اصول کافی جلد اول

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

واجب دانستن خداى عزوجل و پیغمبرش ص همراه بودن با ائمه علیه السلام را

بَابُ مَا فَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ رَسُولُهُ ص مِنَ الْكَوْنِ مَعَ الْأَئِمَّةِ ع
1- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ عَنِ ابْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ بُرَیْدِ بْنِ مُعَاوِیَةَ الْعِجْلِیِّ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ قَالَ إِیَّانَا عَنَى
اصول كافى جلد 1 صفحه: 297 روایه: 1
1- برید گوید: از امام باقر علیه السلام درباره قول خداى عزوجل (120 سوره 9) «از خدا باك داشته باشید و با صادقان باشید» پرسیدم فرمود: مقصود ما هستیم.
2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ قَالَ الصَّادِقُونَ هُمُ الْأَئِمَّةُ وَ الصِّدِّیقُونَ بِطَاعَتِهِمْ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 208 روایه: 2
2- ابن ابى نصر گوید: از حضرت رضا علیه السلام راجع بقول خداى عزوجل «اى گروندگان از خدا باك داشته باشید و با صادقان باشید» پرسیدم فرمود: صادقان همان امامان و باور دارندگان اطاعت ایشانند (صادقان و صدیق همان امامانند بواسطه اطاعتشان خدا را).
3- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَ مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ یُونُسَ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَرِیفٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَحْیَا حَیَاةً تُشْبِهُ حَیَاةَ الْأَنْبِیَاءِ وَ یَمُوتَ مِیتَةً تُشْبِهُ مِیتَةَ الشُّهَدَاءِ وَ یَسْكُنَ الْجِنَانَ الَّتِی غَرَسَهَا الرَّحْمَنُ فَلْیَتَوَلَّ عَلِیّاً وَ لْیُوَالِ وَلِیَّهُ وَ لْیَقْتَدِ بِالْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ فَإِنَّهُمْ عِتْرَتِی خُلِقُوا مِنْ طِینَتِی اللَّهُمَّ ارْزُقْهُمْ فَهْمِی وَ عِلْمِی وَ وَیْلٌ لِلْمُخَالِفِینَ لَهُمْ مِنْ أُمَّتِی اللَّهُمَّ لَا تُنِلْهُمْ شَفَاعَتِی
اصول كافى جلد 1 صفحه: 298 روایه: 3
3- امام باقر(علیه السلام) فرماید: رسول خدا (ص) فرمود: هر كه خواهد مانند پیغمبران زندگى كند و مانند شهیدان بمیرد و در بهشتى كه خداى رحمن كاشته، ساكن شود، باید از على پیروى كند و با دوست او دوستى كند و بامامان پس از وى اقتدا كند: زیرا ایشان عترت منند و از طینت من آفریده شده اند. خدایا فهم و علم مرا بایشان روزى كن، واى بر آنها كه از امت من مخالف ایشان باشند خدایا شفاعت مرا به آنها مرسان (خدایا ما را هم توفیق پیروى على و دوستى دوستانش و رسیدن بشفاعت رسولت عطا فرما).
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى یَقُولُ اسْتِكْمَالُ حُجَّتِی عَلَى الْأَشْقِیَاءِ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ تَرَكَ وَلَایَةَ عَلِیٍّ وَ وَالَى أَعْدَاءَهُ وَ أَنْكَرَ فَضْلَهُ وَ فَضْلَ الْأَوْصِیَاءِ مِنْ بَعْدِهِ فَإِنَّ فَضْلَكَ فَضْلُهُمْ وَ طَاعَتَكَ طَاعَتُهُمْ وَ حَقَّكَ حَقُّهُمْ وَ مَعْصِیَتَكَ مَعْصِیَتُهُمْ وَ هُمُ الْأَئِمَّةُ الْهُدَاةُ مِنْ بَعْدِكَ جَرَى فِیهِمْ رُوحُكَ وَ رُوحُكَ مَا جَرَى فِیكَ مِنْ رَبِّكَ وَ هُمْ عِتْرَتُكَ مِنْ طِینَتِكَ وَ لَحْمِكَ وَ دَمِكَ وَ قَدْ أَجْرَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِیهِمْ سُنَّتَكَ وَ سُنَّةَ الْأَنْبِیَاءِ قَبْلَكَ وَ هُمْ خُزَّانِی عَلَى عِلْمِی مِنْ بَعْدِكَ حَقٌّ عَلَیَّ لَقَدِ اصْطَفَیْتُهُمْ وَ انْتَجَبْتُهُمْ وَ أَخْلَصْتُهُمْ وَ ارْتَضَیْتُهُمْ وَ نَجَا مَنْ أَحَبَّهُمْ وَ وَالَاهُمْ وَ سَلَّمَ لِفَضْلِهِمْ وَ لَقَدْ أَتَانِی جَبْرَئِیلُ ع بِأَسْمَائِهِمْ وَ أَسْمَاءِ آبَائِهِمْ وَ أَحِبَّائِهِمْ وَ الْمُسَلِّمِینَ لِفَضْلِهِمْ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 298 روایه: 4
4- رسولخدا (ص) فرمود: حجت من بر اشقیاء امت تو كامل و تمامست، آنهائى كه ولایت على را ترك گفته و با دشمنانش دوستى نموده و فضیلت او و اوصیاء بعد از او را انكار كردند. زیرا فضیلت تو فضیلت ایشان است و اطاعت تو اطاعت ایشان، و حق تو حق ایشان و نافرمانى تو نافرمانى ایشان، و آنهایند امامان راهبر بعد از تو، روح تو در كالبد ایشانست و روح تو همانست كه از طرف پروردگارت در تو دمیده شده و ایشان عترت تو میباشد و از طینت و گوشت و خون تو سرشته اند.
