فهرست کتاب


اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: انصاف و عدالت

بَابُ الْإِنْصَافِ وَ الْعَدْلِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ حَمْزَةَ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ص قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَقُولُ فِی آخِرِ خُطْبَتِهِ طُوبَى لِمَنْ طَابَ خُلُقُهُ وَ طَهُرَتْ سَجِیَّتُهُ وَ صَلَحَتْ سَرِیرَتُهُ وَ حَسُنَتْ عَلَانِیَتُهُ وَ أَنْفَقَ الْفَضْلَ مِنْ مَالِهِ وَ أَمْسَكَ الْفَضْلَ مِنْ قَوْلِهِ وَ أَنْصَفَ النَّاسَ مِنْ نَفْسِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 214 روایة:1
على بن الحسین صلوات الله علیهما فرمود: رسولخدا (ص) در آخر سخنرانى خود میفرمود: خوشا حال كسى كه خلقش طیب و طبعش طاهر و باطنش شایسته و آشكارش نیكو باشد، و زیادى مالش را بدهد و زیادى گفتارش را نگه دارد و از خود انصاف دهد.
2- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ یَضْمَنُ لِى أَرْبَعَةً بِأَرْبَعَةِ أَبْیَاتٍ فِى الْجَنَّةِ أَنْفِقْ وَ لَا تَخَفْ فَقْراً وَ أَفْشِ السَّلَامَ فِى الْعَالَمِ وَ اتْرُكِ الْمِرَاءَ وَ إِنْ كُنْتَ مُحِقّاً وَ أَنْصِفِ النَّاسَ مِنْ نَفْسِكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 214 روایة:2
امام صادق (ع) فرمود: كیست كه برایم چهار چیز را در برابر چهار خانه در بهشت عهده دار شود: انفاق كن و از فقر مترس، و سلام را در جهان منتشر كن و بحث و جدل را رها كن! اگر چه حق با تو باشد، و خودت بمردم انصاف ده (تا محتاج داور دیگرى نباشی).
(1940)3- عَنْهُ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ جَارُودِ أَبِی الْمُنْذِرِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ سَیِّدُ الْأَعْمَالِ ثَلَاثَةٌ إِنْصَافُ النَّاسِ مِنْ نَفْسِكَ حَتَّى لَا تَرْضَى بِشَیْ ءٍ إِلَّا رَضِیتَ لَهُمْ مِثْلَهُ وَ مُوَاسَاتُكَ الْأَخَ فِى الْمَالِ وَ ذِكْرُ اللَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ لَیْسَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ فَقَطْ وَ لَكِنْ إِذَا وَرَدَ عَلَیْكَ شَیْ ءٌ أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ أَخَذْتَ بِهِ أَوْ إِذَا وَرَدَ عَلَیْكَ شَیْ ءٌ نَهَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنْهُ تَرَكْتَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 214 روایة:3
امام صادق (ع) میفرمود: سرور اعمال سه چیز است: انصاف دادن بمردم از خود، تا آنجا كه هر چه خشنودت كند مثلش را براى مردم بخواهى، و مواسات نمودن با برادران در مال و یاد خدا در هر حال و آن گفتن سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اكبر فقط نیست، بلكه هرگاه امر خدای عزوجل بتو رو آورد عمل كنى و چون نهى و بازداریش بتو رسد، ترك كنى.
4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الثَّقَفِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْمُعَلَّى عَنْ یَحْیَى بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبِى مُحَمَّدٍ الْمِیثَمِیِّ عَنْ رُومِیِّ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع فِى كَلَامٍ لَهُ أَلَا إِنَّهُ مَنْ یُنْصِفِ النَّاسَ مِنْ نَفْسِهِ لَمْ یَزِدْهُ اللَّهُ إِلَّا عِزّاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 214 روایة:4
امیرالمؤمنین علیه السلام در ضمن كلامى فرمود: بهوش باشید هر كه از خود بمردم انصاف دهد خدا جز عزتش نیفزاید.
5- عَنْهُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ ثَلَاثَةٌ هُمْ أَقْرَبُ الْخَلْقِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ یَوْمَ الْقِیَامَةِ حَتَّى یَفْرُغَ مِنَ الْحِسَابِ رَجُلٌ لَمْ تَدْعُهُ قُدْرَةٌ فِى حَالِ غَضَبِهِ إِلَى أَنْ یَحِیفَ عَلَى مَنْ تَحْتَ یَدِهِ وَ رَجُلٌ مَشَى بَیْنَ اثْنَیْنِ فَلَمْ یَمِلْ مَعَ أَحَدِهِمَا عَلَى الْ آخَرِ بِشَعِیرَةٍ وَ رَجُلٌ قَالَ بِالْحَقِّ فِیمَا لَهُ وَ عَلَیْهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 215 روایة:5
امام صادق (ع) فرمود: سه كس روز قیامت از همه مخلوق بخداى عزوجل نزدیكترند تا از حساب مردم فارغ شود: مردیكه قدرتش او را وادار نكند كه در خشم بر زیر دستش ستم كند، و مردیكه میان دو كس میانجى شود، و باندازه جوى از یكى علیه دیگرى طرفدارى نكند، و مردیكه حق را گوید چه بسود یا زیانش باشد.
6- عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنِ الْحَسَنِ الْبَزَّازِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ فِى حَدِیثٍ لَهُ أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِأَشَدِّ مَا فَرَضَ اللَّهُ عَلَى خَلْقِهِ فَذَكَرَ ثَلَاثَةَ أَشْیَاءَ أَوَّلُهَا إِنْصَافُ النَّاسِ مِنْ نَفْسِكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 215 روایة:6
امام صادق (ع) در حدیثى فرمود: سخت ترین واجبات خدا را بر خلقش بشما خبر ندهم؟ سپس سه چیز را بیان فرمود كه نخستینش، انصاف دادن مردم از خود بود.
7- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص سَیِّدُ الْأَعْمَالِ إِنْصَافُ النَّاسِ مِنْ نَفْسِكَ وَ مُوَاسَاةُ الْأَخِ فِى اللَّهِ وَ ذِكْرُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى كُلِّ حَالٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 215 روایة:7
رسولخدا (ص) فرمود: سرور اعمال، انصاف دادن مردم از خود و مواسات با برادر دینى و یاد خداى عزوجل در هر حال است.
(1945)8- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنِ الْحَسَنِ الْبَزَّازِ قَالَ قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ لَا أُخْبِرُكَ بِأَشَدِّ مَا فَرَضَ اللَّهُ عَلَى خَلْقِهِ ثَلَاثٌ قُلْتُ بَلَى قَالَ إِنْصَافُ النَّاسِ مِنْ نَفْسِكَ وَ مُوَاسَاتُكَ أَخَاكَ وَ ذِكْرُ اللَّهِ فِى كُلِّ مَوْطِنٍ أَمَا إِنِّى لَا أَقُولُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ وَ إِنْ كَانَ هَذَا مِنْ ذَاكَ وَ لَكِنْ ذِكْرُ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ فِى كُلِّ مَوْطِنٍ إِذَا هَجَمْتَ عَلَى طَاعَةٍ أَوْ عَلَى مَعْصِیَةٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 215 روایة:8
حسن بزاز گوید: امام صادق (ع) بمن فرمود: نمیخواهى سه چیزى را كه از سخت ترین واجبات خداست بر خلقش بتو خبر دهم؟ گفتم: چرا، فرمود: انصاف دادن مردم از خود و مساوات با برادرت و یاد كردن خدا در هر جا. بدان كه من نمیگویم یاد خدا سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اكبر است اگر چه این هم از آنست، بلكه یاد خدا در موقع برخورد با حلال و حرام او است.
9- ابْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِى أُسَامَةَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا ابْتُلِیَ الْمُؤْمِنُ بِشَیْ ءٍ أَشَدَّ عَلَیْهِ مِنْ خِصَالٍ ثَلَاثٍ یُحْرَمُهَا قِیلَ وَ مَا هُنَّ قَالَ الْمُوَاسَاةُ فِى ذَاتِ یَدِهِ وَ الْإِنْصَافُ مِنْ نَفْسِهِ وَ ذِكْرُ اللَّهِ كَثِیراً أَمَا إِنِّى لَا أَقُولُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ لَكِنْ ذِكْرُ اللَّهِ عِنْدَ مَا أَحَلَّ لَهُ وَ ذِكْرُ اللَّهِ عِنْدَ مَا حَرَّمَ عَلَیْهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 216 روایة:9
امام صادق (ع) فرمود: مؤمن گرفتار نشده بچیزیكه بر او سخت تر باشد از سه خصلتى كه از آنها محروم شود (محرومیت از این سه خصلت براى مؤمن از هر چیزى سخت تر است) عرض شد: آنها چه هستند؟ فرمود: 1- مواسات نسبت بدارائیش (با برادران دینیش). 2- انصاف دادن از خود (یعنى حق را بگوید اگر چه بزیان او باشد). 3- بسیار ذكر خدا كردن.
آگاه باش، من نمیگویم: سبحان اللله و الحمد لله (و لا له الا الله) است (یعنى ذكر خدا تنها گفتن این كلمات نیست) بلكه یاد كردن خداست هنگام حلال و حرام او (یعنى هنگام مواجهه با حلال و حرام، خدا را بیاد آورد و حلال را كسب كند و حرام را ترك گوید).
10- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ یَحْیَى بْنِ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِى الْبِلَادِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ أَبِى الْبِلَادِ رَفَعَهُ قَالَ جَاءَ أَعْرَابِیٌّ إِلَى النَّبِیِّ ص وَ هُوَ یُرِیدُ بَعْضَ غَزَوَاتِهِ فَأَخَذَ بِغَرْزِ رَاحِلَتِهِ فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ عَلِّمْنِى عَمَلًا أَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ فَقَالَ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ یَأْتِیَهُ النَّاسُ إِلَیْكَ فَأْتِهِ إِلَیْهِمْ وَ مَا كَرِهْتَ أَنْ یَأْتِیَهُ النَّاسُ إِلَیْكَ فَلَا تَأْتِهِ إِلَیْهِمْ خَلِّ سَبِیلَ الرَّاحِلَةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 216 روایة:10
عربى خدمت پیغمبر (ص) آمد و حضرت بسوى جنگى میرفت، عرب ركاب شترش را گرفت و گفت: یا رسول الله! بمن عملى آموز كه موجب رفتن بهشتم شود، فرمود هرگونه دوست دارى مردم با تو رفتار كنند، تو با آنها رفتار كن، و هر چه را ناخوش دارى مردم با تو كنند، با آنها مكن جلو شتر را رها كن.
11- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْكُوفِیِّ عَنْ عُبَیْسِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ عَبْدِ الْكَرِیمِ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ الْعَدْلُ أَحْلَى مِنَ الْمَاءِ یُصِیبُهُ الظَّمْ آنُ مَا أَوْسَعَ الْعَدْلَ إِذَا عُدِلَ فِیهِ وَ إِنْ قَلَّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 216 روایة:11
امام صادق (ع) فرمود: عدالت شیرین تر از آبى ست كه بلب تشنه رسد، عدالت چه گشایشى دارد زمانیكه در امرى عدالت شود، اگرچه كم باشد.
12- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ أَنْصَفَ النَّاسَ مِنْ نَفْسِهِ رُضِیَ بِهِ حَكَماً لِغَیْرِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 216 روایة:12
امام صادق (ع) فرمود: هر كه از خود بمردم انصاف دهد (اگر چه بر زیانش باشد) براى داورى میان دیگران برگزیده شود.
(1950)13- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ یُوسُفَ بْنِ عِمْرَانَ بْنِ مِیثَمٍ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ أَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى آدَمَ ع أَنِّى سَأَجْمَعُ لَكَ الْكَلَامَ فِى أَرْبَعِ كَلِمَاتٍ قَالَ یَا رَبِّ وَ مَا هُنَّ قَالَ وَاحِدَةٌ لِى وَ وَاحِدَةٌ لَكَ وَ وَاحِدَةٌ فِیمَا بَیْنِى وَ بَیْنَكَ وَ وَاحِدَةٌ فِیمَا بَیْنَكَ وَ بَیْنَ النَّاسِ قَالَ یَا رَبِّ بَیِّنْهُنَّ لِى حَتَّى أَعْلَمَهُنَّ قَالَ أَمَّا الَّتِى لِى فَتَعْبُدُنِى لَا تُشْرِكُ بِى شَیْئاً وَ أَمَّا الَّتِى لَكَ فَأَجْزِیكَ بِعَمَلِكَ أَحْوَجَ مَا تَكُونُ إِلَیْهِ وَ أَمَّا الَّتِى بَیْنِى وَ بَیْنَكَ فَعَلَیْكَ الدُّعَاءُ وَ عَلَیَّ الْإِجَابَةُ وَ أَمَّا الَّتِی بَیْنَكَ وَ بَیْنَ النَّاسِ فَتَرْضَى لِلنَّاسِ مَا تَرْضَى لِنَفْسِكَ وَ تَكْرَهُ لَهُمْ مَا تَكْرَهُ لِنَفْسِكَ مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ یُوسُفَ بْنِ عِمْرَانَ بْنِ مِیثَمٍ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ أَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى آدَمَ ع أَنِّى سَأَجْمَعُ لَكَ الْكَلَامَ فِى أَرْبَعِ كَلِمَاتٍ قَالَ یَا رَبِّ وَ مَا هُنَّ قَالَ وَاحِدَةٌ لِى وَ وَاحِدَةٌ لَكَ وَ وَاحِدَةٌ فِیمَا بَیْنِى وَ بَیْنَكَ وَ وَاحِدَةٌ فِیمَا بَیْنَكَ وَ بَیْنَ النَّاسِ قَالَ یَا رَبِّ بَیِّنْهُنَّ لِى حَتَّى أَعْلَمَهُنَّ قَالَ أَمَّا الَّتِى لِى فَتَعْبُدُنِى لَا تُشْرِكُ بِى شَیْئاً وَ أَمَّا الَّتِى لَكَ فَأَجْزِیكَ بِعَمَلِكَ أَحْوَجَ مَا تَكُونُ إِلَیْهِ وَ أَمَّا الَّتِى بَیْنِى وَ بَیْنَكَ فَعَلَیْكَ الدُّعَاءُ وَ عَلَیَّ الْإِجَابَةُ وَ أَمَّا الَّتِی بَیْنَكَ وَ بَیْنَ النَّاسِ فَتَرْضَى لِلنَّاسِ مَا تَرْضَى لِنَفْسِكَ وَ تَكْرَهُ لَهُمْ مَا تَكْرَهُ لِنَفْسِكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 216 روایة: 13
امام صادق (ع) فرمود: خداى عزوجل بآدم (ع) وحى فرمود: من تمام سخن را در چهار كلمه برایت جمع میكنم: عرضكرد پروردگارا آنها چیست؟ فرمود: یكى از آن منست و یكى از آن تو و یكى میان من و تو و یكى تو و مردم. عرضكرد: آنها را بیان فرما تا بفهمم، فرمود:
اما آنچه از آن منست، اینستكه مرا عبادت كنى و چیزى را شریكم نسازى، و اما آنچه از آن توست اینستكه پاداش عمل ترا بدهم زمانیكه از همه وقت بدان نیازمندترى. و اما آنچه میان من و تواست دعا كردن تو و اجابت من است. و اما آنچه میان تو و مردم است، اینستكه براى مردم بپسندى آنچه براى خود میپسندى و براى آنها نخواهى آنچه براى خود نخواهى.
14- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ غَالِبِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ رَوْحٍ ابْنِ أُخْتِ الْمُعَلَّى عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْدِلُوا فَإِنَّكُمْ تَعِیبُونَ عَلَى قَوْمٍ لَا یَعْدِلُونَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 217 روایة:14
امام صادق (ع) فرمود: از خدا پروا كنید و عدالت ورزید، زیرا خود شما از مردمیكه عدالت نمیورزند عیب میگیرید.
15- عَنْهُ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ الْعَدْلُ أَحْلَى مِنَ الشَّهْدِ وَ أَلْیَنُ مِنَ الزُّبْدِ وَ أَطْیَبُ رِیحاً مِنَ الْمِسْكِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 217 روایة:15
و فرمود: عدالت شیرینتر از عسل و نرمتر از كره و خوشبوتر از مشك است.
16- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ جَبَلَةَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص ثَلَاثُ خِصَالٍ مَنْ كُنَّ فِیهِ أَوْ وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ كَانَ فِى ظِلِّ عَرْشِ اللَّهِ یَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ رَجُلٌ أَعْطَى النَّاسَ مِنْ نَفْسِهِ مَا هُوَ سَائِلُهُمْ وَ رَجُلٌ لَمْ یُقَدِّمْ رِجْلًا وَ لَمْ یُؤَخِّرْ رِجْلًا حَتَّى یَعْلَمَ أَنَّ ذَلِكَ لِلَّهِ رِضًا وَ رَجُلٌ لَمْ یَعِبْ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ بِعَیْبٍ حَتَّى یَنْفِیَ ذَلِكَ الْعَیْبَ عَنْ نَفْسِهِ فَإِنَّهُ لَا یَنْفِی مِنْهَا عَیْباً إِلَّا بَدَا لَهُ عَیْبٌ وَ كَفَى بِالْمَرْءِ شُغُلًا بِنَفْسِهِ عَنِ النَّاسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 217 روایة:16
رسولخدا (ص) فرمود: سه خصلت است كه هر كه هر سه یا یكى از آنها را داشته باشد، در سایه عرش خدا باشد روزیكه جز سایه او سایه اى نباشد: 1- مردیكه بمردم دهد آنچه خودش از آنها میطلبد. 2- مردیكه گامى پیش و گامى پس نگذارد، تا آنكه بداند خدا بآن راضى است. 3- مردى كه از برادر مسلمانش عیبى نگیرد جز آنكه آن عیب را از خود بزداید، زیرا عیبى از خود نزداید، جز آنكه عیب دیگرى برایش هویدا گردد، و انسانرا همین بس كه بخود بپردازد نه بدیگران.
17- عَنْهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَمَّادٍ الْكُوفِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِیمَ الْغِفَارِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِبْرَاهِیمَ الْجَعْفَرِیِّ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ وَاسَى الْفَقِیرَ مِنْ مَالِهِ وَ أَنْصَفَ النَّاسَ مِنْ نَفْسِهِ فَذَلِكَ الْمُؤْمِنُ حَقّاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 218 روایة:17
رسولخدا (ص) فرمود: كسیكه در مالش با فقیر مواسات كند و بمردم از خود انصاف دهد، او مؤمن حقیقى است.
(1955)18- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ نَافِعٍ بَیَّاعِ السَّابِرِیِّ عَنْ یُوسُفَ الْبَزَّازِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ مَا تَدَارَأَ اثْنَانِ فِى أَمْرٍ قَطُّ فَأَعْطَى أَحَدُهُمَا النَّصَفَ صَاحِبَهُ فَلَمْ یَقْبَلْ مِنْهُ إِلَّا أُدِیلَ مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 218 روایة:18
امام صادق (ع) مى فرمود: دو تن هرگز در امرى ستیزه نكنند، كه یكى بدیگرى انصاف دهد و او نپذیرد، جز آنكه او را مغلوب سازد.
19- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِى أَیُّوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَیْسٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ لِلَّهِ جَنَّةً لَا یَدْخُلُهَا إِلَّا ثَلَاثَةٌ أَحَدُهُمْ مَنْ حَكَمَ فِى نَفْسِهِ بِالْحَقِّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 218 روایة:19
امام باقر (ع) فرمود: خدا را بهشتى است كه جز سه كس در آن وارد نشوند، یكى از آنها كسى است كه درباره خود بحق داورى كند.
20- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ الْعَدْلُ أَحْلَى مِنَ الْمَاءِ یُصِیبُهُ الظَّمْ آنُ مَا أَوْسَعَ الْعَدْلَ إِذَا عُدِلَ فِیهِ وَ إِنْ قَلَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 218 روایة:20
امام صادق (ع) فرمود: عدالت شیرینتر از آبى است كه بجگر سوخته رسد، چه گشایشى است در عدالت، زمانیكه در امرى عدالت شود اگر چه كم باشد.

باب: بى نیازى از مردم

بَابُ الِاسْتِغْنَاءِ عَنِ النَّاسِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ شَرَفُ الْمُؤْمِنِ قِیَامُ اللَّیْلِ وَ عِزُّهُ اسْتِغْنَاؤُهُ عَنِ النَّاسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 218 روایة:1
امام صادق (ع) فرمود: شرافت مؤمن بشب زنده دارى و عزتش به بى نیازیش از مردمست.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقَاسَانِیِّ جَمِیعاً عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ دَاوُدَ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا أَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ لَا یَسْأَلَ رَبَّهُ شَیْئاً إِلَّا أَعْطَاهُ فَلْیَیْأَسْ مِنَ النَّاسِ كُلِّهِمْ وَ لَا یَكُونُ لَهُ رَجَاءٌ إِلَّا عِنْدَ اللَّهِ فَإِذَا عَلِمَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ذَلِكَ مِنْ قَلْبِهِ لَمْ یَسْأَلِ اللَّهَ شَیْئاً إِلَّا أَعْطَاهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 219 روایة:2
و فرمود: چون یكى از شما خواهد هر چه از پروردگارش سؤال كند، باو عطا كند، باید از مردم مأیوس شود، و امیدى جز بخدا نداشته باشد، چون خداى عزوجل این را از دلش داند، هر چه از خدا خواهى باو عطا كند.
(1960)3- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ص قَالَ رَأَیْتُ الْخَیْرَ كُلَّهُ قَدِ اجْتَمَعَ فِى قَطْعِ الطَّمَعِ عَمَّا فِى أَیْدِى النَّاسِ وَ مَنْ لَمْ یَرْجُ النَّاسَ فِى شَیْ ءٍ وَ رَدَّ أَمْرَهُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِى جَمِیعِ أُمُورِهِ اسْتَجَابَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ فِى كُلِّ شَیْ ءٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 219 روایة:3
على بن الحسین صلوات الله علیهما فرمود: تمام خیر و نیكى را دیدم كه در بریدن طمع از دست مردم است، و هر كه هیچ امیدى بمردم نداشته باشد و امرش را در هر كارى بخداى عزوجل واگذارد، خداى عزوجل در هر چیزى او را اجابت كند.
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْعَلَاءِ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى بْنِ أَعْیَنَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ طَلَبُ الْحَوَائِجِ إِلَى النَّاسِ اسْتِلَابٌ لِلْعِزِّ وَ مَذْهَبَةٌ لِلْحَیَاءِ وَ الْیَأْسُ مِمَّا فِى أَیْدِى النَّاسِ عِزٌّ لِلْمُؤْمِنِ فِى دِینِهِ وَ الطَّمَعُ هُوَ الْفَقْرُ الْحَاضِرُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 219 روایة:4
امام صادق (ع) میفرمود: حاجت خواستن از مردم موجب سلب عزت و رفتن حیا گردد، نومیدى از آنچه دست مردمست، موجب عزت مؤمن است در دینش، و طمع فقریست حاضر و آماده.
