگر توانى خودت این كار را مباشرت كنى بكن و خودت برایش لقمه كن تا سپر آتش فردایت باشد (تا فردا ترا ببهشت ببرد).
14- عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ أَبِی الصَّبَّاحِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ سَمِعْتُ رَجُلًا یَقُولُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ لِى أَبَوَیْنِ مُخَالِفَیْنِ فَقَالَ بَرَّهُمَا كَمَا تَبَرُّ الْمُسْلِمِینَ مِمَّنْ یَتَوَلَّانَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 236 روایة: 14
مردى بامام صادق (ع) عرضكرد: پدر و مادر من مخالف مذهب شیعه مى باشند، حضرت فرمود با آنها خوشرفتارى كن، چنانكه با مسلمانهاى دوست ما خوشرفتارى مى كنى (زیرا همچنانكه مؤمن حق ایمان دارد، پدر و مادرت هم حق ولایت دارند).
15- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ مُصْعَبٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ ثَلَاثٌ لَمْ یَجْعَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَحَدٍ فِیهِنَّ رُخْصَةً أَدَاءُ الْأَمَانَةِ إِلَى الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ وَ بِرُّ الْوَالِدَیْنِ بَرَّیْنِ كَانَا أَوْ فَاجِرَیْنِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 236 روایة: 15
امام باقر (ع) فرمود: سه چیز است كه خداى عزوجل نسبت بآنها مخالفت رخصت نفرموده: رد امانت به نیكوكار و بدكردار و وفاء بپیمان نسبت به نیكوكار و بدكردار و خوشرفتارى با پدر و مادر، نیكوكار باشند یا بدكردار.
16- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مِنَ السُّنَّةِ وَ الْبِرِّ أَنْ یُكَنَّى الرَّجُلُ بِاسْمِ أَبِیهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 236 روایة: 16
امام صادق (ع) فرمود: از سنت و احسان بپدر اینست كه مرد باسم پدرش كینه گیرد (یعنى اگر نام پدرش مثلا محمد بوده، به پسرش كنیه ابومحمد یا نام محمد دهد و یا براى خود ابن محمد كنیه گیرد و خود را بنام پدر معرفى كند چنانكه امیرالمؤمنین علیه السلام از خود به ابن ابیطالب معرفى مى فرمود).
17- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِی حَمَّادٍ جَمِیعاً عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ عَنْ أَبِى خَدِیجَةَ سَالِمِ بْنِ مُكْرَمٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ خُنَیْسٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ وَ سَأَلَ النَّبِیَّ ص عَنْ بِرِّ الْوَالِدَیْنِ فَقَالَ ابْرَرْ أُمَّكَ ابْرَرْ أُمَّكَ ابْرَرْ أُمَّكَ ابْرَرْ أَبَاكَ ابْرَرْ أَبَاكَ ابْرَرْ أَبَاكَ وَ بَدَأَ بِالْأُمِّ قَبْلَ الْأَبِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 236 روایة: 17
امام صادق (ع) فرمود: مردى خدمت پیغمبر صلى الله علیه و آله آمد و از حضرت راجع بخوش رفتارى با پدر و مادر پرسید. حضرت فرمود: با مادرت خوشرفتارى كن، با مادرت خوشرفتارى كن، با مادرت خوشرفتارى كن. با پدرت خوشرفتارى كن، با پدرت خوشرفتارى كن، با پدرت خوشرفتارى كن، و مادر را پیش از پدر ذكر فرموده.
(2015)18- الْوَشَّاءُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ عَنْ أَبِى خَدِیجَةَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِیِّ ص فَقَالَ إِنِّی قَدْ وَلَدْتُ بِنْتاً وَ رَبَّیْتُهَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ فَأَلْبَسْتُهَا وَ حَلَّیْتُهَا ثُمَّ جِئْتُ بِهَا إِلَى قَلِیبٍ فَدَفَعْتُهَا فِى جَوْفِهِ وَ كَانَ آخِرُ مَا سَمِعْتُ مِنْهَا وَ هِیَ تَقُولُ یَا أَبَتَاهْ فَمَا كَفَّارَةُ ذَلِكَ قَالَ أَ لَكَ أُمٌّ حَیَّةٌ قَالَ لَا قَالَ فَلَكَ خَالَةٌ حَیَّةٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَابْرَرْهَا فَإِنَّهَا بِمَنْزِلَةِ الْأُمِّ یُكَفِّرْ عَنْكَ مَا صَنَعْتَ قَالَ أَبُو خَدِیجَةَ فَقُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع مَتَى كَانَ هَذَا فَقَالَ كَانَ فِى الْجَاهِلِیَّةِ وَ كَانُوا یَقْتُلُونَ الْبَنَاتِ مَخَافَةَ أَنْ یُسْبَیْنَ فَیَلِدْنَ فِى قَوْمٍ آخَرِینَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 237 روایة: 18
ابو خدیجه گوید: امام صادق (ع) فرمود: مردى خدمت پیغمبر صلى الله علیه و آله آمد و عرض كرد: برایم دخترى متولد شد و او را پروریدم تا بالغ شد، من جامه و زیورش پوشیدم او را سر چاهى آوردم و در میان آن انداختم، و آخر سخنى كه از او شنیدم این بود كه گفت: پدر جان اكنون جبران این كارم چه باشد؟
حضرت فرمود: مادرت زنده است؟ گفت نه. فرمود: خاله ات زنده است؟ گفت: آرى، فرمود: با او خوشرفتارى كن كه او بجاى مادر است، و خوشرفتارى با او كفاره آن كارت شود.