خداى عزوجل سنت و روش تو و پیغمبران پیش از تو را در ایشان جارى داشته و ایشان پس از تو خزانه دار علم منند، اینها حقى است بر من (بخودم سوگند) ایشانرا برگزیدم و انتخاب كردم و پاك ساختم و پسندیدم، هر كه ایشانرا دوست دارد و از آنها پیروى كند و فضیلتشان را معترف باشد، نجات یافته است همانا جبرئیل علیه السلام نام ایشان و نام پدرانشان و دوستانشان و معترفین بفضیلت ایشانرا براى من آورده است.
(بحدیث 503 رجوع شود).
5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ أَبِی الْمَغْرَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَرَادَ أَنْ یَحْیَا حَیَاتِی وَ یَمُوتَ مِیتَتِی وَ یَدْخُلَ جَنَّةَ عَدْنٍ الَّتِی غَرَسَهَا اللَّهُ رَبِّی بِیَدِهِ فَلْیَتَوَلَّ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ وَ لْیَتَوَلَّ وَلِیَّهُ وَ لْیُعَادِ عَدُوَّهُ وَ لْیُسَلِّمْ لِلْأَوْصِیَاءِ مِنْ بَعْدِهِ فَإِنَّهُمْ عِتْرَتِی مِنْ لَحْمِی وَ دَمِی أَعْطَاهُمُ اللَّهُ فَهْمِی وَ عِلْمِی إِلَى اللَّهِ أَشْكُو أَمْرَ أُمَّتِی الْمُنْكِرِینَ لِفَضْلِهِمْ الْقَاطِعِینَ فِیهِمْ صِلَتِی وَ ایْمُ اللَّهِ لَیَقْتُلُنَّ ابْنِی لَا أَنَالَهُمُ اللَّهُ شَفَاعَتِی
اصول كافى جلد 1 صفحه: 299 روایه: 5
5- امام صادق علیه السلام از قول رسولخدا صلى الله علیه و آله میفرماید: كسیكه خواهد زندگى و مرگش زندگى و مرگ من باشد و ببهشت برینى كه پروردگارم بدست قدرت خود كاشته درآید باید پیروى على بن ابیطالب كند و با دوستش دوستى و با دشمنش دشمنى نماید و نسبت باوصیا پس از وى تسلیم باشد زیرا ایشان از خاندان من و از گوشت و خون منند و خدا فهم و علم مرا بایشان عطا فرموده است: بخدا شكایت میكنم از حال آن امتم كه فضیلت ایشانرا منكر گشته، پیوند مرا با ایشان قطع كنند (رعایت قرابت آنها را كه اجر رسالت من است نكنند) بخدا سوگند كه دو فرزندم را میكشند خدا شفاعتم را به آنها نرساند.
6- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُوسَى بْنِ سَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَبْدِ الْقَهَّارِ عَنْ جَابِرٍ الْجُعْفِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ سَرَّهُ أَنْ یَحْیَا حَیَاتِی وَ یَمُوتَ مِیتَتِی وَ یَدْخُلَ الْجَنَّةَ الَّتِی وَعَدَنِیهَا رَبِّی وَ یَتَمَسَّكَ بِقَضِیبٍ غَرَسَهُ رَبِّی بِیَدِهِ فَلْیَتَوَلَّ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ ع وَ أَوْصِیَاءَهُ مِنْ بَعْدِهِ فَإِنَّهُمْ لَا یُدْخِلُونَكُمْ فِی بَابِ ضَلَالٍ وَ لَا یُخْرِجُونَكُمْ مِنْ بَابِ هُدًى فَلَا تُعَلِّمُوهُمْ فَإِنَّهُمْ أَعْلَمُ مِنْكُمْ وَ إِنِّی سَأَلْتُ رَبِّی أَلَّا یُفَرِّقَ بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَ الْكِتَابِ حَتَّى یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ هَكَذَا وَ ضَمَّ بَیْنَ إِصْبَعَیْهِ وَ عَرْضُهُ مَا بَیْنَ صَنْعَاءَ إِلَى أَیْلَةَ فِیهِ قُدْحَانُ فِضَّةٍ وَ ذَهَبٍ عَدَدَ النُّجُومِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 299 روایه: 6
6- پیغمبر صلى الله علیه و آله فرمود: هر كه را خوش آید كه چون من زندگى كند و چون من بمیرد و در بهشتى كه خدا مرا وعده داده درآید و بشاخه ایكه پروردگارم بدست خود كاشته دست آویزد، باید على بن ابیطالب و جانشینانش را اطاعت كند، زیرا آنها شما را بهیچ در گمراهى درنیاورده و از هیچ در هدایت خارج نكنند شما بایشان یاد ندهید كه آنها از شما داناترند من از پروردگارم خواستم كه میان آنها و قرآن جدائى نیندازد تا سر حوض بر من وارد شوند، اینچنین دو انگشت (سبابه) خود را بهم چسبانید پهناى آن حوض بمسافت میان صنعاء تا ایلة است و بعدد ستارگان جامهاى سیمین و زرین دارد.