5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِى نَصْرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى الْحَسَنِ الرِّضَا ع جُعِلْتُ فِدَاكَ اكْتُبْ لِى إِلَى إِسْمَاعِیلَ بْنِ دَاوُدَ الْكَاتِبِ لَعَلِّى أُصِیبُ مِنْهُ قَالَ أَنَا أَضَنُّ بِكَ أَنْ تَطْلُبَ مِثْلَ هَذَا وَ شِبْهَهُ وَ لَكِنْ عَوِّلْ عَلَى مَالِى
اصول كافى جلد3 صفحه: 219 روایة:5
احمد بن محمد ابى نصر گوید: بامام رضا عرضكردم: قربانت گردم براى اسماعیل ابن داود كاتب توصیه اى بنویس، شاید از او بهره اى ببرم، فرمود: مرا دریغ آید كه مانند توئى چنین چیزى طلب كند، تو بر مال من تكیه كن (هر چه خواهى از من بگیر).
6- عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ نَجْمِ بْنِ حُطَیْمٍ الْغَنَوِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ الْیَأْسُ مِمَّا فِى أَیْدِى النَّاسِ عِزُّ الْمُؤْمِنِ فِى دِینِهِ أَ وَ مَا سَمِعْتَ قَوْلَ حَاتِمٍ
إِذَا مَا عَزَمْتَ الْیَأْسَ أَلْفَیْتَهُ الْغِنَى إِذَا عَرَّفْتَهُ النَّفْسَ وَ الطَّمَعُ الْفَقْرُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 219 روایة:6
امام باقر (ع) فرمود: نومیدى و چشم نداشتن بدست مردم عزت دینى مؤمن است، مگر گفتار حاتم را نشنیده اى كه گوید:
اذا ما عزمت الیاس الفیته الغنى ----- اذا اعرفته النفس و الطمع الفقر
«چون بنومیدی تصمیم گیرى و دلت بآن شناسا گرد، آنرا بى نیازى یابى و طمع را فقر دانى.»
7- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارٍ السَّابَاطِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ص یَقُولُ لِیَجْتَمِعْ فِى قَلْبِكَ الِافْتِقَارُ إِلَى النَّاسِ وَ الِاسْتِغْنَاءُ عَنْهُمْ فَیَكُونَ افْتِقَارُكَ إِلَیْهِمْ فِى لِینِ كَلَامِكَ وَ حُسْنِ بِشْرِكَ وَ یَكُونَ اسْتِغْنَاؤُكَ عَنْهُمْ فِى نَزَاهَةِ عِرْضِكَ وَ بَقَاءِ عِزِّكَ
عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَعْبَدٍ قَالَ حَدَّثَنِی عَلِیُّ بْنُ عُمَرَ عَنْ یَحْیَى بْنِ عِمْرَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ص یَقُولُ ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 220 روایة:7
امیرالمؤمنین صلوات الله علیه میفرمود: باید در دلت احتیاج بمردم و بى نیازى از ایشان پیدا گردد، و احتیاج بآنها در نرم زبانى و خوشروئیت باشد و بى نیازیت از آنها در حفظ آبرو و نگهداى عزتت باشد.
شرح - عالیترین دستور معاشرت و برخورد با مردم را امیرالمؤمنین (ع) در این جمله بیان میكند و حاصلش اینستكه: انسان باید در دل دو عقیده داشته باشد: یكى آنكه در معاشرت بهم نوع محتاجست، زیرا طبعاً اجتماعى آفریده شده و در بقاء خود بآنها محتاجست، پس لازمست نرم گفتار و خوش برخورد باشد، دیگر آنكه محتاج و نیازمند بآنها نیست و باید بخود اعتماد كند و خدا را روزى ده بندگان و مسبب الاسباب داند، پس نباید تملق و چاپلوسى كند و خود را خوار و زبون نماید، بلكه در عین خوشروئى و شیرین سخنى عزت نفس و مناعت طبع خویش را باید حفظ كند.

باب: صله رحم

بَابُ صِلَةِ الرَّحِمِ
(1965)1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ جَلَّ ذِكْرُهُ وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِى تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَیْكُمْ رَقِیباً قَالَ فَقَالَ هِیَ أَرْحَامُ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَ بِصِلَتِهَا وَ عَظَّمَهَا أَ لَا تَرَى أَنَّهُ جَعَلَهَا مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 220 روایة:1
جمیل بن دراج گوید: از امام صادق (ع) این قول خداى - جل ذكره - را پرسیدم: «بترسید از خدائیكه بنام وى از همدیگر تقاضا میكنید و از بریدن خویشاوندیها پروا كنید كه خدا مراقب شماست، 2 سوره 4» فرمود: آن أرحام مردم است كه خداى عزوجل بصله آن امر فرموده و بزرگش داشته مگر نبینى كه آنرا در ردیف خود قرار داده است.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ بَلَغَنِى عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِیَّ ص فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَهْلُ بَیْتِی أَبَوْا إِلَّا تَوَثُّباً عَلَیَّ وَ قَطِیعَةً لِى وَ شَتِیمَةً فَأَرْفُضُهُمْ قَالَ إِذاً یَرْفُضَكُمُ اللَّهُ جَمِیعاً قَالَ فَكَیْفَ أَصْنَعُ قَالَ تَصِلُ مَنْ قَطَعَكَ وَ تُعْطِى مَنْ حَرَمَكَ وَ تَعْفُو عَمَّنْ ظَلَمَكَ فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ كَانَ لَكَ مِنَ اللَّهِ عَلَیْهِمْ ظَهِیرٌ
اصول كافى جلد3 صفحه: 221 روایة:2
مردى خدمت پیغمبر (ص) آمد و عرض كرد: یا رسول الله! فامیل من تصمیم گرفته اند بر من حمله كنند و از من ببرند و دشنامم دهند. آیا من حق دارم آنها را ترك گویم؟ فرمود: در آنصورت خدا همه شما را ترك میكند، عرضكرد: پس چكنم؟ فرمود، بپیوند با هر كه از تو ببرد و عطا كن بهر كه محرومیت كند و در گذر از هر كه بتو ستم نماید، زیرا چون چنین كنى، خدا ترا بر آنها یارى دهد.
3- وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِى نَصْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَیْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا ع یَكُونُ الرَّجُلُ یَصِلُ رَحِمَهُ فَیَكُونُ قَدْ بَقِیَ مِنْ عُمُرِهِ ثَلَاثُ سِنِینَ فَیُصَیِّرُهَا اللَّهُ ثَلَاثِینَ سَنَةً وَ یَفْعَلُ اللَّهُ مَا یَشَاءُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 221 روایة:3
امام رضا (ع) فرمود: مردیكه سه سال از عمرش باقى مانده صله رحم میكند، خدا عمرش را 30 سال قرار میدهد و خدا هرچه خواهد میكند.
4- وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ خَطَّابٍ الْأَعْوَرِ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُزَكِّی الْأَعْمَالَ وَ تُنْمِى الْأَمْوَالَ وَ تَدْفَعُ الْبَلْوَى وَ تُیَسِّرُ الْحِسَابَ وَ تُنْسِئُ فِى الْأَجَلِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 221 روایة:4
امام باقر (ع) فرمود: صله ارحام اعمال را پاك كند و اموال را فزونى دهد و بلا را بگرداند و حساب را آسان كند و اجل را تأخیر اندازد.
5- وَ عَنْهُ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِى الْمِقْدَامِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أُوصِى الشَّاهِدَ مِنْ أُمَّتِى وَ الْغَائِبَ مِنْهُمْ وَ مَنْ فِى أَصْلَابِ الرِّجَالِ وَ أَرْحَامِ النِّسَاءِ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ أَنْ یَصِلَ الرَّحِمَ وَ إِنْ كَانَتْ مِنْهُ عَلَى مَسِیرَةِ سَنَةٍ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنَ الدِّینِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 221 روایة:5
رسولخدا (ص) فرمود: سفارش میكنم امت حاضر و غائبم را و آنهائى را كه در پشت مردان و زهدان زنانند تا روز قیامت كه صله رحم كنند. اگر چه بفاصله یكسال راه باشد، زیرا صله رحم جزء دین است.
