فهرست کتاب


اصول کافی جلد اول

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

كسانى را كه خدا از میان بندگانش برگزیده و قرآن را بارثشان داده ائمه علیهم السلام مى باشند

بَابٌ فِی أَنَّ مَنِ اصْطَفَاهُ اللَّهُ مِنْ عِبَادِهِ وَ أَوْرَثَهُمْ كِتَابَهُ هُمُ الْأَئِمَّةُ ع
1- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَبْدِ الْمُؤْمِنِ عَنْ سَالِمٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَیْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ قَالَ السَّابِقُ بِالْخَیْرَاتِ الْإِمَامُ وَ الْمُقْتَصِدُ الْعَارِفُ لِلْإِمَامِ وَ الظَّالِمُ لِنَفْسِهِ الَّذِی لَا یَعْرِفُ الْإِمَامَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 311 روایه: 1
1-سالم گوید: از امام باقر علیه السلام پرسیدم راجع بقول خداى عزوجل (22 سوره 35) «آنگاه این كتاب را بكسانیكه از میان بندگان خود انتخاب كرده ایم، بارث دادیم. بعضى از ایشان به خود ستم كنند و بعضى معتدلند و بعضى باذن خدا بسوى نیكیها شتابانند» فرمود: شتابنده بسوى نیكها امامست و معتدل امام شناس است و ستمگر بخویش كسى است كه امام را نمى شناسد.
2- الْحُسَیْنُ عَنْ مُعَلًّى عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِیمِ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا فَقَالَ أَیَّ شَیْ ءٍ تَقُولُونَ أَنْتُمْ قُلْتُ نَقُولُ إِنَّهَا فِی الْفَاطِمِیِّینَ قَالَ لَیْسَ حَیْثُ تَذْهَبُ لَیْسَ یَدْخُلُ فِی هَذَا مَنْ أَشَارَ بِسَیْفِهِ وَ دَعَا النَّاسَ إِلَى خِلَافٍ فَقُلْتُ فَأَیُّ شَیْ ءٍ الظَّالِمُ لِنَفْسِهِ قَالَ الْجَالِسُ فِی بَیْتِهِ لَا یَعْرِفُ حَقَّ الْإِمَامِ وَ الْمُقْتَصِدُ الْعَارِفُ بِحَقِّ الْإِمَامِ وَ السَّابِقُ بِالْخَیْرَاتِ الْإِمَامُ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 312 روایه: 2
2- سلیمان بن خالد گوید: از امام صادق علیه السلام راجع بقول خدایعالى «آنگاه این كتاب را بكسانى كه از میان بندگان خود انتخاب كرده ایم، بارث دادیم» پرسیدم، فرمود: شما در این باره چه مى گوئید؟ عرض كردم: ما مى گوییم: این آیه درباره فرزندان فاطمه علیهاالسلام است، (گویا مقصودش اولاد امام حسن است) فرمود: چنانكه تو پندارى نیست، كسى كه شمشیر كشد و مردمرا بمخالفت دعوت كند، در این آیه داخل نیست. عرض كردم: پس ستمگر بخویش كیست؟ فرمود: كسى است كه در خانه خود نشیند و حق امام را نشناسد و معتدل كسى است كه حق امام را شناسد و شتابنده به نیكیها امام است.
3- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عُمَرَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا الْ آیَةَ قَالَ فَقَالَ وُلْدُ فَاطِمَةَ ع وَ السَّابِقُ بِالْخَیْرَاتِ الْإِمَامُ وَ الْمُقْتَصِدُ الْعَارِفُ بِالْإِمَامِ وَ الظَّالِمُ لِنَفْسِهِ الَّذِی لَا یَعْرِفُ الْإِمَامَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 312 روایه: 3
3- احمد بن عمر گوید: از حضرت رضا(علیه السلام) راجع به آیه (22 سوره 35) «آنگاه این كتاب را بكسانى كه از میان بندگان خود انتخاب كرده ایم، بارث داده ایم» پرسیدم فرمود: اولاد فاطمه علیهاالسلام هستند (باستثناى ساداتى كه با كشیدن شمشیر مردم را بمخالفت مى خوانند. تا با حدیث سابق موافق شود. - پاورقى فاضل متتبع جناب آقاى غفارى (ج 1 ص 215) - و شتابنده بسوى نیكیها امامست و معتدل امام شناس است و ستمگر بخویش كسى است كه امام را نشناسد.
شرح :
مرحوم طبرسى تفاسیر متعددى راجع بقسمتهاى مختلف آیه نقل مى كند كه بیشتر آنها قابل جمع است و منافات ندارد ولى وظیفه ما در این كتاب توضیح آیه از نظر روایت و بیان امامست: نه از نظر تفسیر، بنابراین مى گوئیم بیان امام علیه السلام در تطبیق آیه بر اشخاص سه گانه واضح است و در اصل مقسم كه طوایف سه گانه را شامل است اختلافست كه آیا بندگانست چنانكه سید مرتضى اختیار كرده است یا برگزیدگانند چنانچه ظاهر از این روایات است و مرجع اختلاف اینستكه ضمیر «منهم» راجع بعباد است یا بمصطفین و اما مقصود از ارث دادن كتاب، رسیدن حكم و علم قرآنست باین اشخاص.
(560) 4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی وَلَّادٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِینَ آتَیْناهُمُ الْكِتابَ یَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ أُولئِكَ یُؤْمِنُونَ بِهِ قَالَ هُمُ الْأَئِمَّةُ ع
اصول كافى جلد 1 صفحه: 312 روایه: 4
4- ابى ولاد گوید: از امام صادق علیه السلام راجع بقول خداى عزوجل (121 بقره) «كسانیكه به آنها كتاب داده ایم و آن را چنانكه شایسته است مى خوانند، بدان ایمان آورده اند» پرسیدم، فرمود: ایشان ائمه علیهم السلام باشند ( و تلاوت شایسته آنستكه الفاظش را شمرده و با تانى ادا كنند و در معانى آن تفكر نمایند و در نتیجه طبق آن عمل كنند.)

