اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: صله رحم

بَابُ صِلَةِ الرَّحِمِ
(1965)1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ جَلَّ ذِكْرُهُ وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِى تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَیْكُمْ رَقِیباً قَالَ فَقَالَ هِیَ أَرْحَامُ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَ بِصِلَتِهَا وَ عَظَّمَهَا أَ لَا تَرَى أَنَّهُ جَعَلَهَا مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 220 روایة:1
جمیل بن دراج گوید: از امام صادق (ع) این قول خداى - جل ذكره - را پرسیدم: «بترسید از خدائیكه بنام وى از همدیگر تقاضا میكنید و از بریدن خویشاوندیها پروا كنید كه خدا مراقب شماست، 2 سوره 4» فرمود: آن أرحام مردم است كه خداى عزوجل بصله آن امر فرموده و بزرگش داشته مگر نبینى كه آنرا در ردیف خود قرار داده است.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ بَلَغَنِى عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِیَّ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَهْلُ بَیْتِی أَبَوْا إِلَّا تَوَثُّباً عَلَیَّ وَ قَطِیعَةً لِى وَ شَتِیمَةً فَأَرْفُضُهُمْ قَالَ إِذاً یَرْفُضَكُمُ اللَّهُ جَمِیعاً قَالَ فَكَیْفَ أَصْنَعُ قَالَ تَصِلُ مَنْ قَطَعَكَ وَ تُعْطِى مَنْ حَرَمَكَ وَ تَعْفُو عَمَّنْ ظَلَمَكَ فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ كَانَ لَكَ مِنَ اللَّهِ عَلَیْهِمْ ظَهِیرٌ
اصول كافى جلد3 صفحه: 221 روایة:2
مردى خدمت پیغمبر (ص) آمد و عرض كرد: یا رسول الله! فامیل من تصمیم گرفته اند بر من حمله كنند و از من ببرند و دشنامم دهند. آیا من حق دارم آنها را ترك گویم؟ فرمود: در آنصورت خدا همه شما را ترك میكند، عرضكرد: پس چكنم؟ فرمود، بپیوند با هر كه از تو ببرد و عطا كن بهر كه محرومیت كند و در گذر از هر كه بتو ستم نماید، زیرا چون چنین كنى، خدا ترا بر آنها یارى دهد.
3- وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِى نَصْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَیْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا ع یَكُونُ الرَّجُلُ یَصِلُ رَحِمَهُ فَیَكُونُ قَدْ بَقِیَ مِنْ عُمُرِهِ ثَلَاثُ سِنِینَ فَیُصَیِّرُهَا اللَّهُ ثَلَاثِینَ سَنَةً وَ یَفْعَلُ اللَّهُ مَا یَشَاءُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 221 روایة:3
امام رضا (ع) فرمود: مردیكه سه سال از عمرش باقى مانده صله رحم میكند، خدا عمرش را 30 سال قرار میدهد و خدا هرچه خواهد میكند.
4- وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ خَطَّابٍ الْأَعْوَرِ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُزَكِّی الْأَعْمَالَ وَ تُنْمِى الْأَمْوَالَ وَ تَدْفَعُ الْبَلْوَى وَ تُیَسِّرُ الْحِسَابَ وَ تُنْسِئُ فِى الْأَجَلِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 221 روایة:4
امام باقر (ع) فرمود: صله ارحام اعمال را پاك كند و اموال را فزونى دهد و بلا را بگرداند و حساب را آسان كند و اجل را تأخیر اندازد.
5- وَ عَنْهُ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِى الْمِقْدَامِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أُوصِى الشَّاهِدَ مِنْ أُمَّتِى وَ الْغَائِبَ مِنْهُمْ وَ مَنْ فِى أَصْلَابِ الرِّجَالِ وَ أَرْحَامِ النِّسَاءِ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ أَنْ یَصِلَ الرَّحِمَ وَ إِنْ كَانَتْ مِنْهُ عَلَى مَسِیرَةِ سَنَةٍ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنَ الدِّینِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 221 روایة:5
رسولخدا (ص) فرمود: سفارش میكنم امت حاضر و غائبم را و آنهائى را كه در پشت مردان و زهدان زنانند تا روز قیامت كه صله رحم كنند. اگر چه بفاصله یكسال راه باشد، زیرا صله رحم جزء دین است.
(1970)6- وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ حَفْصٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسَمِّحُ الْكَفَّ وَ تُطَیِّبُ النَّفْسَ وَ تَزِیدُ فِى الرِّزْقِ وَ تُنْسِئُ فِى الْأَجَلِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 221 روایة:6
امام صادق (ع) فرمود: صله أرحام خلق را نیكو و دست را با سخاوت و نفس را پاكیزه و روزى را زیاد كند و اجل را تأخیر اندازد.
7- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنَّ الرَّحِمَ مُعَلَّقَةٌ بِالْعَرْشِ تَقُولُ اللَّهُمَّ صِلْ مَنْ وَصَلَنِى وَ اقْطَعْ مَنْ قَطَعَنِى وَ هِیَ رَحِمُ آلِ مُحَمَّدٍ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِینَ یَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَ رَحِمُ كُلِّ ذِى رَحِمٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 222 روایة:7
امام صادق (ع) میفرمود: همانا رحم بعرش آویخته و میگوید: بپیوند هر كه مرا پیوندد و ببر از هر كه از من ببرد و آن رحم آل محمد است كه خداى عزوجل فرماید: «كسانیكه آنچه را خدا امر بپیوندش فرموده: پیوست میدهند، 27 سوره 13» و رحم هر خویشاوند است.
شرح - آویختن رحم بعرش، كنایه از درخواست حق خویش است در حضور پروردگار و سرعت اجابت او.
8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَوَّلُ نَاطِقٍ مِنَ الْجَوَارِحِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ الرَّحِمُ تَقُولُ یَا رَبِّ مَنْ وَصَلَنِى فِى الدُّنْیَا فَصِلِ الْیَوْمَ مَا بَیْنَكَ وَ بَیْنَهُ وَ مَنْ قَطَعَنِى فِى الدُّنْیَا فَاقْطَعِ الْیَوْمَ مَا بَیْنَكَ وَ بَیْنَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 222 روایة:8
امام صادق (ع) فرمود: نخستین سخنگوى اعضاء بدن در روز قیامت رحم است كه میگوید پروردگارا! هر كه در دنیا مرا پیوست، امروز میان خودت و او پیوست ده، و هر كه در دنیا مرا برید امروز خود را از او ببر (یعنى رحمت خود را از او ببر)
9- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِى نَصْرٍ عَنْ أَبِى الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع صِلْ رَحِمَكَ وَ لَوْ بِشَرْبَةٍ مِنْ مَاءٍ وَ أَفْضَلُ مَا تُوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ كَفُّ الْأَذَى عَنْهَا وَ صِلَةُ الرَّحِمِ مَنْسَأَةٌ فِى الْأَجَلِ مَحْبَبَةٌ فِى الْأَهْلِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 222 روایة:9
و فرمود: با رحمت صله كن، اگر چه بیك شربت (آشامیدن) آب باشد، و بهترین صله رحم، آزار نرسانیدن باوست، وصله رحم مرگ را بتأخیر اندازد و دوستى خانواده آورد.
10- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ حَرِیزِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ فُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّ الرَّحِمَ مُعَلَّقَةٌ یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِالْعَرْشِ تَقُولُ اللَّهُمَّ صِلْ مَنْ وَصَلَنِى وَ اقْطَعْ مَنْ قَطَعَنِى
اصول كافى جلد3 صفحه: 222 روایة:10
امام باقر (ع) فرمود: روز قیامت رحم بعرش آویخته و میگوید: بار خدایا هر كه مرا پیوست پیوندش كن و هر كه مرا برید از او ببر.
(1975)11- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَزِیعٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص یَقُولُ حَافَتَا الصِّرَاطِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ الرَّحِمُ وَ الْأَمَانَةُ فَإِذَا مَرَّ الْوَصُولُ لِلرَّحِمِ الْمُؤَدِّى لِلْأَمَانَةِ نَفَذَ إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِذَا مَرَّ الْخَائِنُ لِلْأَمَانَةِ الْقَطُوعُ لِلرَّحِمِ لَمْ یَنْفَعْهُ مَعَهُمَا عَمَلٌ وَ تَكَفَّأَ بِهِ الصِّرَاطُ فِى النَّارِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 223 روایة:11
امام باقر (ع) فرمود: ابوذر: رضى الله عنه - گفت شنیدم رسولخدا (ص) میفرمود: رحم و امانت روز قیامت در دو جانب صراطند، چون صله رحم كننده و امانت نگهدار بر صراط گذرد ببهشت رسد، و چون خائن امانت و قاطع رحم از آن بگذرد، هیچ عملى با وجود این دو گناه سودش نبخشد و صراط در آتش دوزخ سرنگونش كند.
12- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِى عُمَیْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ قُرْطٍ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسَمِّحُ الْكَفَّ وَ تُطَیِّبُ النَّفْسَ وَ تَزِیدُ فِى الرِّزْقِ وَ تُنْسِئُ فِى الْأَجَلِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 223 روایة:12
امام باقر (ع) فرمود: صله رحم خلق را نیكو و دست را باز و نفس را پاكیزه و روزى را زیاد كند و مرگ را پس اندازد.
13- عَنْهُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ خَطَّابٍ الْأَعْوَرِ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُزَكِّى الْأَعْمَالَ وَ تَدْفَعُ الْبَلْوَى وَ تُنْمِى الْأَمْوَالَ وَ تُنْسِئُ لَهُ فِى عُمُرِهِ وَ تُوَسِّعُ فِى رِزْقِهِ وَ تُحَبِّبُ فِى أَهْلِ بَیْتِهِ فَلْیَتَّقِ اللَّهَ وَ لْیَصِلْ رَحِمَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 223 روایة:13
و فرمود: صله رحم، اعمال را پاك كند و بلا را دور نماید و اموال را بركت دهد و عمر را بتأخیر اندازد و روزیش را وسعت دهد و در میان خانواده محبوبش سازد، پس باید از خدا پروا كرد و صله رحم نمود.
14- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنِ الْحَكَمِ الْحَنَّاطِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع صِلَةُ الرَّحِمِ وَ حُسْنُ الْجِوَارِ یَعْمُرَانِ الدِّیَارَ وَ یَزِیدَانِ فِى الْأَعْمَارِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 223 روایة:14
امام صادق (ع) فرمود: صله رحم و خوشرفتارى با همسایه، شهرها را آباد و عمرها را زیاد كنند.
15- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَیْمُونٍ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِى عُبَیْدَةَ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ أَعْجَلَ الْخَیْرِ ثَوَاباً صِلَةُ الرَّحِمِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 223 روایة:15
رسول خدا (ص) فرمود: چیزى كه ثوابش از همه چیز زودتر رسد، صله رحم است.
(1980)16- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ سَرَّهُ النَّسَاءُ فِى الْأَجَلِ وَ الزِّیَادَةُ فِى الرِّزْقِ فَلْیَصِلْ رَحِمَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 224 روایة:16
و فرمود: هر كه را تأخیر مرگ و افزایش روزى خوش آید، باید صله رحم كند.
17- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا نَعْلَمُ شَیْئاً یَزِیدُ فِى الْعُمُرِ إِلَّا صِلَةَ الرَّحِمِ حَتَّى إِنَّ الرَّجُلَ یَكُونُ أَجَلُهُ ثَلَاثَ سِنِینَ فَیَكُونُ وَصُولًا لِلرَّحِمِ فَیَزِیدُ اللَّهُ فِى عُمُرِهِ ثَلَاثِینَ سَنَةً فَیَجْعَلُهَا ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ سَنَةً وَ یَكُونُ أَجَلُهُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ سَنَةً فَیَكُونُ قَاطِعاً لِلرَّحِمِ فَیَنْقُصُهُ اللَّهُ ثَلَاثِینَ سَنَةً وَ یَجْعَلُ أَجَلَهُ إِلَى ثَلَاثِ سِنِینَ
الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع مِثْلَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 224 روایة:17
امام صادق (ع) فرمود: چیزى كه عمر را زیاد كند جز صله رحم نمیدانیم، تا آنجا كه مردى كه اجلش 3 سال است و او صله رحم كننده است، خدا 30 سال بعمرش افزاید و آن سه سال را 33 كند، و مردى كه عمرش 33 سال است و قطع رحم میكند، خدا 30 سالش را كم میكند و عمرش را سه سال قرار میدهد.
18- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ لَمَّا خَرَجَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع یُرِیدُ الْبَصْرَةَ نَزَلَ بِالرَّبَذَةِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْ مُحَارِبٍ فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ إِنِّى تَحَمَّلْتُ فِى قَوْمِى حَمَالَةً وَ إِنِّى سَأَلْتُ فِى طَوَائِفَ مِنْهُمُ الْمُوَاسَاةَ وَ الْمَعُونَةَ فَسَبَقَتْ إِلَیَّ أَلْسِنَتُهُمْ بِالنَّكَدِ فَمُرْهُمْ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ بِمَعُونَتِى وَ حُثَّهُمْ عَلَى مُوَاسَاتِى فَقَالَ أَیْنَ هُمْ فَقَالَ هَؤُلَاءِ فَرِیقٌ مِنْهُمْ حَیْثُ تَرَى قَالَ فَنَصَّ رَاحِلَتَهُ فَادَّلَفَتْ كَأَنَّهَا ظَلِیمٌ فَادَّلَفَ بَعْضُ أَصْحَابِهِ فِى طَلَبِهَا فَلَأْیاً بِلَأْیٍ مَا لُحِقَتْ فَانْتَهَى إِلَى الْقَوْمِ فَسَلَّمَ عَلَیْهِمْ وَ سَأَلَهُمْ مَا یَمْنَعُهُمْ مِنْ مُوَاسَاةِ صَاحِبِهِمْ فَشَكَوْهُ وَ شَكَاهُمْ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع وَصَلَ امْرُؤٌ عَشِیرَتَهُ فَإِنَّهُمْ أَوْلَى بِبِرِّهِ وَ ذَاتِ یَدِهِ وَ وَصَلَتِ الْعَشِیرَةُ أَخَاهَا إِنْ عَثَرَ بِهِ دَهْرٌ وَ أَدْبَرَتْ عَنْهُ دُنْیَا فَإِنَّ الْمُتَوَاصِلِینَ الْمُتَبَاذِلِینَ مَأْجُورُونَ وَ إِنَّ الْمُتَقَاطِعِینَ الْمُتَدَابِرِینَ مَوْزُورُونَ قَالَ ثُمَّ بَعَثَ رَاحِلَتَهُ وَ قَالَ حَلْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 224 روایة:18
امام باقر علیه السلام فرمود: چون امیرالمؤمنین (ع) بعزم بصره بیرون رفت، در ربذه (كه مولد و مدفن ابى ذر غفاریست) فرود آمد، مردى از قبیله محارب خدمتش آمد و عرض كرد: یا امیرالمؤمنین من از قبیله خود غرامتى را بعهده گرفتم و چون از برخى از آنها تقاضاى مواسات كمك كردم از سختى و تهیدستى دم زدند. اى امیرالمؤمنان بایشان امر فرما كمك كنند و وادارشان كن با من مواسات كنند.
فرمود آنها كجایند؟ عرضكرد: دسته اى از آنها آنجایند كه میبینى، حضرت مركب خود را بسرعت هر چه تمامتر بحركت آورد و مركب مانند شتر مرغ میرفت. جماعتى از اصحاب كه پیش را گرفتند بسختى و كندى باو رسیدند.
حضرت بآنها رسیده بر آنها سلام كرد و پرسید چرا با رفیق خود مواسات نمیكنند؟ آنها از او، و او از آنها شكایت كردند، تا امیرالمؤمنان (ع) فرمود: هر كسى باید با فامیل خود پیوست داشته باشد زیرا ایشان باحسان و دستگیرى مالى او از دیگران سزاوارترند، و هر فامیلى باید باكسان خود پیوست داشته باشد، اگر روزگار بزمینشان زند، و از آنها پشت بگرداند، زیرا كسانیكه با یكدیگر پیوست دارند و بذل و بخشش میكنند، پاداش یافته و آنهائى كه از هم ببرند و بهم پشت كنند، سنگین بارند، سپس مركب خود را برانگیخت و فرمود: برو(13)
19- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ یَحْیَى عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع لَنْ یَرْغَبَ الْمَرْءُ عَنْ عَشِیرَتِهِ وَ إِنْ كَانَ ذَا مَالٍ وَ وَلَدٍ وَ عَنْ مَوَدَّتِهِمْ وَ كَرَامَتِهِمْ وَ دِفَاعِهِمْ بِأَیْدِیهِمْ وَ أَلْسِنَتِهِمْ هُمْ أَشَدُّ النَّاسِ حِیطَةً مِنْ وَرَائِهِ وَ أَعْطَفُهُمْ عَلَیْهِ وَ أَلَمُّهُمْ لِشَعَثِهِ إِنْ أَصَابَتْهُ مُصِیبَةٌ أَوْ نَزَلَ بِهِ بَعْضُ مَكَارِهِ الْأُمُورِ وَ مَنْ یَقْبِضْ یَدَهُ عَنْ عَشِیرَتِهِ فَإِنَّمَا یَقْبِضُ عَنْهُمْ یَداً وَاحِدَةً وَ تُقْبَضُ عَنْهُ مِنْهُمْ أَیْدِى كَثِیرَةٌ وَ مَنْ یُلِنْ حَاشِیَتَهُ یَعْرِفْ صَدِیقُهُ مِنْهُ الْمَوَدَّةَ وَ مَنْ بَسَطَ یَدَهُ بِالْمَعْرُوفِ إِذَا وَجَدَهُ یُخْلِفِ اللَّهُ لَهُ مَا أَنْفَقَ فِى دُنْیَاهُ وَ یُضَاعِفْ لَهُ فِى آخِرَتِهِ وَ لِسَانُ الصِّدْقِ لِلْمَرْءِ یَجْعَلُهُ اللَّهُ فِى النَّاسِ خَیْراً مِنَ الْمَالِ یَأْكُلُهُ وَ یُوَرِّثُهُ لَا یَزْدَادَنَّ أَحَدُكُمْ كِبْراً وَ عِظَماً فِى نَفْسِهِ وَ نَأْیاً عَنْ عَشِیرَتِهِ إِنْ كَانَ مُوسِراً فِى الْمَالِ وَ لَا یَزْدَادَنَّ أَحَدُكُمْ فِى أَخِیهِ زُهْداً وَ لَا مِنْهُ بُعْداً إِذَا لَمْ یَرَ مِنْهُ مُرُوَّةً وَ كَانَ مُعْوِزاً فِى الْمَالِ وَ لَا یَغْفُلُ أَحَدُكُمْ عَنِ الْقَرَابَةِ بِهَا الْخَصَاصَةُ أَنْ یَسُدَّهَا بِمَا لَا یَنْفَعُهُ إِنْ أَمْسَكَهُ وَ لَا یَضُرُّهُ إِنِ اسْتَهْلَكَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 225 روایة:19
امیرالمؤمنین (ع) فرمود: انسان اگر چه مال و فرزند داشته باشد هرگز نباید از خویشاوندان خود و از دوستى و كرامت و دفاع دستى و زبانى آنها روبگرداند، آنها از همه مردم گردش را محكمتر دارند و باو مهربانترند و اگر مصیبتى باو رسد یا بدى برایش پیش آید، پریشانى او را سامان دهنده ترند و هر كه دست كمك از فامیل خویش بازگیرد، از آنها یكدست گرفته شده و از خود او دستهاى بسیار، و هر كه نرمى و فروتنى كند دوستش از او مودت بیند.
