فهرست کتاب


اصول کافی جلد سوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب: طاعت و تقوى

بَابُ الطَّاعَةِ وَ التَّقْوَى
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ مُحَمَّدٍ أَخِی عُرَامٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ لَا تَذْهَبْ بِكُمُ الْمَذَاهِبُ فَوَ اللَّهِ مَا شِیعَتُنَا إِلَّا مَنْ أَطَاعَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ
اصول كافى جلد3 صفحه: 117 روایة:1
امام باقر علیه السلام فرمود: هر مذهبى شما را براهى نبرد، بخدا كه شیعه ما نیست، جز آنكه خداى عزوجل را اطاعت كند.
شرح : در زمان امام باقر علیه السلام بدعتگزاران و دین سازان گمراه، عقاید و افكار باطلى در میان مسلمین انتشار میدادند، كه نمونه ئى ازآنها در اینزمان هم در میان عوام مسلمین دیده میشود، مانند عقیده باینكه تنها قبول تشیع یا محبت امیرالمؤمنین علیه السلام یا امیداوارى بخدا یا گریه براى امام حسین علیه السلام بدون هیچ طاعت و عبادت دیگر موجب سعادت و نجاتست امام باقر (ع) با یك جمله كوتاه، تمام رشته هاى اوهام و خرافات ایشان را بر باد داده، شیعیان خود را بیدار و هوشیار میكند و شاهراه حقیقت را پیش پاى آنها میگذارد و میفرماید: افكار و عقاید باطل شما را منحرف نسازد، بدانید یگانه راه سعادت و نجات اطاعت خداست و بس و بقیه احادیث این باب نیز شاهد این مدعاست.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ أَبِى حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ ع فِى حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَقَالَ یَا أَیُّهَا النَّاسُ وَ اللَّهِ مَا مِنْ شَیْ ءٍ یُقَرِّبُكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ وَ یُبَاعِدُكُمْ مِنَ النَّارِ إِلَّا وَ قَدْ أَمَرْتُكُمْ بِهِ وَ مَا مِنْ شَیْ ءٍ یُقَرِّبُكُمْ مِنَ النَّارِ وَ یُبَاعِدُكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ إِلَّا وَ قَدْ نَهَیْتُكُمْ عَنْهُ أَلَا وَ إِنَّ الرُّوحَ الْأَمِینَ نَفَثَ فِى رُوعِى أَنَّهُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ حَتَّى تَسْتَكْمِلَ رِزْقَهَا فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَجْمِلُوا فِى الطَّلَبِ وَ لَا یَحْمِلْ أَحَدَكُمْ اسْتِبْطَاءُ شَیْ ءٍ مِنَ الرِّزْقِ أَنْ یَطْلُبَهُ بِغَیْرِ حِلِّهِ فَإِنَّهُ لَا یُدْرَكُ مَا عِنْدَ اللَّهِ إِلَّا بِطَاعَتِهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 118 روایة:2
امام باقر (ع) فرمود: رسولخدا (ص) در حجة الوداع سخنرانى كرد و فرمود: اى مردم! بخدا چیزى نبود كه شما را ببهشت نزدیك و از دوزخ دور كند جز آنكه بدان دستورتان دادم، و چیزى نبود كه شما را بدوزخ نزدیك و از بهشت دور كند، جز آنكه از آن نهیتان كردم.