شرح :
مقصود از جدا نشدن ائمه علیه السلام از قرآن اینستكه: ایشان همیشه حافظ قرآن و مفسر قرآن و عمل كننده بقرآن و دعوت كننده مردم بسوى قرآنند و هیچگاه از این روش تعدى و تجاوز نكنند و صنعاء شهرى است در یمن و ایله نام كوهى است میان مكه و مدینه و نیز نام شهریست در طرف مصر و امكنه دیگر هم باین نام میباشد، ولى پیداست كه مقصود روایت بیان بزرگى حوض است نه تحدید حقیقى آن، چنانكه سنجیدن كاسه هاى آبخورى آن را بتعداد ستارگان نیز از این بابست.
7- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ الْفُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع وَ إِنَّ الرَّوْحَ وَ الرَّاحَةَ وَ الْفَلْجَ وَ الْعَوْنَ وَ النَّجَاحَ وَ الْبَرَكَةَ وَ الْكَرَامَةَ وَ الْمَغْفِرَةَ وَ الْمُعَافَاةَ وَ الْیُسْرَ وَ الْبُشْرَى وَ الرِّضْوَانَ وَ الْقُرْبَ وَ النَّصْرَ وَ التَّمَكُّنَ وَ الرَّجَاءَ وَ الْمَحَبَّةَ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَنْ تَوَلَّى عَلِیّاً وَ ائْتَمَّ بِهِ وَ بَرِئَ مِنْ عَدُوِّهِ وَ سَلَّمَ لِفَضْلِهِ وَ لِلْأَوْصِیَاءِ مِنْ بَعْدِهِ حَقّاً عَلَیَّ أَنْ أُدْخِلَهُمْ فِی شَفَاعَتِی وَ حَقٌّ عَلَى رَبِّی تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَنْ یَسْتَجِیبَ لِی فِیهِمْ فَإِنَّهُمْ أَتْبَاعِی وَ مَنْ تَبِعَنِی فَإِنَّهُ مِنِّی
اصول كافى جلد 1 صفحه: 300 روایه: 7
7- امام باقر علیه السلام (از قول پیغمبر صلى الله علیه و آله چنانكه مجلسى گوید) فرمود: همانا نسیم رحمت و آسودگى و پیروزى و كمك و كامیابى و بركت و بزرگوارى و آمرزش و ایمنى و توانگرى و مژده و رضوان و تقرب و یارى و توانائى و امید و دوستى خداى عزوجل، براى كسى است كه على را دوست بدارد.
و اطاعتش كند و از دشمنش بیزارى جوید و بفضیلت او و جانشینانش معترف باشد، بر من است كه ایشانرا در شفاعتم در آورم و بر پروردگار - تبارك و تعالى - من است كه شفاعت مرا نسبت بایشان بپذیرد، زیرا آنها پیرو منند و هر كه پیروى من كند از آن من است.
توضیح: تصدیق و پذیرش این روایات، براى امامیه و شیعیانى كه باصول و مبانى مذهبى خود آشنائى دارند، بسیار ساده و آسانست، زیرا از مبانى مذهبى متقن و كامل شیعه از بركت روایات ائمة هدى كه همین كتاب كافى بهترین مجموعه آنست، چنین استفاده مى شود كه: نظام دقیق و متقن جهان هستى گواه صانع و مدبرى حكیم و قادر و مهربان است و او والاتر از اینست كه بچشم كوچك و محدود بندگانش دیده شود و از طرفى هم حكمت و رأفت او اقتضا مى كند كه این مخلوق ضعیف و جاهل را خود سر رها نكند و بدون سرپرست و رهنما نگذارد.
بدینجهت از میان تمام مخلوق در هر عصرى فردى شایسته براى رهبرى آنها، بعنوان پیغمبر یا امام انتخاب مى كند و آن رهبر اولا انسانست و همجنس خود آنها، تا بتوانند با او بنشینند و از دل گویند و با او انس و الفت گیرند و مشكلات زندگى خود را با او در میان گذارند و ثانیاً در مقام علم و عمل از همه آنها بهتر و بالاتر است تا بتواند بتمام سؤالات ایشان جواب گوید و مردم، با عقیده و ایمان از او بپذیرند.
آن رهبر عالیقدر با صداى رسا بگوش تمام دانشمندان عصرش مى رساند كه: برگزیده خدا باید از تمام مردم اعلم و داناتر باشد بطوریكه هر چه از او بپرسند بتواند جواب گوید و منم آن برگزیده خدا «سلونى قبل ان تفقدونى» تا من زنده ام هر چه مى خواهید بپرسید، مى گوید اى بشر عاقل و متفكر شما همگى با میلیونها فكر و تجربه و دانش آموزى، یكطرف و من درس نخوانده تنها یكطرف، صریح و روشن بشما مى گویم: من برگزیده خدا و رهبر شمایم و برگزیده خدا باید هر چه از او بپرسند جواب گوید، بیائید و هر چه مى خواهید از من بپرسید و سخنان مرا بنویسید زیرا همچنانكه امروز رهبر حاضر شما هستم و بوسیله منطق و زبانم شما را رهبرى مى كنم، فردا هم رهبر غایب نسل آینده شما هستم و آنها را با سخنان نوشته ام بنام روایات و احادیث رهبرى مى كنم.
