فهرست کتاب


اصول کافی جلد اول

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

امامان در قرآن دو قسمند: امامیكه بخدا خواند و امامیكه بدوزخ كشاند

بَابُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ فِی كِتَابِ اللَّهِ إِمَامَانِ إِمَامٌ یَدْعُوإِلَى اللَّهِ وَ إِمَامٌ یَدْعُو إِلَى النَّارِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَالِبٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْ آیَةُ یَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ قَالَ الْمُسْلِمُونَ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَ لَسْتَ إِمَامَ النَّاسِ كُلِّهِمْ أَجْمَعِینَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِلَى النَّاسِ أَجْمَعِینَ وَ لَكِنْ سَیَكُونُ مِنْ بَعْدِی أَئِمَّةٌ عَلَى النَّاسِ مِنَ اللَّهِ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی یَقُومُونَ فِی النَّاسِ فَیُكَذَّبُونَ وَ یَظْلِمُهُمْ أَئِمَّةُ الْكُفْرِ وَ الضَّلَالِ وَ أَشْیَاعُهُمْ فَمَنْ وَالَاهُمْ وَ اتَّبَعَهُمْ وَ صَدَّقَهُمْ فَهُوَ مِنِّی وَ مَعِی وَ سَیَلْقَانِی أَلَا وَ مَنْ ظَلَمَهُمْ وَ كَذَّبَهُمْ فَلَیْسَ مِنِّی وَ لَا مَعِی وَ أَنَا مِنْهُ بَرِی ءٌ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 313 روایه: 1
1- امام محمد باقر علیه السلام فرمود: چون آیه (71 سوره 17) «روزیكه هر دسته از مردم را بامامشان خوانیم » نازل شد، مسلمین عرض كردند: اى فرستاده خدا! مگر شما امام همه مردم نیستند؟ پیغمبر فرمود: من از جانب خدا بسوى همه مردم فرستاده شده ام ولى بعد از من امامانى از خاندانم بر مردم منصوب شوند، ایشان در میان مردم قیام كنند و مردم آنها را تكذیب كنند و امامان كفر و گمراهى و پیرونشان بر ایشان ستم كنند، هر كه آنها را دوست دارد و از آنها پیروى كند و تصدیقشان نماید، از من است و با من است و مرا ملاقات خواهد كرد و آگاه باشید كسى كه بایشان ستم كند و تكذیبشان نماید، از من نیست و با من نیست و من از او بیزارم.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَیْدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ إِنَّ الْأَئِمَّةَ فِی كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِمَامَانِ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَا بِأَمْرِ النَّاسِ یُقَدِّمُونَ أَمْرَ اللَّهِ قَبْلَ أَمْرِهِمْ وَ حُكْمَ اللَّهِ قَبْلَ حُكْمِهِمْ قَالَ وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً یَدْعُونَ إِلَى النَّارِ یُقَدِّمُونَ أَمْرَهُمْ قَبْلَ أَمْرِ اللَّهِ وَ حُكْمَهُمْ قَبْلَ حُكْمِ اللَّهِ وَ یَأْخُذُونَ بِأَهْوَائِهِمْ خِلَافَ مَا فِی كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 313 روایه: 2
2- امام صادق علیه السلام فرمود: ائمه در كتاب خداى عزوجل دو دسته اند: 1- خداى تبارك و تعالى فرماید (74 سوره 21) «و آنها را امامانى قرار دادیم كه به امر ما هدایت كنند» نه به امر مردم، امر خدا را بر امر مردم مقدم دارند و حكم خدا را پیش از حكم مردم دانند. 2- و باز فرموده است ( 41 سوره 28) «آنها را امامانى قرار دادیم كه بسوى دوزخ بخوانند» ایشان امر مردم را بر امر خدا مقدم دارند و حكم مردم را پیش از حكم خدا دانند و بر خلاف آنچه در كتاب خداى عزوجل است، طبق هوس خویش رفتار كنند.
شرح :
مقصود از خواندن بسوى دوزخ اینستكه مردم را بكفر و گناه وامیدارند كه عاقبتش دوزخ است و مقصود از قرار دادن خدا ایشان را اینچنین، آنست كه خدا از حال ایشان خبر مى دهد چنانچه بشخصى گوئى: «تو مرا دروغگو قرار دادى» یعنى بمردم گفتى كه او دروغگوست و این معنى را شیخ طوسى و طبرسى قدس سر هما گفته اند و بیانیكه ما در جبر و تفویض گفتیم و در اخبار طینت انشاءالله میآید نیز مناسب این مقام است.

