فهرست کتاب


اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب عفت

بَابُ الْعِفَّةِ
توضیح : عفت بمعنى خوددارى از غلبه مطلق شهوت است، ولى در اخبار و روایات غالباً در خصوص خوددارى از شهوت شكم و فرج بكار رفته است كه در فارسى از آن به پاكدامنى تعبیر مى شود.
(1635)1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ مَا عُبِدَ اللَّهُ بِشَیْ ءٍ أَفْضَلَ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 125 روایة:1
امام باقر (ع) فرمود: خدا بچیزى بهتر از عفت شكم و فرج عبادت نشده است.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّ أَفْضَلَ الْعِبَادَةِ عِفَّةُ الْبَطْنِ وَ الْفَرْجِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 125 روایة:2
و فرمود: بهترین عبادت عفت شكم و فرج است.
3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَیْمُونٍ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ص یَقُولُ أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ الْعَفَافُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 125 روایة:3
امام صادق (ع) مى فرماید: امیرالمؤمنین صلوات الله علیه میفرمود: بهترین عبادت عفت است.
4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ یَحْیَى بْنِ عِمْرَانَ الْحَلَبِیِّ عَنْ مُعَلًّى أَبِى عُثْمَانَ عَنْ أَبِى بَصِیرٍ قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِأَبِى جَعْفَرٍ ع إِنِّى ضَعِیفُ الْعَمَلِ قَلِیلُ الصِّیَامِ وَ لَكِنِّى أَرْجُو أَنْ لَا آكُلَ إِلَّا حَلَالًا قَالَ فَقَالَ لَهُ أَیُّ الِاجْتِهَادِ أَفْضَلُ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 125 روایة:4
مردى بامام باقر (ع) عرضكرد: من عملم ضعیف و روزه ام اندك است. ولى امیدوارم جز حلال نخورم، امام فرمود: چه كوششى از عفت شكم و فرج بهتر است.
5- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَكْثَرُ مَا تَلِجُ بِهِ أُمَّتِى النَّارَ الْأَجْوَفَانِ الْبَطْنُ وَ الْفَرْجُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 126 روایة:5
رسول خدا (ص) فرمود: بیشتر چیزى كه امتم را بدوزخ در آرد، دو میان خالى است، یعنى شكم و فرج.
(1640)6- وَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص ثَلَاثٌ أَخَافُهُنَّ عَلَى أُمَّتِى مِنْ بَعْدِى الضَّلَالَةُ بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ وَ مَضَلَّاتُ الْفِتَنِ وَ شَهْوَةُ الْبَطْنِ وَ الْفَرْجِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 126 روایة:6
رسولخدا (ص) فرمود: پس از خود بر امتم از سه چیز میترسم: گمراهى بعد از معرفت و فتنه هاى گمراه كننده و شهوت شكم و فرج.
7- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ مَیْمُونٍ الْقَدَّاحِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ مَا مِنْ عِبَادَةٍ أَفْضَلَ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 126 روایة:7
میمون قداح گوید: شنیدم امام باقر (ع) میفرمود: هیچ عبادتى بهتر از عفت شكم و فرج نیست.
8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ مَا مِنْ عِبَادَةٍ أَفْضَلَ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 126 روایة:8
امام باقر (ع) فرمود: هیچ عبادتى نزد خدا بهتر از عفت شكم و فرج نیست.