همانا جبرئیل در دلم افكند كه هیچكس نمیرد تا روزیش را كامل گیرد، از خدا بپرهیزید و در طلب روزى آرام باشید (حریص نباشید و خود را بزحمت نیفكنید) و دیر رسیدن روزى شما را وادار نكند كه آنرا از راه حرام جوئید، زیرا آنچه نزد خداست جز بوسیله اطاعتش بدست نیاید،
3- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ وَ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنْ أَحْمَدَ بْنِ النَّضْرِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ لِى یَا جَابِرُ أَ یَكْتَفِى مَنِ انْتَحَلَ التَّشَیُّعَ أَنْ یَقُولَ بِحُبِّنَا أَهْلَ الْبَیْتِ فَوَ اللَّهِ مَا شِیعَتُنَا إِلَّا مَنِ اتَّقَى اللَّهَ وَ أَطَاعَهُ وَ مَا كَانُوا یُعْرَفُونَ یَا جَابِرُ إِلَّا بِالتَّوَاضُعِ وَ التَّخَشُّعِ وَ الْأَمَانَةِ وَ كَثْرَةِ ذِكْرِ اللَّهِ وَ الصَّوْمِ وَ الصَّلَاةِ وَ الْبِرِّ بِالْوَالِدَیْنِ وَ التَّعَاهُدِ لِلْجِیرَانِ مِنَ الْفُقَرَاءِ وَ أَهْلِ الْمَسْكَنَةِ وَ الْغَارِمِینَ وَ الْأَیْتَامِ وَ صِدْقِ الْحَدِیثِ وَ تِلَاوَةِ الْقُرْآنِ وَ كَفِّ الْأَلْسُنِ عَنِ النَّاسِ إِلَّا مِنْ خَیْرٍ وَ كَانُوا أُمَنَاءَ عَشَائِرِهِمْ فِى الْأَشْیَاءِ قَالَ جَابِرٌ فَقُلْتُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا نَعْرِفُ الْیَوْمَ أَحَداً بِهَذِهِ الصِّفَةِ فَقَالَ یَا جَابِرُ لَا تَذْهَبَنَّ بِكَ الْمَذَاهِبُ حَسْبُ الرَّجُلِ أَنْ یَقُولَ أُحِبُّ عَلِیّاً وَ أَتَوَلَّاهُ ثُمَّ لَا یَكُونَ مَعَ ذَلِكَ فَعَّالًا فَلَوْ قَالَ إِنِّى أُحِبُّ رَسُولَ اللَّهِ فَرَسُولُ اللَّهِ ص خَیْرٌ مِنْ عَلِیٍّ ع ثُمَّ لَا یَتَّبِعُ سِیرَتَهُ وَ لَا یَعْمَلُ بِسُنَّتِهِ مَا نَفَعَهُ حُبُّهُ إِیَّاهُ شَیْئاً فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْمَلُوا لِمَا عِنْدَ اللَّهِ لَیْسَ بَیْنَ اللَّهِ وَ بَیْنَ أَحَدٍ قَرَابَةٌ أَحَبُّ الْعِبَادِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَكْرَمُهُمْ عَلَیْهِ أَتْقَاهُمْ وَ أَعْمَلُهُمْ بِطَاعَتِهِ یَا جَابِرُ وَ اللَّهِ مَا یُتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِلَّا بِالطَّاعَةِ وَ مَا مَعَنَا بَرَاءَةٌ مِنَ النَّارِ وَ لَا عَلَى اللَّهِ لِأَحَدٍ مِنْ حُجَّةٍ مَنْ كَانَ لِلَّهِ مُطِیعاً فَهُوَ لَنَا وَلِیٌّ وَ مَنْ كَانَ لِلَّهِ عَاصِیاً فَهُوَ لَنَا عَدُوٌّ وَ مَا تُنَالُ وَلَایَتُنَا إِلَّا بِالْعَمَلِ وَ الْوَرَعِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 118 روایة:3
جابر گوید: امام باقر (ع) بمن فرمود: اى جابر! آیا كسیكه ادعاء تشیع میكند، او را بس است كه از محبت ما خانواده دم زند؟! بخدا شیعه ما نیست، جز آنكه از خدا پروا كند و او را اطاعت نماید، اى جابر! ایشان شناخته نشوند، جز با فروتنى و خشوع و امانت و بسیارى یاد خدا و روزه و نماز و نیكى بپدر و مادر و مراعات همسایگان فقیر و مستمند و قرضداران و یتیمان و راستى گفتار و تلاوت قرآن و بازداشتن زبان از مردم، جز از نیكى آن ها، و آنها امانت نگهدار فامیل خویش باشند.
جابر گوید عرضكردم: یا ابن رسول الله ما امروز كسى را داراى این صفات نمیشناسیم، فرمود: اى جابر! براههاى مختلف مرو، آیا براى مرد كافى است كه بگوید: من على را دوست دارم و از او پیروى میكنم و با وجود این فعالیت دینى نكند؟! پس اگر بگوید: من رسول خدا (ص) را دوست دارم رسولخدا (ص) كه بهتر از على علیه السلام است سپس از رفتار او پیروى نكند و بسنتش عمل ننماید، محبتش بپیغمبر باو هیچ سودى ندهد، پس از خدا پروا كنید براى آنچه نزد خداست عمل كنید، خدا با هیچكس خویشى ندارد، دوست ترین بندگان خداى عزوجل (و گرامیترینشان نزد او) با تقواترین و مطیع ترین آنهاست.