گاهى با دست اشاره بسینه نموده و مى فرماید در اینجا علم فراوانیست بیائید و بپرسید گاهى مى فرماید صحیفه و جفر و جامعه و مصحف فاطمه كه علوم گذشته و آینده در آنهاست نزدماست بیائید و بپرسید بهر لغت و زبانیكه از ما سؤال كنید بهمان لغت بشما پاسخ مى گوئیم و ما كتاب تورات و انجیل و زبور را مى دانیم بیائید و بپرسید اهل ذكریكه خدا در قرآنش دستور داده كه از آنها بپرسید ما هستیم بیائید و بپرسید راسخین در علم مائیم علامات و آیات و متوسمینى كه خدا در قرآنش فرموده ما هستیم بیائید و بپرسید علوم تمام پیغمبران و اوصیاء گذشته نزد ماست و روز برورز و ساعت بساعت علم ما زیاد مى شود خصوصاً شبهاى جمعه و شبهاى قدر بیائید و بپرسید همه علوم قرآن را تنها ما مى دانیم بیائید و بپرسید و باز خودشان مى فرمودند «ممكن نیست كه از امام چیزى بپرسند و او بگوید نمى دانم» آیا تاكنون بشرى روى زمین بوده كه بگوید «لا ادرى = نمى دانم» در قاموس زندگى من نیست؟.
شیعه مى گوید: خدا را شكر كه این نداى مقدس جامه عمل پوشید: دوازده نفر امام یكى پس از دیگرى بدون اینكه در مكتب بشر زانو بزنند، در جوانى و پیرى، در خانه و زندان، در سفر و حضر، در صلح و جنگ در مرأى و منظر مردم بودند، دانشمندان زمان، از دور و نزدیك بمحضرشان رسیدند و هر گونه سؤالى از مشكل و آسان، از دنیا و عقبى، از زمین و آسمان، از محسوس و معقول، از گذشته و آینده، از حق و باطل از ایشان كردند و آنها نیز همه را پاسخ گفتند و قسمتى از آن پرسش و پاسخها نوشته شد و براى قضاوت امروز ما باقى ماند كه تنها همین كتاب كافى مشتمل بر 15176 حدیث مفصل و كوتاه آنست.
ما در این ذخائر گرانبهاى خود مى بینیم كه دانشمندان طبیعى و یهود و نصارى و مجوس و غیره بنام ابن ابى العوجاء و ابن مقفع و جاثلیق و دیصانى و رأس الجالوت و بوحنیفه و امثالش، با مغزى متكبر و مغرور بمحضر ائمه هدى علیهم السلام رسیده و انصافاً سؤالاتى پر مغز و مشكل نموده اند ولى پاسخ امام علیه السلام گاهى آن مشكلات را گره بگره باز كرده و گاهى چون خورشیدى تابان طلوع كرده و ظلمت متراكم شك و شبهه را یك مرتبه محو و نابود كرده است و سؤال كنندگان مغرور بعضى تسلیم شده و ایمان آورده اند و برخى با سكوت و خاموشى و خجلت و شرمسارى از مجلس برخاسته اند.
مأمون عباسى خلیفه كشور پهناور اسلام بهر منظورى كه بود بزرگترین دانشمندان زمان خود را از نقاط دور و نزدیك كشور، جمع مى كرد و اركان و رجال دولت را طلب مى نمود و مجالسى تاریخى و شاهانه ترتیب میداد و براى مناظره و مباحثه با این نوابغ بشر، امام هشتم شیعیان حضرت على بن موسى الرضا علیه السلام و ارواحنا فداه را دعوت مى كرد، شاید مأمون گمان مى كرد، امام رضا(علیه السلام) در این مجالس حاضر نخواهد شد و اگر حاضر شود سكوت خواهد كرد و اگر سخن گوید از عهده جواب همه برنیاید، ولى خدا خواست كه آن مجالس تاریخى باشكوه برگزار شود، بزرگ دانشمندان یهود و نصارى و مجوس هر چه در مدت عمر فرا گرفته بودند از حضرتش سؤال مى كردند و پاسخ مى شنیدند ولى همگى در برابر سؤالات كوتاه آنحضرت عاجز مى شدند همه آن سؤالات و جوابها بتفصیل نوشته شده و براى قضاوت امروز ما باقى مانده است.
من نویسنده خدا را شاهد مى گیرم كه ایمانى كه از مطالعه همین احادیث و اخبار و جوابهائیكه ائمه علیهم السلام گفته اند و نوشته اند برایم حاصل مى شود، راسختر و محكمتر از بیان هر معجزه و فضیلت است زیرا اگر همه چیز قابل جعل و تزویر باشد جواب علمى جعل بردارنیست زیرا تا جاعل به آن درجه اعلاى از علم و دانش نرسد كه بتواند هر سؤال مشكلى را جواب گوید نمى تواند جعل كند و بنویسد، این است مقام علم امام.
و اما در مقام عمل از مبانى مذهبى ماست كه امامان و رهبران ما از گناه و خطا معصومند یعنى با استعداد و لیاقتى كه خدا نسبت به آنها مى دانسته، ایشان را پاك و معصوم آفریده است و گناه و اشتباه از آنها سر نزند، همین مطلب را هم خود آنها فرموده اند تا اشاره كنند كه اى بشر كنجکاو و خرده گیر، شما خود را مى بینید كه چگونه سراپا نقص و آلودگى دارید و در برابر مال و مقام و زیبائى عقل و دین خود را مى بازید، عربده مى كشید و شكم یكدیگر را پاره مى كنید ولى ما صریحاً مى گوئیم كه طلا ونقره زرد و سفید ما را نمى فریبد خلافت و سلطنت شما نزد ما بیك نعلین پاره نمى ارزد اگر تمام دنیا را بما دهند كه بمورى ستم كنیم، نمیپذیریم ما دروغ نمى گوئیم ما براى اطاعت حق شهادت و زندان را بر تعدى و تجاوز ترجیح مى دهیم؟ ما در میان شما و مانند شما ساخته شده ایم، اگر مى توانید بر ما خورده اى بگیرید.