و هر كه چون دارا شود (دست باحسان گشاید) آنچه را داده خدا در دنیایش جبران كند و در آخرت برایش چند برابر سازد، و نام نیكى كه خدا براى كسى در میان مردم میگذارد، از مالیكه میخورد و بارث میگذارد بهتر است، هر یك از شما كه ثروت مالى پیدا كرد، نباید تكبرش زیاد شود، و خود را بزرگ دارد و از خویشاوندش دور شود، و هیچیك از شما نباید نسبت به برادریكه چون مال ندارد، باو احسان نمیكند، از او دورى كند، و هیچ یك از شما نباید از بستن شكست و تنگ دستى خویشاوندش به چیزى كه اگر نگهدارد سودش ندهد و اگر از دستش دهد زیانش نرساند غفلت كند (زیرا گاهى ممكن است خویشاوند به چیزى احتیاج داشته باشد كه نزد او اضافه و بیكار باشد).
20- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ هِلَالٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ آلَ فُلَانٍ یَبَرُّ بَعْضُهُمْ بَعْضاً وَ یَتَوَاصَلُونَ فَقَالَ إِذاً تَنْمِى أَمْوَالُهُمْ وَ یَنْمُونَ فَلَا یَزَالُونَ فِى ذَلِكَ حَتَّى یَتَقَاطَعُوا فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ انْقَشَعَ عَنْهُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 226 روایة:20
سلیمان بن هلال گوید: به امام صادق (ع) عرض كردم: قبیله اى نسبت به یكدیگر احسان كنند و صله رحم نمایند، فرمود این است كه اموالشان زیاد مى شود و فزونى گیرند، و همواره چنین باشند تا از یكدیگر ببرند و چون از هم بریدند، آن افزونى از ایشان برداشته شود.
(1985)21- عَنْهُ عَنْ غَیْرِ وَاحِدٍ عَنْ زِیَادٍ الْقَنْدِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ الْقَوْمَ لَیَكُونُونَ فَجَرَةً وَ لَا یَكُونُونَ بَرَرَةً فَیَصِلُونَ أَرْحَامَهُمْ فَتَنْمِى أَمْوَالُهُمْ وَ تَطُولُ أَعْمَارُهُمْ فَكَیْفَ إِذَا كَانُوا أَبْرَاراً بَرَرَةً
اصول كافى جلد3 صفحه: 226 روایة:21
امیرالمؤمنین صلوات الله علیه و آله فرمود: گاهى مردمى بد كردارند و نیكوكار نیستند و صله رحم مى كنند پس مالشان زیاد مى شود و عمرشان دراز مى گردد تا چه رسد كه نیكوكار باشند و صله رحم كنند؟
22- وَ عَنْهُ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ یَحْیَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ أَبِى بَصِیرٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع صِلُوا أَرْحَامَكُمْ وَ لَوْ بِالتَّسْلِیمِ یَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِى تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَیْكُمْ رَقِیباً
اصول كافى جلد3 صفحه: 226 روایة:22
امیرالمؤمنین صلوات الله علیه فرمود: با ارحام خود بپیوندید اگر چه با سلام كردن باشد، كه خداى تبارك و تعالى فرماید: از خدائیكه به نام وى درخواست كنید و نیز از بریدن خویشاوندى ها پروا كنید كه خدا مراقب شماست، 2 سوره 4.
23- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ صَفْوَانَ الْجَمَّالِ قَالَ وَقَعَ بَیْنَ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع وَ بَیْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ كَلَامٌ حَتَّى وَقَعَتِ الضَّوْضَاءُ بَیْنَهُمْ وَ اجْتَمَعَ النَّاسُ فَافْتَرَقَا عَشِیَّتَهُمَا بِذَلِكَ وَ غَدَوْتُ فِى حَاجَةٍ فَإِذَا أَنَا بِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع عَلَى بَابِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ وَ هُوَ یَقُولُ یَا جَارِیَةُ قُولِى لِأَبِى مُحَمَّدٍ یَخْرُجُ قَالَ فَخَرَجَ فَقَالَ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَكَّرَ بِكَ فَقَالَ إِنِّى تَلَوْتُ آیَةً مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الْبَارِحَةَ فَأَقْلَقَتْنِى قَالَ وَ مَا هِیَ قَالَ قَوْلُ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ ذِكْرُهُ الَّذِینَ یَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ یَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ فَقَالَ صَدَقْتَ لَكَأَنِّى لَمْ أَقْرَأْ هَذِهِ الْ آیَةَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ قَطُّ فَاعْتَنَقَا وَ بَكَیَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 226 روایة:23
صفوان جمال گوید: میان امام صادق (ع) و عبدالله بن حسن سخنى درگرفت تا به جنجال كشید و مردم گرد آمدند و شب بود كه با این وضع از یكدیگر جدا شدند.
بامداد پى كارى بیرون شدم، امام صادق علیه السلام را در خانه عبدالله بن حسن دیدم كه مى فرماید: اى كنیز به ابى محمد (عبدالله بن حسن) بگو بیاید، او بیرون آمد و گفت: یا ابا عبدالله چرا پگاه اینجا آمدى؟ فرمود: من دیشب آیه اى از كتاب خداى عزوجل را تلاوت كردم كه پریشانم ساخت.
گفت كدام آیه؟ فرمود: قول خداى - جل و عز ذكره - «و كسانى كه آنچه را خدا به پیوستن آن فرمان داده، پیوسته دارند از پروردگار خو بیم كنند و از سختى حساب بترسند، «21 سوره 13» عرض كرد راست گفتى، گویا من این آیه را هرگز در كتاب خداى عزوجل نخوانده بودم، سپس دست به گردن شدند و گریستند.
شرح : عبدالله بن حسن همان شخصى است كه گفتگوى طولانى او با امام صادق (ع) در حدیث 929 ذكر شد، و از آن حضرت تقاضا مى كرد كه با فرزند شومش محمد بن عبدالله بیعت كند، و شاید این گفتگو هم در همان باره بوده باشد و پیداست كه امام (ع) كارى نمى كرد كه محتاج به یاد آورى آیه قرآن باشد، بلكه همه آیات قرآن در نظرش مجسم است و تذكر آیه شریفه براى مصلحت و تنبه عبدالله بوده و پریشانى آن حضرت هم بخاطر او بوده است پس این حدیث دلالت دارد برصله رحم و نبریدن از خویشاوند اگر چه خویشاوند به این حد از فسق و گمراهى باشد.
24- وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ لِیَ ابْنَ عَمٍّ أَصِلُهُ فَیَقْطَعُنِی وَ أَصِلُهُ فَیَقْطَعُنِى حَتَّى لَقَدْ هَمَمْتُ لِقَطِیعَتِهِ إِیَّایَ أَنْ أَقْطَعَهُ أَ تَأْذَنُ لِی قَطْعَهُ قَالَ إِنَّكَ إِذَا وَصَلْتَهُ وَ قَطَعَكَ وَصَلَكُمَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ جَمِیعاً وَ إِنْ قَطَعْتَهُ وَ قَطَعَكَ قَطَعَكُمَا اللَّهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 227 روایة:24
عبدالله بن سنان گوید به امام صادق (ع) عرض كردم: پسر عموئى دارم كه هرچه با او مى پیوندم از من مى برد، تا اینكه تصمیم گرفتم كه اگر از من برید، از او ببرم فرمود: اگر تو به او پیوندى و او از تو ببرد خداى عزوجل شما را با هم بپیوندد، و اگر تو از او ببرى و او از تو ببرد خدا از هر دو ببرد.
25- عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ قَالَ قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنِّی أُحِبُّ أَنْ یَعْلَمَ اللَّهُ أَنِّی قَدْ أَذْلَلْتُ رَقَبَتِى فِى رَحِمِى وَ أَنِّى لَأُبَادِرُ أَهْلَ بَیْتِى أَصِلُهُمْ قَبْلَ أَنْ یَسْتَغْنُوا عَنِّى
اصول كافى جلد3 صفحه: 227 روایة:25
داود بن فرقد گوید: امام صادق (ع) به من فرمود: دوست دارم خدا بداند من براى خویشاوندم فروتنى مى كنم، من پیش از آنكه اهل بیتم از من بى نیاز شوند به پیوست آنها سبقت مى جویم.
(1990)26- عَنْهُ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَیْلٍ الصَّیْرَفِیِّ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ إِنَّ رَحِمَ آلِ مُحَمَّدٍ الْأَئِمَّةِ ع لَمُعَلَّقَةٌ بِالْعَرْشِ تَقُولُ اللَّهُمَّ صِلْ مَنْ وَصَلَنِى وَ اقْطَعْ مَنْ قَطَعَنِى ثُمَّ هِیَ جَارِیَةٌ بَعْدَهَا فِی أَرْحَامِ الْمُؤْمِنِینَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْ آیَةَ وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِى تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 228 روایة:26
امام رضا (ع) فرمود: همانا رحم آل محمد - یعنى ائمه علیهم السلام - به عرش آویخته است و مى گوید: بار خدایا بپیوند هر كه مرا بپیوندد و ببر از هر كه از من ببرد، و بعد از این هم این موضوع نسبت به ارحام مؤمنین جریان دارد. سپس این آیه را تلاوت فرمود: «از خدائیكه بنام او باز خواست شوید و از بریدن ارحام پروا كنید، 2 سوره 4»
27- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَیْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِینَ یَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ فَقَالَ قَرَابَتُكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 228 روایة:27
عمر بن یزید گوید: از امام صادق (ع) این قول خداى عزوجل را پرسیدم: «كسانیكه آنچه را خدا بپیوستش امر فرموده میپیوندند، 21 سوره 13» فرموده: خویشاوند تو است.
28- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ وَ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ وَ دُرُسْتَ بْنِ أَبِی مَنْصُورٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع الَّذِینَ یَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ قَالَ نَزَلَتْ فِى رَحِمِ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِ وَ آلِهِ السَّلَامُ وَ قَدْ تَكُونُ فِى قَرَابَتِكَ ثُمَّ قَالَ فَلَا تَكُونَنَّ مِمَّنْ یَقُولُ لِلشَّیْ ءِ إِنَّهُ فِی شَیْ ءٍ وَاحِدٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 228 روایة:28
عمر بن زیاد گوید: بامام صادق (ع) عرضكردم: «كسانیكه آنچه را خدا بپیوندش فرمان داده میپیوندند، 21 سوره 13» فرمود: درباره رحم آل محمد علیه و آله السلام نازل شده و درباره خویشان تو هم میباشد، سپس فرمود: از كسانى مباش كه بچیزى گویند: درباره یك مورد است.
شرح - ذیل این روایت دلیل است براینكه آیات شریفه قرآنى ظاهر و باطن و تفسیر و تأویل و معانى متعددى دارد و چون ائمه علیهم السلام براى آیه اى معنائى ذكر نمودند و سپس معناى دیگرى مخالف آن بیان فرمودند نباید منكر شد، چنانچه در جلد اول بارها تذكر دادیم.
29- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ عَنِ الْوَصَّافِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ سَرَّهُ أَنْ یَمُدَّ اللَّهُ فِى عُمُرِهِ وَ أَنْ یَبْسُطَ لَهُ فِى رِزْقِهِ فَلْیَصِلْ رَحِمَهُ فَإِنَّ الرَّحِمَ لَهَا لِسَانٌ یَوْمَ الْقِیَامَةِ ذَلْقٌ تَقُولُ یَا رَبِّ صِلْ مَنْ وَصَلَنِى وَ اقْطَعْ مَنْ قَطَعَنِى فَالرَّجُلُ لَیُرَى بِسَبِیلِ خَیْرٍ إِذَا أَتَتْهُ الرَّحِمُ الَّتِى قَطَعَهَا فَتَهْوِى بِهِ إِلَى أَسْفَلِ قَعْرٍ فِى النَّارِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 228 روایة:29
رسولخدا (ص) فرموده: هر كه خوشش آید كه كه خدا عمرش را دراز كند و روزیش را توسعه دهد باید صله رحم كند، زیرا روز قیامت رحم را زبان تند و تیزى است كه میگوید: پروردگارا بپیوند هر كه با من پیوست، و ببر هر كه را از من برید، و مردى با روش خیر (ظاهر خوب) دیده مى شود ولى چون خویشاوندیكه از او بریده نزدش آید، او را به پائین ترین قعر دوزخ سرنگون كند.
30- عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِی حَمَّادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ الْجَهْمِ بْنِ حُمَیْدٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع تَكُونُ لِیَ الْقَرَابَةُ عَلَى غَیْرِ أَمْرِی أَ لَهُمْ عَلَیَّ حَقٌّ قَالَ نَعَمْ حَقُّ الرَّحِمِ لَا یَقْطَعُهُ شَیْ ءٌ وَ إِذَا كَانُوا عَلَى أَمْرِكَ كَانَ لَهُمْ حَقَّانِ حَقُّ الرَّحِمِ وَ حَقُّ الْإِسْلَامِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 229 روایة:30
جهم بن حمید گوید: بامام صادق (ع) عرض كردم: خویشاوندانى دارم كه دین مرا ندارند آیا آنها بر من حقى دارند؟ فرمود: آرى، خویشاوندى را چیز قطع نكند، و اگر همدین تو باشند دو حق پیدا كنند: حق خویشاوندى و حق اسلام.
(1995)31- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِنَّ صِلَةَ الرَّحِمِ وَ الْبِرَّ لَیُهَوِّنَانِ الْحِسَابَ وَ یَعْصِمَانِ مِنَ الذُّنُوبِ فَصِلُوا أَرْحَامَكُمْ وَ بَرُّوا بِإِخْوَانِكُمْ وَ لَوْ بِحُسْنِ السَّلَامِ وَ رَدِّ الْجَوَابِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 229 روایة:31
امام صادق (ع) میفرمود: صله رحم و احسان حساب را آسان كنند و از گناهان نگهدار شوند، پس صله رحم كنید و ببرادران خود احسان نمائید، اگر چه بوسیله سلام كردن خوب و جواب سلام دادن باشد.
32- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ بَشِیرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع صِلَةُ الرَّحِمِ تُهَوِّنُ الْحِسَابَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ هِیَ مَنْسَأَةٌ فِی الْعُمُرِ وَ تَقِی مَصَارِعَ السُّوءِ وَ صَدَقَةُ اللَّیْلِ تُطْفِئُ غَضَبَ الرَّبِّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 229 روایة:32
و فرمود: صله رحم حساب روز قیامت را آسان كند و عمر را طولانى نماید و از مرگ بد نگهدارد و صدقه دادن در شب خشم پروردگار را خاموش كند.
33- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ عُثْمَانَ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ صِلَةَ الرَّحِمِ تُزَكِّى الْأَعْمَالَ وَ تُنْمِى الْأَمْوَالَ وَ تُیَسِّرُ الْحِسَابَ وَ تَدْفَعُ الْبَلْوَى وَ تَزِیدُ فِى الرِّزْقِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 229 روایة:33
و فرمود: صله رحم اعمال را پاك و اموال را بسیار و حساب را آسان كند و بلا را بزداید و روزى را زیاد كند.

باب: خوشرفتارى با پدر و مادر

بَابُ الْبِرِّ بِالْوَالِدَیْنِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى وَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِى وَلَّادٍ الْحَنَّاطِ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً مَا هَذَا الْإِحْسَانُ فَقَالَ الْإِحْسَانُ أَنْ تُحْسِنَ صُحْبَتَهُمَا وَ أَنْ لَا تُكَلِّفَهُمَا أَنْ یَسْأَلَاكَ شَیْئاً مِمَّا یَحْتَاجَانِ إِلَیْهِ وَ إِنْ كَانَا مُسْتَغْنِیَیْنِ أَ لَیْسَ یَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ أَمَّا قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما قَالَ إِنْ أَضْجَرَاكَ فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَ لَا تَنْهَرْهُمَا إِنْ ضَرَبَاكَ قَالَ وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا كَرِیماً قَالَ إِنْ ضَرَبَاكَ فَقُلْ لَهُمَا غَفَرَ اللَّهُ لَكُمَا فَذَلِكَ مِنْكَ قَوْلٌ كَرِیمٌ قَالَ وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ قَالَ لَا تَمْلَأُ عَیْنَیْكَ مِنَ النَّظَرِ إِلَیْهِمَا إِلَّا بِرَحْمَةٍ وَ رِقَّةٍ وَ لَا تَرْفَعْ صَوْتَكَ فَوْقَ أَصْوَاتِهِمَا وَ لَا یَدَكَ فَوْقَ أَیْدِیهِمَا وَ لَا تَقَدَّمْ قُدَّامَهُمَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 230 روایة:1
ابو ولاد حناط گوید: از امام صادق (ع) پرسیدم خداى عزوجل كه فرماید: «و بپدر و مادر احسان كنید، 23 سوره 17» این احسان چیست؟ فرمود: احسان اینستكه: با آنها نیكو معاشرت كنى و آنها را مجبور نكنى كه چیزیرا كه احتیاج دارند از تو بخواهند، اگر چه بى نیاز باشند (بلكه باید اظهار نكرده وظیفه خود را انجام دهى) مگر خداى عزوجل نمیفرماید: «هرگز به نیكى نرسید، مگر از آنچه دوست دارید انفاق كنید، 92 سوره 3».