(1970)6- وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ حَفْصٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسَمِّحُ الْكَفَّ وَ تُطَیِّبُ النَّفْسَ وَ تَزِیدُ فِى الرِّزْقِ وَ تُنْسِئُ فِى الْأَجَلِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 221 روایة:6
امام صادق (ع) فرمود: صله أرحام خلق را نیكو و دست را با سخاوت و نفس را پاكیزه و روزى را زیاد كند و اجل را تأخیر اندازد.
7- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ إِنَّ الرَّحِمَ مُعَلَّقَةٌ بِالْعَرْشِ تَقُولُ اللَّهُمَّ صِلْ مَنْ وَصَلَنِى وَ اقْطَعْ مَنْ قَطَعَنِى وَ هِیَ رَحِمُ آلِ مُحَمَّدٍ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِینَ یَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَ رَحِمُ كُلِّ ذِى رَحِمٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 222 روایة:7
امام صادق (ع) میفرمود: همانا رحم بعرش آویخته و میگوید: بپیوند هر كه مرا پیوندد و ببر از هر كه از من ببرد و آن رحم آل محمد است كه خداى عزوجل فرماید: «كسانیكه آنچه را خدا امر بپیوندش فرموده: پیوست میدهند، 27 سوره 13» و رحم هر خویشاوند است.
شرح - آویختن رحم بعرش، كنایه از درخواست حق خویش است در حضور پروردگار و سرعت اجابت او.
8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِیَّةَ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَوَّلُ نَاطِقٍ مِنَ الْجَوَارِحِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ الرَّحِمُ تَقُولُ یَا رَبِّ مَنْ وَصَلَنِى فِى الدُّنْیَا فَصِلِ الْیَوْمَ مَا بَیْنَكَ وَ بَیْنَهُ وَ مَنْ قَطَعَنِى فِى الدُّنْیَا فَاقْطَعِ الْیَوْمَ مَا بَیْنَكَ وَ بَیْنَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 222 روایة:8
امام صادق (ع) فرمود: نخستین سخنگوى اعضاء بدن در روز قیامت رحم است كه میگوید پروردگارا! هر كه در دنیا مرا پیوست، امروز میان خودت و او پیوست ده، و هر كه در دنیا مرا برید امروز خود را از او ببر (یعنى رحمت خود را از او ببر)
9- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِى نَصْرٍ عَنْ أَبِى الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع صِلْ رَحِمَكَ وَ لَوْ بِشَرْبَةٍ مِنْ مَاءٍ وَ أَفْضَلُ مَا تُوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ كَفُّ الْأَذَى عَنْهَا وَ صِلَةُ الرَّحِمِ مَنْسَأَةٌ فِى الْأَجَلِ مَحْبَبَةٌ فِى الْأَهْلِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 222 روایة:9
و فرمود: با رحمت صله كن، اگر چه بیك شربت (آشامیدن) آب باشد، و بهترین صله رحم، آزار نرسانیدن باوست، وصله رحم مرگ را بتأخیر اندازد و دوستى خانواده آورد.
10- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ حَرِیزِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ فُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّ الرَّحِمَ مُعَلَّقَةٌ یَوْمَ الْقِیَامَةِ بِالْعَرْشِ تَقُولُ اللَّهُمَّ صِلْ مَنْ وَصَلَنِى وَ اقْطَعْ مَنْ قَطَعَنِى
اصول كافى جلد3 صفحه: 222 روایة:10
امام باقر (ع) فرمود: روز قیامت رحم بعرش آویخته و میگوید: بار خدایا هر كه مرا پیوست پیوندش كن و هر كه مرا برید از او ببر.
(1975)11- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَزِیعٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص یَقُولُ حَافَتَا الصِّرَاطِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ الرَّحِمُ وَ الْأَمَانَةُ فَإِذَا مَرَّ الْوَصُولُ لِلرَّحِمِ الْمُؤَدِّى لِلْأَمَانَةِ نَفَذَ إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِذَا مَرَّ الْخَائِنُ لِلْأَمَانَةِ الْقَطُوعُ لِلرَّحِمِ لَمْ یَنْفَعْهُ مَعَهُمَا عَمَلٌ وَ تَكَفَّأَ بِهِ الصِّرَاطُ فِى النَّارِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 223 روایة:11
امام باقر (ع) فرمود: ابوذر: رضى الله عنه - گفت شنیدم رسولخدا (ص) میفرمود: رحم و امانت روز قیامت در دو جانب صراطند، چون صله رحم كننده و امانت نگهدار بر صراط گذرد ببهشت رسد، و چون خائن امانت و قاطع رحم از آن بگذرد، هیچ عملى با وجود این دو گناه سودش نبخشد و صراط در آتش دوزخ سرنگونش كند.
12- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِى عُمَیْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ قُرْطٍ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسَمِّحُ الْكَفَّ وَ تُطَیِّبُ النَّفْسَ وَ تَزِیدُ فِى الرِّزْقِ وَ تُنْسِئُ فِى الْأَجَلِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 223 روایة:12
امام باقر (ع) فرمود: صله رحم خلق را نیكو و دست را باز و نفس را پاكیزه و روزى را زیاد كند و مرگ را پس اندازد.
13- عَنْهُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ خَطَّابٍ الْأَعْوَرِ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُزَكِّى الْأَعْمَالَ وَ تَدْفَعُ الْبَلْوَى وَ تُنْمِى الْأَمْوَالَ وَ تُنْسِئُ لَهُ فِى عُمُرِهِ وَ تُوَسِّعُ فِى رِزْقِهِ وَ تُحَبِّبُ فِى أَهْلِ بَیْتِهِ فَلْیَتَّقِ اللَّهَ وَ لْیَصِلْ رَحِمَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 223 روایة:13
و فرمود: صله رحم، اعمال را پاك كند و بلا را دور نماید و اموال را بركت دهد و عمر را بتأخیر اندازد و روزیش را وسعت دهد و در میان خانواده محبوبش سازد، پس باید از خدا پروا كرد و صله رحم نمود.
14- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنِ الْحَكَمِ الْحَنَّاطِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع صِلَةُ الرَّحِمِ وَ حُسْنُ الْجِوَارِ یَعْمُرَانِ الدِّیَارَ وَ یَزِیدَانِ فِى الْأَعْمَارِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 223 روایة:14
امام صادق (ع) فرمود: صله رحم و خوشرفتارى با همسایه، شهرها را آباد و عمرها را زیاد كنند.
15- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَیْمُونٍ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِى عُبَیْدَةَ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ أَعْجَلَ الْخَیْرِ ثَوَاباً صِلَةُ الرَّحِمِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 223 روایة:15
رسول خدا (ص) فرمود: چیزى كه ثوابش از همه چیز زودتر رسد، صله رحم است.
(1980)16- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ سَرَّهُ النَّسَاءُ فِى الْأَجَلِ وَ الزِّیَادَةُ فِى الرِّزْقِ فَلْیَصِلْ رَحِمَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 224 روایة:16
و فرمود: هر كه را تأخیر مرگ و افزایش روزى خوش آید، باید صله رحم كند.
17- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا نَعْلَمُ شَیْئاً یَزِیدُ فِى الْعُمُرِ إِلَّا صِلَةَ الرَّحِمِ حَتَّى إِنَّ الرَّجُلَ یَكُونُ أَجَلُهُ ثَلَاثَ سِنِینَ فَیَكُونُ وَصُولًا لِلرَّحِمِ فَیَزِیدُ اللَّهُ فِى عُمُرِهِ ثَلَاثِینَ سَنَةً فَیَجْعَلُهَا ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ سَنَةً وَ یَكُونُ أَجَلُهُ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ سَنَةً فَیَكُونُ قَاطِعاً لِلرَّحِمِ فَیَنْقُصُهُ اللَّهُ ثَلَاثِینَ سَنَةً وَ یَجْعَلُ أَجَلَهُ إِلَى ثَلَاثِ سِنِینَ
الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع مِثْلَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 224 روایة:17
امام صادق (ع) فرمود: چیزى كه عمر را زیاد كند جز صله رحم نمیدانیم، تا آنجا كه مردى كه اجلش 3 سال است و او صله رحم كننده است، خدا 30 سال بعمرش افزاید و آن سه سال را 33 كند، و مردى كه عمرش 33 سال است و قطع رحم میكند، خدا 30 سالش را كم میكند و عمرش را سه سال قرار میدهد.
18- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ لَمَّا خَرَجَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع یُرِیدُ الْبَصْرَةَ نَزَلَ بِالرَّبَذَةِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْ مُحَارِبٍ فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ إِنِّى تَحَمَّلْتُ فِى قَوْمِى حَمَالَةً وَ إِنِّى سَأَلْتُ فِى طَوَائِفَ مِنْهُمُ الْمُوَاسَاةَ وَ الْمَعُونَةَ فَسَبَقَتْ إِلَیَّ أَلْسِنَتُهُمْ بِالنَّكَدِ فَمُرْهُمْ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ بِمَعُونَتِى وَ حُثَّهُمْ عَلَى مُوَاسَاتِى فَقَالَ أَیْنَ هُمْ فَقَالَ هَؤُلَاءِ فَرِیقٌ مِنْهُمْ حَیْثُ تَرَى قَالَ فَنَصَّ رَاحِلَتَهُ فَادَّلَفَتْ كَأَنَّهَا ظَلِیمٌ فَادَّلَفَ بَعْضُ أَصْحَابِهِ فِى طَلَبِهَا فَلَأْیاً بِلَأْیٍ مَا لُحِقَتْ فَانْتَهَى إِلَى الْقَوْمِ فَسَلَّمَ عَلَیْهِمْ وَ سَأَلَهُمْ مَا یَمْنَعُهُمْ مِنْ مُوَاسَاةِ صَاحِبِهِمْ فَشَكَوْهُ وَ شَكَاهُمْ فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع وَصَلَ امْرُؤٌ عَشِیرَتَهُ فَإِنَّهُمْ أَوْلَى بِبِرِّهِ وَ ذَاتِ یَدِهِ وَ وَصَلَتِ الْعَشِیرَةُ أَخَاهَا إِنْ عَثَرَ بِهِ دَهْرٌ وَ أَدْبَرَتْ عَنْهُ دُنْیَا فَإِنَّ الْمُتَوَاصِلِینَ الْمُتَبَاذِلِینَ مَأْجُورُونَ وَ إِنَّ الْمُتَقَاطِعِینَ الْمُتَدَابِرِینَ مَوْزُورُونَ قَالَ ثُمَّ بَعَثَ رَاحِلَتَهُ وَ قَالَ حَلْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 224 روایة:18
امام باقر علیه السلام فرمود: چون امیرالمؤمنین (ع) بعزم بصره بیرون رفت، در ربذه (كه مولد و مدفن ابى ذر غفاریست) فرود آمد، مردى از قبیله محارب خدمتش آمد و عرض كرد: یا امیرالمؤمنین من از قبیله خود غرامتى را بعهده گرفتم و چون از برخى از آنها تقاضاى مواسات كمك كردم از سختى و تهیدستى دم زدند. اى امیرالمؤمنان بایشان امر فرما كمك كنند و وادارشان كن با من مواسات كنند.
فرمود آنها كجایند؟ عرضكرد: دسته اى از آنها آنجایند كه میبینى، حضرت مركب خود را بسرعت هر چه تمامتر بحركت آورد و مركب مانند شتر مرغ میرفت. جماعتى از اصحاب كه پیش را گرفتند بسختى و كندى باو رسیدند.
حضرت بآنها رسیده بر آنها سلام كرد و پرسید چرا با رفیق خود مواسات نمیكنند؟ آنها از او، و او از آنها شكایت كردند، تا امیرالمؤمنان (ع) فرمود: هر كسى باید با فامیل خود پیوست داشته باشد زیرا ایشان باحسان و دستگیرى مالى او از دیگران سزاوارترند، و هر فامیلى باید باكسان خود پیوست داشته باشد، اگر روزگار بزمینشان زند، و از آنها پشت بگرداند، زیرا كسانیكه با یكدیگر پیوست دارند و بذل و بخشش میكنند، پاداش یافته و آنهائى كه از هم ببرند و بهم پشت كنند، سنگین بارند، سپس مركب خود را برانگیخت و فرمود: برو(13)
19- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ یَحْیَى عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع لَنْ یَرْغَبَ الْمَرْءُ عَنْ عَشِیرَتِهِ وَ إِنْ كَانَ ذَا مَالٍ وَ وَلَدٍ وَ عَنْ مَوَدَّتِهِمْ وَ كَرَامَتِهِمْ وَ دِفَاعِهِمْ بِأَیْدِیهِمْ وَ أَلْسِنَتِهِمْ هُمْ أَشَدُّ النَّاسِ حِیطَةً مِنْ وَرَائِهِ وَ أَعْطَفُهُمْ عَلَیْهِ وَ أَلَمُّهُمْ لِشَعَثِهِ إِنْ أَصَابَتْهُ مُصِیبَةٌ أَوْ نَزَلَ بِهِ بَعْضُ مَكَارِهِ الْأُمُورِ وَ مَنْ یَقْبِضْ یَدَهُ عَنْ عَشِیرَتِهِ فَإِنَّمَا یَقْبِضُ عَنْهُمْ یَداً وَاحِدَةً وَ تُقْبَضُ عَنْهُ مِنْهُمْ أَیْدِى كَثِیرَةٌ وَ مَنْ یُلِنْ حَاشِیَتَهُ یَعْرِفْ صَدِیقُهُ مِنْهُ الْمَوَدَّةَ وَ مَنْ بَسَطَ یَدَهُ بِالْمَعْرُوفِ إِذَا وَجَدَهُ یُخْلِفِ اللَّهُ لَهُ مَا أَنْفَقَ فِى دُنْیَاهُ وَ یُضَاعِفْ لَهُ فِى آخِرَتِهِ وَ لِسَانُ الصِّدْقِ لِلْمَرْءِ یَجْعَلُهُ اللَّهُ فِى النَّاسِ خَیْراً مِنَ الْمَالِ یَأْكُلُهُ وَ یُوَرِّثُهُ لَا یَزْدَادَنَّ أَحَدُكُمْ كِبْراً وَ عِظَماً فِى نَفْسِهِ وَ نَأْیاً عَنْ عَشِیرَتِهِ إِنْ كَانَ مُوسِراً فِى الْمَالِ وَ لَا یَزْدَادَنَّ أَحَدُكُمْ فِى أَخِیهِ زُهْداً وَ لَا مِنْهُ بُعْداً إِذَا لَمْ یَرَ مِنْهُ مُرُوَّةً وَ كَانَ مُعْوِزاً فِى الْمَالِ وَ لَا یَغْفُلُ أَحَدُكُمْ عَنِ الْقَرَابَةِ بِهَا الْخَصَاصَةُ أَنْ یَسُدَّهَا بِمَا لَا یَنْفَعُهُ إِنْ أَمْسَكَهُ وَ لَا یَضُرُّهُ إِنِ اسْتَهْلَكَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 225 روایة:19
امیرالمؤمنین (ع) فرمود: انسان اگر چه مال و فرزند داشته باشد هرگز نباید از خویشاوندان خود و از دوستى و كرامت و دفاع دستى و زبانى آنها روبگرداند، آنها از همه مردم گردش را محكمتر دارند و باو مهربانترند و اگر مصیبتى باو رسد یا بدى برایش پیش آید، پریشانى او را سامان دهنده ترند و هر كه دست كمك از فامیل خویش بازگیرد، از آنها یكدست گرفته شده و از خود او دستهاى بسیار، و هر كه نرمى و فروتنى كند دوستش از او مودت بیند.
