اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: قناعت

بَابُ الْقَنَاعَةِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ زَیْدٍ الشَّحَّامِ عَنْ عَمْرِو بْنِ هِلَالٍ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِیَّاكَ أَنْ تُطْمِحَ بَصَرَكَ إِلَى مَنْ فَوْقَكَ فَكَفَى بِمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِنَبِیِّهِ ص فَلا تُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ وَ قَالَ وَ لا تَمُدَّنَّ عَیْنَیْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَیاةِ الدُّنْیا فَإِنْ دَخَلَكَ مِنْ ذَلِكَ شَیْ ءٌ فَاذْكُرْ عَیْشَ رَسُولِ اللَّهِ ص فَإِنَّمَا كَانَ قُوتُهُ الشَّعِیرَ وَ حَلْوَاهُ التَّمْرَ وَ وَقُودُهُ السَّعَفَ إِذَا وَجَدَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 206 روایة:1
عمر و بن هلال گوید: امام باقر (ع) فرمود: مبادا ببالا دست خود چشم بدوزى كه در این باره آنچه خداى عزوجل به پیغمرش (ص) فرمود بس است: «از مالها و فرزندانشان خوشت نیاید و در شگفت نشوى، 56 سوره 9 و فرمود: «دیدگان خویش را بآنچیزها كه رونق زندگى دنیاست و بگروهى از ایشان بهره داده ایم نگران مساز، 131 سوره 20» و اگر درباره اینموضوع شك و ترددى یافتى، زندگى رسولخدا (ص) را بیاد آور كه خوراكش جو و حلوایش خرما و آتش گیره اش شاخ درخت خرما بود اگر پیدا میكرد.
2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِی حَمَّادٍ جَمِیعاً عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ عَنْ أَبِى خَدِیجَةَ سَالِمِ بْنِ مُكْرَمٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ سَأَلَنَا أَعْطَیْنَاهُ وَ مَنِ اسْتَغْنَى أَغْنَاهُ اللَّهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 206 روایة:2
رسولخدا (ص) فرمود: هر كه از ما سؤال كند باو عطا كنیم و هر كه بى نیازى جوید و سؤال نكند خدا او را بى نیاز سازد.
3- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْهَیْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ رَضِیَ مِنَ اللَّهِ بِالْیَسِیرِ مِنَ الْمَعَاشِ رَضِیَ اللَّهُ مِنْهُ بِالْیَسِیرِ مِنَ الْعَمَلِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 207 روایة:3
امام صادق (ع) فرمود، هر كه بمعاش اندك خدا راضى گردد، خدا هم بعمل اندك او راضى شود.
4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِى الْمِقْدَامِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَكْتُوبٌ فِى التَّوْرَاةِ ابْنَ آدَمَ كُنْ كَیْفَ شِئْتَ كَمَا تَدِینُ تُدَانُ مَنْ رَضِیَ مِنَ اللَّهِ بِالْقَلِیلِ مِنَ الرِّزْقِ قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ الْیَسِیرَ مِنَ الْعَمَلِ وَ مَنْ رَضِیَ بِالْیَسِیرِ مِنَ الْحَلَالِ خَفَّتْ مَئُونَتُهُ وَ زَكَتْ مَكْسَبَتُهُ وَ خَرَجَ مِنْ حَدِّ الْفُجُورِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 207 روایة:4
و فرمود: در تورات نوشته است: آدمیزاد! هرگونه خواهى بوده باش كه چنانكه باشى جزا بینى، هر كه بروزى اندك خدا راضى شود، خدا عمل اندك او را بپذیرد، هر كه بحلال اندك خشنود باشد هزینه اش سبك شود و كسبش پاكیزه گردد و از مرز بدكارى بیرون رود.
(1915)5- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَرَفَةَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ مَنْ لَمْ یُقْنِعْهُ مِنَ الرِّزْقِ إِلَّا الْكَثِیرُ لَمْ یَكْفِهِ مِنَ الْعَمَلِ إِلَّا الْكَثِیرُ وَ مَنْ كَفَاهُ مِنَ الرِّزْقِ الْقَلِیلُ فَإِنَّهُ یَكْفِیهِ مِنَ الْعَمَلِ الْقَلِیلُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 207 روایة:5
امام رضا (ع) فرمود: كسیكه جز بروزى زیاد قناعت نكند، جز عمل بسیار بسش نباشد و هر كه روزى اندك كفایتش كند، عمل اندك هم كافیش باشد.
6- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ص یَقُولُ ابْنَ آدَمَ إِنْ كُنْتَ تُرِیدُ مِنَ الدُّنْیَا مَا یَكْفِیكَ فَإِنَّ أَیْسَرَ مَا فِیهَا یَكْفِیكَ وَ إِنْ كُنْتَ إِنَّمَا تُرِیدُ مَا لَا یَكْفِیكَ فَإِنَّ كُلَّ مَا فِیهَا لَا یَكْفِیكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 207 روایة:6
امام صادق (ع) فرمود: امیرالمؤمنین (ص) میفرمود آدمیزاد! اگر از دنیا بقدر كفایت خواهى اندك و سبكتر چیز دنیا كفایتت كند، (چنانكه پیغمبر (ص) زندگى میكرد)، و اگر بقدر كفایت نخواهى (و راضى نباشى) هر چه در دنیاست كافیت نباشد. (زیرا، هر كه بامش بیش برفش بیشتر، و هر كه مالش بیش حرصش بیشتر).
7- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَسَدِیِّ عَنْ سَالِمِ بْنِ مُكْرَمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اشْتَدَّتْ حَالُ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِیِّ ص فَقَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ لَوْ أَتَیْتَ رَسُولَ اللَّهِ ص فَسَأَلْتَهُ فَجَاءَ إِلَى النَّبِیِّ ص فَلَمَّا رَآهُ النَّبِیُّ ص قَالَ مَنْ سَأَلَنَا أَعْطَیْنَاهُ وَ مَنِ اسْتَغْنَى أَغْنَاهُ اللَّهُ فَقَالَ الرَّجُلُ مَا یَعْنِی غَیْرِى فَرَجَعَ إِلَى امْرَأَتِهِ فَأَعْلَمَهَا.
فَقَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص بَشَرٌ فَأَعْلِمْهُ فَأَتَاهُ فَلَمَّا رَآهُ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ مَنْ سَأَلَنَا أَعْطَیْنَاهُ وَ مَنِ اسْتَغْنَى أَغْنَاهُ اللَّهُ حَتَّى فَعَلَ الرَّجُلُ ذَلِكَ ثَلَاثاً ثُمَّ ذَهَبَ الرَّجُلُ فَاسْتَعَارَ مِعْوَلًا ثُمَّ أَتَى الْجَبَلَ فَصَعِدَهُ فَقَطَعَ حَطَباً ثُمَّ جَاءَ بِهِ فَبَاعَهُ بِنِصْفِ مُدٍّ مِنْ دَقِیقٍ فَرَجَعَ بِهِ فَأَكَلَهُ ثُمَّ ذَهَبَ مِنَ الْغَدِ فَجَاءَ بِأَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَبَاعَهُ فَلَمْ یَزَلْ یَعْمَلُ وَ یَجْمَعُ حَتَّى اشْتَرَى مِعْوَلًا ثُمَّ جَمَعَ حَتَّى اشْتَرَى بَكْرَیْنِ وَ غُلَاماً ثُمَّ أَثْرَى حَتَّى أَیْسَرَ.
فَجَاءَ إِلَى النَّبِیِّ ص فَأَعْلَمَهُ كَیْفَ جَاءَ یَسْأَلُهُ وَ كَیْفَ سَمِعَ النَّبِیَّ ص فَقَالَ النَّبِیُّ ص قُلْتُ لَكَ مَنْ سَأَلَنَا أَعْطَیْنَاهُ وَ مَنِ اسْتَغْنَى أَغْنَاهُ اللَّهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 208 روایة:7
امام صادق (ع) فرمود: مردى از اصحاب پیغمبر (ص) حال زندگیش سخت شد همسرش گفت: كاش خدمت پیغمبر (ص) میرفتى و از او چیزى میخواستى، مرد خدمت پیغمبر (ص) و چون حضرت او را دید فرمود: هر كه از ما سؤال كند باو عطا كنیم و هر كه بى نیازى جوید خدایش بى نیاز كند، مرد با خود گفت: مقصودش جز من نیست، پس بسوى همسرش آمد و باو خبر داد.