سپس امام صادق (ع) فرمود: و اما قول خداى عزوجل: «اگر یكى از ایشان یا هر دو آنها نزد تو به پیرى رسیدند، بآنها اف مگو و تندیشان مكن، 23 سوره 17» یعنى اگر دلتنگت كردند بآنها اف مگو و اگر ترا زدند با آنها تندى مكن، و فرمود: «و بآنها سخنى شریف و بزرگوار بگو» یعنى اگر ترا زدند بگو: خدا شما را بیامرزد اینست سخن شریف تو و فرمود: «و از روى مهربانى براى آنها جنبه افتادگى پیش آور» یعنى دیدگانت را به آنها خیره مكن، بلكه با مهربانى و دلسوزى به آنها بنگر، و صدایت را از صداى آنها بلندتر مكن و دستت را بالاى دست آنها مگیر و بر آنها پیشى مگیر.
2- ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ نَافِعٍ الْبَجَلِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِیَّ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْصِنِی فَقَالَ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ شَیْئاً وَ إِنْ حُرِّقْتَ بِالنَّارِ وَ عُذِّبْتَ إِلَّا وَ قَلْبُكَ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِیمَانِ وَ وَالِدَیْكَ فَأَطِعْهُمَا وَ بَرَّهُمَا حَیَّیْنِ كَانَا أَوْ مَیِّتَیْنِ وَ إِنْ أَمَرَاكَ أَنْ تَخْرُجَ مِنْ أَهْلِكَ وَ مَالِكَ فَافْعَلْ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنَ الْإِیمَانِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 230 روایة:2
امام صادق (ع) مى فرمود: مردى نزد پیغمبر (ص) آمد و عرض كرد: یا رسول الله مرا سفارشى كن، فرمود: چیزیرا بخدا شریك مساز اگرچه به آتش سوخته شوى و شكنجه بینى، همواره دلت بایمان محكم باشد، و پدر و مادرت را فرمان بر و با آنها نیكى كن، زنده باشند یا مرده و اگر دستور دادند خاندان و مالت را كنار گذار، این كار را بكن كه از ایمانست.
(2000)3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ سَیْفٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ شَیْ ءٌ مِثْلُ الْكُبَّةِ فَیَدْفَعُ فِى ظَهْرِ الْمُؤْمِنِ فَیُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ فَیُقَالُ هَذَا الْبِرُّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 231 روایة:3
امام صادق (ع) فرمود: روز قیامت چیزى مانند گلوله میاید و به پشت مؤمن میزند تا او را داخل بهشت میكند، و گفته مى شود این احسانست.
شرح - مرحوم كلینى از كلمه «بر» احسان بوالدین را فهمیده ولى ممكن است احسان بهر كس را شامل شود، و این حدیث كنایه از اینستكه احسان بزودى محسن را داخل بهشت كند و در محشر معطل نشود.
4- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قُلْتُ أَیُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا وَ بِرُّ الْوَالِدَیْنِ وَ الْجِهَادُ فِى سَبِیلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 231 روایة:4
منصور بن حازم گوید: به امام صادق (ع) عرض كردم: چه اعمالى بهتر است؟ نماز در وقت و نیكى با پدر و مادر و جهاد در راه خداى عزوجل.
5- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى بْنِ عُبَیْدٍ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ دُرُسْتَ بْنِ أَبِی مَنْصُورٍ عَنْ أَبِى الْحَسَنِ مُوسَى ع قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّه ص مَا حَقُّ الْوَالِدِ عَلَى وَلَدِهِ قَالَ لَا یُسَمِّیهِ بِاسْمِهِ وَ لَا یَمْشِى بَیْنَ یَدَیْهِ وَ لَا یَجْلِسُ قَبْلَهُ وَ لَا یَسْتَسِبُّ لَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 231 روایة:5
موسى بن جعفر (ع) فرمود: مردى از رسولخدا (ص) پرسید: حق پدر بر فرزندش چیست؟ فرمود: او را بنامش نخواند و جلوش راه نرود و پیش از او ننشیند و باعث دشنام او نشود (كارى نكند كه مردم پدرش را دشنام دهند).
6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَحْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَمَّنْ رَوَاهُ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ وَ أَنَا عِنْدَهُ لِعَبْدِ الْوَاحِدِ الْأَنْصَارِیِّ فِی بِرِّ الْوَالِدَیْنِ فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً فَظَنَنَّا أَنَّهَا الْ آیَةُ الَّتِى فِى بَنِى إِسْرَائِیلَ وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِیَّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً فَلَمَّا كَانَ بَعْدُ سَأَلْتُهُ فَقَالَ هِیَ الَّتِی فِی لُقْمَانَ وَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ حُسْناً وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِى ما لَیْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما فَقَالَ إِنَّ ذَلِكَ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ یَأْمُرَ بِصِلَتِهِمَا وَ حَقِّهِمَا عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِى ما لَیْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَقَالَ لَا بَلْ یَأْمُرُ بِصِلَتِهِمَا وَ إِنْ جَاهَدَاهُ عَلَى الشِّرْكِ مَا زَادَ حَقَّهُمَا إِلَّا عِظَماً
اصول كافى جلد3 صفحه: 231 روایة:6
راوى گوید: خدمت امام صادق (ع) بودم كه آنحضرت بعبد الواحد انصارى درباره نیكى به پدر و مادر كه در قول خداى عزوجل و بالوالدین احساناً است مطالبى میفرمود، ما گمان كردیم سخن حضرت درباره آیه ایست كه در سوره بنى اسرائیل است كه فرماید «پروردگارت حكم فرمود كه جز او را نپرستید (و بپدر و مادر احسان كنید) «آیه 23».
سپس من از آن حضرت سؤال كردم. فرمود: مقصود آیه سوره لقمان است كه فرماید: «بانسان سفارش كردیم درباره پدر و مادرش (نیكى كند) و اگر بكوشند كه چیزیرا كه نمى دانى شریك من سازى اطاعتشان مكن، راوى عرضكرد: اینكه خدا صله و رعایت حق پدر و مادر را در حالى (اگر چه حال وادار كردن بشرك باشد) بزرگتر و مهمتر است از آنكه فرماید: «و اگر بكوشند كه چیزیرا كه نمى دانى شریكم سازى فرمانشان مبر» امام فرمود: نه، بلكه خدا امر بصله آنها مى كند اگر چه فرزند را بشرك وادارند، و این جز عظمت حق آنها را نیافزاید (زیرا وقتى كه در حال وادار كردن بشرك رعایت حق آنها لازم باشد در حال ایمان و هدایت كردن آنها فرزند را لازمتر است).
شرح - مرحوم مجلسى گوید: این روایت از اخبار مشكل و پیچیده ئیستكه هر یك از بزرگان در بیان آن براهى رفته اند، سپس اقوال آنها را بتفضیل بیان مى كند و در آخر اصل روایت را از كتاب «تأویل الایات الظاهرة» نقل مى كند و این روایت را داراى تصحیف و تحریف مى داند به مرآت العقول ج 2 ص 162 رجوع شود.
7- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ مِسْكِینٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا یَمْنَعُ الرَّجُلَ مِنْكُمْ أَنْ یَبَرَّ وَالِدَیْهِ حَیَّیْنِ وَ مَیِّتَیْنِ یُصَلِّیَ عَنْهُمَا وَ یَتَصَدَّقَ عَنْهُمَا وَ یَحُجَّ عَنْهُمَا وَ یَصُومَ عَنْهُمَا فَیَكُونَ الَّذِى صَنَعَ لَهُمَا وَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ فَیَزِیدَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِبِرِّهِ وَ صِلَتِهِ خَیْراً كَثِیراً
اصول كافى جلد3 صفحه: 232 روایة: 7
امام صادق (ع) فرمود: مردى از شما را چه مانع مى شود كه بپدر و مادرش نیكى كند، زنده باشند یا مرده، كه از جانب آنها نماز بخواند و صدقه دهد و حج گذارد و روزه بگیرد، تا آنچه كرده ثوابش از آنها باشد و مانند آن هم براى خود او و تا خداى عزوجل بوسیله احسان و صله او خیر و فراوانى برایش زیاد كند.
(2005)8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى الْحَسَنِ الرِّضَا ع أَدْعُو لِوَالِدَیَّ إِذَا كَانَا لَا یَعْرِفَانِ الْحَقَّ قَالَ ادْعُ لَهُمَا وَ تَصَدَّقْ عَنْهُمَا وَ إِنْ كَانَا حَیَّیْنِ لَا یَعْرِفَانِ الْحَقَّ فَدَارِهِمَا فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَنِى بِالرَّحْمَةِ لَا بِالْعُقُوقِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 232 روایة: 8
معمر بن خلاد گوید: بامام رضا علیه السلام عرضكردم: هر گاه پدر و مادرم مذهب حق را نشناسند دعاشان كنم؟ فرمود: براى آنها دعا كن و از جانب آنها صدقه بده، و اگر زنده باشند و مذهب حق را نشناسند با آنها مدارا كن، زیرا رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: خدا مرا برحمت فرستاده نه به بى مهرى و نافرمانى.
9- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِیِّ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبَرُّ قَالَ أُمَّكَ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ أُمَّكَ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ أُمَّكَ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ أَبَاكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 233 روایة: 9
امام صادق (ع) فرمود: مردى خدمت پیغمبر صلى الله علیه و آله آمد و عرضكرد: بكه احسان كنم؟ فرمود: بمادرت گفت: سپس بكه؟ فرمود: بمادرت، عرضكرد: سپس بكه؟ فرمود: بمادرت عرضكرد: سپس بكه؟ فرمود: بپدرت.
10- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّى رَاغِبٌ فِى الْجِهَادِ نَشِیطٌ قَالَ فَقَالَ لَهُ النَّبِیُّ ص فَجَاهِدْ فِى سَبِیلِ اللَّهِ فَإِنَّكَ إِنْ تُقْتَلْ تَكُنْ حَیّاً عِنْدَ اللَّهِ تُرْزَقْ وَ إِنْ تَمُتْ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُكَ عَلَى اللَّهِ وَ إِنْ رَجَعْتَ رَجَعْتَ مِنَ الذُّنُوبِ كَمَا وُلِدْتَ قَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِى وَالِدَیْنِ كَبِیرَیْنِ یَزْعُمَانِ أَنَّهُمَا یَأْنَسَانِ بِى وَ یَكْرَهَانِ خُرُوجِى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَقِرَّ مَعَ وَالِدَیْكَ فَوَ الَّذِى نَفْسِى بِیَدِهِ لَأُنْسُهُمَا بِكَ یَوْماً وَ لَیْلَةً خَیْرٌ مِنْ جِهَادِ سَنَةٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 233 روایة:10
و فرمود: مردى خدمت رسول خدا صلى الله علیه و آله آمد و عرضكرد: یا رسول الله؟ من بجهاد علاقه دارم و نسبت بآن با نشاطم، پیغمبر صلى الله علیه و آله فرمود: پس در راه خدا جهاد كن كه اگر كشته شوى نزد خدا زنده خواهى بود و روزى داده شوى و اگر بمیرى پاداشت بعهده خدا باشد، و اگر (از میدان جنگ) باز گردى، از گناهان پاك شوى مانند روزیكه متولد شده اى.
عرضكرد: یا رسول الله! من پدر و مار پیرى دارم كه بگمان خود بمن انس گرفته اند و از رفتنم بجهاد كراهت دارند.
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: در اینصورت ملازم پدر و مادرت باش. سوگند بآنكه جانم در دست اوست: مأنوس بودن یكشبانه روز آنها با تو از جهاد یكسال بهتر است.
11- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ زَكَرِیَّا بْنِ إِبْرَاهِیمَ قَالَ كُنْتُ نَصْرَانِیّاً فَأَسْلَمْتُ وَ حَجَجْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع فَقُلْتُ إِنِّى كُنْتُ عَلَى النَّصْرَانِیَّةِ وَ إِنِّى أَسْلَمْتُ فَقَالَ وَ أَیَّ شَیْ ءٍ رَأَیْتَ فِی الْإِسْلَامِ قُلْتُ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ما كُنْتَ تَدْرِی مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِیمانُ وَ لكِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدِى بِهِ مَنْ نَشاءُ فَقَالَ لَقَدْ هَدَاكَ اللَّهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ اهْدِهِ ثَلَاثاً سَلْ عَمَّا شِئْتَ یَا بُنَیَّ فَقُلْتُ إِنَّ أَبِی وَ أُمِّی عَلَى النَّصْرَانِیَّةِ وَ أَهْلَ بَیْتِی وَ أُمِّی مَكْفُوفَةُ الْبَصَرِ فَأَكُونُ مَعَهُمْ وَ آكُلُ فِى آنِیَتِهِمْ فَقَالَ یَأْكُلُونَ لَحْمَ الْخِنْزِیرِ فَقُلْتُ لَا وَ لَا یَمَسُّونَهُ فَقَالَ لَا بَأْسَ فَانْظُرْ أُمَّكَ فَبَرَّهَا فَإِذَا مَاتَتْ فَلَا تَكِلْهَا إِلَى غَیْرِكَ كُنْ أَنْتَ الَّذِى تَقُومُ بِشَأْنِهَا وَ لَا تُخْبِرَنَّ أَحَداً أَنَّكَ أَتَیْتَنِى حَتَّى تَأْتِیَنِى بِمِنًى إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَالَ فَأَتَیْتُهُ بِمِنًى وَ النَّاسُ حَوْلَهُ كَأَنَّهُ مُعَلِّمُ صِبْیَانٍ هَذَا یَسْأَلُهُ وَ هَذَا یَسْأَلُهُ فَلَمَّا قَدِمْتُ الْكُوفَةَ أَلْطَفْتُ لِأُمِّى وَ كُنْتُ أُطْعِمُهَا وَ أَفْلِى ثَوْبَهَا وَ رَأْسَهَا وَ أَخْدُمُهَا فَقَالَتْ لِى یَا بُنَیَّ مَا كُنْتَ تَصْنَعُ بِی هَذَا وَ أَنْتَ عَلَى دِینِى فَمَا الَّذِى أَرَى مِنْكَ مُنْذُ هَاجَرْتَ فَدَخَلْتَ فِى الْحَنِیفِیَّةِ فَقُلْتُ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِ نَبِیِّنَا أَمَرَنِى بِهَذَا فَقَالَتْ هَذَا الرَّجُلُ هُوَ نَبِیٌّ فَقُلْتُ لَا وَ لَكِنَّهُ ابْنُ نَبِیٍّ فَقَالَتْ یَا بُنَیَّ إِنَّ هَذَا نَبِیٌّ إِنَّ هَذِهِ وَصَایَا الْأَنْبِیَاءِ فَقُلْتُ یَا أُمَّهْ إِنَّهُ لَیْسَ یَكُونُ بَعْدَ نَبِیِّنَا نَبِیٌّ وَ لَكِنَّهُ ابْنُهُ فَقَالَتْ یَا بُنَیَّ دِینُكَ خَیْرُ دِینٍ اعْرِضْهُ عَلَیَّ فَعَرَضْتُهُ عَلَیْهَا فَدَخَلَتْ فِى الْإِسْلَامِ وَ عَلَّمْتُهَا فَصَلَّتِ الظُّهْرَ وَ الْعَصْرَ وَ الْمَغْرِبَ وَ الْعِشَاءَ الْ آخِرَةَ ثُمَّ عَرَضَ لَهَا عَارِضٌ فِى اللَّیْلِ فَقَالَتْ یَا بُنَیَّ أَعِدْ عَلَیَّ مَا عَلَّمْتَنِی فَأَعَدْتُهُ عَلَیْهَا فَأَقَرَّتْ بِهِ وَ مَاتَتْ فَلَمَّا أَصْبَحَتْ كَانَ الْمُسْلِمُونَ الَّذِینَ غَسَّلُوهَا وَ كُنْتُ أَنَا الَّذِى صَلَّیْتُ عَلَیْهَا وَ نَزَلْتُ فِى قَبْرِهَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 233 روایة:11
زكریا بن ابراهیم گوید: من نصرانى بودم و مسلمان شدم و حج گزاردم سپس خدمت امام صادق (ع) رسیدم و عرضكردم: من نصرانى بودم و مسلمان شدم، فرمود: از اسلام چه دیدى؟ گفت: قول خداى عزوجل كه فرماید: «تو كتاب و ایمان نمى دانستى چیست؟ ولى ما آنرا نورى قرار دادیم كه هر كه را خواهیم بدان هدایت كنیم، 52 سوره 42» فرمود: محققاً خدا ترا رهبرى فرموده است. آنگاه سه بار فرمود: خدا یا هدایتش فرما. پسر جان هر چه خواهى بپرس.
عرضكردم: پدر و مادر و خانواده من نصرانى هستند و مادرم نابیناست، من همراه آنها باشم و در ظرف آنها غذا بخورم؟ حضرت فرمود: آنها گوشت خوك مى خورند؟ عرضكردم: نه با آن تماس هم نمى گیرند، فرمود: باكى ندارد، مواظب مادرت باش و با او خوشرفتارى كن، و چون بمیرد او را بدیگرى وامگذار، خودت بكارش اقدام كن، و بكسى مگو نزد من آمده ئى تا در منى پیش من آیى ان شاء الله.
زكریا گوید: من در منى خدمتش رفتم در حالى كه مردم گردش را گرفته بودند و او مانند معلم كودكان بود كه گاهى این و گاهى آن از او سؤال مى كرد (و او پاسخ مى فرمود) سپس چون بكوفه رفتم نسبت بمادرم مهربانى كردم و خودم باو غذا مى دادم و جامه و سرش را از كثافت پاك مى كردم و خدمتگزارش بودم.
مادرم بمن گفت: پسر جان! تو زمانیكه دین مرا داشتى با من چنین رفتار نمى كردى، این چه رفتار است كه از تو مى بینم از زمانیكه از دین ما رفته و بدین حنفیه گرائیده ئى؟ گفتم: مردى از فرزندان پیغمبر ما بمن چنین دستور داده.