متجاوز از دویست سال این رهبران الهى در میان همین مردم بودند و با آنها ازدواج و معاشرت كردند و احدى نتوانست لغزشى العیاذبالله بر آنها بگیرد چگونه بشر مى تواند بر آنها لغزشى بگیرد، در صورتیكه معناى لغزش را آنها مى دانند و خود آنها بشر فهمانیده اند.
پس از تأمل و دقت در آنچه گفتیم، روشن مى شود كه چرا خدا مردم را بایشان ارجاع داده و چرا اطاعت على و امامان پس از او را واجب كرده است و چرا على بن ابیطالب علیه السلام مقسم بهشت و جهنم است و چرا راه نجاتى جز در خانه ایشان نیست و چرا دشمنان ایشان در خسارت و زیانند و در آتش دوزخ بسر مى برند و چرا باید ما از آنها بیزارى جوئیم و چرا.. و چرا..

اهل ذكریكه خدا مردم را بپرسش از ایشان امر فرموده ائمه هستند

بَابُ أَنَّ أَهْلَ الذِّكْرِ الَّذِینَ أَمَرَ اللَّهُ الْخَلْقَ بِسُؤَالِهِمْ هُمُ الْأَئِمَّةُ ع
1- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الذِّكْرُ أَنَا وَ الْأَئِمَّةُ أَهْلُ الذِّكْرِ وَ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ وَ سَوْفَ تُسْئَلُونَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَحْنُ قَوْمُهُ وَ نَحْنُ الْمَسْئُولُونَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 303 روایه: 1
1- امام باقر (علیه السلام) راجع به قول خداى عزوجل (43 سوره 16) «اگر خودتان نمى دانید از اهل ذكر بپرسید» از قول پیغمبر صلى الله علیه و آله مى فرماید: مقصود از ذكر من هستم و امامان اهل ذكر باشند و راجع بقول خداى عزوجل (44 سوره 43) «همانا قرآن براى تو و قوم تو ذكر است و بزودى از آن بازخواست مى شوید» خود امام فرمود: مائیم قول او و مائیم بازخواست شدگان (سؤال شوندگان).
شرح :
مرحوم طبرسى در مجمع البیان اهل ذكر را سه گونه تفسیر كرده است: 1- دانشمندان باخبار امتهاى گذشته، مؤمن باشند یا كافر 2- اهل كتاب (یهود و نصارى) و مقصود از آیه اینستكه: اى مشركین مكه اگر شما نبوت این پیغمبر را قبول نمى كنید، از اهل تورات و انجیل بپرسید، زیرا مشركین اخبارى را كه یهود و نصارى از كتابهاى خود نقل مى كردند؛ تصدیق مى نمودند. 3- اهل قرآن و ائمه هدى علیهم السلام و اما راجع به آیه دوم (44 سوره 43) مرحوم طبرسى گوید: یعنى قرآنیكه بتو وحى شده، مایه شرف تو و دودمان قریش است و مقصود از بازخواست شدن، بازخواست از شكر این نعمت شرفست و بعضى گفته اند مقصود بازخواست از مردمست نسبت باحترام قرآن و اداء حق آن كه بر مردم لازم مى باشد و مرحوم مجلسى(ره) گوید: معنى اینست كه اى پیغمبر تو و قوم تو تا آخر الزمان، از معنى آیات قرآن پرسش مى شوید، یعنى مردم از شما تفسیر قرآن را مى پرسند و خود قرآن مذكر (بیاد آورنده) شماست و این معنى با خطابى كه خدا در كلمه «تسألون» مى فرماید، مناسب تر است پایان كلام مجلسى(ره).
ما در سابق بیان كردیم كه از معجزات قرآن اینستكه: آیات آن بقالبى ریخته شده كه تحمل معانى متعددى را دارد و بسا باشد كه هر كسى بمقدار فهم و استعداد خویش، معنائى از آن مى فهمد و غالباً آن معانى مختلف، با هم منافاتى هم ندارند و همین است معنى ظهر و بطن قرآن.
2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أُورَمَةَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِیرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ قَالَ الذِّكْرُ مُحَمَّدٌ ص وَ نَحْنُ أَهْلُهُ الْمَسْئُولُونَ قَالَ قُلْتُ قَوْلُهُ وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ وَ سَوْفَ تُسْئَلُونَ قَالَ إِیَّانَا عَنَى وَ نَحْنُ أَهْلُ الذِّكْرِ وَ نَحْنُ الْمَسْئُولُونَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 304 روایه: 2
2- ابن كثیر گوید: از امام صادق علیه السلام آیه «اگر خودتان نمى دانید، از اهل ذكر بپرسید» را پرسیدم، فرمود. مقصود از ذكر محمد صلى الله علیه و آله است و ما هستیم اهل او كه پرسیده مى شویم، بحضرت عرضكردم: خدایتعالى فرماید: «قرآن ذكر است براى تو و قومت و بزودى از آن پرسیده مى شوید» فرمود: تنها ما را قصد كرده، مائیم اهل ذكر و مائیم پرسش شوندگان.