امامان در قرآن دو قسمند: امامیكه بخدا خواند و امامیكه بدوزخ كشاند

بَابُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ فِی كِتَابِ اللَّهِ إِمَامَانِ إِمَامٌ یَدْعُوإِلَى اللَّهِ وَ إِمَامٌ یَدْعُو إِلَى النَّارِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَالِبٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْ آیَةُ یَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ قَالَ الْمُسْلِمُونَ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَ لَسْتَ إِمَامَ النَّاسِ كُلِّهِمْ أَجْمَعِینَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنَا رَسُولُ اللَّهِ إِلَى النَّاسِ أَجْمَعِینَ وَ لَكِنْ سَیَكُونُ مِنْ بَعْدِی أَئِمَّةٌ عَلَى النَّاسِ مِنَ اللَّهِ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی یَقُومُونَ فِی النَّاسِ فَیُكَذَّبُونَ وَ یَظْلِمُهُمْ أَئِمَّةُ الْكُفْرِ وَ الضَّلَالِ وَ أَشْیَاعُهُمْ فَمَنْ وَالَاهُمْ وَ اتَّبَعَهُمْ وَ صَدَّقَهُمْ فَهُوَ مِنِّی وَ مَعِی وَ سَیَلْقَانِی أَلَا وَ مَنْ ظَلَمَهُمْ وَ كَذَّبَهُمْ فَلَیْسَ مِنِّی وَ لَا مَعِی وَ أَنَا مِنْهُ بَرِی ءٌ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 313 روایه: 1
1- امام محمد باقر علیه السلام فرمود: چون آیه (71 سوره 17) «روزیكه هر دسته از مردم را بامامشان خوانیم » نازل شد، مسلمین عرض كردند: اى فرستاده خدا! مگر شما امام همه مردم نیستند؟ پیغمبر فرمود: من از جانب خدا بسوى همه مردم فرستاده شده ام ولى بعد از من امامانى از خاندانم بر مردم منصوب شوند، ایشان در میان مردم قیام كنند و مردم آنها را تكذیب كنند و امامان كفر و گمراهى و پیرونشان بر ایشان ستم كنند، هر كه آنها را دوست دارد و از آنها پیروى كند و تصدیقشان نماید، از من است و با من است و مرا ملاقات خواهد كرد و آگاه باشید كسى كه بایشان ستم كند و تكذیبشان نماید، از من نیست و با من نیست و من از او بیزارم.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَى عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَیْدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ إِنَّ الْأَئِمَّةَ فِی كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِمَامَانِ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَا بِأَمْرِ النَّاسِ یُقَدِّمُونَ أَمْرَ اللَّهِ قَبْلَ أَمْرِهِمْ وَ حُكْمَ اللَّهِ قَبْلَ حُكْمِهِمْ قَالَ وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً یَدْعُونَ إِلَى النَّارِ یُقَدِّمُونَ أَمْرَهُمْ قَبْلَ أَمْرِ اللَّهِ وَ حُكْمَهُمْ قَبْلَ حُكْمِ اللَّهِ وَ یَأْخُذُونَ بِأَهْوَائِهِمْ خِلَافَ مَا فِی كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 313 روایه: 2
2- امام صادق علیه السلام فرمود: ائمه در كتاب خداى عزوجل دو دسته اند: 1- خداى تبارك و تعالى فرماید (74 سوره 21) «و آنها را امامانى قرار دادیم كه به امر ما هدایت كنند» نه به امر مردم، امر خدا را بر امر مردم مقدم دارند و حكم خدا را پیش از حكم مردم دانند. 2- و باز فرموده است ( 41 سوره 28) «آنها را امامانى قرار دادیم كه بسوى دوزخ بخوانند» ایشان امر مردم را بر امر خدا مقدم دارند و حكم مردم را پیش از حكم خدا دانند و بر خلاف آنچه در كتاب خداى عزوجل است، طبق هوس خویش رفتار كنند.
شرح :
مقصود از خواندن بسوى دوزخ اینستكه مردم را بكفر و گناه وامیدارند كه عاقبتش دوزخ است و مقصود از قرار دادن خدا ایشان را اینچنین، آنست كه خدا از حال ایشان خبر مى دهد چنانچه بشخصى گوئى: «تو مرا دروغگو قرار دادى» یعنى بمردم گفتى كه او دروغگوست و این معنى را شیخ طوسى و طبرسى قدس سر هما گفته اند و بیانیكه ما در جبر و تفویض گفتیم و در اخبار طینت انشاءالله میآید نیز مناسب این مقام است.