اى جابر! بخدا جز با اطاعت بخداى تبارك و تعالى تقرب نمیتوان جست. و همراه ما برات آزادى از دوزخ نیست و هیچكس بر خدا حجت ندارد، هر كه مطیع خدا باشد دوست ما و هر كه نافرمانى خدا كند دشمن ماست ولایت ما جز با عمل كردن بورع بدست نیاید.
(1615)4- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِذَا كَانَ یَوْمُ الْقِیَامَةِ یَقُومُ عُنُقٌ مِنَ النَّاسِ فَیَأْتُونَ بَابَ الْجَنَّةِ فَیَضْرِبُونَهُ فَیُقَالُ لَهُمْ مَنْ أَنْتُمْ فَیَقُولُونَ نَحْنُ أَهْلُ الصَّبْرِ فَیُقَالُ لَهُمْ عَلَى مَا صَبَرْتُمْ فَیَقُولُونَ كُنَّا نَصْبِرُ عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ وَ نَصْبِرُ عَنْ مَعَاصِى اللَّهِ فَیَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صَدَقُوا أَدْخِلُوهُمُ الْجَنَّةَ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما یُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَیْرِ حِسابٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 119 روایة:4
امام صادق (ع) فرمود: چون روز قیامت شود، دسته ئى از مردم برخیزند و بیایند و در بهشت را بكوبند، بآنها گویند: شما كیستید؟ گویند: ما اهل صبریم، بآنها گویند: بر چه صبر كردید؟ گویند: بر اطاعت خدا و از نافرمانى او صبر كردیم، خداى عزوجل فرماید: راست گویند: ایشانرا ببهشت در آورید و همین است قول خداى عزوجل «همانا صابران اجر خود را بدون حساب بدست آورند، 10 سوره 39».
5- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ فُضَیْلِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِى عُبَیْدَةَ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ص یَقُولُ لَا یَقِلُّ عَمَلٌ مَعَ تَقْوَى وَ كَیْفَ یَقِلُّ مَا یُتَقَبَّلُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 120 روایة:5
امام باقر (ع) فرمود: امیرالمؤمنین صلوات الله علیه میفرمود: علمى كه با تقوى همراه باشد كم نیست، چگونه عمل پذیرفته كم است؟ با آنكه خدایتعالى فرماید: انما یتقبل الله من المتقین یعنى خدا فقط عمل مردم با تقوى را میپذیرد).
6- حُمَیْدُ بْنُ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَمَاعَةَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ یَا مَعْشَرَ الشِّیعَةِ شِیعَةِ آلِ مُحَمَّدٍ كُونُوا النُّمْرُقَةَ الْوُسْطَى یَرْجِعُ إِلَیْكُمُ الْغَالِى وَ یَلْحَقُ بِكُمُ التَّالِى فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَارِ یُقَالُ لَهُ سَعْدٌ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَا الْغَالِى قَالَ قَوْمٌ یَقُولُونَ فِینَا مَا لَا نَقُولُهُ فِى أَنْفُسِنَا فَلَیْسَ أُولَئِكَ مِنَّا وَ لَسْنَا مِنْهُمْ قَالَ فَمَا التَّالِى قَالَ الْمُرْتَادُ یُرِیدُ الْخَیْرَ یُبَلِّغُهُ الْخَیْرَ یُؤْجَرُ عَلَیْهِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَیْنَا فَقَالَ وَ اللَّهِ مَا مَعَنَا مِنَ اللَّهِ بَرَاءَةٌ وَ لَا بَیْنَنَا وَ بَیْنَ اللَّهِ قَرَابَةٌ وَ لَا لَنَا عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ وَ لَا نَتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ إِلَّا بِالطَّاعَةِ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مُطِیعاً لِلَّهِ تَنْفَعُهُ وَلَایَتُنَا وَ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ عَاصِیاً لِلَّهِ لَمْ تَنْفَعْهُ وَلَایَتُنَا وَیْحَكُمْ لَا تَغْتَرُّوا وَیْحَكُمْ لَا تَغْتَرُّوا
اصول كافى جلد3 صفحه: 121 روایة:6
امام باقر (ع) فرمود: اى گروه شیعه شیعه آل محمد! شما تكیه گاه میانه باشید (یعنى روشى داشته باشید خارج از حد افراط و تفریط تا دیگران بشما تكیه كنند) و آنكه غلو كرده (و از حد وسط خارج شده) بسوى شما بر گردد و آنكه عقب مانده خود را بشما رساند.
