اصول کافی جلد دوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

اشاره و نص بر حضرت ابوالحسن الرضا علیه السلام

بَابُ الْإِشَارَةِ وَ النَّصِّ عَلَى أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ نُعَیْمٍ الصَّحَّافِ قَالَ كُنْتُ أَنَا وَ هِشَامُ بْنُ الْحَكَمِ وَ عَلِیُّ بْنُ یَقْطِینٍ بِبَغْدَادَ فَقَالَ عَلِیُّ بْنُ یَقْطِینٍ كُنْتُ عِنْدَ الْعَبْدِ الصَّالِحِ جَالِساً فَدَخَلَ عَلَیْهِ ابْنُهُ عَلِیٌّ فَقَالَ لِی یَا عَلِیَّ بْنَ یَقْطِینٍ هَذَا عَلِیٌّ سَیِّدُ وُلْدِی أَمَا إِنِّی قَدْ نَحَلْتُهُ كُنْیَتِی فَضَرَبَ هِشَامُ بْنُ الْحَكَمِ بِرَاحَتِهِ جَبْهَتَهُ ثُمَّ قَالَ وَیْحَكَ كَیْفَ قُلْتَ فَقَالَ عَلِیُّ بْنُ یَقْطِینٍ سَمِعْتُ وَ اللَّهِ مِنْهُ كَمَا قُلْتُ فَقَالَ هِشَامٌ أَخْبَرَكَ أَنَّ الْأَمْرَ فِیهِ مِنْ بَعْدِهِ
أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ نُعَیْمٍ الصَّحَّافِ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ الْعَبْدِ الصَّالِحِ وَ فِی نُسْخَةِ الصَّفْوَانِیِّ قَالَ كُنْتُ أَنَا ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَهُ
اصول كافى جلد 2 صفحه 88 روایة 1
صحاف گوید: من و هشام بن حكم و على بن یقطین در بغداد بودیم، على بن یقطین گفت: خدمت موسى بن جعفر علیه السلام نشسته بودم كه پسرش على وارد شد، امام فرمود: على بن یقطین! همین على سرور اولاد من است، همانا من كنیه خودم را (كه ابوالحسن است) به او بخشیده ام. هشام كف دست خو را به پیشانیش زد و گفت: واى بر تو چه گفتى؟!! ابن یقطین گفت: به خدا همین طور كه گفتم از او شنیدم. هشام گفت: با این سخن به تو خبر داده كه امر امامت پس از وى به او متعلق است.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ حُكَیْمٍ عَنْ نُعَیْمٍ الْقَابُوسِیِّ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع أَنَّهُ قَالَ إِنَّ ابْنِی عَلِیّاً أَكْبَرُ وُلْدِی وَ أَبَرُّهُمْ عِنْدِی وَ أَحَبُّهُمْ إِلَیَّ وَ هُوَ یَنْظُرُ مَعِی فِی الْجَفْرِ وَ لَمْ یَنْظُرْ فِیهِ إِلَّا نَبِیٌّ أَوْ وَصِیُّ نَبِیٍ
اصول كافى جلد 2 صفحه 88 روایة 2
نعیم قابوسى گوید: موسى بن جعفر علیه السلام فرمود: همانا على بزرگترین اولاد من است و خوش رفتارترین و محبوب ترین آنهاست نزد من، و او با من در جفر مى نگرد، در صورتیكه جز پیغمبر با وصى پیغمبر در آن نمى نگرد.
(810) 3- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ وَ إِسْمَاعِیلَ بْنِ عَبَّادٍ الْقَصْرِیِّ جَمِیعاً عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّیِّ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی إِبْرَاهِیمَ ع جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّی قَدْ كَبِرَ سِنِّی فَخُذْ بِیَدِی مِنَ النَّارِ قَالَ فَأَشَارَ إِلَى ابْنِهِ أَبِی الْحَسَنِ ع فَقَالَ هَذَا صَاحِبُكُمْ مِنْ بَعْدِی
اصول كافى جلد 2 صفحه 89 روایة 3
داود رقى گوید: به موسى بن جعفر علیه السلام عرض كردم: قربانت گردم، من پیر شده ام مرا از دوزخ رهائى بخش (امامم را به من بنما) حضرت با دست اشاره به پسرش ابوالحسن علیه السلام نمود و فرمود: این پس از من صاحب شماست.
4- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع أَ لَا تَدُلُّنِی إِلَى مَنْ آخُذُ عَنْهُ دِینِی فَقَالَ هَذَا ابْنِی عَلِیٌّ إِنَّ أَبِی أَخَذَ بِیَدِی فَأَدْخَلَنِی إِلَى قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَقَالَ یَا بُنَیَّ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً وَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا قَالَ قَوْلًا وَفَى بِهِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 89 روایة 4
اسحاق بن عمار گوید: به موسى بن جعفر علیه السلام عرض كردم: مرا به كسى كه دینم را از او به دست آورم رهنمائى فرما، فرمود: همین پسرم على است، همانا پدرم دست مرا گرفت و به سوى قبر رسول خدا صلى اللّه علیه و آله برد و فرمود: پسر عزیزم خداى عزوجل فرمود: «همانا من در زمین خلیفه گزارم - 30 بقره» و چون خدا چیزى فرماید به آن وفا كند. (پس هیچگاه روى زمین خالى از خلیفه و حجت نباشد).
5- أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِیسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحُسَیْنِ اللُّؤْلُؤِیِّ عَنْ یَحْیَى بْنِ عَمْرٍو عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّیِّ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ مُوسَى ع إِنِّی قَدْ كَبِرَتْ سِنِّی وَ دَقَّ عَظْمِی وَ إِنِّی سَأَلْتُ أَبَاكَ ع فَأَخْبَرَنِی بِكَ فَأَخْبِرْنِی مَنْ بَعْدَكَ فَقَالَ هَذَا أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا
اصول كافى جلد 2 صفحه 89 روایة 5
داود رقى گوید: به موسى بن جعفر علیه السلام عرض كردم سن من بالا رفته و استخوانم به نرمى گرائیده (به مرگ نزدیك شده ام من از پدر شما پرسیدم، مرا به شما ارجاع داد، شما هم مرا از جانشین خود آگاه سازید؛ فرمود: همین ابوالحسن الرضاست.
6- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ زِیَادِ بْنِ مَرْوَانَ الْقَنْدِیِّ وَ كَانَ مِنَ الْوَاقِفَةِ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِی إِبْرَاهِیمَ وَ عِنْدَهُ ابْنُهُ أَبُو الْحَسَنِ ع فَقَالَ لِی یَا زِیَادُ هَذَا ابْنِی فُلَانٌ كِتَابُهُ كِتَابِی وَ كَلَامُهُ كَلَامِی وَ رَسُولُهُ رَسُولِی وَ مَا قَالَ فَالْقَوْلُ قَوْلُهُ
اصول كافى جلد 2 صفحه 89 روایة 6
زیاد بن مروان قندى كه از واقفیه بوده گوید: خدمت موسى بن جعفر رسیدم، پسرش ابوالحسن علیهما السلام نزد او بود، به من فرمود: اى زیاد: این پسرم فلانیست، نامه او نامه منست، سخن او سخن منست، فرستاده او فرستاده من است و هر چه گوید درست است.
7- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ قَالَ حَدَّثَنِی الْمَخْزُومِیُّ وَ كَانَتْ أُمُّهُ مِنْ وُلْدِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع قَالَ بَعَثَ إِلَیْنَا أَبُو الْحَسَنِ مُوسَى ع فَجَمَعَنَا ثُمَّ قَالَ لَنَا أَ تَدْرُونَ لِمَ دَعَوْتُكُمْ فَقُلْنَا لَا فَقَالَ اشْهَدُوا أَنَّ ابْنِی هَذَا وَصِیِّی وَ الْقَیِّمُ بِأَمْرِی وَ خَلِیفَتِی مِنْ بَعْدِی مَنْ كَانَ لَهُ عِنْدِی دَیْنٌ فَلْیَأْخُذْهُ مِنِ ابْنِی هَذَا وَ مَنْ كَانَتْ لَهُ عِنْدِی عِدَةٌ فَلْیُنْجِزْهَا مِنْهُ وَ مَنْ لَمْ یَكُنْ لَهُ بُدٌّ مِنْ لِقَائِی فَلَا یَلْقَنِی إِلَّا بِكِتَابِهِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 89 روایة 7
مخزومى كه مادرش از اولاد جعفر بن ابیطالب علیه السلام گوید: موسى بن جعفر علیه السلام (پیش از زندان رفتنش) دنبال ما فرستاد و ما را جمع كرد و فرمود: مى دانید شما را براى چه دعوت كردم؟ گفتم: نه، فرمود: گواه باشید كه این پسرم وصى من است و پس از من خلیفه و كاردار من است. هر كس از من طلبى دارد، از این پسرم بگیرد، و به هر كس وعده اى داده ام، باید وفاى آن را از او خواهد، و هر كس از ملاقات من ناگزیر است، جز به وسیله نامه او مرا ملاقات نكند.
(815)8- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ وَ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ جَمِیعاً عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ قَالَ خَرَجَتْ إِلَیْنَا أَلْوَاحٌ مِنْ أَبِی الْحَسَنِ ع وَ هُوَ فِی الْحَبْسِ عَهْدِی إِلَى أَكْبَرِ وُلْدِی أَنْ یَفْعَلَ كَذَا وَ أَنْ یَفْعَلَ كَذَا وَ فُلَانٌ لَا تُنِلْهُ شَیْئاً حَتَّى أَلْقَاكَ أَوْ یَقْضِیَ اللَّهُ عَلَیَّ الْمَوْتَ
اصول كافى جلد 2 صفحه 90 روایة 8
حسین بن مختار گوید، زمانیكه موسى بن جعفر علیه السلام در زندان بود، الواح نوشته ئى بما مى رسید كه دستور من به پسر بزرگترم (على بن موسى الرضا علیه السلام) این است كه چنین و چنان كن و به فلانى چیزى مده تا ترا ببینم یا آنكه خدا به مرگ من حكم كند.
9- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِیرَةِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ قَالَ خَرَجَ إِلَیْنَا مِنْ أَبِی الْحَسَنِ ع بِالْبَصْرَةِ أَلْوَاحٌ مَكْتُوبٌ فِیهَا بِالْعَرْضِ عَهْدِی إِلَى أَكْبَرِ وُلْدِی یُعْطَى فُلَانٌ كَذَا وَ فُلَانٌ كَذَا وَ فُلَانٌ كَذَا وَ فُلَانٌ لَا یُعْطَى حَتَّى أَجِی ءَ أَوْ یَقْضِیَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَیَّ الْمَوْتَ إِنَّ اللَّهَ یَفْعَلُ مَا یَشَاءُ
اصول كافى جلد 2 صفحه 90 روایة 9
حسین بن مختار گوید: زمانى كه موسى بن جعفر علیه السلام در بصره بود، الواحى كه از طرف عرض نوشته شده بود، از آن حضرت به ما مى رسد كه: دستور من به پسر بزرگترم این است كه به فلانى این مقدار بده و به فلانى آن مقدار و به دیگرى آن مقدار و به فلانى چیزى ندهد تا خودم بیایم یا خداى عزوجل مرگ مرا برساند همانا خدا هر چه مى خواهد مى كند.
10- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنِ ابْنِ مُحْرِزٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ یَقْطِینٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ كَتَبَ إِلَیَّ مِنَ الْحَبْسِ أَنَّ فُلَاناً ابْنِی سَیِّدُ وُلْدِی وَ قَدْ نَحَلْتُهُ كُنْیَتِی
اصول كافى جلد 2 صفحه 90 روایة 10
على بن یقطین گوید، موسى بن جعفر علیه السلام از زندان به من نوشت كه: فلانى پسر من است، آقا و سرور فرزندان من است، من كنیه خودم را به او بخشیده ام.
11- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْخَزَّازِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ سُلَیْمَانَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی إِبْرَاهِیمَ ع إِنِّی أَخَافُ أَنْ یَحْدُثَ حَدَثٌ وَ لَا أَلْقَاكَ فَأَخْبِرْنِی مَنِ الْإِمَامُ بَعْدَكَ فَقَالَ ابْنِی فُلَانٌ یَعْنِی أَبَا الْحَسَنِ ع
اصول كافى جلد 2 صفحه 91 روایة 11
داود بن سلیمان گوید: به موسى بن جعفر علیه السلام عرض كردم: مى ترسم پیش آمدى كند و من شما را نبینم بفرمائید: امام بعد از شما كیست؟ فرمود فلان پسرم، یعنى ابوالحسن علیه السلام.
12- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ سَعِیدِ بْنِ أَبِی الْجَهْمِ عَنِ النَّصْرِ بْنِ قَابُوسَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی إِبْرَاهِیمَ ع إِنِّی سَأَلْتُ أَبَاكَ ع مَنِ الَّذِی یَكُونُ مِنْ بَعْدِكَ فَأَخْبَرَنِی أَنَّكَ أَنْتَ هُوَ فَلَمَّا تُوُفِّیَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع ذَهَبَ النَّاسُ یَمِیناً وَ شِمَالًا وَ قُلْتُ فِیكَ أَنَا وَ أَصْحَابِی فَأَخْبِرْنِی مَنِ الَّذِی یَكُونُ مِنْ بَعْدِكَ مِنْ وُلْدِكَ فَقَالَ ابْنِی فُلَانٌ
اصول كافى جلد 2 صفحه 91 روایة 12
نصر بن قابوس گوید: به موسى بن جعفر علیه السلام عرض كردم: من از پدر شما پرسیدم كه جانشین شما كیست؟ پدرت به من فرمود كه: جانشین او شمائید. چون امام صادق علیه السلام وفات كرد، مردم به راست و چپ گرائیدند ولى من و اصحابم به شما معتقد شدیم، اكنون بفرمائید، كدام یك از پسران شما جانشین شما است؟ فرمود: فلان پسرم (یعنى على بن موسى علیه السلام).