باب: اجتناب از محرمات

بَابُ اِجتِنابُ المَحارِم
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ كَثِیرٍ الرَّقِّیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ جَنَّتانِ قَالَ مَنْ عَلِمَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَرَاهُ وَ یَسْمَعُ مَا یَقُولُهُ وَ یَفْعَلُهُ مِنْ خَیْرٍ أَوْ شَرٍّ فَیَحْجُزُهُ ذَلِكَ عَنِ الْقَبِیحِ مِنَ الْأَعْمَالِ فَذَلِكَ الَّذِى خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى
اصول كافى جلد3 صفحه: 126 روایة:1
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزوجل «و براى آنكه از مقام پروردگارش ترسد دو بهشت است، 46 سوره 55» فرمود: هر كه بداند خداى عزوجل او را میبیند و هر چه میگوید و میكند از خیر و شر میشنود (آگاهست) و همین دانش او را از كارهاى زشت باز دارد، كسى است كه از مقام پروردگارش ترسیده و خود را از هوس باز داشته است.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُمَرَ الْیَمَانِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ كُلُّ عَیْنٍ بَاكِیَةٌ یَوْمَ الْقِیَامَةِ غَیْرَ ثَلَاثٍ عَیْنٍ سَهِرَتْ فِى سَبِیلِ اللَّهِ وَ عَیْنٍ فَاضَتْ مِنْ خَشْیَةِ اللَّهِ وَ عَیْنٍ غُضَّتْ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 126 روایة:2
امام باقر (ع) فرمود: هر چشمى روز قیامت گریانست، جز سه چشم: چشمى كه در راه خدا شب را بیدار باشد و چشمى كه از ترس خدا گریان شود و چشمى كه از محرمات خدا بسته شود.
(1645)3- عَلِیٌّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ یُونُسَ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ فِیمَا نَاجَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ مُوسَى ع یَا مُوسَى مَا تَقَرَّبَ إِلَیَّ الْمُتَقَرِّبُونَ بِمِثْلِ الْوَرَعِ عَنْ مَحَارِمِی فَإِنِّی أُبِیحُهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ لَا أُشْرِكُ مَعَهُمْ أَحَداً
اصول كافى جلد3 صفحه: 127 روایة:3
امام صادق (ع) فرمود: در ضمن آنچه خداى عزوجل با موسى (ع) مناجات فرمود، این بود كه: اى موسى! تقرب جویندگان بمن بچیزى مانند پرهیز از محرماتم تقرب نجسته اند. همانا من اقامت در بهشتهاى جاودانه را بآنها اجازه دهم و دیگرى را با آنها شریك نسازم (یعنى بهشتهاى عدن مختص پرهیزكاران از محرماتست).
4-عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عُبَیْدَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مِنْ أَشَدِّ مَا فَرَضَ اللَّهُ عَلَى خَلْقِهِ ذِكْرُ اللَّهِ كَثِیراً ثُمَّ قَالَ لَا أَعْنِى سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ وَ إِنْ كَانَ مِنْهُ وَ لَكِنْ ذِكْرَ اللَّهِ عِنْدَ مَا أَحَلَّ وَ حَرَّمَ فَإِنْ كَانَ طَاعَةً عَمِلَ بِهَا وَ إِنْ كَانَ مَعْصِیَةً تَرَكَهَا
اصول كافى جلد3 صفحه: 127 روایة:4
امام صادق (ع) فرمود، سخت تر چیزیكه خدا بر خلقش واجب ساخته، ذكر بسیار خداست، مقصود گفتن سبحان الله و الحمد الله و لا اله الا الله و الله اكبر نیست، اگر چه این هم از جمله ذكر است، بلكه مقصود یاد آوردن خداست در آنچه حلال و حرام فرموده كه اگر طاعت خداست عمل كند و اگر معصیت است ترك نماید.
5- ابْنُ أَبِى عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً قَالَ أَمَا وَ اللَّهِ إِنْ كَانَتْ أَعْمَالُهُمْ أَشَدَّ بَیَاضاً مِنَ الْقَبَاطِیِّ وَ لَكِنْ كَانُوا إِذَا عَرَضَ لَهُمُ الْحَرَامُ لَمْ یَدَعُوهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 127 روایة:5
سلیمان بن خالد گوید: از امام صادق (ع) این قول خداى عزوجل را پرسیدم: «و بكردارهائى كه انجام داده اند پردازیم و آنها را غبارى پراكنده كنیم،23 سوره 25» فرمود: هان بخدا سوگند كردارهاى ایشان سفیدتر از پارچه هاى نازك مصرى بود، ولى چون بحرامى بر میخوردند، از آن دست بر نمیداشتند.
شرح : مفسرین قرآن ذیل آیه شریفه و شارحین اصول كافى ذیل این حدیث مطالبى مفصل راجع به احباط و تكفیر و عقاید فرق اسلامى در آن باره ذكر نموده اند، ولى خلاصه و عصاره آنها كه مناسب این مختصر است، اینستكه.
مقصود از كردارهاى سفیدتر از آن پارچه ها، مانند مهمان نوازى و صله رحم و فریادرسى گرفتار آنست كه همه آنها اعمالى است محبوب ومطلوب شارع و بهمین جهت آنها را بسیار سفید دانسته است و مقصود از غبار پراكنده، ذرات ریز و كوچكى است كه در شعاع آفتاب از روزنه اتاق دیده میشود و كنایه از اینستكه این كردار و اعمال پسندیده و مطلوب بواسطه عدم پرهیز از حرام بى اثر و نتیجه میگردد، و اجر و ثوابیرا كه خداى متعال در برابر اعمال وعده فرموده است، بچنین شخصى عطا نمیفرماید.
6- عَلِیٌّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ تَرَكَ مَعْصِیَةً لِلَّهِ مَخَافَةَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَرْضَاهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 128 روایة:6
امام صادق (ع) از قول رسولخدا (ص) فرماید: هر كه گناهى را بواسطه ترس از خداى تبارك و تعالى ترك كند، خدا او را در روز قیامت خوشنود گرداند.