قرآن بسوى امام هدایت مى كند

بَابُ أَنَّ الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلْإِمَامِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِیَ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ وَ الَّذِینَ عَقَدَتْ أَیْمانُكُمْ قَالَ إِنَّمَا عَنَى بِذَلِكَ الْأَئِمَّةَ ع بِهِمْ عَقَدَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَیْمَانَكُمْ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 314 روایه: 1
1- حسن بن محبوب گوید: از حضرت رضا(علیه السلام) راجع بقول خداى عزوجل پرسیدم (آیه 33- سوره 4) «همه را در تركه پدران و مادران خویشان، بستگانى قرار داده ایم و كسانى را كه با آنها دست (بیعت یا پیمان) داده اید،» (بهره آنها را بدهید) حضرت فرمود: مقصود ائمه علیه السلام باشند كه خداى عزوجل پیمان شما را با ایشان بسته است.
شرح :
ظاهر آیه شریفه و تفسیر آن، راجع بارث بردن اولاد از پدر و مادر و خویشان و بستگان از یكدیگر است كه در آخر آیه شریفه ذكر شد و آن بمعنى رابطه همسرى یا ضمان جریرة و یا امامت است كه فقهاء در كتاب ارث تفصیل داده اند و ارث بردن امام در صورتى است كه براى میت هیچگونه وارثى نباشد و اما تأویل و باطن آیه شریفه را كه حضرت بیان مى فرماید، تطبیق نمودن عقد ایمان است با حق معنوى امامت یعنى نظر باینكه بین امام و مأموم رابطه ولایت و دست بیعت و پیمان فرمانبردارى هست، خدای تعالى مى فرماید: این حق امام را ادا كنید یعنى از او اطاعت و پیروى كنید.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ مُوسَى بْنِ أُكَیْلٍ النُّمَیْرِیِّ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ سَیَابَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ قَالَ یَهْدِی إِلَى الْإِمَامِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 314 روایه: 2
2- امام صادق علیه السلام راجع بقول خدایتعالى (9 سوره 17) «همانا این قرآن بدانچه استوارتر است، راهنمائى كند» فرمود: بسوى امام راهنمائى مى كند (مانند آیاتى كه در ابواب گذشته و آینده بوجود امام علیه السلام تأویل شده است و نیز از نظر آیات مشكل و متشابه قرآن كه وجود مفسر و شارح بصیرى را طلب مى كند و آن غیر از امام نتواند بود)