قرآن بسوى امام هدایت مى كند

بَابُ أَنَّ الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلْإِمَامِ
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِیَ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ وَ الَّذِینَ عَقَدَتْ أَیْمانُكُمْ قَالَ إِنَّمَا عَنَى بِذَلِكَ الْأَئِمَّةَ ع بِهِمْ عَقَدَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَیْمَانَكُمْ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 314 روایه: 1
1- حسن بن محبوب گوید: از حضرت رضا(علیه السلام) راجع بقول خداى عزوجل پرسیدم (آیه 33- سوره 4) «همه را در تركه پدران و مادران خویشان، بستگانى قرار داده ایم و كسانى را كه با آنها دست (بیعت یا پیمان) داده اید،» (بهره آنها را بدهید) حضرت فرمود: مقصود ائمه علیه السلام باشند كه خداى عزوجل پیمان شما را با ایشان بسته است.
شرح :
ظاهر آیه شریفه و تفسیر آن، راجع بارث بردن اولاد از پدر و مادر و خویشان و بستگان از یكدیگر است كه در آخر آیه شریفه ذكر شد و آن بمعنى رابطه همسرى یا ضمان جریرة و یا امامت است كه فقهاء در كتاب ارث تفصیل داده اند و ارث بردن امام در صورتى است كه براى میت هیچگونه وارثى نباشد و اما تأویل و باطن آیه شریفه را كه حضرت بیان مى فرماید، تطبیق نمودن عقد ایمان است با حق معنوى امامت یعنى نظر باینكه بین امام و مأموم رابطه ولایت و دست بیعت و پیمان فرمانبردارى هست، خدای تعالى مى فرماید: این حق امام را ادا كنید یعنى از او اطاعت و پیروى كنید.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ مُوسَى بْنِ أُكَیْلٍ النُّمَیْرِیِّ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ سَیَابَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ قَالَ یَهْدِی إِلَى الْإِمَامِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 314 روایه: 2
2- امام صادق علیه السلام راجع بقول خدایتعالى (9 سوره 17) «همانا این قرآن بدانچه استوارتر است، راهنمائى كند» فرمود: بسوى امام راهنمائى مى كند (مانند آیاتى كه در ابواب گذشته و آینده بوجود امام علیه السلام تأویل شده است و نیز از نظر آیات مشكل و متشابه قرآن كه وجود مفسر و شارح بصیرى را طلب مى كند و آن غیر از امام نتواند بود)