(540) 3- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ قَالَ سَأَلْتُ الرِّضَا ع فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ فَقَالَ نَحْنُ أَهْلُ الذِّكْرِ وَ نَحْنُ الْمَسْئُولُونَ قُلْتُ فَأَنْتُمُ الْمَسْئُولُونَ وَ نَحْنُ السَّائِلُونَ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ حَقّاً عَلَیْنَا أَنْ نَسْأَلَكُمْ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ حَقّاً عَلَیْكُمْ أَنْ تُجِیبُونَا قَالَ لَا ذَاكَ إِلَیْنَا إِنْ شِئْنَا فَعَلْنَا وَ إِنْ شِئْنَا لَمْ نَفْعَلْ أَ مَا تَسْمَعُ قَوْلَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى هذا عَطاؤُنا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَیْرِ حِسابٍ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 304 روایه: 3
3- وشاء گوید بحضرت رضا(علیه السلام) عرضكردم: قربانت گردم «اگر نمى دانید از اهل ذكر بپرسید» یعنى چه؟ فرمود: مائیم اهل ذكر و مائیم پرسش شوندگان عرضكردم: شما پرسش شونده و ما پرسش كننده ایم؟ فرمود، آرى:، عرضكردم، بر ماست كه از شما بپرسیم؟ فرمود، آرى عرض كردم: بر شماست كه بما پاسخ دهید؟ فرمود: نه، اختیار با ماست، اگر خواستیم پاسخ دهیم و اگر نخواستیم پاسخ ندهیم، مگر نمى شنوى قول خداى تبارك و تعالى را (39 سوره 38) «اینست بخشش بى حساب ما خواهى ببخش یا نگهدار (این بخشش ما است خواهى ببخش یا نگهدار حسابى بر تو نیست).
توضیح - آیه اخیر درباره حضرت سلیمان و راجع به اموال دنیاست كه خداى تعالى او را سلطان و صاحب اختیار وسیعى نمود و طبق این آیه باو اختیار داده كه آن اموال را بهر كه خواهد بدهد و بهر كه خواهد ندهد امام علیه السلام این آیه را در موضوع علم و اختیار پاسخش دادن و ندادن، استشهاد فرموده است و شاید اختیار حضرت سلیمان هم شامل بذل مال و علم هر دو بوده است، و معلومست كه پاسخ دهنده را لازمست كه در مقام پاسخ، ملاحظه فهم و استعداد سؤال كننده و هدف و منظور او را از سؤال و سایر شرایط و اوضاع زمان و مكان را بنماید.
كسى که مطلبى را پرسد و استعداد فهم پاسخ آن را ندارد، جواب دادنش لازم نیست و همچنین كسى كه در حضور جمعى كه باید از آنها تقیه نمود سؤال كند، یا كسیكه از مطلب بیهوده و غیر لازمى سؤال كند، نباید به او جواب داد، بلكه باید او را بپرسش از مطلب مهم و لازم متوجه ساخت، چنانكه در قرآن كریم اینگونه موارد پیش آمده است، مانند آیه شریفه: «یسألونك عن الروح قل الروح من امر ربى و ما او تیتم من العلم الا قلیلا» «درباره روح از تو مى پرسند، بگو: روح از امر پروردگار من است و بشما جز اندكى از دانش نداده اند» یعنى فهم حقیقت این سؤال از استعداد و وظیفه شما خارجست و باز مانند آیه شریفه مربوط بعدد اصحاب كهف كه با اجمال و بصورت و بصورت تردید بیان شده است و نیز مانند آیاتى كه راجع بسؤال جناب موسى از حضرت خضر است و نهى كردن شدید حضرت خضر از سؤال و مانند احادیث باب خیر و شر كه در كتاب توحید گذشت.
پس وظیفه امام علیه السلام هم هنگامیكه سؤالى از او مى شود، این است كه اطراف و جوانب سؤال را ملاحظه كند و سؤالى كه وظیفه دارد و صلاح مى داند، جواب گوید و نسبت به آنچه صلاح نمى داند، سكوت كند یا سر بسته جواب دهد، چنانچه در حدیث 379 گذشت.
4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ وَ سَوْفَ تُسْئَلُونَ فَرَسُولُ اللَّهِ ص الذِّكْرُ وَ أَهْلُ بَیْتِهِ ع الْمَسْئُولُونَ وَ هُمْ أَهْلُ الذِّكْرِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 305 روایه: 4
4- باز امام صادق علیهم السلام در باره آیه (44 سوره زخرف) فرمود: رسولخدا صلى الله علیه و آله ذكر است و اهل بیتش علیهم السلام پرسش شوندگان و اهل ذكر باشند.
5- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ رِبْعِیٍّ عَنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ وَ سَوْفَ تُسْئَلُونَ قَالَ الذِّكْرُ الْقُرْآنُ وَ نَحْنُ قَوْمُهُ وَ نَحْنُ الْمَسْئُولُونَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 305 روایه: 5
5- و آنحضرت راجع بهمین آیه فرمود: همانا مراد بذكر قرآنست و ما هستیم قوم او و ما هستیم پرسش شوندگان.
6- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ یُونُسَ عَنْ أَبِی بَكْرٍ الْحَضْرَمِیِّ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ أَبِی جَعْفَرٍ ع وَ دَخَلَ عَلَیْهِ الْوَرْدُ أَخُو الْكُمَیْتِ فَقَالَ جَعَلَنِیَ اللَّهُ فِدَاكَ اخْتَرْتُ لَكَ سَبْعِینَ مَسْأَلَةً مَا تَحْضُرُنِی مِنْهَا مَسْأَلَةٌ وَاحِدَةٌ قَالَ وَ لَا وَاحِدَةٌ یَا وَرْدُ قَالَ بَلَى قَدْ حَضَرَنِی مِنْهَا وَاحِدَةٌ قَالَ وَ مَا هِیَ قَالَ قَوْلُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ مَنْ هُمْ قَالَ نَحْنُ قَالَ قُلْتُ عَلَیْنَا أَنْ نَسْأَلَكُمْ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ عَلَیْكُمْ أَنْ تُجِیبُونَا قَالَ ذَاكَ إِلَیْنَا
اصول كافى جلد 1 صفحه: 305 روایه: 6
6- ابوبكر حضرمى گوید: خدمت امام باقر علیه السلام شرفیاب بودم كه ورد برادر كمیت (كه از شعراء معروف عرب و مداح اهل بیت است) وارد شد و عرضكرد: خدا مرا قربانت كند، هفتاد سؤال حاضر كرده بودیم كه از شما بپرسم و اكنون یكى از آنها را هم بخاطر ندارم. (در اینجا این شعر با تصحیف مناسب است)
گفته بودم چو بیایی غم دل با تو بگویم چه بگویم كه غم از دل برود چون برت آیم
حضرت فرمود: اى ورد یكى را هم بخاطر ندارى؟!! عرضكرد: چرا یكى از آنها بخاطرم آمد فرمود: آن چیست؟ عرضكرد، قول خداى تبارك و تعالى «اگر نمى دانید از اهل ذكر بپرسید» ایشان كیانند؟ فرمود: ما هستیم عرضكرد: بر ماست كه از شما بپرسیم؟ فرمود: آرى، عرض كردم: بر شماست كه بما جواب گوئید؟ فرمود: اختیار با ماست.
7- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ رَزِینٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ مَنْ عِنْدَنَا یَزْعُمُونَ أَنَّ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ أَنَّهُمُ الْیَهُودُ وَ النَّصَارَى قَالَ إِذاً یَدْعُونَكُمْ إِلَى دِینِهِمْ قَالَ قَالَ بِیَدِهِ إِلَى صَدْرِهِ نَحْنُ أَهْلُ الذِّكْرِ وَ نَحْنُ الْمَسْئُولُونَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 306 روایه: 7
7- محمد بن مسلم بامام باقر علیه السلام عرضكرد: همشهریان ما گمان كنند، قول خداى عزوجل «اگر نمى دانید از اهل ذكر بپرسید» اهل ذكر یهود و نصارى هستند، فرمود: بنابراین آنها شما را بدین خود دعوت كنند!!! سپس با دست بسینه اش اشاره كرد و فرمود: ما هستیم اهل ذكر و ما هستیم سؤال شوندگان.
8- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع عَلَى الْأَئِمَّةِ مِنَ الْفَرْضِ مَا لَیْسَ عَلَى شِیعَتِهِمْ وَ عَلَى شِیعَتِنَا مَا لَیْسَ عَلَیْنَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ یَسْأَلُونَا قَالَ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ فَأَمَرَهُمْ أَنْ یَسْأَلُونَا وَ لَیْسَ عَلَیْنَا الْجَوَابُ إِنْ شِئْنَا أَجَبْنَا وَ إِنْ شِئْنَا أَمْسَكْنَا
اصول كافى جلد 1 صفحه: 306 روایه: 8
8- حضرت امام رضا از على بن الحسین علیهماالسلام نقل مى فرماید: بر امامان چیزى واجبست كه بر شیعیانشان واجب نیست (مانند لباس خشن پوشیدن و غذاى درشت خوردن -مجلسى (ه) - و بر شیعیان ماست چیزیكه بر ما نیست، (و آن امور دین خود را از ما پرسیدن است) خداى عزوجل ایشان را امر فرموده كه از ما بپرسند زیرا فرموده است «اگر نمى دانید از اهل ذكر بپرسید» بایشان فرمان داده كه از ما بپرسند ولى پاسخ بر ما لازم نیست، اگر بخواهیم پاسخ دهیم و اگر بخواهیم باز ایستیم.
9- أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ قَالَ كَتَبْتُ إِلَى الرِّضَا ع كِتَاباً فَكَانَ فِی بَعْضِ مَا كَتَبْتُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ وَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ فَقَدْ فُرِضَتْ عَلَیْهِمُ الْمَسْأَلَةُ وَ لَمْ یُفْرَضْ عَلَیْكُمُ الْجَوَابُ قَالَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِنْ لَمْ یَسْتَجِیبُوا لَكَ فَاعْلَمْ أَنَّما یَتَّبِعُونَ أَهْواءَهُمْ وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَواهُ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 309 روایه: 9
9- محمد بن ابى نصر گوید: بامام رضا(ع) نامه اى نوشتم: كه قسمتى از آن این بود خداى عزوجل فرماید: «اگر نمى دانید از اهل ذكر بپرسید» و نیز فرموده است (122 سوره 9) «مؤمنین همگى نتوانند سفر كنند، پس چرا از هر گروه ایشان، دسته اى سفر نكند، تا در امر دین دانش آموزنده و چون باز گشتند، قوم خویش را بیم دهند، شاید آنها بترسند» بنابراین بر مردم پرسش واجب گشته و بر شما پاسخ واجب نیست، امام علیه السلام مرقوم فرمود: خداى تبارك تعالى فرماید: (50 سوره 28) «اگر از تو نپذیرفتند، بدان كه فقط از هوسهاى خود پیروى مى كنند، گمراه تر از كسیكه پیروى هوس خود كند كیست؟».