ابوخدیجه گوید: بامام صادق (ع) عرضكردم: این كار در چه زمان بود؟ فرمود: در زمان جاهلیت بود كه دختران را مى كشتند، كه مبادا اسیر شوند و در میان قبیله دیگرى فرزند آورند.
19- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَزِیعٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى جَعْفَرٍ ع هَلْ یَجْزِى الْوَلَدُ وَالِدَهُ فَقَالَ لَیْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلَّا فِى خَصْلَتَیْنِ یَكُونُ الْوَالِدُ مَمْلُوكاً فَیَشْتَرِیهِ ابْنُهُ فَیُعْتِقُهُ أَوْ یَكُونُ عَلَیْهِ دَیْنٌ فَیَقْضِیهِ عَنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 237 روایة: 19
سدیر گوید: بامام جعفر صادق (ع) عرضكردم: آیا فرزند مى تواند پدرش را پاداش دهد؟ (و زحمات او را جبران كند) فرمود: پاداشى براى پدر نیست جز در دو صورت: 1 - پدر برده باشد و پسر او را بخرد و آزاد كند. 2 - پدر بدهى داشته باشد و پسر آن را بپردازد،
20- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ ص فَقَالَ إِنِّى رَجُلٌ شَابٌّ نَشِیطٌ وَ أُحِبُّ الْجِهَادَ وَ لِى وَالِدَةٌ تَكْرَهُ ذَلِكَ فَقَالَ لَهُ النَّبِیُّ ص ارْجِعْ فَكُنْ مَعَ وَالِدَتِكَ فَوَ الَّذِى بَعَثَنِى بِالْحَقِّ نَبِیّاً لَأُنْسُهَا بِكَ لَیْلَةً خَیْرٌ مِنْ جِهَادِكَ فِى سَبِیلِ اللَّهِ سَنَةً
اصول كافى جلد3 صفحه: 237 روایة: 20
جابر گوید: مردى خدمت رسول خدا صلى الله علیه و آله آمد و عرضكرد: من جوانى با نشاطم و جهاد را دوست دارم ولى مادرى دارم كه نمى خواهد بجهاد روم. پیغمبر صلى الله علیه و آله باو فرمود: باز گرد و همراه مادرت باش، سوگند بآنكه مرا بحق نبوت مبعوث فرموده، كه انس گرفتن یك شب او با تو از جهاد یكسالت در راه خدا بهتر است.
21- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ الْعَبْدَ لَیَكُونُ بَارّاً بِوَالِدَیْهِ فِى حَیَاتِهِمَا ثُمَّ یَمُوتَانِ فَلَا یَقْضِى عَنْهُمَا دُیُونَهُمَا وَ لَا یَسْتَغْفِرُ لَهُمَا فَیَكْتُبُهُ اللَّهُ عَاقّاً وَ إِنَّهُ لَیَكُونُ عَاقّاً لَهُمَا فِى حَیَاتِهِمَا غَیْرَ بَارٍّ بِهِمَا فَإِذَا مَاتَا قَضَى دَیْنَهُمَا وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمَا فَیَكْتُبُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بَارّاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 238 روایة: 21
امام باقر (ع) فرمود: همانا بنده ئى نسبت بپدر و مادر خویش در زمان حیاتشان نیكوكار است، سپس آنها مى میرند و او بدهى آنها را نمى پردازد و براى آنها آمرزش نمى خواهد، لذا خدا او را عاق و نافرمان مى نویسد، و بنده دیگر در زمان حیات پدر و مادر خود عاق آنها است و نسبت بآنها نیكى نمى كند، ولى چون مردند بدهى آنها را مى پردازد و براى آنها آمرزش مى خواهد و خداى عزوجل او را نیكوكار مى نویسد،

باب: همت گماشتن بامور مسلمین و خیر خواهى و سود رساندن بآنها

بَابُ الِاهْتِمَامِ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِینَ وَ النَّصِیحَةِ لَهُمْ وَ نَفْعِهِمْ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَصْبَحَ لَا یَهْتَمُّ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِینَ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 238 روایة: 1
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: هر كه صبح كند و بامور مسلمین همت نگمارد مسلمان نیست.
(2020)2- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْسَكُ النَّاسِ نُسُكاً أَنْصَحُهُمْ جَیْباً وَ أَسْلَمُهُمْ قَلْباً لِجَمِیعِ الْمُسْلِمِینَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 238 روایة: 2
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: عابدترین مردم كسى است كه نسبت بهمه مسلمین خیر خواه تر و پاكدلتر باشد.