زن گفت رسولخدا (ص) هم بشر است (و از حال تو خبر ندارد) او را آگاه ساز، مرد خدمتش آمد و چون حضرت او را دید فرمود: هر كه از ما سؤال كند باو عطا كنیم و هر كه بى نیازى جوید خدایش بى نیاز كند، و تا سه بار آنمرد چنین كرد.
سپس برفت و كلنگى عاریه كرد و بجانب كوهستان شده بالاى كوه رفت و قدرى هیزم برید و بیاورد و به نیم چارك آرد فروخت و آنرا بخانه برد و بخورد، فردا هم رفت و هیزم بیشترى آورد و فروخت و همواره كار میكرد و اندوخته مینمود تا خودش كلنگى خرید، باز هم اندوخته كرد تا دو شتر و غلامى خرید و ثروتمند و بى نیاز گشت.
آنگاه خدمت پیغمبر (ص) آمد و گزارش داد كه چگونه براى سؤال آمد و چه از پیغمبر (ص) شنید: پیغمبر (ص) فرمود، من كه بتو گفتم: هر كه از ما سؤال كند باو عطا كنیم و هر كه بى نیازى جوید خدایش بى نیاز كند.
8- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْفُرَاتِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَرَادَ أَنْ یَكُونَ أَغْنَى النَّاسِ فَلْیَكُنْ بِمَا فِى یَدِ اللَّهِ أَوْثَقَ مِنْهُ بِمَا فِى یَدِ غَیْرِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 209 روایة:8
رسولخدا (ص) فرمود: هر كه خواهد بى نیازترین مردم باشد، باید بآنچه در دست خداست اعتمادش بیشتر از آنچه در دست دیگرانست بوده باشد.
9- عَنْهُ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ أَوْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ قَنِعَ بِمَا رَزَقَهُ اللَّهُ فَهُوَ مِنْ أَغْنَى النَّاسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 209 روایة:9
امام باقر یا امام صادق (ع) فرمود: هر كه بآنچه خدا روزیش كند قانع باشد، بى نیازترین مردم است.
(1920)10- عَنْهُ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَیْرٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ حُمْرَانَ قَالَ شَكَا رَجُلٌ إِلَى أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ یَطْلُبُ فَیُصِیبُ وَ لَا یَقْنَعُ وَ تُنَازِعُهُ نَفْسُهُ إِلَى مَا هُوَ أَكْثَرُ مِنْهُ وَ قَالَ عَلِّمْنِى شَیْئاً أَنْتَفِعْ بِهِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنْ كَانَ مَا یَكْفِیكَ یُغْنِیكَ فَأَدْنَى مَا فِیهَا یُغْنِیكَ وَ إِنْ كَانَ مَا یَكْفِیكَ لَا یُغْنِیكَ فَكُلُّ مَا فِیهَا لَا یُغْنِیكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 209 روایة:10
مردى به امام صادق (ع) شكایت كرد كه طلب روزى میكند و بدست میآورد ولى قانع نمیشود و نفسش با او براى بیشتر نزاع میكند. عرضكرد: بمن چیزى بیاموز كه از آن منتفع شوم، اما فرمود: اگر اندازه كفایت بى نیازت كند، هر چه در دنیا هست بى نیازت نكند (چنانكه تشبیه دنیا به كرم ابریشم و آب دریا در سابق بیان شد).
11- عَنْهُ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع مَنْ رَضِیَ مِنَ الدُّنْیَا بِمَا یُجْزِیهِ كَانَ أَیْسَرُ مَا فِیهَا یَكْفِیهِ وَ مَنْ لَمْ یَرْضَ مِنَ الدُّنْیَا بِمَا یُجْزِیهِ لَمْ یَكُنْ فِیهَا شَیْ ءٌ یَكْفِیهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 209 روایة:11
امیرالمؤمنین (ع) فرمود: هر كه از دنیا بمقدارى ك بسش باشد، راضى شود، كمترین چیز دنیا كفایتش كند و هر كه باندازه ایكه بسش باشد راضى نشود، چیزى از دنیا كفایتش نكند.

