اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: انجام واجبات

بَابُ أَدَاءِ الْفَرَائِضِ
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ قَالَ قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ص مَنْ عَمِلَ بِمَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَیْهِ فَهُوَ مِنْ خَیْرِ النَّاسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 128 روایة:1
على بن الحسین صلوات الله علیهما فرمود: هر كه بدانچه خدا بر او واجب ساخته عمل كند، از جمله بهترین مردمست.
(1650)2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِی یَعْفُورٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا قَالَ اصْبِرُوا عَلَى الْفَرَائِضِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 128 روایة: 2
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزّوجلّ: «صبر كنید و با صبر غلبه جویید و مرزدارى كنید، آخر سوره 3» فرمود: بر واجبات صبر كنید (یعنى واجباتى را كه انجامش كلفت و مشقت دارد تحمل كنید).
3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِى نَجْرَانَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَبِى السَّفَاتِجِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا قَالَ اصْبِرُوا عَلَى الْفَرَائِضِ وَ صَابِرُوا عَلَى الْمَصَائِبِ وَ رَابِطُوا عَلَى الْأَئِمَّةِ ع
وَ فِى رِوَایَةِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِى السَّفَاتِجِ وَ زَادَ فِیهِ فَاتَّقُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ فِیمَا افْتَرَضَ عَلَیْكُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 128 روایة: 3
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزّوجلّ «صبر كنید و با صبر غلبه جویید و مرزدارى كنید» فرمود: صبر كنید بر واجبات و با صبر غلبه جوئید بر مصیبتها و دست بدامن ائمه علیهم السلام باشید (زیرا حدود و ثغور اسلام و ایمان بوسیله ایشان از دستبرد بدعتگزاران و دین تراشان محفوظ ماند).
و بروایت ابى السفاتج در این حدیث زیاد شده است: پس از خداى پروردگار خویش نسبت بآنچه بر شما واجب كرده پروا كنید.
4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص اعْمَلْ بِفَرَائِضِ اللَّهِ تَكُنْ أَتْقَى النَّاسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 129 روایة: 4
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: بواجبات عمل كن تا پرهیزگارترین مردم باشى.
5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِى جَمِیلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَحَبَّبَ إِلَیَّ عَبْدِی بِأَحَبَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَیْهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 129 روایة: 5
امام صادق (ع) فرمود: خداى تبارك و تعالى فرماید: بنده من با چیزى محبوبتر از انجام آنچه بر او واجب كرده ام، بدوستى من نگراید.

باب: استوارى عمل و مداومت بر آن

بَابُ اسْتِوَاءِ الْعَمَلِ وَ الْمُدَاوَمَةِ عَلَیْهِ
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا كَانَ الرَّجُلُ عَلَى عَمَلٍ فَلْیَدُمْ عَلَیْهِ سَنَةً ثُمَّ یَتَحَوَّلُ عَنْهُ إِنْ شَاءَ إِلَى غَیْرِهِ وَ ذَلِكَ أَنَّ لَیْلَةَ الْقَدْرِ یَكُونُ فِیهَا فِى عَامِهِ ذَلِكَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ یَكُونَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 129 روایة:1
امام صادق (ع) فرمود: هرگاه مردى عملى انجام مى دهد، تا یكسال ادامه دهد، سپس اگر خواهد بعمل دیگرى منتقل شود، زیرا شب قدرى كه آنچه خدا میخواهد (از خیرات و بركات) در آنست در یكسال میباشد.
(1655)2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَا دَاوَمَ عَلَیْهِ الْعَبْدُ وَ إِنْ قَلَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 129 روایة:2
امام باقر (ع) فرمود: دوست ترین اعمال نزد خداى عزوجل عملى است كه بنده آنرا ادامه دهد، اگر چه اندك باشد (یعنى اگر چه كوچك باشد یا از لحاظ شماره كم باشد).
3- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ عِیسَى بْنِ أَیُّوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ نَجَبَةَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ مَا مِنْ شَیْ ءٍ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ عَمَلٍ یُدَاوَمُ عَلَیْهِ وَ إِنْ قَلَّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 129 روایة:3
امام باقر (ع) فرمود: چیزى نزد خداى عزوجل دوست تر از عملیكه ادامه داشته باشد نیست، اگر چه اندك باشد.
4- عَنْهُ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ص یَقُولُ إِنِّی لَأُحِبُّ أَنْ أُدَاوِمَ عَلَى الْعَمَلِ وَ إِنْ قَلَّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 130 روایة:4
على بن الحسین صلوات الله علیهما مى فرمود: من دوست دارم كه علم خود را ادامه دهم اگر چه كم باشد.
5- عَنْهُ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ كَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ص یَقُولُ إِنِّى لَأُحِبُّ أَنْ أَقْدِمَ عَلَى رَبِّى وَ عَمَلِى مُسْتَوٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 130 روایة:5
على بن الحسین (ص) میفرمود: من دوست دارم كه بر پروردگارم وارد شوم، در حالیكه عملم برابر باشد (و هر روزش از روز پیش كمتر نباشد).
6- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَنْ عَبْدِ الْكَرِیمِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِیَّاكَ أَنْ تَفْرِضَ عَلَى نَفْسِكَ فَرِیضَةً فَتُفَارِقَهَا اثْنَیْ عَشَرَ هِلَالًا
اصول كافى جلد3 صفحه: 130 روایة:6
امام صادق (ع) فرمود: مبادا عملى را بر خود واجب گردانى و تا 12 ماه از آن دست بردارى.
شرح :مقصود اینستكه انجام عملى را پیش خود تصمیم گیرى و بدان ملتزم شوى، نه آنكه از راه نذر و عهد و یمین بر خود واجب گردانى،زیرا شكستن و برهم زدن این امور جایز نیست و هر یك كفاره مخصوصى دارد.