(820) 13- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ الْأَشْعَثِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ زُرْبِیٍّ قَالَ جِئْتُ إِلَى أَبِی إِبْرَاهِیمَ ع بِمَالٍ فَأَخَذَ بَعْضَهُ وَ تَرَكَ بَعْضَهُ فَقُلْتُ أَصْلَحَكَ اللَّهُ لِأَیِّ شَیْ ءٍ تَرَكْتَهُ عِنْدِی قَالَ إِنَّ صَاحِبَ هَذَا الْأَمْرِ یَطْلُبُهُ مِنْكَ فَلَمَّا جَاءَنَا نَعْیُهُ بَعَثَ إِلَیَّ أَبُو الْحَسَنِ ع ابْنُهُ فَسَأَلَنِی ذَلِكَ الْمَالَ فَدَفَعْتُهُ إِلَیْهِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 91 روایة 13
داودبن زربى گوید: مالى خدمت موسى بن جعفر علیه السلام آوردم، قدرى را برداشت و قدرى را گذاشت عرض كردم: اصلحك الله چرا نزد من گذاشتى؟ فرمود: آن را صاحب امر از تو مطالبه خواهد كرد، چون خبر وفات آن حضرت رسید، پسرش ابوالحسن علیه السلام نزد من فرستاد و آن مال را مطالبه كرد، من هم به او تحویل دادم
14- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِی الْحَكَمِ الْأَرْمَنِیِّ قَالَ حَدَّثَنِی عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَلِیِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِی طَالِبٍ عَنْ یَزِیدَ بْنِ سَلِیطٍ الزَّیْدِیِّ قَالَ أَبُو الْحَكَمِ وَ أَخْبَرَنِی عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ الْجَرْمِیُّ عَنْ یَزِیدَ بْنِ سَلِیطٍ قَالَ لَقِیتُ أَبَا إِبْرَاهِیمَ ع وَ نَحْنُ نُرِیدُ الْعُمْرَةَ فِی بَعْضِ الطَّرِیقِ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ هَلْ تُثْبِتُ هَذَا الْمَوْضِعَ الَّذِی نَحْنُ فِیهِ قَالَ نَعَمْ فَهَلْ تُثْبِتُهُ أَنْتَ قُلْتُ نَعَمْ إِنِّی أَنَا وَ أَبِی لَقِینَاكَ هَاهُنَا وَ أَنْتَ مَعَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع وَ مَعَهُ إِخْوَتُكَ فَقَالَ لَهُ أَبِی بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی أَنْتُمْ كُلُّكُمْ أَئِمَّةٌ مُطَهَّرُونَ وَ الْمَوْتُ لَا یَعْرَى مِنْهُ أَحَدٌ فَأَحْدِثْ إِلَیَّ شَیْئاً أُحَدِّثْ بِهِ مَنْ یَخْلُفُنِی مِنْ بَعْدِی فَلَا یَضِلَّ قَالَ نَعَمْ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ هَؤُلَاءِ وُلْدِی وَ هَذَا سَیِّدُهُمْ وَ أَشَارَ إِلَیْكَ وَ قَدْ عُلِّمَ الْحُكْمَ وَ الْفَهْمَ وَ السَّخَاءَ وَ الْمَعْرِفَةَ بِمَا یَحْتَاجُ إِلَیْهِ النَّاسُ وَ مَا اخْتَلَفُوا فِیهِ مِنْ أَمْرِ دِینِهِمْ وَ دُنْیَاهُمْ وَ فِیهِ حُسْنُ الْخُلُقِ وَ حُسْنُ الْجَوَابِ وَ هُوَ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ فِیهِ أُخْرَى خَیْرٌ مِنْ هَذَا كُلِّهِ فَقَالَ لَهُ أَبِی وَ مَا هِیَ بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی قَالَ ع یُخْرِجُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْهُ غَوْثَ هَذِهِ الْأُمَّةِ وَ غِیَاثَهَا وَ عَلَمَهَا وَ نُورَهَا وَ فَضْلَهَا وَ حِكْمَتَهَا خَیْرُ مَوْلُودٍ وَ خَیْرُ نَاشِئٍ یَحْقُنُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ الدِّمَاءَ وَ یُصْلِحُ بِهِ ذَاتَ الْبَیْنِ وَ یَلُمُّ بِهِ الشَّعْثَ وَ یَشْعَبُ بِهِ الصَّدْعَ وَ یَكْسُو بِهِ الْعَارِیَ وَ یُشْبِعُ بِهِ الْجَائِعَ وَ یُؤْمِنُ بِهِ الْخَائِفَ وَ یُنْزِلُ اللَّهُ بِهِ الْقَطْرَ وَ یَرْحَمُ بِهِ الْعِبَادَ خَیْرُ كَهْلٍ وَ خَیْرُ نَاشِئٍ قَوْلُهُ حُكْمٌ وَ صَمْتُهُ عِلْمٌ یُبَیِّنُ لِلنَّاسِ مَا یَخْتَلِفُونَ فِیهِ وَ یَسُودُ عَشِیرَتَهُ مِنْ قَبْلِ أَوَانِ حُلُمِهِ فَقَالَ لَهُ أَبِی بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی وَ هَلْ وُلِدَ قَالَ نَعَمْ وَ مَرَّتْ بِهِ سِنُونَ قَالَ یَزِیدُ فَجَاءَنَا مَنْ لَمْ نَسْتَطِعْ مَعَهُ كَلَاماً قَالَ یَزِیدُ فَقُلْتُ لِأَبِی إِبْرَاهِیمَ ع فَأَخْبِرْنِی أَنْتَ بِمِثْلِ مَا أَخْبَرَنِی بِهِ أَبُوكَ ع فَقَالَ لِی نَعَمْ إِنَّ أَبِی ع كَانَ فِی زَمَانٍ لَیْسَ هَذَا زَمَانَهُ فَقُلْتُ لَهُ فَمَنْ یَرْضَى مِنْكَ بِهَذَا فَعَلَیْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ قَالَ فَضَحِكَ أَبُو إِبْرَاهِیمَ ضَحِكاً شَدِیداً ثُمَّ قَالَ أُخْبِرُكَ یَا أَبَا عُمَارَةَ إِنِّی خَرَجْتُ مِنْ مَنْزِلِی فَأَوْصَیْتُ إِلَى ابْنِی فُلَانٍ وَ أَشْرَكْتُ مَعَهُ بَنِیَّ فِی الظَّاهِرِ وَ أَوْصَیْتُهُ فِی الْبَاطِنِ فَأَفْرَدْتُهُ وَحْدَهُ وَ لَوْ كَانَ الْأَمْرُ إِلَیَّ لَجَعَلْتُهُ فِی الْقَاسِمِ ابْنِی لِحُبِّی إِیَّاهُ وَ رَأْفَتِی عَلَیْهِ وَ لَكِنْ ذَلِكَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ یَجْعَلُهُ حَیْثُ یَشَاءُ وَ لَقَدْ جَاءَنِی بِخَبَرِهِ رَسُولُ اللَّهِ ص ثُمَّ أَرَانِیهِ وَ أَرَانِی مَنْ یَكُونُ مَعَهُ وَ كَذَلِكَ لَا یُوصَى إِلَى أَحَدٍ مِنَّا حَتَّى یَأْتِیَ بِخَبَرِهِ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ جَدِّی عَلِیٌّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ وَ رَأَیْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ص خَاتَماً وَ سَیْفاً وَ عَصًا وَ كِتَاباً وَ عِمَامَةً فَقُلْتُ مَا هَذَا یَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ لِی أَمَّا الْعِمَامَةُ فَسُلْطَانُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَمَّا السَّیْفُ فَعِزُّ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ أَمَّا الْكِتَابُ فَنُورُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ أَمَّا الْعَصَا فَقُوَّةُ اللَّهِ وَ أَمَّا الْخَاتَمُ فَجَامِعُ هَذِهِ الْأُمُورِ ثُمَّ قَالَ لِی وَ الْأَمْرُ قَدْ خَرَجَ مِنْكَ إِلَى غَیْرِكَ فَقُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَرِنِیهِ أَیُّهُمْ هُوَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا رَأَیْتُ مِنَ الْأَئِمَّةِ أَحَداً أَجْزَعَ عَلَى فِرَاقِ هَذَا الْأَمْرِ
مِنْكَ وَ لَوْ كَانَتِ الْإِمَامَةُ بِالْمَحَبَّةِ لَكَانَ إِسْمَاعِیلُ أَحَبَّ إِلَى أَبِیكَ مِنْكَ وَ لَكِنْ ذَلِكَ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ قَالَ أَبُو إِبْرَاهِیمَ وَ رَأَیْتُ وُلْدِی جَمِیعاً الْأَحْیَاءَ مِنْهُمْ وَ الْأَمْوَاتَ فَقَالَ لِی أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع هَذَا سَیِّدُهُمْ وَ أَشَارَ إِلَى ابْنِی عَلِیٍّ فَهُوَ مِنِّی وَ أَنَا مِنْهُ وَ اللَّهُ مَعَ الْمُحْسِنِینَ قَالَ یَزِیدُ ثُمَّ قَالَ أَبُو إِبْرَاهِیمَ ع یَا یَزِیدُ إِنَّهَا وَدِیعَةٌ عِنْدَكَ فَلَا تُخْبِرْ بِهَا إِلَّا عَاقِلًا أَوْ عَبْداً تَعْرِفُهُ صَادِقاً وَ إِنْ سُئِلْتَ عَنِ الشَّهَادَةِ فَاشْهَدْ بِهَا وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها وَ قَالَ لَنَا أَیْضاً وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ قَالَ فَقَالَ أَبُو إِبْرَاهِیمَ ع فَأَقْبَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص فَقُلْتُ قَدْ جَمَعْتَهُمْ لِی بِأَبِی وَ أُمِّی فَأَیُّهُمْ هُوَ فَقَالَ هُوَ الَّذِی یَنْظُرُ بِنُورِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ یَسْمَعُ بِفَهْمِهِ وَ یَنْطِقُ بِحِكْمَتِهِ یُصِیبُ فَلَا یُخْطِئُ وَ یَعْلَمُ فَلَا یَجْهَلُ مُعَلَّماً حُكْماً وَ عِلْماً هُوَ هَذَا وَ أَخَذَ بِیَدِ عَلِیٍّ ابْنِی ثُمَّ قَالَ مَا أَقَلَّ مُقَامَكَ مَعَهُ فَإِذَا رَجَعْتَ مِنْ سَفَرِكَ فَأَوْصِ وَ أَصْلِحْ أَمْرَكَ وَ افْرُغْ مِمَّا أَرَدْتَ فَإِنَّكَ مُنْتَقِلٌ عَنْهُمْ وَ مُجَاوِرٌ غَیْرَهُمْ فَإِذَا أَرَدْتَ فَادْعُ عَلِیّاً فَلْیُغَسِّلْكَ وَ لْیُكَفِّنْكَ فَإِنَّهُ طُهْرٌ لَكَ وَ لَا یَسْتَقِیمُ إِلَّا ذَلِكَ وَ ذَلِكَ سُنَّةٌ قَدْ مَضَتْ فَاضْطَجِعْ بَیْنَ یَدَیْهِ وَ صُفَّ إِخْوَتَهُ خَلْفَهُ وَ عُمُومَتَهُ وَ مُرْهُ فَلْیُكَبِّرْ عَلَیْكَ تِسْعاً فَإِنَّهُ قَدِ اسْتَقَامَتْ وَصِیَّتُهُ وَ وَلِیَكَ وَ أَنْتَ حَیٌّ ثُمَّ اجْمَعْ لَهُ وُلْدَكَ مِنْ بَعْدِهِمْ فَأَشْهِدْ عَلَیْهِمْ وَ أَشْهِدِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ كَفَى بِاللَّهِ شَهِیداً قَالَ یَزِیدُ ثُمَّ قَالَ لِی أَبُو إِبْرَاهِیمَ ع إِنِّی أُؤْخَذُ فِی هَذِهِ السَّنَةِ وَ الْأَمْرُ هُوَ إِلَى ابْنِی عَلِیٍّ سَمِیِّ عَلِیٍّ وَ عَلِیٍّ فَأَمَّا عَلِیٌّ الْأَوَّلُ فَعَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ وَ أَمَّا الْ آخِرُ فَعَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع أُعْطِیَ فَهْمَ الْأَوَّلِ وَ حِلْمَهُ وَ نَصْرَهُ وَ وُدَّهُ وَ دِینَهُ وَ مِحْنَتَهُ وَ مِحْنَةَ الْ آخِرِ وَ صَبْرَهُ عَلَى مَا یَكْرَهُ وَ لَیْسَ لَهُ أَنْ یَتَكَلَّمَ إِلَّا بَعْدَ مَوْتِ هَارُونَ بِأَرْبَعِ سِنِینَ ثُمَّ قَالَ لِی یَا یَزِیدُ وَ إِذَا مَرَرْتَ بِهَذَا الْمَوْضِعِ وَ لَقِیتَهُ وَ سَتَلْقَاهُ فَبَشِّرْهُ أَنَّهُ سَیُولَدُ لَهُ غُلَامٌ أَمِینٌ مَأْمُونٌ مُبَارَكٌ وَ سَیُعْلِمُكَ أَنَّكَ قَدْ لَقِیتَنِی فَأَخْبِرْهُ عِنْدَ ذَلِكَ أَنَّ الْجَارِیَةَ الَّتِی یَكُونُ مِنْهَا هَذَا الْغُلَامُ جَارِیَةٌ مِنْ أَهْلِ بَیْتِ مَارِیَةَ جَارِیَةِ رَسُولِ اللَّهِ ص أُمِّ إِبْرَاهِیمَ فَإِنْ قَدَرْتَ أَنْ تُبَلِّغَهَا مِنِّی السَّلَامَ فَافْعَلْ قَالَ یَزِیدُ فَلَقِیتُ بَعْدَ مُضِیِّ أَبِی إِبْرَاهِیمَ ع عَلِیّاً ع فَبَدَأَنِی فَقَالَ لِی یَا یَزِیدُ مَا تَقُولُ فِی الْعُمْرَةِ فَقُلْتُ بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی ذَلِكَ إِلَیْكَ وَ مَا عِنْدِی نَفَقَةٌ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَا كُنَّا نُكَلِّفُكَ وَ لَا نَكْفِیكَ فَخَرَجْنَا حَتَّى انْتَهَیْنَا إِلَى ذَلِكَ الْمَوْضِعِ فَابْتَدَأَنِی فَقَالَ یَا یَزِیدُ إِنَّ هَذَا الْمَوْضِعَ كَثِیراً مَا لَقِیتَ فِیهِ جِیرَتَكَ وَ عُمُومَتَكَ قُلْتُ نَعَمْ ثُمَّ قَصَصْتُ عَلَیْهِ الْخَبَرَ فَقَالَ لِی أَمَّا الْجَارِیَةُ فَلَمْ تَجِئْ بَعْدُ فَإِذَا جَاءَتْ بَلَّغْتُهَا مِنْهُ السَّلَامَ فَانْطَلَقْنَا إِلَى مَكَّةَ فَاشْتَرَاهَا فِی تِلْكَ السَّنَةِ فَلَمْ تَلْبَثْ إِلَّا قَلِیلًا حَتَّى حَمَلَتْ فَوَلَدَتْ ذَلِكَ الْغُلَامَ قَالَ یَزِیدُ وَ كَانَ إِخْوَةُ عَلِیٍّ یَرْجُونَ أَنْ یَرِثُوهُ فَعَادُونِی إِخْوَتُهُ مِنْ غَیْرِ ذَنْبٍ فَقَالَ لَهُمْ إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرٍ وَ اللَّهِ لَقَدْ رَأَیْتُهُ وَ إِنَّهُ لَیَقْعُدُ مِنْ أَبِی إِبْرَاهِیمَ بِالْمَجْلِسِ الَّذِی لَا أَجْلِسُ فِیهِ أَنَا
اصول كافى جلد 2 صفحه 91 روایة 14
یزید بن سلیط زیدى (كه كنیه اش ابا عماره است) گوید: در بین راهى كه به عمره مى رفتیم به موسى بن جعفر علیه السلام برخوردم و عرض كردم: قربانت گردم، این مكان را كه ما در آن هستیم بیاد مى آورید؟ فرمود: آرى، تو هم یادت مى آید؟ عرض كردم: آرى، من و پدرم شما را در اینجا ملاقات كردیم و امام صادق علیه السلام و برادران شما هم بودند. پدرم به امام صادق علیه السلام عرض كرد: پدر و مادرم به قربانت، شما همه امامان پاك هستید، ولى كسى از مرگ بر كنار نمى ماند. به من مطلبى بفرمائید كه به جانشین (1) خود باز گویم تا گمراه نشود.