مردى از انصار بنام سعد عرضكرد: قربانت، غلو كننده كدامست؟ فرمود: مردمیكه درباره ما گویند آنچه درباره خود نگوئیم، اینها از ما نیستند و ما از آنها نباشیم.
گفت: عقب مانده كدامست؟ فرمود: كسى كه طالب خیر (دین حق یا عمل صالح) است: خیر باو میرسد (زیرا عاقبت جوینده یابنده بود) و بهمان مقدار نیتش پاداش دارد.
سپس روبما كرد و فرمود: بخدا ما از جانب خدا براتى نداریم، و میان ما و خدا قرابتى نیست و بر خدا حجتى نداریم و جز با اطاعت بسوى خدا تقرب نجوئیم، پس هر كس از شما كه مطیع خدا باشد دوستى ما سودش دهد و هر كس از شما نافرمانى خدا كند دوستى ما سودش ندهد، واى بر شما! مبادا فریفته شوید. واى بر شما مبادا فریفته شوید.
7- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع فَذَكَرْنَا الْأَعْمَالَ فَقُلْتُ أَنَا مَا أَضْعَفَ عَمَلِى فَقَالَ مَهْ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ ثُمَّ قَالَ لِى إِنَّ قَلِیلَ الْعَمَلِ مَعَ التَّقْوَى خَیْرٌ مِنْ كَثِیرِ الْعَمَلِ بِلَا تَقْوَى قُلْتُ كَیْفَ یَكُونُ كَثِیرٌ بِلَا تَقْوَى قَالَ نَعَمْ مِثْلُ الرَّجُلِ یُطْعِمُ طَعَامَهُ وَ یَرْفُقُ جِیرَانَهُ وَ یُوَطِّئُ رَحْلَهُ فَإِذَا ارْتَفَعَ لَهُ الْبَابُ مِنَ الْحَرَامِ دَخَلَ فِیهِ فَهَذَا الْعَمَلُ بِلَا تَقْوَى وَ یَكُونُ الْ آخَرُ لَیْسَ عِنْدَهُ فَإِذَا ارْتَفَعَ لَهُ الْبَابُ مِنَ الْحَرَامِ لَمْ یَدْخُلْ فِیهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 121 روایة:7
مفضل بن عمر گوید: خدمت امام صادق (ع) بودم كه موضوع اعمال مطرح شد، من گفتم: عمل من چه اندازه كم و ضعیف است؟! حضرت فرمود: خاموش باش، از خدا آمرزش بخواه، آنگاه فرمود: عمل كم با تقوى بهتر از عمل بسیار بى تقوى است.
عرضكردم: چگونه عمل بسیار، بى تقوى میباشد؟ فرمود: آرى مانند مردیكه از غذاى خود بمردم میخوراند و با همسایگانش مهربانى میكند و در خانه اش باز است، ولى چون درى از حرام بنظرش رسد بدان در آید، اینست عمل بدون تقوى، و دیگرى هست كه اینها را ندارد، ولى چون در حرامى بنظرش رسد، بدان وارد نشود.
8- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِى دَاوُدَ الْمُسْتَرِقِّ عَنْ مُحَسِّنٍ الْمِیثَمِیِّ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ شُعَیْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ مَا نَقَلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَبْداً مِنْ ذُلِّ الْمَعَاصِى إِلَى عِزِّ التَّقْوَى إِلَّا أَغْنَاهُ مِنْ غَیْرِ مَالٍ وَ أَعَزَّهُ مِنْ غَیْرِ عَشِیرَةٍ وَ آنَسَهُ مِنْ غَیْرِ بَشَرٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 121 روایة:8
یعقوب بن شعیب گوید: شنیدم امام صادق علیه السلام مى فرمود: خداى عزوجل بنده اى را از خوارى گناه بعزت تقوى نبرد، جز آنكه بى نیازش كند، بدون مال و عزیزش كند بدون فامیل و مأنوسش كند بدون آدمى زاد (یعنى با خود مأنوسش سازد).