باب كفاف

بَابُ الْكَفَافِ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ غَیْرِ وَاحِدٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ أَبِی عُبَیْدَةَ الْحَذَّاءِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ مِنْ أَغْبَطِ أَوْلِیَائِى عِنْدِى رَجُلًا خَفِیفَ الْحَالِ ذَا حَظٍّ مِنْ صَلَاةٍ أَحْسَنَ عِبَادَةَ رَبِّهِ بِالْغَیْبِ وَ كَانَ غَامِضاً فِى النَّاسِ جُعِلَ رِزْقُهُ كَفَافاً فَصَبَرَ عَلَیْهِ عُجِّلَتْ مَنِیَّتُهُ فَقَلَّ تُرَاثُهُ وَ قَلَّتْ بَوَاكِیهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 209 روایة:1
رسولخدا (ص) فرمود: خداى عزوجل فرماید: رشك آورترین دوستانم نزد من مرد سبك حال است كه (قیود و تشریفات ندارد) بهره اى از نماز دارد، عبادت پروردگارش را نهان و باطن نیكو انجام میدهد، در میان مردم گمنام بوده، روزیش را بقدر كفاف قرار داده و بر آن صبر نموده مرگش زود برسد، میراثش اندك و گریه كنندگانش اندك باشد.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص طُوبَى لِمَنْ أَسْلَمَ وَ كَانَ عَیْشُهُ كَفَافاً
اصول كافى جلد3 صفحه: 210 روایة:2
رسولخدا (ص) فرمود خوشا حال آنكه مسلمان باشد و زندگیش بقدر كفاف.
3- النَّوْفَلِیُّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص اللَّهُمَّ ارْزُقْ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ مَنْ أَحَبَّ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ الْعَفَافَ وَ الْكَفَافَ وَ ارْزُقْ مَنْ أَبْغَضَ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ الْمَالَ وَ الْوَلَدَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 210 روایة:3
و فرمود: بار خدایا به محمد و آل محمد و دوستان آنها پاكدامنى و بمقدار كفاف روزى كن و بدشمنان محمد و آل محمد، مال و فرزند روزى كن.
(1925)4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْفَلِیِّ رَفَعَهُ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ص قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ ص بِرَاعِی إِبِلٍ فَبَعَثَ یَسْتَسْقِیهِ فَقَالَ أَمَّا مَا فِی ضُرُوعِهَا فَصَبُوحُ الْحَیِّ وَ أَمَّا مَا فِی آنِیَتِنَا فَغَبُوقُهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ وَ وُلْدَهُ ثُمَّ مَرَّ بِرَاعِی غَنَمٍ فَبَعَثَ إِلَیْهِ یَسْتَسْقِیهِ فَحَلَبَ لَهُ مَا فِى ضُرُوعِهَا وَ أَكْفَأَ مَا فِى إِنَائِهِ فِى إِنَاءِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ بَعَثَ إِلَیْهِ بِشَاةٍ وَ قَالَ هَذَا مَا عِنْدَنَا وَ إِنْ أَحْبَبْتَ أَنْ نَزِیدَكَ زِدْنَاكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص اللَّهُمَّ ارْزُقْهُ الْكَفَافَ فَقَالَ لَهُ بَعْضُ أَصْحَابِهِ یَا رَسُولَ اللَّهِ دَعَوْتَ لِلَّذِى رَدَّكَ بِدُعَاءٍ عَامَّتُنَا نُحِبُّهُ وَ دَعَوْتَ لِلَّذِى أَسْعَفَكَ بِحَاجَتِكَ بِدُعَاءٍ كُلُّنَا نَكْرَهُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ مَا قَلَّ وَ كَفَى خَیْرٌ مِمَّا كَثُرَ وَ أَلْهَى اللَّهُمَّ ارْزُقْ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ الْكَفَافَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 210 روایة:4
رسولخدا (ص) بشتر چرانى گذر كرد و كسى را فرستاد تا از او شیر بخواهد شتربان گفت: آنچه در پستان شترانست صبحانه قبیله است و آنچه در ظرفهاست شام ایشانست، رسولخدا (ص) فرمود: خدایا مال و فرزندانش را زیاد كن.