فرمود آرى اى ابا عبدالله؛ (كنیه پدر زید است) اینان پسران منند و این سرور آنهاست و به شما اشاره كرد - اوست كه حكم (قضاوت یا حكمت) و فهم و سخاوت و شناسائى احتیاجات و اختلافات مردم را در امر دین و دنیاشان میداند و اخلاق و پاسخ دادنش نیكوست، و او درى از درهاى خداى عزوجل است و امتیاز دیگرى دارد كه از همه این ها بهتر است، پدرم عرض كرد: آن چیست؟ پدر و مادرم به قربانت. حضرت فرمود: خداى عزوجل فریاد رس و پناه و علم و نور و فضیلت و حكمت این امت را از صلب او بیرون آورد (یعنى امام هشتم علیه السلام را) او بهترین مولود و بهترین كودك (زمان خود) است، خداى عزوجل بوسیله او از خونریزى جلوگیرى كند» و میان مردم آشتى دهد و پراكنده را گرد آورد و رخنه را اصلاح كند، (بدعت و ضلالت را از میان ببرد) برهنه را بپوشاند و گرسنه را سیر كند و هراسان را ایمن سازد: خدا به بركت او باران فرستد و بر بندگان ترحم كند، او (در سن جوانى و پیرى) بهترین پیران و بهترین جوانانست. گفتارش حكمت و خاموشیش علم است: آنچه مردم در آن اختلافى دارند، فیصل دهد و پیش از بلوغش بر فامیلش سرورى كند.
پدرم عرض كرد: پدر و مادرم به قربانت او متولد شده است؟ فرمود: آرى، چند سال هم از سنش گذشته است، یزید گوید: در آن هنگام شخصى وارد شد كه با بودن او نمى توانستیم سخنى گوئیم. یزید گوید به موسى بن جعفر علیه السلام عرض كردم: مانند خبرى كه پدرت علیه السلام به من فرمود، شما هم بفرمائید. امام فرمود آرى، پدرم در زمانى بود كه مانند این زمان نبود (یعنى در این زمان باید تقیه كرد) به حضرت عرض كردم: هر كه به این جواب قناعت كند، لعنت خدا بر او باشد، حضرت را خنده سختى گرفت، سپس فرمود: اى ابا عماره به تو خبر دهم كه من از منزلم بیرون رفتم و به فلان پسرم وصیت كردم و در ظاهر پسران دیگرم را هم با او شریك كردم ولى در باطن تنها به او وصیت كردم، اگر كار دست من مى بود، امامت را به پسرم قاسم مى دادم كه او را دوست دارم و نسبت به او مهربانم، ولى این اختیار با خداى عزوجل است، هر كجا خواهد قرار دهد.
خبر امامت او(در خواب - مرآت -) از رسول خدا صلى اللّه علیه و آله بمن رسیده و خود او و معاصرینش را به من نشان داده است، و او نیز تا از پیغمبر صلى اللّه علیه و آله و جدم على صلوات الله علیه خبر نرسد به كسى از ما وصیت نكند و من در خواب دیدم كه همراه پیغمبر صلى اللّه علیه و آله انگشتر و شمشیر و عصا و كتاب و عمامه اى بود: عرض كردم: یا رسول الله! اینها چیست؟ فرمود: عمامه رمز سلطنت خداى عزوجل است و شمشیر رمز عزت خداى تبارك و تعالى است و كتاب رمز نور خداى تبارك و تعالى و عصا رمز نیروى خداست و انگشتر رمز جامع همه این امور است. سپس رسول خدا صلى اللّه علیه و آله به من فرمود: امر امامت از تو بیرون رفته و به دیگرى رسیده است (یعنى نزدیك است بیرون رود و به دیگرى رسد یا تعیین امام از دست تو بیرونست - مرآت -) عرض كردم: یا رسول الله به من بنما كه او كیست! فرمود، من هیچیك از امامان را ندیدم كه از مفارقت امر امامت مانند تو بیتابى كند (گویا بیتابى حضرت به واسطه این بود كه میدانست فرزندانش پس از وى اختلاف كنند و شیعیانش دسته دسته شوند) اگر امر امامت از روى محبت و دوستى مى بود كه اسماعیل از تو نزد پدرت محبوبتر بود، ولى امام از جانب خداى عزوجل تعیین مى شود، سپس موسى بن جعفر علیه السلام فرمود: من تمام فرزندان زنده و مرده ام را به نظر آوردم، آنگاه امیرالمؤمنین علیه السلام به پسرم على اشاره كرد و فرمود: این سرور آنهاست: او از من و من از اویم و خدا با نیكوكارانست.
سپس موسى بن جعفر علیه السلام فرمود: اى یزید این مطالب نزد تو امانت باشد، جز به آدم عاقل یا بنده خدائى كه او را راستگو تشخیص داده ئى مگو، و اگر از تو گواهى خواستند، گواهى بده كه خداى عزوجل مى فرماید: «خدا به شما فرمان مى دهد كه امانتها را بصاحبانش بپردازید - 59 سوره 4-» و نیز بما فرموده است «ستمگرتر از آنكه شهادت خدا را نزد خویش پنهان كند كیست؟ 150 - بقره -»
موسى بن جعفر گوید: من (در خواب) متوجه رسول خدا صلى اللّه علیه و آله شدم و گفتم: پدر و مادرم به قربانت، شما همه فرزندانم را یك جا گفتید، بفرمائید كدامیك امام است؟ فرمود: آنكه با نور خداى عزوجل بنگرد و با فهمش بشنود و با حكمتش سخن گوید، درست مى رود و لذا اشتباه نكند، علم دارد و لذا نادانى نكند، حكمت و علم به او آموخته شده آنگاه دست پسرم على را گرفت و فرمود: او این است. سپس فرمود: چه كم همراه او هستى؟! (یعنى وفاتت نزدیك شده) چون از سفر (مكه) باز گشتى وصیت كن و كارهایت را سامان ده و از هرچه خواهى فراغت جو، زیرا تو از ایشان جدا مى شوى و همسایه دیگران و چون خواستى (وصیت كنى) على را به طلب تا تو را (در حال زنده بودنت) غسل دهد و كفن پوشد، زیرا غسل دادن او ترا پاك كند و جز آن درست نباشد و این سنتى است كه از پیش ثابت شده. و باید (هنگام نماز میت) تو در برابرش بخوابى و برادران و عموهایش را پشت سر او به صف كن و به او دستور ده كه 9 تكبیر بر تو بگوید (یعنى براى احترام و امتیاز تو چهار تكبیر بیشتر از نماز برمیتهاى دیگر بگوید) زیرا وصیت او پا برجا شده و در حال زنده بودنت متصدى كارهاى تو باشد. سپس فرزندانت را كه بعد او هستند گرد آور و به نفع او از ایشان گواهى بگیر و خدا را هم گواه گیر و همان خدا براى گواهى كافیست.
یزید گوید: سپس موسى بن جعفر علیه السلام بمن فرمود: مرا امسال مى گیرند و امر امامت با پسرم على است كه همنام دو على (از امامان گذشته) است: على اول على بن ابیطالب و على دوم على بن الحسین علیهم السلام است. فهم و خویشتن دارى و نصرت و دوستى و دین و محنت على اول و محنت و شكیبائى بر ناملایمات على دوم به او عطا شده است، و تا چهار سال بعد از مرگ هارون آزادى زبان ندارد.
سپس به من فرمود: اى یزید! چون به اینجا عبورت افتاد و او را ملاقات كردى - كه ملاقات هم خواهى كرد - به او مژده بده كه خدا پسرى به او خواهد داد، امین، مورد اعتماد و مبارك. و او به تو خبر دهد كه مرا در اینجا ملاقات كرده ئى آن هنگام تو به او خبر ده كه آن كنیزك مادر آن پسر كنیزیست از خاندان ماریه كنیز رسول خدا صلى اللّه علیه و آله و مادر ابراهیم، و اگر توانستى سلام مرا به آن كنیز هم برسانى، برسان.
یزید گوید: بعد از وفات موسى بن جعفر، على علیه السلام را ملاقات كردم حضرت ابتدا كرد و فرمود: اى یزید: براى رفتن به عمره چه نظر دارى؟ عرض كردم: پدر و مادرم به قربانت، اختیار با شماست من خرجى ندارم، فرمود: سبحان الله!! ما تا متعهد خرجت نشویم تكلیف نمى كنیم، پس به راه افتادیم تا به آن مكان رسیدیم. حضرت ابتدا كرد و فرمود: در اینجا بارها همسایگان و عموهایت را ملاقات كرده اى (یزید از فرزندان زید بن على بوده كه با امام ششم و هفتم پسر عمو مى شود و پسر عمو در حكم عموست عرض كردم: آرى، سپس داستان را براى او شرح دادم. به من فرمود: اما آن كنیز هنوز نیامده اگر آمد سلام آن حضرت را به او مى رسانم (میرسانى) سپس به مكه رفتیم و در همان سال آن كنیز را خریدارى فرمود و مدتى نگذشت كه حامله گشت و آن پسر را زائید.
یزید گوید: برادران على (بن موسى علیه السلام) امید داشتند كه (در امامت) وارث موسى بن جعفر باشند و بیگناه با من دشمن شدند. (شاید خیال مى كردند خریدن آن كنیز به واسطه او بوده است) اسحاق ابن جعفر به ایشان مى گفت: من دیدم كه یزید در مجلس موسى بن جعفر در جائى مى نشست كه من در آنجا نمى نشستم.
شرح :
این روایت در عیون اخبار الرضا با اختلافاتى در بعضى از الفاظ نقل شده است كه پاره ئى از آنها واضحتر و روشنتر از این نسخه به نظر مى رسد.
15- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِی الْحَكَمِ قَالَ حَدَّثَنِی عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِبْرَاهِیمَ الْجَعْفَرِیُّ وَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ یَزِیدَ بْنِ سَلِیطٍ قَالَ لَمَّا أَوْصَى أَبُو إِبْرَاهِیمَ ع أَشْهَدَ إِبْرَاهِیمَ بْنَ مُحَمَّدٍ الْجَعْفَرِیَّ وَ إِسْحَاقَ بْنَ مُحَمَّدٍ الْجَعْفَرِیَّ وَ إِسْحَاقَ بْنَ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ جَعْفَرَ بْنَ صَالِحٍ وَ مُعَاوِیَةَ الْجَعْفَرِیَّ وَ یَحْیَى بْنَ الْحُسَیْنِ بْنِ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ وَ سَعْدَ بْنَ عِمْرَانَ الْأَنْصَارِیَّ وَ مُحَمَّدَ بْنَ الْحَارِثِ الْأَنْصَارِیَّ وَ یَزِیدَ بْنَ سَلِیطٍ الْأَنْصَارِیَّ وَ مُحَمَّدَ بْنَ جَعْفَرِ بْنِ سَعْدٍ الْأَسْلَمِیَّ وَ هُوَ كَاتِبُ الْوَصِیَّةِ الْأُولَى أَشْهَدَهُمْ أَنَّهُ یَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِیكَ لَهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ أَنَّ السَّاعَةَ آتِیَةٌ لَا رَیْبَ فِیهَا وَ أَنَّ اللَّهَ یَبْعَثُ مَنْ فِی الْقُبُورِ وَ أَنَّ الْبَعْثَ بَعْدَ الْمَوْتِ حَقٌّ وَ أَنَّ الْوَعْدَ حَقٌّ وَ أَنَّ الْحِسَابَ حَقٌّ وَ الْقَضَاءَ حَقٌّ وَ أَنَّ الْوُقُوفَ بَیْنَ یَدَیِ اللَّهِ حَقٌّ وَ أَنَّ مَا جَاءَ بِهِ مُحَمَّدٌ ص حَقٌّ وَ أَنَّ مَا نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ حَقٌّ عَلَى ذَلِكَ أَحْیَا وَ عَلَیْهِ أَمُوتُ وَ عَلَیْهِ أُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَ أَشْهَدَهُمْ أَنَّ هَذِهِ وَصِیَّتِی بِخَطِّی وَ قَدْ نَسَخْتُ وَصِیَّةَ جَدِّی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع وَ وَصِیَّةَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ قَبْلَ ذَلِكَ نَسَخْتُهَا حَرْفاً بِحَرْفٍ وَ وَصِیَّةَ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَى مِثْلِ ذَلِكَ وَ إِنِّی قَدْ أَوْصَیْتُ إِلَى عَلِیٍّ وَ بَنِیَّ بَعْدُ مَعَهُ إِنْ شَاءَ وَ آنَسَ مِنْهُمْ رُشْداً وَ أَحَبَّ أَنْ یُقِرَّهُمْ فَذَاكَ لَهُ وَ إِنْ كَرِهَهُمْ وَ أَحَبَّ أَنْ یُخْرِجَهُمْ فَذَاكَ لَهُ وَ لَا أَمْرَ لَهُمْ مَعَهُ وَ أَوْصَیْتُ إِلَیْهِ بِصَدَقَاتِی وَ أَمْوَالِی وَ مَوَالِیَّ وَ صِبْیَانِیَ الَّذِینَ خَلَّفْتُ وَ وُلْدِی إِلَى إِبْرَاهِیمَ وَ الْعَبَّاسِ وَ قَاسِمٍ وَ إِسْمَاعِیلَ وَ أَحْمَدَ وَ أُمِّ أَحْمَدَ وَ إِلَى عَلِیٍّ أَمْرُ نِسَائِی دُونَهُمْ وَ ثُلُثُ صَدَقَةِ أَبِی وَ ثُلُثِی یَضَعُهُ حَیْثُ یَرَى وَ یَجْعَلُ فِیهِ مَا یَجْعَلُ ذُو الْمَالِ فِی مَالِهِ فَإِنْ أَحَبَّ أَنْ یَبِیعَ أَوْ یَهَبَ أَوْ یَنْحَلَ أَوْ یَتَصَدَّقَ بِهَا عَلَى مَنْ سَمَّیْتُ لَهُ وَ عَلَى غَیْرِ مَنْ سَمَّیْتُ فَذَاكَ لَهُ