مادرم گفت: آن مرد پیغمبر است؟ گفتم: نه بلكه پسر یكى از پیغمبران است.
مادرم گفت: پسر جان این مرد پیغمبر است، زیرا دستوریكه بتو داده از سفارشات پیغمبرانست.
گفتم: مادرم! بعد از پیغمبر ما پیغمبرى نباشد و او پسر پیغمبر است.
مادرم گفت: دین تو بهترین دین است، آنرا بمن عرضه كن، من باو عرضه داشتم و او مسلمان شد و من هم برنامه اسلام را باو آموختم، او نماز ظهر و عصر و مغرب و عشا گزارد و در شب عارضه ئى باو رخ داد (و بیمار شد) بمن گفت: پسر جان! آنچه بمن آموختى دوباره بیاموز، من آنها را تكرار كردم، مادرم اقرار كرد و از دنیا رفت» چون صبح شد مسلمانها غسلش دادند و خودم بر او نماز خواندم و در گورش گذاشتم.
شرح : گویا زكریا از آیه شریفه و تاریخ پیغمبر اسلام چنین استفاده كرده كه مردیكه بمكتب و مدرسه ئى نرفته و در برابر هیچ معلمى زانو نزده است، با ملاحظه دین كامل و قرآن محكم و برنامه متینى كه آورده است جز با ارتباطش با عالم غیب و وحى آسمانى درست نیاید و نیزطهارت اهل كتاب از این خبر استفاده مى شود.
12- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ وَ عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ جَمِیعاً عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ حَیَّانَ قَالَ خَبَّرْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع بِبِرِّ إِسْمَاعِیلَ ابْنِى بِى فَقَالَ لَقَدْ كُنْتُ أُحِبُّهُ وَ قَدِ ازْدَدْتُ لَهُ حُبّاً إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص أَتَتْهُ أُخْتٌ لَهُ مِنَ الرَّضَاعَةِ فَلَمَّا نَظَرَ إِلَیْهَا سُرَّ بِهَا وَ بَسَطَ مِلْحَفَتَهُ لَهَا فَأَجْلَسَهَا عَلَیْهَا ثُمَّ أَقْبَلَ یُحَدِّثُهَا وَ یَضْحَكُ فِى وَجْهِهَا ثُمَّ قَامَتْ وَ ذَهَبَتْ وَ جَاءَ أَخُوهَا فَلَمْ یَصْنَعْ بِهِ مَا صَنَعَ بِهَا فَقِیلَ لَهُ یَا رَسُولَ اللَّهِ صَنَعْتَ بِأُخْتِهِ مَا لَمْ تَصْنَعْ بِهِ وَ هُوَ رَجُلٌ فَقَالَ لِأَنَّهَا كَانَتْ أَبَرَّ بِوَالِدَیْهَا مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 235 روایة:12
عمار بن حیان گوید: بامام صادق (ع) خبر دادم پسرم اسماعیل نسبت بمن خوشرفتار است، فرمود: من هم او را دوست داشتم و اكنون دوستیم باو افزون گشت، همانا خواهر رضاعى رسول خدا صلى الله علیه و آله نزد آنحضرت آمد، چون او را دید شادمان گشت و روپوش خود را براى او گسترد و او را روى آن نشانید، سپس باو رو كرد و با او بسخن پرداخت و تبسم مى فرمود، تا او برخاست و برفت و برادرش آمد حضرت رفتاریكه نسبت بخواهرش كرد، دوباره او عمل نفرمود، بحضرت عرض شد: با خواهرش رفتارى كردى كه نسبت باو نكردى با آنكه او مرد است؟ فرمود: زیرا آن خواهر نسبت بپدر و مادرش خوش رفتارتر بود.
(2010)13- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ شُعَیْبٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ أَبِى قَدْ كَبِرَ جِدّاً وَ ضَعُفَ فَنَحْنُ نَحْمِلُهُ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ فَقَالَ إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَلِیَ ذَلِكَ مِنْهُ فَافْعَلْ وَ لَقِّمْهُ بِیَدِكَ فَإِنَّهُ جُنَّةٌ لَكَ غَداً
اصول كافى جلد3 صفحه: 236 روایة: 13
ابراهیم بن شعیب گوید: بامام صادق (ع) عرضكردم: پدرم بحدى پیر و ناتوان شده كه او را براى قضاى حاجت به پشت مى بریم، فرمود: اگر توانى خودت این كار را مباشرت كنى بكن و خودت برایش لقمه كن تا سپر آتش فردایت باشد (تا فردا ترا ببهشت ببرد).
14- عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ أَبِی الصَّبَّاحِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ سَمِعْتُ رَجُلًا یَقُولُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ لِى أَبَوَیْنِ مُخَالِفَیْنِ فَقَالَ بَرَّهُمَا كَمَا تَبَرُّ الْمُسْلِمِینَ مِمَّنْ یَتَوَلَّانَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 236 روایة: 14
مردى بامام صادق (ع) عرضكرد: پدر و مادر من مخالف مذهب شیعه مى باشند، حضرت فرمود با آنها خوشرفتارى كن، چنانكه با مسلمانهاى دوست ما خوشرفتارى مى كنى (زیرا همچنانكه مؤمن حق ایمان دارد، پدر و مادرت هم حق ولایت دارند).
15- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ مُصْعَبٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ ثَلَاثٌ لَمْ یَجْعَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَحَدٍ فِیهِنَّ رُخْصَةً أَدَاءُ الْأَمَانَةِ إِلَى الْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ وَ الْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَ الْفَاجِرِ وَ بِرُّ الْوَالِدَیْنِ بَرَّیْنِ كَانَا أَوْ فَاجِرَیْنِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 236 روایة: 15
امام باقر (ع) فرمود: سه چیز است كه خداى عزوجل نسبت بآنها مخالفت رخصت نفرموده: رد امانت به نیكوكار و بدكردار و وفاء بپیمان نسبت به نیكوكار و بدكردار و خوشرفتارى با پدر و مادر، نیكوكار باشند یا بدكردار.
16- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مِنَ السُّنَّةِ وَ الْبِرِّ أَنْ یُكَنَّى الرَّجُلُ بِاسْمِ أَبِیهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 236 روایة: 16
امام صادق (ع) فرمود: از سنت و احسان بپدر اینست كه مرد باسم پدرش كینه گیرد (یعنى اگر نام پدرش مثلا محمد بوده، به پسرش كنیه ابومحمد یا نام محمد دهد و یا براى خود ابن محمد كنیه گیرد و خود را بنام پدر معرفى كند چنانكه امیرالمؤمنین علیه السلام از خود به ابن ابیطالب معرفى مى فرمود).
17- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِی حَمَّادٍ جَمِیعاً عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ عَنْ أَبِى خَدِیجَةَ سَالِمِ بْنِ مُكْرَمٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ خُنَیْسٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ وَ سَأَلَ النَّبِیَّ ص عَنْ بِرِّ الْوَالِدَیْنِ فَقَالَ ابْرَرْ أُمَّكَ ابْرَرْ أُمَّكَ ابْرَرْ أُمَّكَ ابْرَرْ أَبَاكَ ابْرَرْ أَبَاكَ ابْرَرْ أَبَاكَ وَ بَدَأَ بِالْأُمِّ قَبْلَ الْأَبِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 236 روایة: 17
امام صادق (ع) فرمود: مردى خدمت پیغمبر صلى الله علیه و آله آمد و از حضرت راجع بخوش رفتارى با پدر و مادر پرسید. حضرت فرمود: با مادرت خوشرفتارى كن، با مادرت خوشرفتارى كن، با مادرت خوشرفتارى كن. با پدرت خوشرفتارى كن، با پدرت خوشرفتارى كن، با پدرت خوشرفتارى كن، و مادر را پیش از پدر ذكر فرموده.
(2015)18- الْوَشَّاءُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ عَنْ أَبِى خَدِیجَةَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِیِّ ص فَقَالَ إِنِّی قَدْ وَلَدْتُ بِنْتاً وَ رَبَّیْتُهَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ فَأَلْبَسْتُهَا وَ حَلَّیْتُهَا ثُمَّ جِئْتُ بِهَا إِلَى قَلِیبٍ فَدَفَعْتُهَا فِى جَوْفِهِ وَ كَانَ آخِرُ مَا سَمِعْتُ مِنْهَا وَ هِیَ تَقُولُ یَا أَبَتَاهْ فَمَا كَفَّارَةُ ذَلِكَ قَالَ أَ لَكَ أُمٌّ حَیَّةٌ قَالَ لَا قَالَ فَلَكَ خَالَةٌ حَیَّةٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَابْرَرْهَا فَإِنَّهَا بِمَنْزِلَةِ الْأُمِّ یُكَفِّرْ عَنْكَ مَا صَنَعْتَ قَالَ أَبُو خَدِیجَةَ فَقُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع مَتَى كَانَ هَذَا فَقَالَ كَانَ فِى الْجَاهِلِیَّةِ وَ كَانُوا یَقْتُلُونَ الْبَنَاتِ مَخَافَةَ أَنْ یُسْبَیْنَ فَیَلِدْنَ فِى قَوْمٍ آخَرِینَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 237 روایة: 18
ابو خدیجه گوید: امام صادق (ع) فرمود: مردى خدمت پیغمبر صلى الله علیه و آله آمد و عرض كرد: برایم دخترى متولد شد و او را پروریدم تا بالغ شد، من جامه و زیورش پوشیدم او را سر چاهى آوردم و در میان آن انداختم، و آخر سخنى كه از او شنیدم این بود كه گفت: پدر جان اكنون جبران این كارم چه باشد؟
حضرت فرمود: مادرت زنده است؟ گفت نه. فرمود: خاله ات زنده است؟ گفت: آرى، فرمود: با او خوشرفتارى كن كه او بجاى مادر است، و خوشرفتارى با او كفاره آن كارت شود.