سپس به گوسفند چرانى گذر كرد و كس فرستاد تا از او شیر بگیرد، چوپان گوسفندها را دوشید و هر چه در ظرف داشت، در ظرف پیغمبر (ص) ریخت و گوسفندى هم براى حضرت فرستاد و عرضكرد همین اندازه نزد ما بود، اگر بیشتر هم بخواهید بشما میدهیم.
رسولخدا (ص) فرمود: خدایا او را بقدر كفاف روزى ده، یكى از اصحاب عرضكرد: یا رسول الله! براى كسیكه ردت كرد، دعائى فرمودى كه همه آنرا دوست داریم و براى كسیكه حاجتت را روا كرد دعائى فرمودى كه همه ما ناخوش شدیم.
رسولخدا (ص) فرمود: آنچه كم باشد و كفایت كند، بهتر است از زیادیكه دل را مشغول دارد بار خدایا بمحمد و آل محمد بقدر كفاف روزى كن.
5- عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِى الْبَخْتَرِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ یَحْزَنُ عَبْدِیَ الْمُؤْمِنُ إِنْ قَتَّرْتُ عَلَیْهِ وَ ذَلِكَ أَقْرَبُ لَهُ مِنِّى وَ یَفْرَحُ عَبْدِیَ الْمُؤْمِنُ إِنْ وَسَّعْتُ عَلَیْهِ وَ ذَلِكَ أَبْعَدُ لَهُ مِنِّی
اصول كافى جلد3 صفحه: 211 روایة:5
امام صادق (ع) فرمود: خداى عزوجل میفرماید: اگر بر بنده مؤمنم تنگ گیرم، غمگین شود در صورتیكه این تنگى او را بمن نزدیكتر سازد و اگر بر بنده مؤمنم وسعت دهم شادمان گردد، در صورتیكه آن وسعت او را از من دورتر كند.
6- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَزْدِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ مِنْ أَغْبَطِ أَوْلِیَائِى عِنْدِى عَبْداً مُؤْمِناً ذَا حَظٍّ مِنْ صَلَاحٍ أَحْسَنَ عِبَادَةَ رَبِّهِ وَ عَبَدَ اللَّهَ فِى السَّرِیرَةِ وَ كَانَ غَامِضاً فِى النَّاسِ فَلَمْ یُشَرْ إِلَیْهِ بِالْأَصَابِعِ وَ كَانَ رِزْقُهُ كَفَافاً فَصَبَرَ عَلَیْهِ فَعَجَّلَتْ بِهِ الْمَنِیَّةُ فَقَلَّ تُرَاثُهُ وَ قَلَّتْ بَوَاكِیهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 211 روایة:6
رسولخدا (ص) فرمود: خداى عزوجل فرماید: رشك آورترین دوستانم نزد من بنده مؤمنى است كه بهره اى از شایستگى دارد، عبادت پروردگارش را نیكو انجام داده، و خدا را در نهان عبادت كرده، و در میان مردم گمنام است و با انگشت باو اشاره نمیشود، (مشهور و معروف نیست) روزیش بقدر كفاف است و بر آن صبر میكند، مرگش زود رسیده، میراثش كم و گریه كنندگانش كم اند.

باب: تعجیل در كار خیر

بَابُ تَعْجِیلِ فِعْلِ الْخَیْرِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنِی حَمْزَةُ بْنُ حُمْرَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِخَیْرٍ فَلَا یُؤَخِّرْهُ فَإِنَّ الْعَبْدَ رُبَّمَا صَلَّى الصَّلَاةَ أَوْ صَامَ الْیَوْمَ فَیُقَالُ لَهُ اعْمَلْ مَا شِئْتَ بَعْدَهَا فَقَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 211 روایة:1
امام صادق (ع) مى فرمود: هرگاه یكى از شما آهنگ كار خیرى كند، نباید تأخیرش اندازد، زیرا بنده گاهى نماز میخواند یا روزه میگیرد و باو گفته میشود، پس از این هر چه خواهى بكن، كه خدا ترا آمرزید (یعنى گناهان گذشته ات آمرزیده شد، در آینده مواظب باش و ببین چه خواهى كرد).