وَ هُوَ أَنَا فِی وَصِیَّتِی فِی مَالِی وَ فِی أَهْلِی وَ وُلْدِی وَ إِنْ یَرَى أَنْ یُقِرَّ إِخْوَتَهُ الَّذِینَ سَمَّیْتُهُمْ فِی كِتَابِی هَذَا أَقَرَّهُمْ وَ إِنْ كَرِهَ فَلَهُ أَنْ یُخْرِجَهُمْ غَیْرَ مُثَرَّبٍ عَلَیْهِ وَ لَا مَرْدُودٍ فَإِنْ آنَسَ مِنْهُمْ غَیْرَ الَّذِی فَارَقْتُهُمْ عَلَیْهِ فَأَحَبَّ أَنْ یَرُدَّهُمْ فِی وَلَایَةٍ فَذَاكَ لَهُ وَ إِنْ أَرَادَ رَجُلٌ مِنْهُمْ أَنْ یُزَوِّجَ أُخْتَهُ فَلَیْسَ لَهُ أَنْ یُزَوِّجَهَا إِلَّا بِإِذْنِهِ وَ أَمْرِهِ فَإِنَّهُ أَعْرَفُ بِمَنَاكِحِ قَوْمِهِ وَ أَیُّ سُلْطَانٍ أَوْ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ كَفَّهُ عَنْ شَیْ ءٍ أَوْ حَالَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ شَیْ ءٍ مِمَّا ذَكَرْتُ فِی كِتَابِی هَذَا أَوْ أَحَدٍ مِمَّنْ ذَكَرْتُ فَهُوَ مِنَ اللَّهِ وَ مِنْ رَسُولِهِ بَرِی ءٌ وَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ مِنْهُ بُرَآءُ وَ عَلَیْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ غَضَبُهُ وَ لَعْنَةُ اللَّاعِنِینَ وَ الْمَلَائِكَةِ الْمُقَرَّبِینَ وَ النَّبِیِّینَ وَ الْمُرْسَلِینَ وَ جَمَاعَةِ الْمُؤْمِنِینَ وَ لَیْسَ لِأَحَدٍ مِنَ السَّلَاطِینِ أَنْ یَكُفَّهُ عَنْ شَیْ ءٍ وَ لَیْسَ لِی عِنْدَهُ تَبِعَةٌ وَ لَا تِبَاعَةٌ وَ لَا لِأَحَدٍ مِنْ وُلْدِی لَهُ قِبَلِی مَالٌ فَهُوَ مُصَدَّقٌ فِیمَا ذَكَرَ فَإِنْ أَقَلَّ فَهُوَ أَعْلَمُ وَ إِنْ أَكْثَرَ فَهُوَ الصَّادِقُ كَذَلِكَ وَ إِنَّمَا أَرَدْتُ بِإِدْخَالِ الَّذِینَ أَدْخَلْتُهُمْ مَعَهُ مِنْ وُلْدِی التَّنْوِیهَ بِأَسْمَائِهِمْ وَ التَّشْرِیفَ لَهُمْ وَ أُمَّهَاتُ أَوْلَادِی مَنْ أَقَامَتْ مِنْهُنَّ فِی مَنْزِلِهَا وَ حِجَابِهَا فَلَهَا مَا كَانَ یَجْرِی عَلَیْهَا فِی حَیَاتِی إِنْ رَأَى ذَلِكَ وَ مَنْ خَرَجَتْ مِنْهُنَّ إِلَى زَوْجٍ فَلَیْسَ لَهَا أَنْ تَرْجِعَ إِلَى مَحْوَایَ إِلَّا أَنْ یَرَى عَلِیٌّ غَیْرَ ذَلِكَ وَ بَنَاتِی بِمِثْلِ ذَلِكَ وَ لَا یُزَوِّجُ بَنَاتِی أَحَدٌ مِنْ إِخْوَتِهِنَّ مِنْ أُمَّهَاتِهِنَّ وَ لَا سُلْطَانٌ وَ لَا عَمٌّ إِلَّا بِرَأْیِهِ وَ مَشُورَتِهِ فَإِنْ فَعَلُوا غَیْرَ ذَلِكَ فَقَدْ خَالَفُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ جَاهَدُوهُ فِی مُلْكِهِ وَ هُوَ أَعْرَفُ بِمَنَاكِحِ قَوْمِهِ فَإِنْ أَرَادَ أَنْ یُزَوِّجَ زَوَّجَ وَ إِنْ أَرَادَ أَنْ یَتْرُكَ تَرَكَ وَ قَدْ أَوْصَیْتُهُنَّ بِمِثْلِ مَا ذَكَرْتُ فِی كِتَابِی هَذَا وَ جَعَلْتُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَیْهِنَّ شَهِیداً وَ هُوَ وَ أُمُّ أَحْمَدَ شَاهِدَانِ وَ لَیْسَ لِأَحَدٍ أَنْ یَكْشِفَ وَصِیَّتِی وَ لَا یَنْشُرَهَا وَ هُوَ مِنْهَا عَلَى غَیْرِ مَا ذَكَرْتُ وَ سَمَّیْتُ فَمَنْ أَسَاءَ فَعَلَیْهِ وَ مَنْ أَحْسَنَ فَلِنَفْسِهِ وَ مَا رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِیدِ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ وَ لَیْسَ لِأَحَدٍ مِنْ سُلْطَانٍ وَ لَا غَیْرِهِ أَنْ یَفُضَّ كِتَابِی هَذَا الَّذِی خَتَمْتُ عَلَیْهِ الْأَسْفَلَ فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَعَلَیْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ غَضَبُهُ وَ لَعْنَةُ اللَّاعِنِینَ وَ الْمَلَائِكَةِ الْمُقَرَّبِینَ وَ جَمَاعَةِ الْمُرْسَلِینَ وَ الْمُؤْمِنِینَ مِنَ الْمُسْلِمِینَ وَ عَلَى مَنْ فَضَّ كِتَابِی هَذَا وَ كَتَبَ وَ خَتَمَ أَبُو إِبْرَاهِیمَ وَ الشُّهُودُ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِهِ قَالَ أَبُو الْحَكَمِ فَحَدَّثَنِی عَبْدُ اللَّهِ بْنُ آدَمَ الْجَعْفَرِیُّ عَنْ یَزِیدَ بْنِ سَلِیطٍ قَالَ كَانَ أَبُو عِمْرَانَ الطَّلْحِیُّ قَاضِیَ الْمَدِینَةِ فَلَمَّا مَضَى مُوسَى قَدَّمَهُ إِخْوَتُهُ إِلَى الطَّلْحِیِّ الْقَاضِی فَقَالَ الْعَبَّاسُ بْنُ مُوسَى أَصْلَحَكَ اللَّهُ وَ أَمْتَعَ بِكَ إِنَّ فِی أَسْفَلِ هَذَا الْكِتَابِ كَنْزاً وَ جَوْهَراً وَ یُرِیدُ أَنْ یَحْتَجِبَهُ
وَ یَأْخُذَهُ دُونَنَا وَ لَمْ یَدَعْ أَبُونَا رَحِمَهُ اللَّهُ شَیْئاً إِلَّا أَلْجَأَهُ إِلَیْهِ وَ تَرَكَنَا عَالَةً وَ لَوْ لَا أَنِّی أَكُفُّ نَفْسِی لَأَخْبَرْتُكَ بِشَیْ ءٍ عَلَى رُءُوسِ الْمَلَإِ فَوَثَبَ إِلَیْهِ إِبْرَاهِیمُ بْنُ مُحَمَّدٍ فَقَالَ إِذاً وَ اللَّهِ تُخْبِرُ بِمَا لَا نَقْبَلُهُ مِنْكَ وَ لَا نُصَدِّقُكَ عَلَیْهِ ثُمَّ تَكُونُ عِنْدَنَا مَلُوماً مَدْحُوراً نَعْرِفُكَ بِالْكَذِبِ صَغِیراً وَ كَبِیراً وَ كَانَ أَبُوكَ أَعْرَفَ بِكَ لَوْ كَانَ فِیكَ خَیْراً وَ إِنْ كَانَ أَبُوكَ لَعَارِفاً بِكَ فِی الظَّاهِرِ وَ الْبَاطِنِ وَ مَا كَانَ لِیَأْمَنَكَ عَلَى تَمْرَتَیْنِ ثُمَّ وَثَبَ إِلَیْهِ إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرٍ عَمُّهُ فَأَخَذَ بِتَلْبِیبِهِ فَقَالَ لَهُ إِنَّكَ لَسَفِیهٌ ضَعِیفٌ أَحْمَقُ اجْمَعْ هَذَا مَعَ مَا كَانَ بِالْأَمْسِ مِنْكَ وَ أَعَانَهُ الْقَوْمُ أَجْمَعُونَ فَقَالَ أَبُو عِمْرَانَ الْقَاضِی لِعَلِیٍّ قُمْ یَا أَبَا الْحَسَنِ حَسْبِی مَا لَعَنَنِی أَبُوكَ الْیَوْمَ وَ قَدْ وَسَّعَ لَكَ أَبُوكَ وَ لَا وَ اللَّهِ مَا أَحَدٌ أَعْرَفَ بِالْوَلَدِ مِنْ وَالِدِهِ وَ لَا وَ اللَّهِ مَا كَانَ أَبُوكَ عِنْدَنَا بِمُسْتَخَفٍّ فِی عَقْلِهِ وَ لَا ضَعِیفٍ فِی رَأْیِهِ فَقَالَ الْعَبَّاسُ لِلْقَاضِی أَصْلَحَكَ اللَّهُ فُضَّ الْخَاتَمَ وَ اقْرَأْ مَا تَحْتَهُ فَقَالَ أَبُو عِمْرَانَ لَا أَفُضُّهُ حَسْبِی مَا لَعَنَنِی أَبُوكَ الْیَوْمَ فَقَالَ الْعَبَّاسُ فَأَنَا أَفُضُّهُ فَقَالَ ذَاكَ إِلَیْكَ فَفَضَّ الْعَبَّاسُ الْخَاتَمَ فَإِذَا فِیهِ إِخْرَاجُهُمْ وَ إِقْرَارُ عَلِیٍّ لَهَا وَحْدَهُ وَ إِدْخَالُهُ إِیَّاهُمْ فِی وَلَایَةِ عَلِیٍّ إِنْ أَحَبُّوا أَوْ كَرِهُوا وَ إِخْرَاجُهُمْ مِنْ حَدِّ الصَّدَقَةِ وَ غَیْرِهَا وَ كَانَ فَتْحُهُ عَلَیْهِمْ بَلَاءً وَ فَضِیحَةً وَ ذِلَّةً وَ لِعَلِیٍّ ع خِیَرَةً وَ كَانَ فِی الْوَصِیَّةِ الَّتِی فَضَّ الْعَبَّاسُ تَحْتَ الْخَاتَمِ هَؤُلَاءِ الشُّهُودُ إِبْرَاهِیمُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَ إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرٍ وَ جَعْفَرُ بْنُ صَالِحٍ وَ سَعِیدُ بْنُ عِمْرَانَ وَ أَبْرَزُوا وَجْهَ أُمِّ أَحْمَدَ فِی مَجْلِسِ الْقَاضِی وَ ادَّعَوْا أَنَّهَا لَیْسَتْ إِیَّاهَا حَتَّى كَشَفُوا عَنْهَا وَ عَرَفُوهَا فَقَالَتْ عِنْدَ ذَلِكَ قَدْ وَ اللَّهِ قَالَ سَیِّدِی هَذَا إِنَّكِ سَتُؤْخَذِینَ جَبْراً وَ تُخْرَجِینَ إِلَى الْمَجَالِسِ فَزَجَرَهَا إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرٍ وَ قَالَ اسْكُتِی فَإِنَّ النِّسَاءَ إِلَى الضَّعْفِ مَا أَظُنُّهُ قَالَ مِنْ هَذَا شَیْئاً ثُمَّ إِنَّ عَلِیّاً ع الْتَفَتَ إِلَى الْعَبَّاسِ فَقَالَ یَا أَخِی إِنِّی أَعْلَمُ أَنَّهُ إِنَّمَا حَمَلَكُمْ عَلَى هَذِهِ الْغَرَائِمُ وَ الدُّیُونُ الَّتِی عَلَیْكُمْ فَانْطَلِقْ یَا سَعِیدُ فَتَعَیَّنْ لِی مَا عَلَیْهِمْ ثُمَّ اقْضِ عَنْهُمْ وَ لَا وَ اللَّهِ لَا أَدَعُ مُوَاسَاتَكُمْ وَ بِرَّكُمْ مَا مَشَیْتُ عَلَى الْأَرْضِ فَقُولُوا مَا شِئْتُمْ فَقَالَ الْعَبَّاسُ مَا تُعْطِینَا إِلَّا مِنْ فُضُولِ أَمْوَالِنَا و مَا لَنَا عِنْدَكَ أَكْثَرُ فَقَالَ قُولُوا مَا شِئْتُمْ فَالْعِرْضُ عِرْضُكُمْ فَإِنْ تُحْسِنُوا فَذَاكَ لَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ وَ إِنْ تُسِیئُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ وَ اللَّهِ إِنَّكُمْ لَتَعْرِفُونَ أَنَّهُ مَا لِی یَوْمِی هَذَا وَلَدٌ وَ لَا وَارِثٌ غَیْرُكُمْ وَ لَئِنْ حَبَسْتُ شَیْئاً مِمَّا تَظُنُّونَ أَوِ ادَّخَرْتُهُ فَإِنَّمَا هُوَ لَكُمْ وَ مَرْجِعُهُ إِلَیْكُمْ وَ اللَّهِ مَا مَلَكْتُ مُنْذُ مَضَى أَبُوكُمْ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ شَیْئاً إِلَّا وَ قَدْ سَیَّبْتُهُ حَیْثُ رَأَیْتُمْ فَوَثَبَ الْعَبَّاسُ فَقَالَ وَ اللَّهِ مَا هُوَ كَذَلِكَ وَ مَا جَعَلَ اللَّهُ لَكَ مِنْ رَأْیٍ عَلَیْنَا وَ لَكِنْ حَسَدُ أَبِینَا لَنَا وَ إِرَادَتُهُ مَا أَرَادَ مِمَّا لَا یُسَوِّغُهُ اللَّهُ إِیَّاهُ وَ لَا إِیَّاكَ وَ إِنَّكَ لَتَعْرِفُ أَنِّی أَعْرِفُ صَفْوَانَ بْنَ یَحْیَى بَیَّاعَ السَّابِرِیِّ بِالْكُوفَةِ وَ لَئِنْ سَلِمْتُ لَأُغْصِصَنَّهُ بِرِیقِهِ وَ أَنْتَ مَعَهُ فَقَالَ عَلِیٌّ ع لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ أَمَّا إِنِّی یَا إِخْوَتِی فَحَرِیصٌ عَلَى مَسَرَّتِكُمْ اللَّهُ یَعْلَمُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّی أُحِبُّ صَلَاحَهُمْ وَ أَنِّی بَارٌّ بِهِمْ وَاصِلٌ لَهُمْ رَفِیقٌ عَلَیْهِمْ أُعْنَى بِأُمُورِهِمْ لَیْلًا وَ نَهَاراً فَاجْزِنِی بِهِ خَیْراً وَ إِنْ كُنْتُ عَلَى غَیْرِ ذَلِكَ فَأَنْتَ عَلَّامُ الْغُیُوبِ فَاجْزِنِی بِهِ مَا أَنَا أَهْلُهُ إِنْ كَانَ شَرّاً فَشَرّاً وَ إِنْ كَانَ خَیْراً فَخَیْراً اللَّهُمَّ أَصْلِحْهُمْ وَ أَصْلِحْ لَهُمْ وَ اخْسَأْ عَنَّا وَ عَنْهُمُ الشَّیْطَانَ وَ أَعِنْهُمْ عَلَى طَاعَتِكَ وَ وَفِّقْهُمْ لِرُشْدِكَ أَمَّا أَنَا یَا أَخِی فَحَرِیصٌ عَلَى مَسَرَّتِكُمْ جَاهِدٌ عَلَى صَلَاحِكُمْ وَ اللَّهُ عَلَى مَا نَقُولُ وَكِیلٌ فَقَالَ الْعَبَّاسُ مَا أَعْرَفَنِی بِلِسَانِكَ وَ لَیْسَ لِمِسْحَاتِكَ عِنْدِی طِینٌ فَافْتَرَقَ الْقَوْمُ عَلَى هَذَا وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 96 روایة 15
یزید بن سلیط گوید: هنگامیكه موسى بن جعفر علیه السلام وصیت مى فرمود (ده تن را) گواه گرفت: 1- ابراهیم بن محمد جعفرى 2- اسحاق بن محمد جعفرى 3- اسحاق بن جعفر بن محمد 4- جعفر بن صالح 5- معاویه جعفرى 6- یحیى بن حسین بن زید بن على 7- سعد بن عمران انصارى 8- محمد بن حارث انصارى 9- یزید بن سلیط انصارى 10- محمد بن جعفر بن سعد اسلمى كه نویسنده وصیت نامه اول بود. ایشان را گواه گرفت بر اینكه:
او گواهى مى دهد كه شایسته پرستشى جز خداى یكتاى بى انباز نیست و اینكه محمد بنده و فرستاده اوست و اینكه روز قیامت بدون شك آمدنى است و اینكه خدا هر كه را در گور است زنده میكند و اینكه زنده شدن پس از مردن حق است و وعده خدا حق است و حساب حق است و داورى حق است و ایستادن در برابر خدا حق است و آنچه روح الامین (جبرئیل) نازل كرده حق است. بر این عقیده زندگى كردم و بر این مى میرم و بر این از گور بر مى خیزم ان شاء الله.