شرح :
آیه شریفه «و ما كان المؤمنون لینفرواكافة» را علاوه بر مفسرین و محدثین، علماء اصول هم مورد بحث و تحقیق قرار داده و در باب حجیت خبر واحد به آن استدلال مى كنند و به آیه نفر مشهور گشته، پیغمبر و امام صلوات الله علیهم دورند و در شهر دیگر زندگی مى كنند و چون تحصیل علم دین بر آنها لازمست و از طرفى هم ممكن نیست كه همه مكلفین كوچ كنند و شهرى را در اختیار كودكان غیر مكلف گذارند باید كه از تمام مردم شهر، دسته اى از امامشان بشنوند، سپس بشهر خود مراجعت كرده و آنچه آموخته اند بهمشهریان خود باز گویند و ایشان را از عواقب وخیم معاصى بیم دهند، شاید آنها بپذیرند.
بنابراین تحصیل علم بر همه واجبست، براى یك دسته با رفتن بخدمت امام و شنیدن از آنحضرت و براى دیگران با شنیدن از آن دسته هنگامى كه بر مى گردند، پس اصل تحصیل علم بر همه واجبست بوجوب عینى و مسافرت براى تحصیل علم بر چند نفرى بوجوب كفائى واجبست.
و البته از این آیه استفاده مى شود كه پرسیدن مردم از امام لازمست، چنانكه از آیه «فاسألوا اهل الذكر» استفاده مى شود، پس مقصود محمدبن ابى نصر این است كه: طبق این دو آیه بر مردم لازمست كه از شما بپرسند و شما مى فرمائید، كه جواب دادن بر ما لازم نیست، این چگونه درست مى آید؟!! حضرت در پاسخ به آیه شریفه (50 سوره 28) استشهاد مى فرماید یعنى همچنانكه پیغمبر (ص) به مردم پاسخ مى داد ولى هوا پرستان نمى پذیرفتند خداى تعالى آن آیه را نازل فرمود، تا اشاره داشته باشد به اینكه پاسخ دادن بهوا پرستان لازم نیست، ما امامان هم كه جانشین پیغمبر هستیم، همان روش را داریم، پس یكى از جهات پاسخ ندادن ما این است كه سؤال كننده قصد فهمیدن ندارد، بلكه هوا پرست و متمرد است.

كسانى را كه خداى تعالى در قرآنش عالم نامیده ائمه مى باشند

بَابُ أَنَّ مَنْ وَصَفَهُ اللَّهُ تَعَالَى فِی كِتَابِهِ بِالْعِلْمِ هُمُ الْأَئِمَّةُ ع
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِیرَةِ عَنْ عَبْدِ الْمُؤْمِنِ بْنِ الْقَاسِمِ الْأَنْصَارِیِّ عَنْ سَعْدٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ إِنَّما یَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا نَحْنُ الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ عَدُوُّنَا وَ شِیعَتُنَا أُولُو الْأَلْبَابِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 307 روایه: 1
1- امام باقر علیه السلام راجع بقول خداى تعالى عزوجل (9- سوره 39) «آیا كسانى كه دانند با كسانیكه ندانند یكسانند، تنها خردمندان بیاد مى گیرند» فرمود: ما هستیم كسانى كه مى دانند و آنها كه نمى دانند دشمنان مایند و شیعیان ما خردمندانند.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ إِنَّما یَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ قَالَ نَحْنُ الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ عَدُوُّنَا الَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ وَ شِیعَتُنَا أُولُو الْأَلْبَابِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 308 روایه: 2
2- و باز راجع باین آیه فرموده است: ما هستیم كسانى كه میدانند و دشمنان ما نادانانند و شیعیان ما خردمندان.
شرح :
راجع به آیه شریفه دو تفسیر گفته اند كه با یكدیگر منافات ندارد و ممكن است هر دو مقصود باشد: اول - دانا با نادان برابر نیست و این مطلب را هر خردمندى میفهمد بنابراین سیاق آیه درباره تشویق بتحصیل علم و مجالست با علما و استفاده از محضر ایشان و كناره گیرى از جاهلانست دوم - كسانیكه همه چیز را مى دانند با آنها كه همه چیز را نمى دانند یكسان نیستند، در اینصورت دانایان منحصر مى شود بائمه هدى علیهم السلام، زیرا تنها ایشانند كه گنجینه علمشان بخزانه علم خدا متصل است و براى تعلیم مردم انتخاب شده اند و مردم دیگر از دسته دوم مى باشند كه همه چیز را نمى دانند و این مطلب را خردمندان و صاحبان عقل سالم درك مى كنند و مصداق آن شیعیان مى باشند: زیرا ایشان اعلم امت را امام میدانند و او را بر دیگران تفضیل میدهند، پس این آیه دلالت دارد بر امامت ائمه دوازده گانه ما زیرا كه ایشان در هر عصرى از مدعیان خلافت و بلكه از همه مردم اعلم بوده اند و آیه هم دلالت دارد بر اینكه مناط امامت رجحان علم و دانش است.