شرح : مقصود از این روایت اینستكه: عبادتیكه موجب آمرزش بنده و تقرب كاملش بجانب حق متعال میشود از او مستور و پوشیده است، و نمیداند چگونه عملى است، از اینرو باید نسبت بهر كار خیر و عمل نیكى كه تصمیم گرفت فورى اقدام كند و تأخیر نیندازد، كه مبادا آن عمل موجب آمرزشش باشد و از او فوت شود، چنانكه پیغمبر (ص) فرماید: ان لربكم فى ایام دهركم نفحات، الا فتعرضوا لها «براى پروردگار شما در دوران عمرتان نسیمهاى رحمتى است» بهوش باشید و خود را درمعرض آنها در آورید».
2- عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع افْتَتِحُوا نَهَارَكُمْ بِخَیْرٍ وَ أَمْلُوا عَلَى حَفَظَتِكُمْ فِى أَوَّلِهِ خَیْراً وَ فِى آخِرِهِ خَیْراً یُغْفَرْ لَكُمْ مَا بَیْنَ ذَلِكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 212 روایة:2
امام صادق (ع) فرمود: روز خود را بكار خیر آغاز كنید، و در اول و آخر روز برفرشتگان گماشته خود نیكى املا كنید (تا در اول و آخر روزنامه عمل شما نیكى نوشته شود) و در آن میان براى شما آمرزش باشد انشاء الله.
(1930)3- عَنْهُ عَنِ ابْنِ أَبِى عُمَیْرٍ عَنْ مُرَازِمِ بْنِ حَكِیمٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَبِى یَقُولُ إِذَا هَمَمْتَ بِخَیْرٍ فَبَادِرْ فَإِنَّكَ لَا تَدْرِى مَا یَحْدُثُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 212 روایة:3
امام صادق (ع) فرمود: پدرم میفرمود: چون اراده كار خیرى كردى بشتاب، زیرا نمیدانى چه پیش میآید.
4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ ابْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ مِنَ الْخَیْرِ مَا یُعَجَّلُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 212 روایة:4
رسولخدا (ص) فرمود: همانا خدا كارهاى خیر، زود انجام شده را دوست دارد.
5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ بَشِیرِ بْنِ یَسَارٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا أَرَدْتَ شَیْئاً مِنَ الْخَیْرِ فَلَا تُؤَخِّرْهُ فَإِنَّ الْعَبْدَ یَصُومُ الْیَوْمَ الْحَارَّ یُرِیدُ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَیُعْتِقُهُ اللَّهُ بِهِ مِنَ النَّارِ وَ لَا تَسْتَقِلَّ مَا یُتَقَرَّبُ بِهِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْ شِقَّ تَمْرَةٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 212 روایة:5
امام صادق (ع) فرمود: چون اراده كار خیرى كردى تأخیرش مینداز، زیرا بنده بقصد ثواب خدا در روز گرمى روزه میگیرد، و همان سبب میشود كه خدا او را از آتش دوزخ میرهاند، و چیزى را كه مایه تقرب بخداى عزوجل است كوچك مشمار، اگر چه پاره اى خرمائى باشد (كه آنرا در راه خدا دهى).
6- عَنْهُ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُكَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ هَمَّ بِخَیْرٍ فَلْیُعَجِّلْهُ وَ لَا یُؤَخِّرْهُ فَإِنَّ الْعَبْدَ رُبَّمَا عَمِلَ الْعَمَلَ فَیَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى قَدْ غَفَرْتُ لَكَ وَ لَا أَكْتُبُ عَلَیْكَ شَیْئاً أَبَداً وَ مَنْ هَمَّ بِسَیِّئَةٍ فَلَا یَعْمَلْهَا فَإِنَّهُ رُبَّمَا عَمِلَ الْعَبْدُ السَّیِّئَةَ فَیَرَاهُ اللَّهُ سُبْحَانَهُ فَیَقُولُ لَا وَ عِزَّتِى وَ جَلَالِى لَا أَغْفِرُ لَكَ بَعْدَهَا أَبَداً
اصول كافى جلد3 صفحه: 212 روایة:6
و فرمود: هر كه آهنگ خیرى كند، باید عجله كند و تأخیرش نیندازد، زیرا بنده گاهى عملى انجام میدهد كه خداى تبارك و تعالى میفرماید: ترا آمرزیدم و دیگر چیزى علیه تو نمینویسم، و هر كه آهنگ گناهى كند، آنرا انجام ندهد، زیرا گاهى بنده گناهى میكند و خداى سبحان او را میبیند و میفرماید: نه، بعزت و جلالم سوگند كه ترا پس از این هرگز نیامرزم.
7- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا هَمَمْتَ بِشَیْ ءٍ مِنَ الْخَیْرِ فَلَا تُؤَخِّرْهُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ رُبَّمَا اطَّلَعَ عَلَى الْعَبْدِ وَ هُوَ عَلَى شَیْ ءٍ مِنَ الطَّاعَةِ فَیَقُولُ وَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی لَا أُعَذِّبُكَ بَعْدَهَا أَبَداً وَ إِذَا هَمَمْتَ بِسَیِّئَةٍ فَلَا تَعْمَلْهَا فَإِنَّهُ رُبَّمَا اطَّلَعَ اللَّهُ عَلَى الْعَبْدِ وَ هُوَ عَلَى شَیْ ءٍ مِنَ الْمَعْصِیَةِ فَیَقُولُ وَ عِزَّتِى وَ جَلَالِى لَا أَغْفِرُ لَكَ بَعْدَهَا أَبَداً
اصول كافى جلد3 صفحه: 213 روایة:7
امام صادق (ع) فرمود: چون اراده كار خیرى نمودى، تأخیرش مینداز زیرا خداى عزوجل گاهى بر بنده مشرف میشود كه او مشغول طاعتى است، پس میفرماید: بعزت و جلالم سوگند كه ترا پس از این هرگز عذاب نكنم و چون اراده گناهى كردى انجام مده، زیرا گاهى خدا بر بنده مشرف میشود كه او معصیتى انجام میدهد، پس میفرماید: بعزت و جلالم كه ترا بعد از این دیگر نخواهم آمرزید.
(1935)8- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حُمْرَانَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِخَیْرٍ أَوْ صِلَةٍ فَإِنَّ عَنْ یَمِینِهِ وَ شِمَالِهِ شَیْطَانَیْنِ فَلْیُبَادِرْ لَا یَكُفَّاهُ عَنْ ذَلِكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 213 روایة:8
هرگاه یكى از شما آهنگ كار خیر یا رساندن نفعى بدیگرى كرد، دو شیطان در جانب راست و چپش باشند، پس باید بشتابد كه او را از آن باز ندارند.
9- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِى الْجَارُودِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ مَنْ هَمَّ بِشَیْ ءٍ مِنَ الْخَیْرِ فَلْیُعَجِّلْهُ فَإِنَّ كُلَّ شَیْ ءٍ فِیهِ تَأْخِیرٌ فَإِنَّ لِلشَّیْطَانِ فِیهِ نَظْرَةً
اصول كافى جلد3 صفحه: 213 روایة:9
امام باقر (ع) فرمود: كسیكه قصد كار خیرى كند، باید بشتابد، زیرا هر چه در آن تأخیر رود، شیطان را نسبت بآن مهلتى پیدا شود.
10- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ إِنَّ اللَّهَ ثَقَّلَ الْخَیْرَ عَلَى أَهْلِ الدُّنْیَا كَثِقْلِهِ فِى مَوَازِینِهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَفَّفَ الشَّرَّ عَلَى أَهْلِ الدُّنْیَا كَخِفَّتِهِ فِى مَوَازِینِهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 213 روایة:10
امام باقر (ع) میفرمود: همانا خدا كار خیر را بر اهل دنیا سنگین ساخته، مانند سنگینى آن در ترازوهایشان روز قیامت، و همانا خداى عزوجل بدى را بر اهل دنیا سبك ساخته مانند سبكى آن در ترازوهایشان روز قیامت.