و هر كه چون دارا شود (دست باحسان گشاید) آنچه را داده خدا در دنیایش جبران كند و در آخرت برایش چند برابر سازد، و نام نیكى كه خدا براى كسى در میان مردم میگذارد، از مالیكه میخورد و بارث میگذارد بهتر است، هر یك از شما كه ثروت مالى پیدا كرد، نباید تكبرش زیاد شود، و خود را بزرگ دارد و از خویشاوندش دور شود، و هیچیك از شما نباید نسبت به برادریكه چون مال ندارد، باو احسان نمیكند، از او دورى كند، و هیچ یك از شما نباید از بستن شكست و تنگ دستى خویشاوندش به چیزى كه اگر نگهدارد سودش ندهد و اگر از دستش دهد زیانش نرساند غفلت كند (زیرا گاهى ممكن است خویشاوند به چیزى احتیاج داشته باشد كه نزد او اضافه و بیكار باشد).
20- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ هِلَالٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ آلَ فُلَانٍ یَبَرُّ بَعْضُهُمْ بَعْضاً وَ یَتَوَاصَلُونَ فَقَالَ إِذاً تَنْمِى أَمْوَالُهُمْ وَ یَنْمُونَ فَلَا یَزَالُونَ فِى ذَلِكَ حَتَّى یَتَقَاطَعُوا فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ انْقَشَعَ عَنْهُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 226 روایة:20
سلیمان بن هلال گوید: به امام صادق (ع) عرض كردم: قبیله اى نسبت به یكدیگر احسان كنند و صله رحم نمایند، فرمود این است كه اموالشان زیاد مى شود و فزونى گیرند، و همواره چنین باشند تا از یكدیگر ببرند و چون از هم بریدند، آن افزونى از ایشان برداشته شود.
(1985)21- عَنْهُ عَنْ غَیْرِ وَاحِدٍ عَنْ زِیَادٍ الْقَنْدِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ الْقَوْمَ لَیَكُونُونَ فَجَرَةً وَ لَا یَكُونُونَ بَرَرَةً فَیَصِلُونَ أَرْحَامَهُمْ فَتَنْمِى أَمْوَالُهُمْ وَ تَطُولُ أَعْمَارُهُمْ فَكَیْفَ إِذَا كَانُوا أَبْرَاراً بَرَرَةً
اصول كافى جلد3 صفحه: 226 روایة:21
امیرالمؤمنین صلوات الله علیه و آله فرمود: گاهى مردمى بد كردارند و نیكوكار نیستند و صله رحم مى كنند پس مالشان زیاد مى شود و عمرشان دراز مى گردد تا چه رسد كه نیكوكار باشند و صله رحم كنند؟
22- وَ عَنْهُ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ یَحْیَى عَنْ جَدِّهِ الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ أَبِى بَصِیرٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع صِلُوا أَرْحَامَكُمْ وَ لَوْ بِالتَّسْلِیمِ یَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِى تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَیْكُمْ رَقِیباً
اصول كافى جلد3 صفحه: 226 روایة:22
امیرالمؤمنین صلوات الله علیه فرمود: با ارحام خود بپیوندید اگر چه با سلام كردن باشد، كه خداى تبارك و تعالى فرماید: از خدائیكه به نام وى درخواست كنید و نیز از بریدن خویشاوندى ها پروا كنید كه خدا مراقب شماست، 2 سوره 4.
23- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ صَفْوَانَ الْجَمَّالِ قَالَ وَقَعَ بَیْنَ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع وَ بَیْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ كَلَامٌ حَتَّى وَقَعَتِ الضَّوْضَاءُ بَیْنَهُمْ وَ اجْتَمَعَ النَّاسُ فَافْتَرَقَا عَشِیَّتَهُمَا بِذَلِكَ وَ غَدَوْتُ فِى حَاجَةٍ فَإِذَا أَنَا بِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع عَلَى بَابِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ وَ هُوَ یَقُولُ یَا جَارِیَةُ قُولِى لِأَبِى مُحَمَّدٍ یَخْرُجُ قَالَ فَخَرَجَ فَقَالَ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا بَكَّرَ بِكَ فَقَالَ إِنِّى تَلَوْتُ آیَةً مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الْبَارِحَةَ فَأَقْلَقَتْنِى قَالَ وَ مَا هِیَ قَالَ قَوْلُ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ ذِكْرُهُ الَّذِینَ یَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ یَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ فَقَالَ صَدَقْتَ لَكَأَنِّى لَمْ أَقْرَأْ هَذِهِ الْ آیَةَ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ قَطُّ فَاعْتَنَقَا وَ بَكَیَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 226 روایة:23
صفوان جمال گوید: میان امام صادق (ع) و عبدالله بن حسن سخنى درگرفت تا به جنجال كشید و مردم گرد آمدند و شب بود كه با این وضع از یكدیگر جدا شدند.
بامداد پى كارى بیرون شدم، امام صادق علیه السلام را در خانه عبدالله بن حسن دیدم كه مى فرماید: اى كنیز به ابى محمد (عبدالله بن حسن) بگو بیاید، او بیرون آمد و گفت: یا ابا عبدالله چرا پگاه اینجا آمدى؟ فرمود: من دیشب آیه اى از كتاب خداى عزوجل را تلاوت كردم كه پریشانم ساخت.
گفت كدام آیه؟ فرمود: قول خداى - جل و عز ذكره - «و كسانى كه آنچه را خدا به پیوستن آن فرمان داده، پیوسته دارند از پروردگار خو بیم كنند و از سختى حساب بترسند، «21 سوره 13» عرض كرد راست گفتى، گویا من این آیه را هرگز در كتاب خداى عزوجل نخوانده بودم، سپس دست به گردن شدند و گریستند.
شرح : عبدالله بن حسن همان شخصى است كه گفتگوى طولانى او با امام صادق (ع) در حدیث 929 ذكر شد، و از آن حضرت تقاضا مى كرد كه با فرزند شومش محمد بن عبدالله بیعت كند، و شاید این گفتگو هم در همان باره بوده باشد و پیداست كه امام (ع) كارى نمى كرد كه محتاج به یاد آورى آیه قرآن باشد، بلكه همه آیات قرآن در نظرش مجسم است و تذكر آیه شریفه براى مصلحت و تنبه عبدالله بوده و پریشانى آن حضرت هم بخاطر او بوده است پس این حدیث دلالت دارد برصله رحم و نبریدن از خویشاوند اگر چه خویشاوند به این حد از فسق و گمراهى باشد.
24- وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ لِیَ ابْنَ عَمٍّ أَصِلُهُ فَیَقْطَعُنِی وَ أَصِلُهُ فَیَقْطَعُنِى حَتَّى لَقَدْ هَمَمْتُ لِقَطِیعَتِهِ إِیَّایَ أَنْ أَقْطَعَهُ أَ تَأْذَنُ لِی قَطْعَهُ قَالَ إِنَّكَ إِذَا وَصَلْتَهُ وَ قَطَعَكَ وَصَلَكُمَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ جَمِیعاً وَ إِنْ قَطَعْتَهُ وَ قَطَعَكَ قَطَعَكُمَا اللَّهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 227 روایة:24
عبدالله بن سنان گوید به امام صادق (ع) عرض كردم: پسر عموئى دارم كه هرچه با او مى پیوندم از من مى برد، تا اینكه تصمیم گرفتم كه اگر از من برید، از او ببرم فرمود: اگر تو به او پیوندى و او از تو ببرد خداى عزوجل شما را با هم بپیوندد، و اگر تو از او ببرى و او از تو ببرد خدا از هر دو ببرد.
25- عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ قَالَ قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنِّی أُحِبُّ أَنْ یَعْلَمَ اللَّهُ أَنِّی قَدْ أَذْلَلْتُ رَقَبَتِى فِى رَحِمِى وَ أَنِّى لَأُبَادِرُ أَهْلَ بَیْتِى أَصِلُهُمْ قَبْلَ أَنْ یَسْتَغْنُوا عَنِّى
اصول كافى جلد3 صفحه: 227 روایة:25
داود بن فرقد گوید: امام صادق (ع) به من فرمود: دوست دارم خدا بداند من براى خویشاوندم فروتنى مى كنم، من پیش از آنكه اهل بیتم از من بى نیاز شوند به پیوست آنها سبقت مى جویم.
(1990)26- عَنْهُ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَیْلٍ الصَّیْرَفِیِّ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ إِنَّ رَحِمَ آلِ مُحَمَّدٍ الْأَئِمَّةِ ع لَمُعَلَّقَةٌ بِالْعَرْشِ تَقُولُ اللَّهُمَّ صِلْ مَنْ وَصَلَنِى وَ اقْطَعْ مَنْ قَطَعَنِى ثُمَّ هِیَ جَارِیَةٌ بَعْدَهَا فِی أَرْحَامِ الْمُؤْمِنِینَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْ آیَةَ وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِى تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 228 روایة:26
امام رضا (ع) فرمود: همانا رحم آل محمد - یعنى ائمه علیهم السلام - به عرش آویخته است و مى گوید: بار خدایا بپیوند هر كه مرا بپیوندد و ببر از هر كه از من ببرد، و بعد از این هم این موضوع نسبت به ارحام مؤمنین جریان دارد. سپس این آیه را تلاوت فرمود: «از خدائیكه بنام او باز خواست شوید و از بریدن ارحام پروا كنید، 2 سوره 4»
27- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَیْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِینَ یَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ فَقَالَ قَرَابَتُكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 228 روایة:27
عمر بن یزید گوید: از امام صادق (ع) این قول خداى عزوجل را پرسیدم: «كسانیكه آنچه را خدا بپیوستش امر فرموده میپیوندند، 21 سوره 13» فرموده: خویشاوند تو است.
28- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ وَ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ وَ دُرُسْتَ بْنِ أَبِی مَنْصُورٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع الَّذِینَ یَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ قَالَ نَزَلَتْ فِى رَحِمِ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِ وَ آلِهِ السَّلَامُ وَ قَدْ تَكُونُ فِى قَرَابَتِكَ ثُمَّ قَالَ فَلَا تَكُونَنَّ مِمَّنْ یَقُولُ لِلشَّیْ ءِ إِنَّهُ فِی شَیْ ءٍ وَاحِدٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 228 روایة:28
عمر بن زیاد گوید: بامام صادق (ع) عرضكردم: «كسانیكه آنچه را خدا بپیوندش فرمان داده میپیوندند، 21 سوره 13» فرمود: درباره رحم آل محمد علیه و آله السلام نازل شده و درباره خویشان تو هم میباشد، سپس فرمود: از كسانى مباش كه بچیزى گویند: درباره یك مورد است.
شرح - ذیل این روایت دلیل است براینكه آیات شریفه قرآنى ظاهر و باطن و تفسیر و تأویل و معانى متعددى دارد و چون ائمه علیهم السلام براى آیه اى معنائى ذكر نمودند و سپس معناى دیگرى مخالف آن بیان فرمودند نباید منكر شد، چنانچه در جلد اول بارها تذكر دادیم.
29- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ عَنِ الْوَصَّافِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ سَرَّهُ أَنْ یَمُدَّ اللَّهُ فِى عُمُرِهِ وَ أَنْ یَبْسُطَ لَهُ فِى رِزْقِهِ فَلْیَصِلْ رَحِمَهُ فَإِنَّ الرَّحِمَ لَهَا لِسَانٌ یَوْمَ الْقِیَامَةِ ذَلْقٌ تَقُولُ یَا رَبِّ صِلْ مَنْ وَصَلَنِى وَ اقْطَعْ مَنْ قَطَعَنِى فَالرَّجُلُ لَیُرَى بِسَبِیلِ خَیْرٍ إِذَا أَتَتْهُ الرَّحِمُ الَّتِى قَطَعَهَا فَتَهْوِى بِهِ إِلَى أَسْفَلِ قَعْرٍ فِى النَّارِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 228 روایة:29
رسولخدا (ص) فرموده: هر كه خوشش آید كه كه خدا عمرش را دراز كند و روزیش را توسعه دهد باید صله رحم كند، زیرا روز قیامت رحم را زبان تند و تیزى است كه میگوید: پروردگارا بپیوند هر كه با من پیوست، و ببر هر كه را از من برید، و مردى با روش خیر (ظاهر خوب) دیده مى شود ولى چون خویشاوندیكه از او بریده نزدش آید، او را به پائین ترین قعر دوزخ سرنگون كند.
30- عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِی حَمَّادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ الْجَهْمِ بْنِ حُمَیْدٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع تَكُونُ لِیَ الْقَرَابَةُ عَلَى غَیْرِ أَمْرِی أَ لَهُمْ عَلَیَّ حَقٌّ قَالَ نَعَمْ حَقُّ الرَّحِمِ لَا یَقْطَعُهُ شَیْ ءٌ وَ إِذَا كَانُوا عَلَى أَمْرِكَ كَانَ لَهُمْ حَقَّانِ حَقُّ الرَّحِمِ وَ حَقُّ الْإِسْلَامِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 229 روایة:30
جهم بن حمید گوید: بامام صادق (ع) عرض كردم: خویشاوندانى دارم كه دین مرا ندارند آیا آنها بر من حقى دارند؟ فرمود: آرى، خویشاوندى را چیز قطع نكند، و اگر همدین تو باشند دو حق پیدا كنند: حق خویشاوندى و حق اسلام.
(1995)31- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِنَّ صِلَةَ الرَّحِمِ وَ الْبِرَّ لَیُهَوِّنَانِ الْحِسَابَ وَ یَعْصِمَانِ مِنَ الذُّنُوبِ فَصِلُوا أَرْحَامَكُمْ وَ بَرُّوا بِإِخْوَانِكُمْ وَ لَوْ بِحُسْنِ السَّلَامِ وَ رَدِّ الْجَوَابِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 229 روایة:31
امام صادق (ع) میفرمود: صله رحم و احسان حساب را آسان كنند و از گناهان نگهدار شوند، پس صله رحم كنید و ببرادران خود احسان نمائید، اگر چه بوسیله سلام كردن خوب و جواب سلام دادن باشد.
32- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ بَشِیرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع صِلَةُ الرَّحِمِ تُهَوِّنُ الْحِسَابَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ هِیَ مَنْسَأَةٌ فِی الْعُمُرِ وَ تَقِی مَصَارِعَ السُّوءِ وَ صَدَقَةُ اللَّیْلِ تُطْفِئُ غَضَبَ الرَّبِّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 229 روایة:32
و فرمود: صله رحم حساب روز قیامت را آسان كند و عمر را طولانى نماید و از مرگ بد نگهدارد و صدقه دادن در شب خشم پروردگار را خاموش كند.
33- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حُسَیْنِ بْنِ عُثْمَانَ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ صِلَةَ الرَّحِمِ تُزَكِّى الْأَعْمَالَ وَ تُنْمِى الْأَمْوَالَ وَ تُیَسِّرُ الْحِسَابَ وَ تَدْفَعُ الْبَلْوَى وَ تَزِیدُ فِى الرِّزْقِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 229 روایة:33
و فرمود: صله رحم اعمال را پاك و اموال را بسیار و حساب را آسان كند و بلا را بزداید و روزى را زیاد كند.