اصول کافی جلد اول

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

در اینكه رهنمایان تنها ائمة باشند

بَابُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ علیهم السلام هُمُ الْهُدَاةُ
1- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ وَ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ مُوسَى بْنِ بَكْرٍ عَنِ الْفُضَیْلِ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ فَقَالَ كُلُّ إِمَامٍ هَادٍ لِلْقَرْنِ الَّذِی هُوَ فِیهِمْ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 272 روایة: 1
1- فضیل گوید از امام صادق علیه السلام راجع بقول خداى عزوجل (7 سوره 13) «و هر گروهى را رهبریست» پرسیدم، فرمود: هر امامى رهبر است در دور اینكه در میان مردم است (رهبر مردم دوران خویش است).
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ ابْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ بُرَیْدٍ الْعِجْلِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمُنْذِرُ وَ لِكُلِّ زَمَانٍ مِنَّا هَادٍ یَهْدِیهِمْ إِلَى مَا جَاءَ بِهِ نَبِیُّ اللَّهِ ص ثُمَّ الْهُدَاةُ مِنْ بَعْدِهِ عَلِیٌّ ثُمَّ الْأَوْصِیَاءُ وَاحِدٌ بَعْدَ وَاحِدٍ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 272 روایة: 2
2- برید عجلى گوید از امام باقر علیه السلام در باره قول خداى عزوجل «همانا تو بیم دهنده اى و براى هر گروهى رهبریست» پرسیدم، فرمود: رسول خدا(ص) بیم دهنده است و در هر زمانى یكى از ما اهلبیت رهبریست كه مردم را به آنچه پیغمبر از طرف خدا آورده رهبرى كند، رهبران بعد از پیغمبر اول على است و پس از او اوصیااش یكى پس از دیگرى.
3- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ سَعْدَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِ قَوْمٍ هادٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمُنْذِرُ وَ عَلِیٌّ الْهَادِی یَا أَبَا مُحَمَّدٍ هَلْ مِنْ هَادٍ الْیَوْمَ قُلْتُ بَلَى جُعِلْتُ فِدَاكَ مَا زَالَ مِنْكُمْ هَادٍ بَعْدَ هَادٍ حَتَّى دُفِعَتْ إِلَیْكَ فَقَالَ رَحِمَكَ اللَّهُ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ لَوْ كَانَتْ إِذَا نَزَلَتْ آیَةٌ عَلَى رَجُلٍ ثُمَّ مَاتَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مَاتَتِ الْ آیَةُ مَاتَ الْكِتَابُ وَ لَكِنَّهُ حَیٌّ یَجْرِی فِیمَنْ بَقِیَ كَمَا جَرَى فِیمَنْ مَضَى
اصول كافى جلد 1 صفحه: 272 روایة: 3
3- ابوبصیر گوید بامام صادق علیه السلام آیه «همانا توئى بیم دهنده و براى هر گروهى رهبریست» را عرض كردم، فرمود: بیم دهنده رسولخدا(ص) است و رهبر على است. اى ابو محمد آیا امروز رهبرى هست؟ عرضكردم: آرى فدایت گردم، همیشه از شما خانواده رهبرى پس از رهبر دیگرى بوده تا بشما رسیده است، فرمود خدایت رحمت كناد: اى ابامحمد: اگر چنین مى بود كه چون آیه اى در باره مردى نازل مى شد و آن مرد مى میرد آیه هم از بین مى رفت (و مصداق دیگرى نداشت) كه قرآن مرده بود ولى قرآن همیشه زنده است بر باز ماندگان منطبق مى شود چنانچه بر گذشتگان منطبق مى شد.
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحِیمِ الْقَصِیرِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمُنْذِرُ وَ عَلِیٌّ الْهَادِی أَمَا وَ اللَّهِ مَا ذَهَبَتْ مِنَّا وَ مَا زَالَتْ فِینَا إِلَى السَّاعَةِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 273 روایة: 4
4- قصیر گوید از امام باقر(ع) در باره گفته خداى تبارك و تعالى «همانا» توئى بیم دهنده و براى هر قومى رهبریست» پرسیدم فرمود: رسول خدا(ص) بیم دهنده است و على رهبر است، هان بخدا سوگند كه مقام هدایت و رهبرى از میان ما خانواده نرفته و تا اكنون هم در میان ما هست.