باب: باب ورع

بَابُ الْوَرَعِ
(1620)1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ أَبِی الْمَغْرَاءِ عَنْ زَیْدٍ الشَّحَّامِ عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِیدِ بْنِ هِلَالٍ الثَّقَفِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنِّی لَا أَلْقَاكَ إِلَّا فِی السِّنِینَ فَأَخْبِرْنِی بِشَیْ ءٍ آخُذُ بِهِ فَقَالَ أُوصِیكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ الْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَا یَنْفَعُ اجْتِهَادٌ لَا وَرَعَ فِیهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 121 روایة:1
عمر بن سعید گوید: به امام صادق (ع) عرضكردم: من جز چند سال یكبار شما را ملاقات نكنم، بمن چیزى بفرما كه آنرا داشته باشم، فرمود: ترا سفارش میكنم بتقواى خدا و ورع و كوشش و بدانكه كوششى كه در آن ورع نباشد سود ندهد.
شرح : تقوى ترك محرمات است و ورع ترك شبهات و اجتهاد «كوشش» سعى در طاعات و عبادات.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ حَدِیدِ بْنِ حَكِیمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ وَ صُونُوا دِینَكُمْ بِالْوَرَعِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 122 روایة:2
امام صادق (ع) مى فرمود: تقواى خدا پیشه كنید و دین خود را با ورع نگهدارید.
3- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ یَزِیدَ بْنِ خَلِیفَةَ قَالَ وَعَظَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَأَمَرَ وَ زَهَّدَ ثُمَّ قَالَ عَلَیْكُمْ بِالْوَرَعِ فَإِنَّهُ لَا یُنَالُ مَا عِنْدَ اللَّهِ إِلَّا بِالْوَرَعِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 122 روایة:3
یزید بن خلیفه گوید: امام صادق (ع) ما را موعظه فرمود و دستور داد و امر بزهد نمود سپس فرمود: بر شما باد بورع، زیرا بدانچه نزد خدا هست جز با ورع نتوان رسید.
4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِى جَمِیلَةَ عَنِ ابْنِ أَبِى یَعْفُورٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَا یَنْفَعُ اجْتِهَادٌ لَا وَرَعَ فِیهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 122 روایة:4
امام صادق (ع) فرمود: كوشش بدون ورع سود نبخشد.
5- عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ زِیَادٍ الصَّیْقَلِ عَنْ فُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّ أَشَدَّ الْعِبَادَةِ الْوَرَعُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 122 روایة:5
امام باقر (ع) فرمود: سخت ترین عبادت ورع است.
(1625)6- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَزِیعٍ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ قَالَ قَالَ أَبُو الصَّبَّاحِ الْكِنَانِیُّ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مَا نَلْقَى مِنَ النَّاسِ فِیكَ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ مَا الَّذِی تَلْقَى مِنَ النَّاسِ فِیَّ فَقَالَ لَا یَزَالُ یَكُونُ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ الرَّجُلِ الْكَلَامُ فَیَقُولُ جَعْفَرِیٌّ خَبِیثٌ فَقَالَ یُعَیِّرُكُمُ النَّاسُ بِی فَقَالَ لَهُ أَبُو الصَّبَّاحِ نَعَمْ قَالَ فَقَالَ مَا أَقَلَّ وَ اللَّهِ مَنْ یَتَّبِعُ جَعْفَراً مِنْكُمْ إِنَّمَا أَصْحَابِى مَنِ اشْتَدَّ وَرَعُهُ وَ عَمِلَ لِخَالِقِهِ وَ رَجَا ثَوَابَهُ فَهَؤُلَاءِ أَصْحَابِى
اصول كافى جلد3 صفحه: 122 روایة:6
ابوالصباح كنانى بامام صادق علیه السلام عرضكرد: درباره شما از مردم چه ها ببینیم (چه زخم زبانها بشنویم؟) امام فرمود: مگر درباره من از مردم چه میبینى؟ گفت: هرگاه میان من و مردى سخنى در میگیرد؟ بمن میگوید: جعفرى خبیث، فرمود: شما را بمن سرزنش میكنند؟ ابوالصباح گفت: آری فرمود: به خدا کسانیکه از شما پیروی جعفر می کنند چقدر کمند! تنها اصحاب من كسى است كه ورعش شدید باشد و براى خالقش عمل كند و ثواب او را امیدوار باشد. اینها اصحاب منند.