و نیز ایشانرا گواه گرفت كه این وصیتنامه بخط خود من است كه وصیت جدم امیرالمؤمنین على ابن ابیطالب علیه السلام و محمد بن على (امام باقرعلیه السلام را حرف بحرف استنساخ كرده ام، و وصیت جعفر بن محمد هم مانند اینست. همانا من بعلى وصیت میكنم و پسران دیگرم را همراه او میسازم بشرط اینكه او بخواهد و آنها را شایسته تشخیص دهد و دوست داشته باشد كه تثبیتشان كند و اگر نخواست و دوست داشت كه خارجشان كند، اختیار با اوست، و با وجود ایشان اختیارى ندارند.
و نیز وصیت نمودم باو و به پسرانم: ابراهیم و عباس و قاسم و اسماعیل و احمد، سرپرستى موقوفات و اموال و بردگان و كودكانم را كه بازماندگان منند و نیز ام احمد را، ولى سرپرستى زنانم با على است نه با آنها و تولیت ثلث موقوفه پدرم و ثلث خودم نیز تنها با او است كه در هر راه خواهد بمصرف رساند و نسبت بآنها حق صاحب مال را نسبت بمالش دارد، اگر خواهد بفروشد یا ببخشد یا واگذار كند یا بكسانیكه نام بردم یا دیگر اینكه نام نبردم صدقه دهد، اختیار با او است. او بجاى من است در این وصیت نسبت بمال و اهل و فرزندانم، و اگر بخواهد برادرانش را كه در نوشته ام نام بردم ثابت بدارد، و اگر نخواهد اختیار دارد كه خارجشان كند، بر او سرزنشى نیست و كسى حق رد كردن او را ندارد. و اگر دریافت كه حال آنها نسبت به زمانیكه من از ایشان جدا مى شوم تغییر كرد (مانند عروض جنون وسفه و خیانت) حق دارد ایشان را تحت سرپرستى خود در آورد. و اگر یكى از آنها بخواهد خواهر خود را بشوهر دهد، جز باجازه و فرمان او حق ندارد. زیرا او بامر ازدواج فامیلش آشناتر است.
و هر سلطان یا هر شخصى از مردم كه از او جلوگیرى كند، یا او را نسبت بآنچه در این مكتوب ذكر نمودم، یا نسبت به اشخاصى كه نام بردم (از زنان و كودكان) مانع شود، از خدا و رسولش بیزارى جسته و خدا و رسولش نیز از او بیزار باشند، و لعنت و خشم خدا و لعنت لاعنان و ملائكه مقربین و پیغمبران و مرسلین و تمام مؤمنین بر او باد. و هیچیك از سلاطین حق ندارد او را از كارى باز دارد، من از او داد خواهى و بستانكارى ندارم و براى هیچیك از فرزندانم نزد او مالى نیست و هر چه گوید درست است. اگر كم كند او خود بهتر داند و اگر زیاد كند، او همچنان راستگوست و مقصود من از وارد كردن فرزندانى را كه در وصیت وارد كردم، تنها از نظر احترام بنام و تكریم آنها بود.
و كنیزانى كه از من اولاد دارند، آنهائیكه در منزل خود بمانند و با حجاب باشند، اگر او بخواهد آنچه در زندگى من داشتند بآنها بدهد، و هر كدام از آنها كه شوهر كند، دیگر حق ندارد بحرمسراى من باز گردد، مگر در صورتیكه على رأى دیگرى دهد، و دخترانم نیز همچنانند، و جز برأى و مشورت او نه هیچ برادر و نه مادرى و نه هیچ سلطان و نه هیچ عموئى حق دارد دخترانم را شوهر دهد، اگر این كار را بكنند با خدا و رسولش مخالفت كرده و با سلطنت خدائى جنگیده اند، على بازدواج فامیل خویش بیناتر است، اگر خواهد بشوهر دهد میدهد، و اگر خواهد ترك كند، ترك میكند، من بآن زنها همچنانكه در مكتوبم نوشته ام، وصیت كرده ام و خدا را بر آنها گواه گرفته ام و على و ام احمد هم گواهند.
و هیچ كس را نرسد كه وصیت مرا بر خلاف آنچه ذكر كردم و نام بردم ظاهر سازد و منتشر كند، هر كه بدى كند بر خود كرده و هر كه نیكى كند بخود كرده است، پروردگارت ببندگان ستمگر نیست و درود خدا بر محمد و خاندانش باد، هیچ سلطان و شخص دیگرى حق ندارد، این وصیتنامه را كه پائینش را مهر كرده ام پاره كند، كسیكه چنین كند، لعنت و خشم خدا و لعنت لاعنان و ملائكه مقربین و جمعیت پیغمبران و مؤمنان از مسلمین بر او باد و تنها على حق دارد وصیت مرا بگشاید. (سپس در جاى امضا نوشت) نوشت و مهر كرد ابو ابراهیم (موسى بن جعفر علیه السلام) و گواهان و صلى اللّه علیه و آله.
ابوالحكم گوید: عبداللّه بن آدم جعفرى از یزید بن سلیط چنین روایت كند كه: ابو عمران طلحى قاضى مدینه بود، چون موسى بن جعفر علیه السلام درگذشت، برادران امام هشتم، او را بدادگاه طلحى كشانیدند. عباس بن موسى (بن جعفر) گفت: خدا اصلاحت كند و خیر رسانت سازد، همانا در پائین این وصیتنامه گنج و گوهریست (یعنى جمله ایست كه براى ما سود بسیارى دارد) و این برادر میخواهد از ما پنهان كند و خودش تنها از آن استفاده كند و پدر ما هم - خدایش رحمت كند - همه چیز را باو واگذار كرده و ما را بى چیز گذاشته است و اگر من خوددارى نمیكردم، در برابر همه مردم بتو خبر مهمى میگفتم (شاید مقصودش موضوع امامت و جانشینى آنحضرت بوده است).
چون او چنین گفت: ابراهیم بن محمد بر او حمله كرد و گفت: اگر آن را بگوئى ما از تو نپذیریم و تصدقت نكنیم و تو نزد ما سرزنش شده و منفور خواهى بود، ما ترا در كودكى و بزرگیت بدروغ شناخته ایم و پدرت ترا بهتر میشناخت، اى كاش تو خیرى میداشتى، همانا پدرت بظاهر و باطن تو شناساتر بود، او ترا بر نگهدارى دو دانه خرما امین نمى دانست. سپس عمویش اسحاق بن جعفر به او حمله كرد و دو طرف جامه اش را گرفت و گفت: تو هم كم خرد و هم ناتوان و هم نادانى، این هم روى كارى كه دیروز كردى باشد (معلوم مى شود كه قبلا هم كار زشتى از او صادر شده است) و حضار دیگر هم اسحاق را كمك كردند.
قاضى بعلى (بن موسى الرضاعلیه السلام) گفت: بر خیز اى ابوالحسن: همان لعنتى كه امروز از جانب پدرت بمن رسید، مرا بس است. (یعنى لعنتى كه در وصیتنامه نوشته بود یا بجرم احضار من شما را) پدرت بتو اختیارات وسیعى داده، نه بخدا، پسر را هیچكس بهتر از پدر نشناسد، بخدا كه پدر تو نزد ما نه سبك مغز بود و نه سست رأى.
عباس بقاضى گفت: خدایت اصلاح كند، آن مهر را بردار و نوشته زیرش را بخوان، ابو عمران قاضى گفت: نه، من بر نمیدارم، همان لعنتى كه امروز از پدرت بمن رسید، مرا بس است. عباس گفت: من آن مهر را بر میگیرم، قاضى گفت: تو خوددانى، عباس مهر را برداشت. دیدند در آن نوشته است، خارج كردن برادران از وصیت و پا برجا گذاشتن على بتنهائى و داخل ساختن آنها را تحت سرپرستى على چه بخواهند و یا نخواهند و خارج نمودن ایشانرا از تصرف در موقوفه و غیر موقوفه. پس باز كردن عباس وصیت نامه را موجب بلا و رسوائى و خوارى برادران و خیر و فضیلت على (بن موسى علیه السلام) گشت.
و هم در آن وصیتنامه كه عباس مهرش را بر گرفت نام این گواهان در زیرش نوشته بود: 1- ابراهیم بن محمد 2- اسحاق بن جعفر 3- جعفر بن صالح 4- سعید بن عمران. و چون در مجلس قاضى ادعا كردند كه این زن، ام احمد نیست، روى او را گشودند و پرده اش را برداشتند و شناختند كه خود اوست. آنهنگام ام احمد گفت: بخدا كه آقایم (موسى بن جعفر علیه السلام) بمن فرمود: در آینده ترا بزور میگیرند و بمجالس میكشند، اسحاق بن جعفر باو پرخاش كرد و گفت: ساكت كن كه زنان بسستى و ناتوانى منسوبند، گمان ندارم آن حضرت در این باره چیزى فرموده باشد.
سپس على (امام هشتم) علیه السلام بعباس رو كرد و فرمود: برادرم! من میدانم كه غرامتها و بدهكاریهائیكه دارید، شما را باین كار وا داشته است، سعید (بن عمران)! برو و هر چه بدهكارى دارند تعیین كن و از طرف آنها از مال من بپرداز. نه بخدا كه من تا زمانیكه روى زمین راه روم از همراهى و احسان بشما دست برنمیدارم. شما هر سخنى دارید بگوئید. عباس گفت: هر چه بما دهى از زیادى اموال خود ماست و آنچه ما از تو طلبكاریم، بیشتر از اینهاست. حضرت فرمود: هر چه خواهید بگوئید، آبروى من آبروى شماست (هدف من هدف شماست) اگر خوشرفتارى كنید بنفع خود شما نزد خدا محفوظست.
و اگر بدرفتارى كنید، خدا آمرزنده و مهربانست، بخدا كه شما میدانید من این زمان فرزند و وارثى جز شما ندارم و اگر از اموالیكه شما گمان میكنید، چیزى نگهدارم و ذخیره كنم، از آن شماست و بشما بازمیگردد، بخدا از وقتیكه پدر شما - رضى اللّه عنه (2) - وفات كرده است، مالى بدست نیاورده ام، جز اینكه در مواردیكه خبر دارید بمصرف رسانیده ام. عباس بر جست و گفت: بخدا كه چنین نیست، خدا براى تو مزیت و اختیارى بر ما قرار نداده است، ولى حقیقت اینستكه پدر ما بر ما حسد برد و چیزى را خواست كه خدا نه براى او و نه براى تو روا دانسته بود و خودت هم میدانى، من صفوان بن یحیى فروشنده پارچه هاى صابرى را در كوفه میشناسم (صابرى پارچه نازكى بوده كه در سابور فارس میبافته اند و صفوان وكیل امام هشتم و امام نهم علیه السلام بوده است و گویا وكیل امام هفتم هم بوده است) اگر زنده ماندم گلوى او را میگیرم و ترا هم با او.
على (بن موسى) علیه السلام فرمود: لا حول ولاقوه الاباللّه العلى العظیم، همانا اى برادرانم! خدا میداند كه من مشتاق دلخوشى شمایم، خدایا! اگر تو میدانى كه من صلاح ایشانرا میخواهم و نسبت بآنها خوشرفتار و پیوند ساز و مهربانم، در هر شب و روز مرا براى كارهاى ایشان یارى كن و جزاى خیرم بده و اگر قصد دیگرى دارم، تو هر پنهانى را میدانى، مرا چنانچه سزاوارم جزا بده، اگر قصد بدى دارم جزاى بد و اگر قصد خیرى دارم جزاى خیرم ده، خدایا ایشانرا اصلاح كن و كارهایشانرا اصلاح كن، و شیطانرا از ما و آنها دور كن، و آنها را بر اطاعتت یارى و بهدایتت موفق دار، همانا اى برادر! من خوشحالى شما را شائقم و بصلاح شما كوشایم، و خدا نسبت بآنچه میگویم مورد اعتماد است.
عباس گفت: من زبان ترا خوب میشناسم، براى بیل تو نزد ما گلى نیست (یعنى حناى تو نزد ما رنگى ندارد) و با این سخن از یكدیگر جدا شدند و صلى اللّه علیه و آله.
16- مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ وَ عُبَیْدِ اللَّهِ بْنِ الْمَرْزُبَانِ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِی الْحَسَنِ مُوسَى ع مِنْ قَبْلِ أَنْ یَقْدَمَ الْعِرَاقَ بِسَنَةٍ وَ عَلِیٌّ ابْنُهُ جَالِسٌ بَیْنَ یَدَیْهِ فَنَظَرَ إِلَیَّ فَقَالَ یَا مُحَمَّدُ أَمَا إِنَّهُ سَیَكُونُ فِی هَذِهِ السَّنَةِ حَرَكَةٌ فَلَا تَجْزَعْ لِذَلِكَ قَالَ قُلْتُ وَ مَا یَكُونُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَدْ أَقْلَقَنِی مَا ذَكَرْتَ فَقَالَ أَصِیرُ إِلَى الطَّاغِیَةِ أَمَا إِنَّهُ لَا یَبْدَأُنِی مِنْهُ سُوءٌ وَ مِنَ الَّذِی یَكُونُ بَعْدَهُ قَالَ قُلْتُ وَ مَا یَكُونُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ یُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمِینَ وَ یَفْعَلُ اللَّهُ مَا یَشَاءُ قَالَ قُلْتُ وَ مَا ذَاكَ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ مَنْ ظَلَمَ ابْنِی هَذَا حَقَّهُ وَ جَحَدَ إِمَامَتَهُ مِنْ بَعْدِی كَانَ كَمَنْ ظَلَمَ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ حَقَّهُ وَ جَحَدَهُ إِمَامَتَهُ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ ص قَالَ قُلْتُ وَ اللَّهِ لَئِنْ مَدَّ اللَّهُ لِی فِی الْعُمُرِ لَأُسَلِّمَنَّ لَهُ حَقَّهُ وَ لَأُقِرَّنَّ لَهُ بِإِمَامَتِهِ قَالَ صَدَقْتَ یَا مُحَمَّدُ یَمُدُّ اللَّهُ فِی عُمُرِكَ وَ تُسَلِّمُ لَهُ حَقَّهُ وَ تُقِرُّ لَهُ بِإِمَامَتِهِ وَ إِمَامَةِ مَنْ یَكُونُ مِنْ بَعْدِهِ قَالَ قُلْتُ وَ مَنْ ذَاكَ قَالَ مُحَمَّدٌ ابْنُهُ قَالَ قُلْتُ لَهُ الرِّضَا وَ التَّسْلِیمُ
اصول كافى جلد 2 صفحه 102 روایة 16
محمد بن سنان گوید: یكسال پیش از آنكه موسى بن جعفر علیه السلام بعراق آید خدمتش رسیدم پسرش على برابرش نشسته بود، حضرت بمن نگریست و فرمود: اى محمد! در اینسال جنبشى (مسافرتى) پیش آید، بخاطر آن بیتابى مكن، عرضكردم: قربانت گردم، چه پیش آمدى میكند؟ سخن شما مرا، پریشان كرد، فرمود: من بسوى آن طیغانگر (مهدى عباسى) میروم، ولى آگاه باش كه از خود او و از كسیكه بعد از اوست (هادى) بدى بمن نمیرسد. عرضكردم قربانت گردم، سپس چه میشود؟ فرمود: خدا ستمگرانرا گمراه كند و خدا آنچه خواهد میكند (اشاره بمسموم شدن آنحضرت بدست هارون است) عرضكردم: قربانت، مطلب چیست، فرمود: هر كه در حق این پسرم ستم كند و امامتش را پس از من انكار نماید (چون طایفه واقفیه)، مانند كسى است كه در حق على بن ابیطالب ستم كرده و امانت او را پس از رسول خدا صلى الله علیه و آله انكار نموده است، عرضكردم: بخدا كه اگر خدا بمن عمرى دهد حق او را تسلیمش كنم و بامامتش اقرار ورزم، فرمود: راست گفتى، اى محمد! خدا بتو عمر میدهد و تو هم حق او را تسلیمش میكنى و بامامت او و آنكه بعد از اوست اقرار میكنى، عرضكردم، بعد از او كیست؟ فرمود: پسرش محمد. عرضكردم: نسبت باو هم راضى و تسلیمم

(اشاره و نص بر ابى جعفر دوم (امام نهم) علیه السلام)

بَابُ الْإِشَارَةِ وَ النَّصِّ عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ الثَّانِی ع
1- عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِیدِ عَنْ یَحْیَى بْنِ حَبِیبٍ الزَّیَّاتِ قَالَ أَخْبَرَنِی مَنْ كَانَ عِنْدَ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع جَالِساً فَلَمَّا نَهَضُوا قَالَ لَهُمُ الْقَوْا أَبَا جَعْفَرٍ فَسَلِّمُوا عَلَیْهِ وَ أَحْدِثُوا بِهِ عَهْداً فَلَمَّا نَهَضَ الْقَوْمُ الْتَفَتَ إِلَیَّ فَقَالَ یَرْحَمُ اللَّهُ الْمُفَضَّلَ إِنَّهُ كَانَ لَیَقْنَعُ بِدُونِ هَذَا
اصول كافى جلد 2 صفحه 103 روایة 1
یحیى بن حبیب گوید: كسى كه (همراه رفقایش) خدمت امام رضا نشسته بود، بمن خبر داد كه چون همه از مجلس برخاستند حضرت بآنها فرمود: ابا جعفر (امام محمد تقى) را ملاقات كنید و باو سلام دهید و با او تجدید عهد كنید، چون آنها برخاستند، بمن متوجه شد و فرمود: خدا رحمت كند مفضل را كه بكمتر از این هم قناعت میكرد.
شرح :
از جمله ایكه حضرت در آخر روایت فرمود، ممكن است مقصود این باشد كه مفضل درباره شناختن امام و تسلیم باو بعبارت و دستورى كمتر از این هم قناعت مینمود یعنى مقصود را میفهمید و اطاعت میكرد و این جمله تعریض و ملامت است نسبت ببعضى از حضار آنمجلس كه مقصود آنحضرت را نفهمیدند و هنوز مردد بودند.
(825) 2- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ سَمِعْتُ الرِّضَا ع وَ ذَكَرَ شَیْئاً فَقَالَ مَا حَاجَتُكُمْ إِلَى ذَلِكَ هَذَا أَبُو جَعْفَرٍ قَدْ أَجْلَسْتُهُ مَجْلِسِی وَ صَیَّرْتُهُ مَكَانِی وَ قَالَ إِنَّا أَهْلُ بَیْتٍ یَتَوَارَثُ أَصَاغِرُنَا عَنْ أَكَابِرِنَا الْقُذَّةَ بِالْقُذَّةِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 104 روایة 2
معمر بن خلاد گوید: از امام رضا علیه السلام شنیدم كه مطلبى (راجع بامر امامت) گفت و سپس فرمود: شما چه احتیاجى باین موضوع دارید؟ این ابوجعفر است كه او را بجاى خود نشانیده و قائم مقام خود ساخته ام، ما خاندانى هستیم كه خردسالانمان موبمو از بزرگسالان ارث میبرند.
3- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ أَبِیهِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ الثَّانِی ع فَنَاظَرَنِی فِی أَشْیَاءَ ثُمَّ قَالَ لِی یَا أَبَا عَلِیٍّ ارْتَفَعَ الشَّكُّ مَا لِأَبِی غَیْرِی
اصول كافى جلد 2 صفحه 104 روایة 3
محمد بن عیسى گوید: خدمت حضرت ابیجعفر ثانى (امام نهم) علیه السلام رسیدم و درباره موضوعاتى با من مناظره كرد، سپس فرمود: اى ابا على! شك و تردید از میان برفت. پدرم جز من فرزندى ندارد (اگر پدر من هم مانند امامان سابق پسران متعدد میداشت ممكن بود، نسبت بتعیین امام از میان آنها شكى پدید آید).
4- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ یَحْیَى عَنْ مَالِكِ بْنِ أَشْیَمَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ بَشَّارٍ قَالَ كَتَبَ ابْنُ قِیَامَا إِلَى أَبِی الْحَسَنِ ع كِتَاباً یَقُولُ فِیهِ كَیْفَ تَكُونُ إِمَاماً وَ لَیْسَ لَكَ وَلَدٌ فَأَجَابَهُ أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا ع شِبْهَ الْمُغْضَبِ وَ مَا عَلَّمَكَ أَنَّهُ لَا یَكُونُ لِی وَلَدٌ وَ اللَّهِ لَا تَمْضِی الْأَیَّامُ وَ اللَّیَالِی حَتَّى یَرْزُقَنِیَ اللَّهُ وَلَداً ذَكَراً یَفْرُقُ بِهِ بَیْنَ الْحَقِّ وَ الْبَاطِلِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 104 روایة 4
حسین بن بشار گوید: ابن قیاما (واقفى مذهب) در نامه اى كه به امام رضا علیه السلام نوشته میگوید: شما چگونه امامى هستید كه فرزند ندارید؟! حضرت رضا - مانند شخص خشمگین - باو جواب داد، تو از كجا میدانى كه من فرزند نخواهم داشت؟! بخدا كه شب و روز نگذرد جز اینكه خدا بمن پسرى عنایت كند كه بسبب او میان حق و باطل را فیصل دهد.
5- بَعْضُ أَصْحَابِنَا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ حُكَیْمٍ عَنِ ابْنِ أَبِی نَصْرٍ قَالَ قَالَ لِیَ ابْنُ النَّجَاشِیِّ مَنِ الْإِمَامُ بَعْدَ صَاحِبِكَ فَأَشْتَهِی أَنْ تَسْأَلَهُ حَتَّى أَعْلَمَ فَدَخَلْتُ عَلَى الرِّضَا ع فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ فَقَالَ لِی الْإِمَامُ ابْنِی ثُمَّ قَالَ هَلْ یَتَجَرَّأُ أَحَدٌ أَنْ یَقُولَ ابْنِی وَ لَیْسَ لَهُ وَلَدٌ
اصول كافى جلد 2 صفحه 104 روایة 5
ابن ابى نصر گوید: ابن نجاشى بمن گفت: امام بعد از امام تو كیست؟ من دلم میخواهد از خود او بپرسى تا بفهمم، من خدمت امام رضا علیه السلام رسیدم و گزارش دادم. حضرت فرمود: امام پسر من است سپس فرمود: آیا كسى جرأت دارد كه بگوید: پسر من در صورتیكه اولادى نداشته باشد.
6- أَحْمَدُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ ذَكَرْنَا عِنْدَ أَبِی الْحَسَنِ ع شَیْئاً بَعْدَ مَا وُلِدَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ ع فَقَالَ مَا حَاجَتُكُمْ إِلَى ذَلِكَ هَذَا أَبُو جَعْفَرٍ قَدْ أَجْلَسْتُهُ مَجْلِسِی وَ صَیَّرْتُهُ فِی مَكَانِی
اصول كافى جلد 2 صفحه 105 روایة 6
معمر بن خلاد گوید: پس از ولادت ابیجعفر علیه السلام خدمت حضرت امام رضا علیه السلام موضوعى مذاكره شد. حضرت فرمود: شما چه احتیاجى باین مطلب دارید، این ابو جعفر است كه او را در جاى خود نشانیده و قائم مقام خود كرده ام.
(830) 7- أَحْمَدُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنِ ابْنِ قِیَامَا الْوَاسِطِیِّ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَلِیِّ بْنِ مُوسَى ع فَقُلْتُ لَهُ أَ یَكُونُ إِمَامَانِ قَالَ لَا إِلَّا وَ أَحَدُهُمَا صَامِتٌ فَقُلْتُ لَهُ هُوَ ذَا أَنْتَ لَیْسَ لَكَ صَامِتٌ وَ لَمْ یَكُنْ وُلِدَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ ع بَعْدُ فَقَالَ لِی وَ اللَّهِ لَیَجْعَلَنَّ اللَّهُ مِنِّی مَا یُثْبِتُ بِهِ الْحَقَّ وَ أَهْلَهُ وَ یَمْحَقُ بِهِ الْبَاطِلَ وَ أَهْلَهُ فَوُلِدَ لَهُ بَعْدَ سَنَةٍ أَبُو جَعْفَرٍ ع وَ كَانَ ابْنُ قِیَامَا وَاقِفِیّاً
اصول كافى جلد 2 صفحه 105 روایة 7
ابن قیاماى واسطى، گوید: خدمت على بن موسى علیه السلام رسیدم و عرضكردم: ممكن است (در یكزمان) دو امام وجود داشته باشد؟ فرمود: نه، مگر اینكه یكى از آنها ساكت باشد (مانند امام حسین علیه السلام كه در زمان حیات امام حسن علیه السلام ساكت نشسته بود) عرضكردم: اینك شما امام ساكتى همراه ندارید (تا جانشین و امام بعد از شما باشد) - و در آنزمان هنوز ابو جعفر علیه السلام براى او متولد نشده بود - حضرت بمن فرمود: بخدا سوگند كه خدا از من فرزندى بوجود میآورد كه بوسیله او حق و اهل حق را ثابت كند و باطل و اهل باطل را از میان ببرد، پس بعد از یكسال ابو جعفر علیه السلام متولد شد و ابن قیاما (راوى این حدیث) واقفى مذهب بوده است.
8- أَحْمَدُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ قَالَ كُنْتُ مَعَ أَبِی الْحَسَنِ ع جَالِساً فَدَعَا بِابْنِهِ وَ هُوَ صَغِیرٌ فَأَجْلَسَهُ فِی حَجْرِی فَقَالَ لِی جَرِّدْهُ وَ انْزِعْ قَمِیصَهُ فَنَزَعْتُهُ فَقَالَ لِیَ انْظُرْ بَیْنَ كَتِفَیْهِ فَنَظَرْتُ فَإِذَا فِی أَحَدِ كَتِفَیْهِ شَبِیهٌ بِالْخَاتَمِ دَاخِلٌ فِی اللَّحْمِ ثُمَّ قَالَ أَ تَرَى هَذَا كَانَ مِثْلُهُ فِی هَذَا الْمَوْضِعِ مِنْ أَبِی ع
اصول كافى جلد 2 صفحه 105 روایة 8
حسن بن جهم گوید: خدمت امام رضا علیه السلام نشسته بودم كه پسر كودكش را طلبید و روى دامنش نشانید و بمن فرمود: او را برهنه كن و پیراهنش را بكن، من پیراهنش بیرون آوردم، بمن فرمود: میان دو شانه اش را نگاه كن، من نگاه كردم، دیدم در یك شانه اش مانند مهریستكه در گوشت فرو رفته، بمن فرمود: این را میبینى؟ پدرم مانند همین علامت را در همین جا داشت.
9- عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِی یَحْیَى الصَّنْعَانِیِّ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع فَجِی ءَ بِابْنِهِ أَبِی جَعْفَرٍ ع وَ هُوَ صَغِیرٌ فَقَالَ هَذَا الْمَوْلُودُ الَّذِی لَمْ یُولَدْ مَوْلُودٌ أَعْظَمُ بَرَكَةً عَلَى شِیعَتِنَا مِنْهُ
اصول كافى جلد 2 صفحه 106 روایة 9
صنعانى گوید: خدمت امام رضا علیه السلام بودم كه پسر كودكش ابى جعفر علیه السلام را آوردند فرمود: این همان مولودى است كه مولودى پر بركت تر از او نسبت بشیعیان ما متولد نشده است.
10- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى قَالَ قُلْتُ لِلرِّضَا ع قَدْ كُنَّا نَسْأَلُكَ قَبْلَ أَنْ یَهَبَ اللَّهُ لَكَ أَبَا جَعْفَرٍ ع فَكُنْتَ تَقُولُ یَهَبُ اللَّهُ لِی غُلَاماً فَقَدْ وَهَبَهُ اللَّهُ لَكَ فَأَقَرَّ عُیُونَنَا فَلَا أَرَانَا اللَّهُ یَوْمَكَ فَإِنْ كَانَ كَوْنٌ فَإِلَى مَنْ فَأَشَارَ بِیَدِهِ إِلَى أَبِی جَعْفَرٍ ع وَ هُوَ قَائِمٌ بَیْنَ یَدَیْهِ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ هَذَا ابْنُ ثَلَاثِ سِنِینَ فَقَالَ وَ مَا یَضُرُّهُ مِنْ ذَلِكَ فَقَدْ قَامَ عِیسَى ع بِالْحُجَّةِ وَ هُوَ ابْنُ ثَلَاثِ سِنِینَ
اصول كافى جلد 2 صفحه 106 روایة 10
صفوان بن یحیى گوید: بامام رضا علیه السلام عرضكردم: پیش از آنكه خدا ابى جعفر علیه السلام را بشما ببخشد (درباره جانشینتان) از شما میپرسیدیم، و شما مى فرمودید: خدا بمن پسرى عنایت میكند اكنون او را بشما عنایت كرد و چشم ما را روشن كرد، اگر خداى ناخواسته براى شما پیش آمدى كند، به كه بگرویم؟ حضرت با دست اشاره بابى جعفر علیه السلام فرمود كه در برابرش ایستاده بود، عرضكردم: قربانت این پسرى سه ساله است!! فرمود: چه مانعى دارد؟ عیسى علیه السلام سه ساله بود (سه سال كمتر داشت) كه به حجت قیام كرد.
شرح :
ظاهر این روایت اینستكه: عیسى علیه السلام در سه سالگى برسالت مبعوث شده است، چنانچه سخن گفتن او پس از ولادت و زمانیكه در گهواره بوده صریح آیه قرآن كریمست و در روایتیكه بعد از این بیان میشود، نبوت او را در هفت سالگى بیان میكند، و ممكن است مقصود این باشد كه در هفت سالگى قیام بدعوت نموده ولى آثار و علائم نبوت قبلا در او ظاهر شده است.
11- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُمْهُورٍ عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ سَمِعْتُ إِسْمَاعِیلَ بْنَ إِبْرَاهِیمَ یَقُولُ لِلرِّضَا ع إِنَّ ابْنِی فِی لِسَانِهِ ثِقْلٌ فَأَنَا أَبْعَثُ بِهِ إِلَیْكَ غَداً تَمْسَحُ عَلَى رَأْسِهِ وَ تَدْعُو لَهُ فَإِنَّهُ مَوْلَاكَ فَقَالَ هُوَ مَوْلَى أَبِی جَعْفَرٍ فَابْعَثْ بِهِ غَداً إِلَیْهِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 106 روایة 11
معمر بن خلاد گوید: شنیدم اسماعیل بن ابراهیم بامام رضا علیه السلام میگفت: زبان پسر من لكنت و سنگینى دارد، فردا او را خدمت شما مى فرستم تا دست به سرش بکشی و براى او دعا كنى كه او غلام شماست، فرمود: او غلام ابى جعفر است، او را فردا نزد وى فرست.
(835) 12- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ النَّهْدِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَلَّادٍ الصَّیْقَلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ جَالِساً بِالْمَدِینَةِ وَ كُنْتُ أَقَمْتُ عِنْدَهُ سَنَتَیْنِ أَكْتُبُ عَنْهُ مَا یَسْمَعُ مِنْ أَخِیهِ یَعْنِی أَبَا الْحَسَنِ ع إِذْ دَخَلَ عَلَیْهِ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ الرِّضَا ع الْمَسْجِدَ مَسْجِدَ الرَّسُولِ ص فَوَثَبَ عَلِیُّ بْنُ جَعْفَرٍ بِلَا حِذَاءٍ وَ لَا رِدَاءٍ فَقَبَّلَ یَدَهُ وَ عَظَّمَهُ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ ع یَا عَمِّ اجْلِسْ رَحِمَكَ اللَّهُ فَقَالَ یَا سَیِّدِی كَیْفَ أَجْلِسُ وَ أَنْتَ قَائِمٌ فَلَمَّا رَجَعَ عَلِیُّ بْنُ جَعْفَرٍ إِلَى مَجْلِسِهِ جَعَلَ أَصْحَابُهُ یُوَبِّخُونَهُ وَ یَقُولُونَ أَنْتَ عَمُّ أَبِیهِ وَ أَنْتَ تَفْعَلُ بِهِ هَذَا الْفِعْلَ فَقَالَ اسْكُتُوا إِذَا كَانَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قَبَضَ عَلَى لِحْیَتِهِ لَمْ یُؤَهِّلْ هَذِهِ الشَّیْبَةَ وَ أَهَّلَ هَذَا الْفَتَى وَ وَضَعَهُ حَیْثُ وَضَعَهُ أُنْكِرُ فَضْلَهُ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِمَّا تَقُولُونَ بَلْ أَنَا لَهُ عَبْدٌ
اصول كافى جلد 2 صفحه 106 روایة 12
محمد بن حسن بن عمار گوید: من دو سال نزد على بن جعفر بن محمد (عموى امام رضا علیه السلام) بودم و هر خبریكه او از برادرش موسى بن جعفر علیه السلام شنیده بود، مینوشتم، روزى در مدینه خدمتش نشسته بودم كه ابو جعفر محمد بن على الرضا علیه السلام در مسجد رسول خدا صلى الله علیه و آله بر او وارد شد على بن جعفر برجست و بدون كفش و عبا نزد او رفت و دستشرا بوسید و احترامش كرد، ابو جعفر باو فرمود: اى عمو! بنشین، خدایت رحمت كند، او گفت: آقاى من! چگونه من بنشینم و تو ایستاده باشى؟! چون على بن جعفر بمسند خود برگشت، اصحابش او را سرزنش كرده، مى گفتند: شما عموى پدر او هستید و با او اینگونه رفتار مى كنید؟!! او دست بریش خود گرفت و گفت: خاموش باشید، اگر خداى عزوجل این ریش سفید را سزاوار (امامت) ندانست و این كودك را سزاوار دانست و باو چنان مقامى داد، من فضیلت او را انكار كنم؟!! پناه بخدا از سخن شما، من بنده او هستم.
13- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْخَیْرَانِیِّ عَنْ أَبِیهِ قَالَ كُنْتُ وَاقِفاً بَیْنَ یَدَیْ أَبِی الْحَسَنِ ع بِخُرَاسَانَ فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ یَا سَیِّدِی إِنْ كَانَ كَوْنٌ فَإِلَى مَنْ قَالَ إِلَى أَبِی جَعْفَرٍ ابْنِی فَكَأَنَّ الْقَائِلَ اسْتَصْغَرَ سِنَّ أَبِی جَعْفَرٍ ع فَقَالَ أَبُو الْحَسَنِ ع إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى بَعَثَ عِیسَى ابْنَ مَرْیَمَ رَسُولًا نَبِیّاً صَاحِبَ شَرِیعَةٍ مُبْتَدَأَةٍ فِی أَصْغَرَ مِنَ السِّنِّ الَّذِی فِیهِ أَبُو جَعْفَرٍ ع
اصول كافى جلد 2 صفحه 107 روایة 13
پدر خیرانى گوید: من در خراسان خدمت امام رضا علیه السلام بودم، كه مردى بآنحضرت گفت: آقاى من! اگر پیش آمدى كند، بكه بگرویم، فرمود: بپسرم ابیجعفر - مثل اینكه گوینده سن ابیجعفر علیه السلام را براى امامت كم شمرد - امام رضا علیه السلام فرمود: همانا خداى تبارك و تعالى عیسى بن مریم را برسالت و نبوت برگزید و صاحب شریعت تازه اش ساخت (یعنى كتاب بر او نازل كرد و اولوالعزمش قرار داد) در سنى كمتر از سن ابیجعفر علیه السلام.
14- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقَاسَانِیِّ جَمِیعاً عَنْ زَكَرِیَّا بْنِ یَحْیَى بْنِ النُّعْمَانِ الصَّیْرَفِیِّ قَالَ سَمِعْتُ عَلِیَّ بْنَ جَعْفَرٍ یُحَدِّثُ الْحَسَنَ بْنَ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فَقَالَ وَ اللَّهِ لَقَدْ نَصَرَ اللَّهُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع فَقَالَ لَهُ الْحَسَنُ إِی وَ اللَّهِ جُعِلْتُ فِدَاكَ لَقَدْ بَغَى عَلَیْهِ إِخْوَتُهُ فَقَالَ عَلِیُّ بْنُ جَعْفَرٍ إِی وَ اللَّهِ وَ نَحْنُ عُمُومَتُهُ بَغَیْنَا عَلَیْهِ فَقَالَ لَهُ الْحَسَنُ جُعِلْتُ فِدَاكَ كَیْفَ صَنَعْتُمْ فَإِنِّی لَمْ أَحْضُرْكُمْ قَالَ قَالَ لَهُ إِخْوَتُهُ وَ نَحْنُ أَیْضاً مَا كَانَ فِینَا إِمَامٌ قَطُّ حَائِلَ اللَّوْنِ فَقَالَ لَهُمُ الرِّضَا ع هُوَ ابْنِی قَالُوا فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ قَضَى بِالْقَافَةِ فَبَیْنَنَا وَ بَیْنَكَ الْقَافَةُ قَالَ ابْعَثُوا أَنْتُمْ إِلَیْهِمْ فَأَمَّا أَنَا فَلَا وَ لَا تُعْلِمُوهُمْ لِمَا دَعَوْتُمُوهُمْ وَ لْتَكُونُوا فِی بُیُوتِكُمْ فَلَمَّا جَاءُوا أَقْعَدُونَا فِی الْبُسْتَانِ وَ اصْطَفَّ عُمُومَتُهُ وَ إِخْوَتُهُ وَ أَخَوَاتُهُ وَ أَخَذُوا الرِّضَا ع وَ أَلْبَسُوهُ جُبَّةَ صُوفٍ وَ قَلَنْسُوَةً مِنْهَا وَ وَضَعُوا عَلَى عُنُقِهِ مِسْحَاةً وَ قَالُوا لَهُ ادْخُلِ الْبُسْتَانَ كَأَنَّكَ تَعْمَلُ فِیهِ ثُمَّ جَاءُوا بِأَبِی جَعْفَرٍ ع فَقَالُوا أَلْحِقُوا هَذَا الْغُلَامَ بِأَبِیهِ فَقَالُوا لَیْسَ لَهُ هَاهُنَا أَبٌ وَ لَكِنَّ هَذَا عَمُّ أَبِیهِ وَ هَذَا عَمُّ أَبِیهِ وَ هَذَا عَمُّهُ وَ هَذِهِ عَمَّتُهُ وَ إِنْ یَكُنْ لَهُ هَاهُنَا أَبٌ فَهُوَ صَاحِبُ الْبُسْتَانِ فَإِنَّ قَدَمَیْهِ وَ قَدَمَیْهِ وَاحِدَةٌ فَلَمَّا رَجَعَ أَبُو الْحَسَنِ ع قَالُوا هَذَا أَبُوهُ قَالَ عَلِیُّ بْنُ جَعْفَرٍ فَقُمْتُ فَمَصَصْتُ رِیقَ أَبِی جَعْفَرٍ ع ثُمَّ قُلْتُ لَهُ أَشْهَدُ أَنَّكَ إِمَامِی عِنْدَ اللَّهِ فَبَكَى الرِّضَا ع ثُمَّ قَالَ یَا عَمِّ أَ لَمْ تَسْمَعْ أَبِی وَ هُوَ یَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِأَبِی ابْنُ خِیَرَةِ الْإِمَاءِ ابْنُ النُّوبِیَّةِ الطَّیِّبَةِ الْفَمِ الْمُنْتَجَبَةِ الرَّحِمِ وَیْلَهُمْ لَعَنَ اللَّهُ الْأُعَیْبِسَ وَ ذُرِّیَّتَهُ صَاحِبَ الْفِتْنَةِ وَ یَقْتُلُهُمْ سِنِینَ وَ شُهُوراً وَ أَیَّاماً یَسُومُهُمْ خَسْفاً وَ یَسْقِیهِمْ كَأْساً مُصْبِرَةً وَ هُوَ الطَّرِیدُ الشَّرِیدُ الْمَوْتُورُ بِأَبِیهِ وَ جَدِّهِ صَاحِبُ الْغَیْبَةِ یُقَالُ مَاتَ أَوْ هَلَكَ أَیَّ وَادٍ سَلَكَ أَ فَیَكُونُ هَذَا یَا عَمِّ إِلَّا مِنِّی فَقُلْتُ صَدَقْتَ جُعِلْتُ فِدَاكَ
اصول كافى جلد 2 صفحه 107 روایة 14
زكریا بن یحیى گوید: شنیدم على بن جعفر، حسن بن حسین بن على را حدیث میكرد و میگفت: بخدا سوگند كه خدا ابوالحسن الرضا علیه السلام را یارى كرد، حسن گفت: آرى بخدا قربانت گردم، همانا برادرانش نسبت باو ستم كردند، على بن جعفر گفت: آرى بخدا ما عموهایش هم باو ستم كردیم، حسن گفت: قربانت گردم، مگر شما چه كردید؟ زیرا من نزد شما نبودم، گفت: ما و برادرانش باو گفتیم: هرگز در میان ما خاندان، امامى كه رنگش دگرگون باشد نبوده (مقصودشان این بود كه امام محمد تقى علیه السلام بشما شباهت ندارد) حضرت رضا فرمود: او پسر منست، آنها گفتند: همانا رسولخدا صلى اللّه علیه و آله بحكم قیافه شناس داورى فرموده، میان تو و میان ما هم قیافه شناس داور باشد، حضرت فرمود: من دنبال آنها نمیفرستم. شما بفرستید و بآنها اطلاع ندهید كه براى چه دعوتشان میكنید و شما در خانه خود باشید.
چون ایشان آمدند، ما را در باغ نشانیدند (یعنى قیافه شناسان یا عموها و برادران امام رضا علیه السلام) و عموها و برادران و خواهران امام رضا علیه السلام صف كشیدند و آنحضرت را گرفته خرقه و كلاهى پشمین باو پوشانیدند و بیلى بر دوشش گذاشتند و گفتند بصورت باغبانى وارد باغ شو، سپس ابیجعفر علیه السلام را آوردند و بقیافه شناسان گفتند: این پسر را بپدرش منسوب كنید، آنها گفتند: او را در اینجا پدرى نیست ولی این و این عموی پدر او هستند و این عموی خود اوست و این عمه اوست اگر او در اینجا پدری داشته باشد، همین صاحب باغست كه قدمهاى او با قدمهاى این پسر یكسان است و چون حضرت رضا علیه السلام برگشت، گفتند: همین شخص پدر اوست (گویا ابتدا از آثار قدم حضرت كه روى زمین نقش بسته بود، احتمالى دادند و سپس كه خود حضرت را دیدند یقین كردند).