نعمتى را كه خداى عزوجل در كتابش ذكر فرموده ائمه علیهم السلامند

بَابُ أَنَّ النِّعْمَةَ الَّتِی ذَكَرَهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِی كِتَابِهِ الْأَئِمَّةُ ع
1- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْمُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بِسْطَامَ بْنِ مُرَّةَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ حَسَّانَ عَنِ الْهَیْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ الْعَبْدِیِّ عَنْ سَعْدٍ الْإِسْكَافِ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع مَا بَالُ أَقْوَامٍ غَیَّرُوا سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ عَدَلُوا عَنْ وَصِیِّهِ لَا یَتَخَوَّفُونَ أَنْ یَنْزِلَ بِهِمُ الْعَذَابُ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْ آیَةَ أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِینَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً وَ أَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ جَهَنَّمَ ثُمَّ قَالَ نَحْنُ النِّعْمَةُ الَّتِی أَنْعَمَ اللَّهُ بِهَا عَلَى عِبَادِهِ وَ بِنَا یَفُوزُ مَنْ فَازَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 315 روایه: 1
1- امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: چگونه باشد حال مردمیكه سنت پیغمبر صلى الله علیه و آله را دگرگون ساختند و از وصى او رو گردان شدند؟ ایشان نمى ترسند كه نعمت خدا را بناسپاسى تغییر دادند و قوم خویش را بدوزخ كه سراى هلاكت است، در آوردند» سپس فرمود: ما هستیم آن نعمتى كه خدا ببندگانش انعام فرموده هر كه در روز قیامت كامیاب شود بوسیله ما است.
توضیح - تغییر نعمت بناسپاسى اینست كه بجاى شكر و سپاسگزارى از نعمت، كفران و ناسپاسى كند، پس خدا آن نعمت را از او بگیرد و عقوبت ناسپاسى برایش باقى ماند.
2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ رَفَعَهُ فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَبِأَیِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ أَ بِالنَّبِیِّ أَمْ بِالْوَصِیِّ تُكَذِّبَانِ نَزَلَتْ فِی الرَّحْمَنِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 315 روایه: 2
2- معلى بن محمد از امام روایت كند كه راجع بقول خداى عزوجل «كدام نعمت پروردگارتان را تكذیب میكنید؟» فرمود: پیغمبر را تكذیب میكند یا وصیش را؟! این آیه در سوره (الرحمن) نازل شده است.
توضیح : صیغه تثنیه در كلمه «تكذبان» راجع به جن و انس است كه در آیه 13 و 14 سوره «الرحمن» ذكر شده است و چون نعمتهاى خداوند بر جن و انس بسیار است و بزرگترین و شریفترین آن نعمتها، وجود رهبران دینى است امام علیه السلام این نعمت را بوجود پیغمبر و امام تطبیق فرمود و استفهام در آیه براى توبیخ و تقریع است یعنى اى گروه جن و انس چرا چنین نعمت بزرگ خدا را كه وسیله سعادت شما را فراهم میكند تكذیب مى كنید؟!!
3- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْهَیْثَمِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ أَبِی یُوسُفَ الْبَزَّازِ قَالَ تَلَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع هَذِهِ الْ آیَةَ فَاذْكُرُوا آلاءَ اللَّهِ قَالَ أَ تَدْرِی مَا آلَاءُ اللَّهِ قُلْتُ لَا قَالَ هِیَ أَعْظَمُ نِعَمِ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ وَ هِیَ وَلَایَتُنَا
اصول كافى جلد 1 صفحه: 316 روایه: 3
3- ابو یوسف بزاز گوید: امام صادق علیه السلام آیه ( 69 سوره 7) «نعمتهاى خدا را بیاد آورید» را تلاوت نمود و فرمود: میدانى نعمتهاى خدا چیست؟ عرضكردم: نه، فرمود: مقصود بزرگترین نعمتهاى خداست بر خلقش و آن ولایت ماست.
توضیح: در قرآن فقط در دو مورد جمله «فاذكروا آلاءالله» ذكر شده و در هر دو مورد هم با «فاء» است پس در این روایت اشتباه از كاتب است كه با «واو» ضبط كرده است.
4- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أُورَمَةَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِیرٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِینَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً الْ آیَةَ قَالَ عَنَى بِهَا قُرَیْشاً قَاطِبَةً الَّذِینَ عَادَوْا رَسُولَ اللَّهِ ص وَ نَصَبُوا لَهُ الْحَرْبَ وَ جَحَدُوا وَصِیَّةَ وَصِیِّهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 316 روایه: 4
4- ابن كثیر: از امام صادق علیه السلام راجع بقول خداى عزوجل (29- سوره 4) «مگر آنكسان را ندیدى كه نعمت خدا را بناسپاسى تغییر دادند تا آخر آیه» پرسیدم، فرمود: مقصود، همه قریش است، آنكسان كه با رسولخدا صلى الله علیه و آله دشمنى كردند و جنگ نمودند و وصیت او را درباره جانشینش انكار كردند.