باب: باب عبادت

بَابُ الْعِبَادَةِ
(1660)1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ فِى التَّوْرَاةِ مَكْتُوبٌ یَا ابْنَ آدَمَ تَفَرَّغْ لِعِبَادَتِى أَمْلَأُ قَلْبَكَ غِنًى وَ لَا أَكِلْكَ إِلَى طَلَبِكَ وَ عَلَیَّ أَنْ أَسُدَّ فَاقَتَكَ وَ أَمْلَأَ قَلْبَكَ خَوْفاً مِنِّى وَ إِنْ لَا تَفَرَّغْ لِعِبَادَتِى أَمْلَأُ قَلْبَكَ شُغُلًا بِالدُّنْیَا ثُمَّ لَا أَسُدَّ فَاقَتَكَ وَ أَكِلْكَ إِلَى طَلَبِكَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 130 روایة:1
امام صادق (ع) فرمود: در تورات نوشته است: اى آدمى زاد! تنها بعبادت من پرداز تا دلت را از بى نیازی پركنم و نسبت بخواستت ترا بخودت وانگذارم، و بر من است كه نیاز را از تو بردارم و دلت را از ترس خود پركنم، و اگر براى عبادتم خود را فارغ نسازى: دلت را از گرفتارى دنیا پركنم، سپس در نیاز را برویت نبندم و ترا با خواستت واگذارم.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى یَا عِبَادِیَ الصِّدِّیقِینَ تَنَعَّمُوا بِعِبَادَتِی فِی الدُّنْیَا فَإِنَّكُمْ تَتَنَعَّمُونَ بِهَا فِی الْ آخِرَةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 131 روایة:2
امام صادق (ع) فرمود: خداى تبارك و تعالى فرماید: اى بندگان راستى پیشه من! در دنیا از نعمت عبادتم برخوردار باشید كه در آخرت از آن برخوردار خواهید بود.
3- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَنْ عَمْرِو بْنِ جُمَیْعٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَفْضَلُ النَّاسِ مَنْ عَشِقَ الْعِبَادَةَ فَعَانَقَهَا وَ أَحَبَّهَا بِقَلْبِهِ وَ بَاشَرَهَا بِجَسَدِهِ وَ تَفَرَّغَ لَهَا فَهُوَ لَا یُبَالِى عَلَى مَا أَصْبَحَ مِنَ الدُّنْیَا عَلَى عُسْرٍ أَمْ عَلَى یُسْرٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 131 روایة:3
رسولخدا (ص) فرمود: بهترین مردم كسى است كه عاشق عبادت شود، با عبادت دست بگردن شود و آنرا از دل دوست دارد و با تن خود انجام دهد و براى آن فارغ شود (بكار دیگر دل مشغول ندارد) چنین شخصى باك ندارد كه زندگى دنیایش بسختى گذرد یا بآسانى.
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ شَاذَانَ بْنِ الْخَلِیلِ قَالَ وَ كَتَبْتُ مِنْ كِتَابِهِ بِإِسْنَادٍ لَهُ یَرْفَعُهُ إِلَى عِیسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ عِیسَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ مَا الْعِبَادَةُ قَالَ حُسْنُ النِّیَّةِ بِالطَّاعَةِ مِنَ الْوُجُوهِ الَّتِى یُطَاعُ اللَّهُ مِنْهَا أَمَا إِنَّكَ یَا عِیسَى لَا تَكُونُ مُؤْمِناً حَتَّى تَعْرِفَ النَّاسِخَ مِنَ الْمَنْسُوخِ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ مَا مَعْرِفَةُ النَّاسِخِ مِنَ الْمَنْسُوخِ قَالَ فَقَالَ أَ لَیْسَ تَكُونُ مَعَ الْإِمَامِ مُوَطِّناً نَفْسَكَ عَلَى حُسْنِ النِّیَّةِ فِى طَاعَتِهِ فَیَمْضِى ذَلِكَ الْإِمَامُ وَ یَأْتِى إِمَامٌ آخَرُ فَتُوَطِّنُ نَفْسَكَ عَلَى حُسْنِ النِّیَّةِ فِى طَاعَتِهِ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ هَذَا مَعْرِفَةُ النَّاسِخِ مِنَ الْمَنْسُوخِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 131 روایة: 4