باب ائمه علیهم السلام والیان امر خدا و گنجینه هاى علم او هستند

بَابُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ علیهم السلام وُلَاةُ أَمْرِ اللَّهِ وَ خَزَنَةُ عِلْمِهِ
(500) 1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى الْعَطَّارُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی زَاهِرٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُوسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِیرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ نَحْنُ وُلَاةُ أَمْرِ اللَّهِ وَ خَزَنَةُ عِلْمِ اللَّهِ وَ عَیْبَةُ وَحْیِ اللَّهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 273 روایة: 1
1- امام صادق علیه السلام مى فرمود: ما ولى امر (امامت و خلافت) خدا و گنجینه علم خدا و صندوق وحى خدا هستیم.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ أَبِیهِ أَسْبَاطٍ عَنْ سَوْرَةَ بْنِ كُلَیْبٍ قَالَ قَالَ لِی أَبُو جَعْفَرٍ ع وَ اللَّهِ إِنَّا لَخُزَّانُ اللَّهِ فِی سَمَائِهِ وَ أَرْضِهِ لَا عَلَى ذَهَبٍ وَ لَا عَلَى فِضَّةٍ إِلَّا عَلَى عِلْمِهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 273 روایة: 2
2- امام باقر علیه السلام فرمود: بخدا كه ما خزانه دار خدائیم در آسمان و زمینش، نه آنكه خزانه دار طلا یا نقره باشیم، بلكه خزانه دار علمش هستیم.
3- عَلِیُّ بْنُ مُوسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْبَرْقِیِّ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ رَفَعَهُ عَنْ سَدِیرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَا أَنْتُمْ قَالَ نَحْنُ خُزَّانُ عِلْمِ اللَّهِ وَ نَحْنُ تَرَاجِمَةُ وَحْیِ اللَّهِ وَ نَحْنُ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ عَلَى مَنْ دُونَ السَّمَاءِ وَ مَنْ فَوْقَ الْأَرْضِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 274 روایة 3
3- سدیر گوید: بامام باقر علیه السلام عرض كردم: قربانت، شما چه سمتى دارید؟ فرمود: ما خزانه دار علم خدائیم، ما مترجم وحى خدائیم: ما حجت رسائیم بر هر كه در زیر آسمان و روى زمین است.
4- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اسْتِكْمَالُ حُجَّتِی عَلَى الْأَشْقِیَاءِ مِنْ أُمَّتِكَ مِنْ تَرْكِ وَلَایَةِ عَلِیٍّ وَ الْأَوْصِیَاءِ مِنْ بَعْدِكَ فَإِنَّ فِیهِمْ سُنَّتَكَ وَ سُنَّةَ الْأَنْبِیَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَ هُمْ خُزَّانِی عَلَى عِلْمِی مِنْ بَعْدِكَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَقَدْ أَنْبَأَنِی جَبْرَئِیلُ ع بِأَسْمَائِهِمْ وَ أَسْمَاءِ آبَائِهِمْ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 274 روایة: 4
4- رسول خدا(ص) فرمود: خداى تبارك و تعالى فرماید، حجت من بر اشقیاء امت تو كامل و تمامست، آنهائى كه ولایت على و اوصیاء بعد از تو را ترك گفتند، زیرا روش و رفتار تو و پیغمبران پیش از تو در ایشان موجود است و بعلاوه ایشان خزانه دار علم من بعد از تو مى باشند، سپس پیغمبر(ص) فرمود: همانا جبرئیل نام ایشان و نام پدرانشان را بمن خبر داد.
توضیح - كسانیكه رهبرانى چون على و اولادش دارند كه رفتار و گفتار آنها همان رفتار و گفتار پیغمبر است و هر چه از آنها بپرسند مانند پیغمبر جواب گویند، خدا تمام اسباب نجات و هدایت را برایشان آماده كرده است، اگر این مردم چنین امامان و رهبرانى را رها كنند و در خانه دیگران روند، شقى ترین مردمند، زیرا خدا حجت را برایشان تمام كرده و براى آنها جاى عذرى باقى نگذاشته است.
5- أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِیسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِی یَعْفُورٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یَا ابْنَ أَبِی یَعْفُورٍ إِنَّ اللَّهَ وَاحِدٌ مُتَوَحِّدٌ بِالْوَحْدَانِیَّةِ مُتَفَرِّدٌ بِأَمْرِهِ فَخَلَقَ خَلْقاً فَقَدَّرَهُمْ لِذَلِكَ الْأَمْرِ فَنَحْنُ هُمْ یَا ابْنَ أَبِی یَعْفُورٍ فَنَحْنُ حُجَجُ اللَّهِ فِی عِبَادِهِ وَ خُزَّانُهُ عَلَى عِلْمِهِ وَ الْقَائِمُونَ بِذَلِكَ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 275 روایة: 5
5- ابن ابى یعفور گوید: امام صادق علیه السلام بمن فرمود: اى پسر ابى یعفور: همانا خدا یكتاست و در یكتائى یگانه است (بى شریكست و بسیط مطلق و حتى صفاتش زائد بر ذاتش نیست) در كار خود یكتاست پس مخلوقى را آفرید و ایشان را براى این كار (خلافت و امامت) سنجید و مقدر كرد و ما هستیم آن مخلوق اى پسر ابى یعفور، و ما هستیم حجت خدا در میان بندگانش و خزانه دار علمش و باین كار (امامت و خلافت) قیام كرده ایم.
6- عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُوسَى بْنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُعَاوِیَةَ وَ مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنِ الْعَمْرَكِیِّ بْنِ عَلِیٍّ جَمِیعاً عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ مُوسَى ع قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَنَا فَأَحْسَنَ خَلْقَنَا وَ صَوَّرَنَا فَأَحْسَنَ صُوَرَنَا وَ جَعَلَنَا خُزَّانَهُ فِی سَمَائِهِ وَ أَرْضِهِ وَ لَنَا نَطَقَتِ الشَّجَرَةُ وَ بِعِبَادَتِنَا عُبِدَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَوْلَانَا مَا عُبِدَ اللَّهُ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 275 روایة: 6
6- امام صادق علیه السلام فرمود: خداى عزوجل ما را آفرید و آفرینش ما را نیكو ساخت و ما را صورتگرى كرد و نیكو تصویر نمود و ما را در آسمان و زمینش خزانه دار ساخت و براى ما درخت سخن گفت و بوسیله عبادت ما خداى عزوجل عبادت شد و اگر ما نبودیم، خدا پرستیده نمى شد.