ابوخدیجه گوید: بامام صادق (ع) عرضكردم: این كار در چه زمان بود؟ فرمود: در زمان جاهلیت بود كه دختران را مى كشتند، كه مبادا اسیر شوند و در میان قبیله دیگرى فرزند آورند.
19- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَزِیعٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى جَعْفَرٍ ع هَلْ یَجْزِى الْوَلَدُ وَالِدَهُ فَقَالَ لَیْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلَّا فِى خَصْلَتَیْنِ یَكُونُ الْوَالِدُ مَمْلُوكاً فَیَشْتَرِیهِ ابْنُهُ فَیُعْتِقُهُ أَوْ یَكُونُ عَلَیْهِ دَیْنٌ فَیَقْضِیهِ عَنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 237 روایة: 19
سدیر گوید: بامام جعفر صادق (ع) عرضكردم: آیا فرزند مى تواند پدرش را پاداش دهد؟ (و زحمات او را جبران كند) فرمود: پاداشى براى پدر نیست جز در دو صورت: 1 - پدر برده باشد و پسر او را بخرد و آزاد كند. 2 - پدر بدهى داشته باشد و پسر آن را بپردازد،
20- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ ص فَقَالَ إِنِّى رَجُلٌ شَابٌّ نَشِیطٌ وَ أُحِبُّ الْجِهَادَ وَ لِى وَالِدَةٌ تَكْرَهُ ذَلِكَ فَقَالَ لَهُ النَّبِیُّ ص ارْجِعْ فَكُنْ مَعَ وَالِدَتِكَ فَوَ الَّذِى بَعَثَنِى بِالْحَقِّ نَبِیّاً لَأُنْسُهَا بِكَ لَیْلَةً خَیْرٌ مِنْ جِهَادِكَ فِى سَبِیلِ اللَّهِ سَنَةً
اصول كافى جلد3 صفحه: 237 روایة: 20
جابر گوید: مردى خدمت رسول خدا صلى الله علیه و آله آمد و عرضكرد: من جوانى با نشاطم و جهاد را دوست دارم ولى مادرى دارم كه نمى خواهد بجهاد روم. پیغمبر صلى الله علیه و آله باو فرمود: باز گرد و همراه مادرت باش، سوگند بآنكه مرا بحق نبوت مبعوث فرموده، كه انس گرفتن یك شب او با تو از جهاد یكسالت در راه خدا بهتر است.
21- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ الْعَبْدَ لَیَكُونُ بَارّاً بِوَالِدَیْهِ فِى حَیَاتِهِمَا ثُمَّ یَمُوتَانِ فَلَا یَقْضِى عَنْهُمَا دُیُونَهُمَا وَ لَا یَسْتَغْفِرُ لَهُمَا فَیَكْتُبُهُ اللَّهُ عَاقّاً وَ إِنَّهُ لَیَكُونُ عَاقّاً لَهُمَا فِى حَیَاتِهِمَا غَیْرَ بَارٍّ بِهِمَا فَإِذَا مَاتَا قَضَى دَیْنَهُمَا وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمَا فَیَكْتُبُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بَارّاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 238 روایة: 21
امام باقر (ع) فرمود: همانا بنده ئى نسبت بپدر و مادر خویش در زمان حیاتشان نیكوكار است، سپس آنها مى میرند و او بدهى آنها را نمى پردازد و براى آنها آمرزش نمى خواهد، لذا خدا او را عاق و نافرمان مى نویسد، و بنده دیگر در زمان حیات پدر و مادر خود عاق آنها است و نسبت بآنها نیكى نمى كند، ولى چون مردند بدهى آنها را مى پردازد و براى آنها آمرزش مى خواهد و خداى عزوجل او را نیكوكار مى نویسد،

باب: همت گماشتن بامور مسلمین و خیر خواهى و سود رساندن بآنها

بَابُ الِاهْتِمَامِ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِینَ وَ النَّصِیحَةِ لَهُمْ وَ نَفْعِهِمْ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَصْبَحَ لَا یَهْتَمُّ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِینَ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 238 روایة: 1
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: هر كه صبح كند و بامور مسلمین همت نگمارد مسلمان نیست.
(2020)2- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْسَكُ النَّاسِ نُسُكاً أَنْصَحُهُمْ جَیْباً وَ أَسْلَمُهُمْ قَلْباً لِجَمِیعِ الْمُسْلِمِینَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 238 روایة: 2
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: عابدترین مردم كسى است كه نسبت بهمه مسلمین خیر خواه تر و پاكدلتر باشد.
3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقَاسَانِیِّ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ دَاوُدَ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ سُفْیَانَ بْنِ عُیَیْنَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ عَلَیْكَ بِالنُّصْحِ لِلَّهِ فِى خَلْقِهِ فَلَنْ تَلْقَاهُ بِعَمَلٍ أَفْضَلَ مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 238 روایة: 3
امام صادق (ع) مى فرمود: بر تو باد كه براى خدا خیر خواه باشى كه هرگز خدا را بعملى بهتر از آن ملاقات نكنى.
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ الْهَاشِمِیِّ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ لَمْ یَهْتَمَّ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِینَ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 4
و فرمود: هر كه بامور مسلمین اهتمام نورزد مسلمان نیست.
5- عَنْهُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ سَمَاعَةَ عَنْ عَمِّهِ عَاصِمٍ الْكُوزِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّ النَّبِیَّ ص قَالَ مَنْ أَصْبَحَ لَا یَهْتَمُّ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِینَ فَلَیْسَ مِنْهُمْ وَ مَنْ سَمِعَ رَجُلًا یُنَادِى یَا لَلْمُسْلِمِینَ فَلَمْ یُجِبْهُ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 5
پیغمبر صلى الله علیه و آله فرمود: هر كه صبح كند و بامور مسلمین همت نگمارد از آنها نیست، و هر كه بشنود مردى فریاد مى زند «مسلمانها بدادم برسید» و جوابش نگوید مسلمان نیست.
6- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْخَلْقُ عِیَالُ اللَّهِ فَأَحَبُّ الْخَلْقِ إِلَى اللَّهِ مَنْ نَفَعَ عِیَالَ اللَّهِ وَ أَدْخَلَ عَلَى أَهْلِ بَیْتٍ سُرُوراً
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 6
و فرمود: مخلوق عیال خدا هستند و محبوبترین آنها نزد خدا كسى است كه بعیال خدا سود دهد و بخانواده ئى شادى رساند.
(2025)7- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ قَالَ حَدَّثَنِی مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَحَبُّ النَّاسِ إِلَى اللَّهِ قَالَ أَنْفَعُ النَّاسِ لِلنَّاسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 7
از رسول خدا صلى الله علیه و آله سؤال شد محبوبترین مردم نزد خدا كیست؟ فرمود: كسیكه سودش بمردم بیشتر باشد.
8- عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ مُثَنَّى بْنِ الْوَلِیدِ الْحَنَّاطِ عَنْ فِطْرِ بْنِ خَلِیفَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ أَبِیهِ ص قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ رَدَّ عَنْ قَوْمٍ مِنَ الْمُسْلِمِینَ عَادِیَةَ [مَاءٍ ]أَوْ نَارٍ أُوجِبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 8
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: هركس تجاوز آب یا آتشى را از گروهى از مسلمین بگرداند، بهشت برایش واجب گردد.
9- عَنْهُ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ مَیْمُونٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً قَالَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً وَ لَا تَقُولُوا إِلَّا خَیْراً حَتَّى تَعْلَمُوا مَا هُوَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 239 روایة: 9
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزوجل «بمردم سخن نیك گویید و جز خیر نگویید 83 سوره 2» فرمود: بمردم سخن نیك گویید و جز خیر نگویید تا بدانید حقیقت چیست (پس اگر یقین پیدا كردید كه شخصى سزاوار خیر نیست نگویید).
10- عَنْهُ عَنِ ابْنِ أَبِى نَجْرَانَ عَنْ أَبِى جَمِیلَةَ الْمُفَضَّلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ یَزِیدَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً قَالَ قُولُوا لِلنَّاسِ أَحْسَنَ مَا تُحِبُّونَ أَنْ یُقَالَ فِیكُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 240 روایة: 10
فرمود: بهترین سخنیكه دوست دارید مردم درباره شما گویند، درباره مردم بگویید.
11- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ یَحْیَى بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبَلَةَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ جَعَلَنِى مُبارَكاً أَیْنَ ما كُنْتُ قَالَ نَفَّاعاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 240 روایة: 11
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزوجل: «و خدا مرا مبارك ساخت هر كجا باشم» فرمود: یعنى سودمند ساخت.