3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقَاسَانِیِّ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ دَاوُدَ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ عَلَیْكَ بِالنُّصْحِ لِلَّهِ فِى خَلْقِهِ فَلَنْ تَلْقَاهُ بِعَمَلٍ أَفْضَلَ مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 238 روایة: 3
امام صادق (ع) مى فرمود: بر تو باد كه براى خدا خیر خواه باشى كه هرگز خدا را بعملى بهتر از آن ملاقات نكنى.
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ الْهَاشِمِیِّ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ لَمْ یَهْتَمَّ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِینَ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 4
و فرمود: هر كه بامور مسلمین اهتمام نورزد مسلمان نیست.
5- عَنْهُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ سَمَاعَةَ عَنْ عَمِّهِ عَاصِمٍ الْكُوزِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّ النَّبِیَّ ص قَالَ مَنْ أَصْبَحَ لَا یَهْتَمُّ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِینَ فَلَیْسَ مِنْهُمْ وَ مَنْ سَمِعَ رَجُلًا یُنَادِى یَا لَلْمُسْلِمِینَ فَلَمْ یُجِبْهُ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 5
پیغمبر صلى الله علیه و آله فرمود: هر كه صبح كند و بامور مسلمین همت نگمارد از آنها نیست، و هر كه بشنود مردى فریاد مى زند «مسلمانها بدادم برسید» و جوابش نگوید مسلمان نیست.
6- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْخَلْقُ عِیَالُ اللَّهِ فَأَحَبُّ الْخَلْقِ إِلَى اللَّهِ مَنْ نَفَعَ عِیَالَ اللَّهِ وَ أَدْخَلَ عَلَى أَهْلِ بَیْتٍ سُرُوراً
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 6
و فرمود: مخلوق عیال خدا هستند و محبوبترین آنها نزد خدا كسى است كه بعیال خدا سود دهد و بخانواده ئى شادى رساند.
(2025)7- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ قَالَ حَدَّثَنِی مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَحَبُّ النَّاسِ إِلَى اللَّهِ قَالَ أَنْفَعُ النَّاسِ لِلنَّاسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 7
از رسول خدا صلى الله علیه و آله سؤال شد محبوبترین مردم نزد خدا كیست؟ فرمود: كسیكه سودش بمردم بیشتر باشد.
8- عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ مُثَنَّى بْنِ الْوَلِیدِ الْحَنَّاطِ عَنْ فِطْرِ بْنِ خَلِیفَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ أَبِیهِ ص قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ رَدَّ عَنْ قَوْمٍ مِنَ الْمُسْلِمِینَ عَادِیَةَ [مَاءٍ ]أَوْ نَارٍ أُوجِبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 8
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: هركس تجاوز آب یا آتشى را از گروهى از مسلمین بگرداند، بهشت برایش واجب گردد.
9- عَنْهُ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَیْمُونٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً قَالَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً وَ لَا تَقُولُوا إِلَّا خَیْراً حَتَّى تَعْلَمُوا مَا هُوَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 9
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزوجل «بمردم سخن نیك گویید و جز خیر نگویید 83 سوره 2» فرمود: بمردم سخن نیك گویید و جز خیر نگویید تا بدانید حقیقت چیست (پس اگر یقین پیدا كردید كه شخصى سزاوار خیر نیست نگویید).
10- عَنْهُ عَنِ ابْنِ أَبِى نَجْرَانَ عَنْ أَبِى جَمِیلَةَ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ یَزِیدَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً قَالَ قُولُوا لِلنَّاسِ أَحْسَنَ مَا تُحِبُّونَ أَنْ یُقَالَ فِیكُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 240 روایة: 10
فرمود: بهترین سخنیكه دوست دارید مردم درباره شما گویند، درباره مردم بگویید.
11- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ یَحْیَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبَلَةَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ جَعَلَنِى مُبارَكاً أَیْنَ ما كُنْتُ قَالَ نَفَّاعاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 240 روایة: 11
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزوجل: «و خدا مرا مبارك ساخت هر كجا باشم» فرمود: یعنى سودمند ساخت.

باب: احترام سالخوردگان

بَابُ إِجْلَالِ الْكَبِیرِ
()1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مِنْ إِجْلَالِ اللَّهِ إِجْلَالُ ذِى الشَّیْبَةِ الْمُسْلِمِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 240 روایة: 1
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: احترام گذاشتن بمسلمان مو سفید از جمله تجلیل خداست.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لَیْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ یُوَقِّرْ كَبِیرَنَا وَ یَرْحَمْ صَغِیرَنَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 240 روایة: 2
امام صادق (ع) فرمود: از ما نیست كسیكه بزرگ سال ما را احترام نكند و بخوردسال ما ترحم ننماید.
3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبَانٍ عَنِ الْوَصَّافِیِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَظِّمُوا كِبَارَكُمْ وَ صِلُوا أَرْحَامَكُمْ وَ لَیْسَ تَصِلُونَهُمْ بِشَیْ ءٍ أَفْضَلَ مِنْ كَفِّ الْأَذَى عَنْهُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 241 روایة: 3
امام صادق (ع) فرمود: سالمندان خود را بزرگ دارید و با ارحام خود صله كنید، وصله رحمى بهتر از آزار نرساندن بآنها نیست.