شرح :
دو جمله اول در حدیث 353 بیان شد و مقصود از سخن گفتن درخت یا همان تكلم معمولى است كه بعنوان معجزه براى پیغمبر (ص) و بعضى از ائمه علیه السلام رخ داده است و یا استنباط علوم و معارفى از درختان و برگ آنهاست كه براى دیگران میسر نیست چنانكه از بعضى اخبار استفاده مى شود ( مرآت العقول).

در اینكه ائمه علیه السلام خلفاء خدایند در زمین و درهاى توجه باویند

بَابُ أَنَّ الْأَئِمَّةَ علیهم السلام خُلَفَاءُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی أَرْضِهِ وَ أَبْوَابُهُ الَّتِی مِنْهَا یُؤْتَى
1- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیُّ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی مَسْعُودٍ عَنِ الْجَعْفَرِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع یَقُولُ الْأَئِمَّةُ خُلَفَاءُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی أَرْضِهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 275 روایة: 1
1- امام رضا علیه السلام مى فرمود: ائمه خلفاء خداى عزوجل در زمینش باشند.
2- عَنْهُ عَنْ مُعَلًّى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ سَمَاعَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع الْأَوْصِیَاءُ هُمْ أَبْوَابُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّتِی یُؤْتَى مِنْهَا وَ لَوْلَاهُمْ مَا عُرِفَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بِهِمُ احْتَجَّ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى عَلَى خَلْقِهِ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 275 روایة: 2
2- امام صادق علیه السلام فرمود: اوصیاء پیغمبر درهاى توجه بسوى خداى عزوجل باشند و اگر ایشان نبودند، مردم خداى عزوجل را نمى شناختند و خداى تبارك و تعالى بوسیله ایشان بر خلقش احتجاج كند.
3- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ جَلَّ جَلَالُهُ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَالَ هُمُ الْأَئِمَّةُ
اصول كافى جلد 1 صفحه: 275 روایة: 3
3- ابن سنان گوید از امام صادق علیه السلام پرسیدم تفسیر قول خداى جل جلاله را (55 سوره 24) «خدا از میان شما كسانى را كه ایمان آورده و كار شایسته كرده اند وعده فرموده است كه در زمین بخلافت گمارد چنانكه پیشینیان ایشان را بخلافت گماشت» فرمود: ایشان ائمه هستند (و در روایت است كه این آیه در باره حضرت مهدى قائم علیه السلام و اصحاب او است و اگر از دنیا نماند مگر یك روز خدا آنروز را دراز كند تا آنحضرت ظهور كند و در روى زمین فرمانروائى نماید و زمین را پر از عدل و داد كند چنانچه پر از ظلم و جور شده باشد).