باب: انجام واجبات

بَابُ أَدَاءِ الْفَرَائِضِ
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ قَالَ قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ص مَنْ عَمِلَ بِمَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَیْهِ فَهُوَ مِنْ خَیْرِ النَّاسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 128 روایة:1
على بن الحسین صلوات الله علیهما فرمود: هر كه بدانچه خدا بر او واجب ساخته عمل كند، از جمله بهترین مردمست.
(1650)2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِی یَعْفُورٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا قَالَ اصْبِرُوا عَلَى الْفَرَائِضِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 128 روایة: 2
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزّوجلّ: «صبر كنید و با صبر غلبه جویید و مرزدارى كنید، آخر سوره 3» فرمود: بر واجبات صبر كنید (یعنى واجباتى را كه انجامش كلفت و مشقت دارد تحمل كنید).
3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِى نَجْرَانَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَبِى السَّفَاتِجِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع فِى قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا قَالَ اصْبِرُوا عَلَى الْفَرَائِضِ وَ صَابِرُوا عَلَى الْمَصَائِبِ وَ رَابِطُوا عَلَى الْأَئِمَّةِ ع
وَ فِى رِوَایَةِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِى السَّفَاتِجِ وَ زَادَ فِیهِ فَاتَّقُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ فِیمَا افْتَرَضَ عَلَیْكُمْ
اصول كافى جلد3 صفحه: 128 روایة: 3
امام صادق (ع) درباره قول خداى عزّوجلّ «صبر كنید و با صبر غلبه جویید و مرزدارى كنید» فرمود: صبر كنید بر واجبات و با صبر غلبه جوئید بر مصیبتها و دست بدامن ائمه علیهم السلام باشید (زیرا حدود و ثغور اسلام و ایمان بوسیله ایشان از دستبرد بدعتگزاران و دین تراشان محفوظ ماند).
و بروایت ابى السفاتج در این حدیث زیاد شده است: پس از خداى پروردگار خویش نسبت بآنچه بر شما واجب كرده پروا كنید.
4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص اعْمَلْ بِفَرَائِضِ اللَّهِ تَكُنْ أَتْقَى النَّاسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 129 روایة: 4
رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: بواجبات عمل كن تا پرهیزگارترین مردم باشى.
5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِى جَمِیلَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَا تَحَبَّبَ إِلَیَّ عَبْدِی بِأَحَبَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَیْهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 129 روایة: 5
امام صادق (ع) فرمود: خداى تبارك و تعالى فرماید: بنده من با چیزى محبوبتر از انجام آنچه بر او واجب كرده ام، بدوستى من نگراید.