7- حَنَانُ بْنُ سَدِیرٍ عَنْ أَبِى سَارَةَ الْغَزَّالِ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ابْنَ آدَمَ اجْتَنِبْ مَا حَرَّمْتُ عَلَیْكَ تَكُنْ مِنْ أَوْرَعِ النَّاسِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 122 روایة:7
امام باقر (ع) فرمود: خداى عزوجل فرماید: از آنچه برتو حرام شده اجتناب كن تا باورعترین مردم باشى.
8- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سُلَیْمَانَ الْمِنْقَرِیِّ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْوَرِعِ مِنَ النَّاسِ فَقَالَ الَّذِى یَتَوَرَّعُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 123 روایة:8
حفص بن غیاث گوید: از امام صادق (ع) پرسیدم، مرد با ورع كیست؟ فرمود: آنكه از حرامهاى خداى عزوجل دورى گزیند.
9- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ أَبِی أُسَامَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ عَلَیْكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ الْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ وَ صِدْقِ الْحَدِیثِ وَ أَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَ حُسْنِ الْخُلُقِ وَ حُسْنِ الْجِوَارِ وَ كُونُوا دُعَاةً إِلَى أَنْفُسِكُمْ بِغَیْرِ أَلْسِنَتِكُمْ وَ كُونُوا زَیْناً وَ لَا تَكُونُوا شَیْناً وَ عَلَیْكُمْ بِطُولِ الرُّكُوعِ وَ السُّجُودِ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا أَطَالَ الرُّكُوعَ وَ السُّجُودَ هَتَفَ إِبْلِیسُ مِنْ خَلْفِهِ وَ قَالَ یَا وَیْلَهُ أَطَاعَ وَ عَصَیْتُ وَ سَجَدَ وَ أَبَیْتُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 123 روایة:9
ابو اسامه گوید: شنیدم امام صادق (ع) میفرمود: بر تو باد به تقواى خدا و ورع و كوشش و راستى گفتار و اداء امانت و حسن خلق و نیكى با همسایه، و مردم را با غیر زبان بمذهب خود دعوت كنید (یعنى رفتار شما شیعیان باید طورى باشد كه مخالفینتان بگرویدن مذهب شما مایل شوند) و زینت ما باشید و ننگ ما نباشید،
و بر شما باد بطول دادن ركوع و سجود، زیرا چون یكى از شما ركوع و سجود را طول دهد، شیطان از پشت سرش بانگ زند و بگوید: اى واى، كه این اطاعت كرد و من نافرمانى و این سجده كرد و من سرپیچى (هنگام که بسجده در برابر آدم مأمور گشتم).
10- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی زَیْدٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَدَخَلَ عِیسَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْقُمِّیُّ فَرَحَّبَ بِهِ وَ قَرَّبَ مِنْ مَجْلِسِهِ ثُمَّ قَالَ یَا عِیسَى بْنَ عَبْدِ اللَّهِ لَیْسَ مِنَّا وَ لَا كَرَامَةَ مَنْ كَانَ فِى مِصْرٍ فِیهِ مِائَةُ أَلْفٍ أَوْ یَزِیدُونَ وَ كَانَ فِى ذَلِكَ الْمِصْرِ أَحَدٌ أَوْرَعَ مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 123 روایة:10
ابوزید گوید: خدمت امام صادق (ع) بودم كه عیسى بن عبدالله قمى وارد شد، حضرت باو خوشامد گفت: و نزدیك خودش نشانید، سپس فرمود: اى عیسى بن عبدالله! از ما نیست و شرافتى ندارد كسیكه در شهرى باشد كه 100 هزار تن و بیشتر در آن باشند، و در آن شهر شخصى پارساتر از او بوده باشد.
(1630)11- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِی كَهْمَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِیدِ بْنِ هِلَالٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع أَوْصِنِى قَالَ أُوصِیكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ الْوَرَعِ وَ الِاجْتِهَادِ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَا یَنْفَعُ اجْتِهَادٌ لَا وَرَعَ فِیهِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 124 روایة:11
عمر بن سعید بن هلال گوید: به امام صادق (ع) عرضكردم: مرا سفارشى كن: فرمود: ترا سفارش میكنم بتقواى خدا و ورع و كوشش و بدانكه كوشش بدون ورع سود نبخشد.
12- عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ أَبِی الصَّبَّاحِ الْكِنَانِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ أَعِینُونَا بِالْوَرَعِ فَإِنَّهُ مَنْ لَقِیَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْكُمْ بِالْوَرَعِ كَانَ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ فَرَجاً وَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبِیِّینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِیقاً فَمِنَّا النَّبِیُّ وَ مِنَّا الصِّدِّیقُ وَ الشُّهَدَاءُ وَ الصَّالِحُونَ
اصول كافى جلد3 صفحه: 124 روایة:12
ابوالصباح كنانى گوید، امام باقر علیه السلام فرمود: ما را با ورع یارى كنید، زیرا هر كسى از شما خداى عزوجل را با ورع ملاقات كند، براى او نزد خدا گشایشى باشد و خداى عزوجل میفرماید: «آنها كه خدا و رسولش را(12) اطاعت كنند، همدم پیغمبران و صدیقان و شهیدان و نیكانى باشند كه خدا نعمتشان داده، و چه خوب رفیقانى هستند: 69 سوره 4 » و پیغمبر از ماست و صدیق از ماست و نیكان از ما هستند.
13- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّا لَا نَعُدُّ الرَّجُلَ مُؤْمِناً حَتَّى یَكُونَ لِجَمِیعِ أَمْرِنَا مُتَّبِعاً مُرِیداً أَلَا وَ إِنَّ مِنِ اتِّبَاعِ أَمْرِنَا وَ إِرَادَتِهِ الْوَرَعَ فَتَزَیَّنُوا بِهِ یَرْحَمْكُمُ اللَّهُ وَ كَبِّدُوا أَعْدَاءَنَا بِهِ یَنْعَشْكُمُ اللَّهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 124 روایة:13
امام صادق (ع) فرمود: ما شخصى را مؤمن ندانیم تا آنكه از همه امر ما پیروى كند و خواهان آن باشد، همانا ورع از جمله پیروى امرما و خواستن آنست، پس خود را بآن زینت دهید. خدا شما را بیامرزد و بوسیله ورع بر دشمنان ما غلبه كنید (آنها را در تنگنا گذارید) خدا بشما رفعت بخشد.
14- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَجَّالِ عَنِ الْعَلَاءِ عَنِ ابْنِ أَبِى یَعْفُورٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِغَیْرِ أَلْسِنَتِكُمْ لِیَرَوْا مِنْكُمُ الْوَرَعَ وَ الِاجْتِهَادَ وَ الصَّلَاةَ وَ الْخَیْرَ فَإِنَّ ذَلِكَ دَاعِیَةٌ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّا لَا نَعُدُّ الرَّجُلَ مُؤْمِناً حَتَّى یَكُونَ لِجَمِیعِ أَمْرِنَا مُتَّبِعاً مُرِیداً أَلَا وَ إِنَّ مِنِ اتِّبَاعِ أَمْرِنَا وَ إِرَادَتِهِ الْوَرَعَ فَتَزَیَّنُوا بِهِ یَرْحَمْكُمُ اللَّهُ وَ كَبِّدُوا أَعْدَاءَنَا بِهِ یَنْعَشْكُمُ اللَّهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 124 روایة:14
امام صادق (ع) فرمود: با غیر زبان خویش مردم را (بكیش و مذهب خود) دعوت كنید، مردم باید ورع و كوشش و نماز و خیر شما را ببینند، اینها خود دعوت كننده باشند.
15- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَمْزَةَ الْعَلَوِیِّ قَالَ أَخْبَرَنِى عُبَیْدُ اللَّهِ بْنُ عَلِیٍّ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ كَثِیراً مَا كُنْتُ أَسْمَعُ أَبِی یَقُولُ لَیْسَ مِنْ شِیعَتِنَا مَنْ لَا تَتَحَدَّثُ الْمُخَدَّرَاتُ بِوَرَعِهِ فِى خُدُورِهِنَّ وَ لَیْسَ مِنْ أَوْلِیَائِنَا مَنْ هُوَ فِى قَرْیَةٍ فِیهَا عَشَرَةُ آلَافِ رَجُلٍ فِیهِمْ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ أَوْرَعُ مِنْهُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 124 روایة:15
موسى بن جعفر (ع) فرمود: من از پدرم بسیار میشنیدم كه میفرمود از شیعیان ما نیست كسى كه (در پارسائى و ورع بدرجى شهرت نیابد كه) زنان پرده نشین در میان پرده خویش از ورع او سخن گویند و از دوستان ما نباشد كسى كه در شهرى باشد كه ده هزار مرد در آن باشند و پارساتر از او میان آنها خدا خلق كرده باشد (مخلوقى پارساتر از او براى خدا باشد).

باب عفت

بَابُ الْعِفَّةِ
توضیح : عفت بمعنى خوددارى از غلبه مطلق شهوت است، ولى در اخبار و روایات غالباً در خصوص خوددارى از شهوت شكم و فرج بكار رفته است كه در فارسى از آن به پاكدامنى تعبیر مى شود.
(1635)1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ مَا عُبِدَ اللَّهُ بِشَیْ ءٍ أَفْضَلَ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 125 روایة:1
امام باقر (ع) فرمود: خدا بچیزى بهتر از عفت شكم و فرج عبادت نشده است.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّ أَفْضَلَ الْعِبَادَةِ عِفَّةُ الْبَطْنِ وَ الْفَرْجِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 125 روایة:2
و فرمود: بهترین عبادت عفت شكم و فرج است.
3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَیْمُونٍ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ص یَقُولُ أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ الْعَفَافُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 125 روایة:3
امام صادق (ع) مى فرماید: امیرالمؤمنین صلوات الله علیه میفرمود: بهترین عبادت عفت است.
4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ یَحْیَى بْنِ عِمْرَانَ الْحَلَبِیِّ عَنْ مُعَلًّى أَبِى عُثْمَانَ عَنْ أَبِى بَصِیرٍ قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِأَبِى جَعْفَرٍ ع إِنِّى ضَعِیفُ الْعَمَلِ قَلِیلُ الصِّیَامِ وَ لَكِنِّى أَرْجُو أَنْ لَا آكُلَ إِلَّا حَلَالًا قَالَ فَقَالَ لَهُ أَیُّ الِاجْتِهَادِ أَفْضَلُ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 125 روایة:4
مردى بامام باقر (ع) عرضكرد: من عملم ضعیف و روزه ام اندك است. ولى امیدوارم جز حلال نخورم، امام فرمود: چه كوششى از عفت شكم و فرج بهتر است.
5- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ النَّوْفَلِیِّ عَنِ السَّكُونِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَكْثَرُ مَا تَلِجُ بِهِ أُمَّتِى النَّارَ الْأَجْوَفَانِ الْبَطْنُ وَ الْفَرْجُ
اصول كافى جلد3 صفحه: 126 روایة:5
رسول خدا (ص) فرمود: بیشتر چیزى كه امتم را بدوزخ در آرد، دو میان خالى است، یعنى شكم و فرج.
(1640)6- وَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص ثَلَاثٌ أَخَافُهُنَّ عَلَى أُمَّتِى مِنْ بَعْدِى الضَّلَالَةُ بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ وَ مَضَلَّاتُ الْفِتَنِ وَ شَهْوَةُ الْبَطْنِ وَ الْفَرْجِ
اصول كافى جلد3 صفحه: 126 روایة:6
رسولخدا (ص) فرمود: پس از خود بر امتم از سه چیز میترسم: گمراهى بعد از معرفت و فتنه هاى گمراه كننده و شهوت شكم و فرج.
7- أَبُو عَلِیٍّ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ مَیْمُونٍ الْقَدَّاحِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ مَا مِنْ عِبَادَةٍ أَفْضَلَ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 126 روایة:7
میمون قداح گوید: شنیدم امام باقر (ع) میفرمود: هیچ عبادتى بهتر از عفت شكم و فرج نیست.
8- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ع قَالَ مَا مِنْ عِبَادَةٍ أَفْضَلَ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ
اصول كافى جلد3 صفحه: 126 روایة:8
امام باقر (ع) فرمود: هیچ عبادتى نزد خدا بهتر از عفت شكم و فرج نیست.