عیسى بن عبدالله به امام صادق (ع) عرضكرد: قربانت، عبادت چیست؟ فرمود: نیت خوب داشتن بعبادت از راهى كه خدا از آنراه اطاعت شود، همانا اى عیسى! مؤمن نباشى تا آنكه ناسخ را از منسوخ تشخیص دهى (تا بناسخ عمل كنى و منسوخ را كنار گذارى).
عرضكردم: قربانت تشخیص دادن ناسخ از منسوخ چیست؟ فرمود: مگر نه اینستكه با امامى هستى و با حسن نیت باطاعتش تصمیم میگیرى، سپس آن امام در میگذرد و امام دیگر میآید و تو با حسن نیت باطاعت او تصمیم میگیرى؟ عرضكردم: چرا، فرمود: همین تشحیص ناسخ از منسوخست.
عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِیلٍ عَنْ هَارُونَ بْنِ خَارِجَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ الْعُبَّادَ ثَلَاثَةٌ قَوْمٌ عَبَدُوا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَوْفاً فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْعَبِیدِ وَ قَوْمٌ عَبَدُوا اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى طَلَبَ الثَّوَابِ فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْأُجَرَاءِ وَ قَوْمٌ عَبَدُوا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ حُبّاً لَهُ فَتِلْكَ عِبَادَةُ الْأَحْرَارِ وَ هِیَ أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 131 روایة:5
امام صادق (ع) فرمود: عبادت كنندگان سه دسته اند: 1- گروهى كه خداى عزوجل را از ترس عبادت كنند و این بردگانست، 2- مردمیكه خداى تبارك و تعالى را بطمع ثواب عبادت كنند و این عبادت مزدورانست، 3- دسته اى كه خداى عزوجل را براى دوستیش عبادت كنند و این عبادت آزادگان و بهترین عبادتست.
(1665)6- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا أَقْبَحَ الْفَقْرَ بَعْدَ الْغِنَى وَ أَقْبَحَ الْخَطِیئَةَ بَعْدَ الْمَسْكَنَةِ وَ أَقْبَحُ مِنْ ذَلِكَ الْعَابِدُ لِلَّهِ ثُمَّ یَدَعُ عِبَادَتَهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 132 روایة:6
رسولخدا (ص) فرمود: چه زشت است فقر بعد از ثروتمندى و چه زشت است گناه بعد از خوارى و درویشى و زشت تر از آن كسى است كه عبادت خدا كند و سپس آنرا وا گذارد.
شرح : زشتى فقر بعد از ثروتمندى یا از لحاظ اسراف و تبذیر و بیكار ماندن و خرج كردنست و یا از لحاظ اینستكه انسان با وجود آنكه ثروت دارد و مدتى با دست باز زندگى میكرده است، ناگاه طریق بخل و خست پیش گیرد و چون فقرا زندگى كند و یا مقصود زشتى در نظر اهل دنیاست، اگر چه نزد خدا پسندیده باشد و اما زشتى گناه بعد از خوارى و درویشى بمعنى گناه كردن در زمان پیرى و سستى و یا گناه كردن در زمان غنا و ثروت است، پس از آنكه بفقر و درویشى مبتلى باشد.
7- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع قَالَ مَنْ عَمِلَ بِمَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَیْهِ فَهُوَ مِنْ أَعْبَدِ النَّاسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 132 روایة:7
على بن الحسین صلوات الله علیهما فرمود: كسى كه بدانچه خدا بر او واجب ساخته عمل كند عابدترین مردمست.