على بن جعفر گوید: من برخاستم و لب ابیجعفر علیه السلام را چنان بوسیدم كه آب دهانشرا مكیدم و باو عرضكردم: گواهى دهم كه تو نزد خدا امام منى، پس حضرت رضا علیه السلام گریه كرد فرمود: اى عمو! مگر نشنیدى كه پدرم مى فرمود: رسولخدا صلى اللّه علیه و آله فرمود: فداى (میآید) پسر بهترین كینزان، پسر كنیز نوبیه (نوبه بلاد بزرگیست در سودان كه بلال حبشى هم از آنجا بوده است) كه دهانش خوشبو و زهدانش نجیب زاى است، واى بر آنها و خدا لعنت كند اعیبس و نژادش را (یعنى بنى عباس را) همان كه فتنه انگیز است و آنها را چند سال و چند ماه و چند روز میكشد و بآنها ذلت میرساند و از جام تلخ و ناگوار بآنها میآشاماند، و اوست دربدر و دور افتاده، پدر و جد كشته شده و صاحب غیبت، مردم درباره او گویند: معلوم نیست مرده یا هلاك شده و بكدام دره رفته، اى عمو! چنین پسرى جز از نسل من تواند بود؟؟ عرضكردم: راست گوئى، قربانت گردم.
شرح :
علم قیافه شناسى آنستكه: شخص قائف از روى آثار و علائم صورت و دست و پا و سایر اعضاء شباهت دو نفر را بیكدیگر میفهمد و نسبت و قرابت میان آنها را تشخیص میدهد، این علم در شرع مقدس اسلام اعتبارى ندارد و هیچگونه نسبتى با آن ثابت نمیشود، بلكه براى تعیین انتساب در شرع اسلام موازین و مقررات دیگریست، ولى در صورتیكه بمسلمانى تهمتى زنند، او میتواند براى دفع تهمت از خود بقیافه شناس رجوع كند، چنانچه راجع بانتساب اسامه، پسر زیدبن حارثه را بپدرش چنین روایت كنند كه: اسامه سیاه رنگ بود و پدرش زید سفیدتر از پنبه، از اینجهت مردم جاهلیت در نسب او طعن میزدند، تا آنكه قیافه شناس حكم كرد كه او پسر زید است و ملت عرب هم سخن قیافه شناسرا میپذیرفتند، از اینجهت پیغمبر خدا صلى اللّه علیه و آله مسرور گشت زیرا طعن آنها بآنحضرت هم مربوط بود - مرآت ص 237 -.
و حضرت رضا علیه السلام چون درباره پسرش مورد تهمت واقع گشت، بحكم قیافه شناس تن داد، بشرحیكه در این روایت ذكر شد و پس از آنكه حق روشن گشت، امام رضا علیه السلام از قول رسولخدا صلى اللّه علیه و آله خبر غیبى ظلم و فتنه انگیزى بنى عباس را نسبت بفرزندانش كه منتهى بغیبت و پنهان شدن حضرت مهدى، امام دوازدهم عجل اللّه تعالى فرجه الشریف میگردد، بیان میكند.

(اشاره و نص بر حضرت ابى الحسن ثالث (امام دهم) علیه السلام)

بَابُ الْإِشَارَةِ وَ النَّصِّ عَلَى أَبِی الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ لَمَّا خَرَجَ أَبُو جَعْفَرٍ ع مِنَ الْمَدِینَةِ إِلَى بَغْدَادَ فِی الدَّفْعَةِ الْأُولَى مِنْ خَرْجَتَیْهِ قُلْتُ لَهُ عِنْدَ خُرُوجِهِ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّی أَخَافُ عَلَیْكَ فِی هَذَا الْوَجْهِ فَإِلَى مَنِ الْأَمْرُ بَعْدَكَ فَكَرَّ بِوَجْهِهِ إِلَیَّ ضَاحِكاً وَ قَالَ لَیْسَ الْغَیْبَةُ حَیْثُ ظَنَنْتَ فِی هَذِهِ السَّنَةِ فَلَمَّا أُخْرِجَ بِهِ الثَّانِیَةَ إِلَى الْمُعْتَصِمِ صِرْتُ إِلَیْهِ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَنْتَ خَارِجٌ فَإِلَى مَنْ هَذَا الْأَمْرُ مِنْ بَعْدِكَ فَبَكَى حَتَّى اخْضَلَّتْ لِحْیَتُهُ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَیَّ فَقَالَ عِنْدَ هَذِهِ یُخَافُ عَلَیَّ الْأَمْرُ مِنْ بَعْدِی إِلَى ابْنِی عَلِیٍ
اصول كافى جلد 2 صفحه 110 روایة 1
اسماعیل بن مهران گوید: حضرت ابیجعفر (امام محمدتقى) علیه السلام، دو مرتبه از مدینه ببغداد رفت، هنگام رفتن نخستین، بحضرت عرضكردم: قربانت گردم، من در این راه بر شما نگرانم، امر امامت پس از شما كیست؟ حضرت با لبى خندان بمن متوجه شد و فرمود: آن غیبتى كه گمان مى كنى در اینسال نیست، چون نوبت دوم آنحضرترا بسوى معتصم مى بردند، نزدش رفتم و عرض كردم: قربانت گردم: شما بیرون میروید، امر امامت پس از شما با كیست؟ حضرت بقدرى گریست كه ریشش تر شد، سپس بمن متوجه شد و فرمود: در اینسفر باید بر من نگران بود، امر امامت پس از من با پسرم على است.
شرح :
نوبت اول مأمون عباسى امام جواد علیه السلام را از مدینه ببغداد طلبید و دخترش ام الفضل را به او تزویج كرد، حضرت همراه ام الفضل بمدینه بازگشت و پس از چندى مأمون درگذشت و برادرش محمد معتصم جانشینش شد، او حضرت را از مدینه طلب كرد و به دست زوجه اش ام الفضل مسمومش نمود.
2- الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْخَیْرَانِیِّ عَنْ أَبِیهِ أَنَّهُ قَالَ كَانَ یَلْزَمُ بَابَ أَبِی جَعْفَرٍ ع لِلْخِدْمَةِ الَّتِی كَانَ وُكِّلَ بِهَا وَ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى یَجِی ءُ فِی السَّحَرِ فِی كُلِّ لَیْلَةٍ لِیَعْرِفَ خَبَرَ عِلَّةِ أَبِی جَعْفَرٍ ع وَ كَانَ الرَّسُولُ الَّذِی یَخْتَلِفُ بَیْنَ أَبِی جَعْفَرٍ ع وَ بَیْنَ أَبِی إِذَا حَضَرَ قَامَ أَحْمَدُ وَ خَلَا بِهِ أَبِی فَخَرَجْتُ ذَاتَ لَیْلَةٍ وَ قَامَ أَحْمَدُ عَنِ الْمَجْلِسِ وَ خَلَا أَبِی بِالرَّسُولِ وَ اسْتَدَارَ أَحْمَدُ فَوَقَفَ حَیْثُ یَسْمَعُ الْكَلَامَ فَقَالَ الرَّسُولُ لِأَبِی إِنَّ مَوْلَاكَ یَقْرَأُ عَلَیْكَ السَّلَامَ وَ یَقُولُ لَكَ إِنِّی مَاضٍ وَ الْأَمْرُ صَائِرٌ إِلَى ابْنِی عَلِیٍّ وَ لَهُ عَلَیْكُمْ بَعْدِی مَا كَانَ لِی عَلَیْكُمْ بَعْدَ أَبِی ثُمَّ مَضَى الرَّسُولُ وَ رَجَعَ أَحْمَدُ إِلَى مَوْضِعِهِ وَ قَالَ لِأَبِی مَا الَّذِی قَدْ قَالَ لَكَ قَالَ خَیْراً قَالَ قَدْ سَمِعْتُ مَا قَالَ فَلِمَ تَكْتُمُهُ وَ أَعَادَ مَا سَمِعَ فَقَالَ لَهُ أَبِی قَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَیْكَ مَا فَعَلْتَ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى یَقُولُ وَ لا تَجَسَّسُوا فَاحْفَظِ الشَّهَادَةَ لَعَلَّنَا نَحْتَاجُ إِلَیْهَا یَوْماً مَا وَ إِیَّاكَ أَنْ تُظْهِرَهَا إِلَى وَقْتِهَا فَلَمَّا أَصْبَحَ أَبِی كَتَبَ نُسْخَةَ الرِّسَالَةِ فِی عَشْرِ رِقَاعٍ وَ خَتَمَهَا وَ دَفَعَهَا إِلَى عَشْرَةٍ مِنْ وُجُوهِ الْعِصَابَةِ وَ قَالَ إِنْ حَدَثَ بِی حَدَثُ الْمَوْتِ قَبْلَ أَنْ أُطَالِبَكُمْ بِهَا فَافْتَحُوهَا وَ أَعْلِمُوا بِمَا فِیهَا فَلَمَّا مَضَى أَبُو جَعْفَرٍ ع ذَكَرَ أَبِی أَنَّهُ لَمْ یَخْرُجْ مِنْ مَنْزِلِهِ حَتَّى قَطَعَ عَلَى یَدَیْهِ نَحْوٌ مِنْ أَرْبَعِمِائَةِ إِنْسَانٍ وَ اجْتَمَعَ رُؤَسَاءُ الْعِصَابَةِ عِنْدَ مُحَمَّدِ بْنِ الْفَرَجِ یَتَفَاوَضُونَ هَذَا الْأَمْرَ فَكَتَبَ مُحَمَّدُ بْنُ الْفَرَجِ إِلَى أَبِی یُعْلِمُهُ بِاجْتِمَاعِهِمْ عِنْدَهُ وَ أَنَّهُ لَوْ لَا مَخَافَةُ الشُّهْرَةِ لَصَارَ مَعَهُمْ إِلَیْهِ وَ یَسْأَلُهُ أَنْ یَأْتِیَهُ فَرَكِبَ أَبِی وَ صَارَ إِلَیْهِ فَوَجَدَ الْقَوْمَ مُجْتَمِعِینَ عِنْدَهُ فَقَالُوا لِأَبِی مَا تَقُولُ فِی هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ أَبِی لِمَنْ عِنْدَهُ الرِّقَاعُ أَحْضِرُوا الرِّقَاعَ فَأَحْضَرُوهَا فَقَالَ لَهُمْ هَذَا مَا أُمِرْتُ بِهِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ قَدْ كُنَّا نُحِبُّ أَنْ یَكُونَ مَعَكَ فِی هَذَا الْأَمْرِ شَاهِدٌ آخَرُ فَقَالَ لَهُمْ قَدْ أَتَاكُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ هَذَا أَبُو جَعْفَرٍ الْأَشْعَرِیُّ یَشْهَدُ لِی بِسَمَاعِ هَذِهِ الرِّسَالَةِ وَ سَأَلَهُ أَنْ یَشْهَدَ بِمَا عِنْدَهُ فَأَنْكَرَ أَحْمَدُ أَنْ یَكُونَ سَمِعَ مِنْ هَذَا شَیْئاً فَدَعَاهُ أَبِی إِلَى الْمُبَاهَلَةِ فَقَالَ لَمَّا حَقَّقَ عَلَیْهِ قَالَ قَدْ سَمِعْتُ ذَلِكَ وَ هَذَا مَكْرُمَةٌ كُنْتُ أُحِبُّ أَنْ تَكُونَ لِرَجُلٍ مِنَ الْعَرَبُ لَا لِرَجُلٍ مِنَ الْعَجَمِ فَلَمْ یَبْرَحِ الْقَوْمُ حَتَّى قَالُوا بِالْحَقِّ جَمِیعاً
اصول كافى جلد 2 صفحه 110 روایة 2
خیرانى از پدرش روایت كند كه او گوید: بر در خانه امام جواد علیه السلام گماشته خدمتى بوده و احمد بن محمد بن عیسى، هر شب هنگام سحر مى آمد تا از وضع بیمارى امام علیه السلام خبر گیرد، شخص دیگرى هم بود كه بعنوان رسول و فرستاده میان امام و پدرم رفت و آمد میكرد، چون او میآمد احمد میرفت و پدرم با او خلوت میكرد، شبى من بیرون رفتم و احمد از آن مجلس برخاست، پدرم با فرستاده خلوت كرد، احمد هم در اطراف مجلس گشت تا در گوشه اى كه سخن آنها را میشنید بایستاد؟ فرستاده بپدرم گفت: آقایت بتو سلام میرساند و مى فرماید من در میگذرم و امر امامت بپسرم على میرسد و او بعد از من بر گردن شما همان حق دارد كه من بعد از پدرم بر شما داشتم، سپس فرستاده برفت و احمد بجاى خود بازگشت و بپدرم گفت: او بتو چه گفت؟ پدرم گفت: سخن خیرى گفت، احمد گفت: من سخن او را شنیدم پنهان مكن و آنچه شنیده بود باز گفت.
پدرم باو گفت: این عمل كه تو كردى، خدا بر تو حرام ساخته بود، زیرا خدایتعالى مى فرماید: «تجسس نكنید - 12 حجرات -» اینك این گواهى را داشته باش، شاید روزى محتاجش شوى، مبادا تا وقتش رسد آنرا اظهار كنى.
چون صبح شد، پدرم موضوع گفته فرستاده را در ده ورقه نوشت و مهر كرد و به ده نفر از بزرگان قوم داد و گفت اگر من پیش از آنكه این را از شما مطالبه كنم مردم، آنرا باز كنید و مضمونش را بمردم اطلاع دهید.
چون حضرت ابى جعفر علیه السلام درگذشت، پدرم گوید: من هنوز از منزل بیرون نرفته بودم كه قریب چهار صد نفر بامامت حضرت على النقى علیه السلام یقین كرده بودند و رؤساء شیعه نزد محمد بن فرج (كه از موثقین اصحاب حضرت رضا و حضرت جواد و امام دهم علیهم السلام بود) انجمن كرده، راجع باین امر گفتگو میكردند. محمد بن فرج بپدرم نامه اى نوشت و او را از انجمن آنها نزد خود آگاه ساخت و نیز نوشت اگر بیم شهرت نبود، خودش هم با ایشان نزد او میآمد و از وى میخواست كه به منزلش رود، پدرم سوار شد و نزد او رفت، دید مردم نزد او گرد آمده اند. آنها بپدرم گفتند: درباره این امر چه میگوئى؟ پدرم بكسانیكه نامه ها نزدشان بود گفت: نامه ها را بیاورید، ایشان آوردند، پدرم گفت: اینست همان مطلبى كه بآن مأمور بودم، بعضى از آنها گفتند: ما دوست داشتیم كه تو در اینموضوع گواه دیگرى هم میداشتى پدرم گفت: آنرا هم خداى عزوجل درست كرده است، این ابو جعفر اشعرى است كه به شنیدن این پیام گواهى میدهد و از او خواست كه گواهى خود را بگوید: احمد انكار كرد كه در این باره چیزى شنیده باشد پدرم او را بمباهله طلبید و ملزمش ساخت، آنگاه احمد گفت: من این پیام را شنیدم و این شرافتى بود كه میخواستم بمردى از عرب برسد نه به عجم، پس همه آن جمعیت بحق معتقد شدند.
(840) 3- وَ فِی نُسْخَةِ الصَّفْوَانِیِ
مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْكُوفِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى بْنِ عُبَیْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ الْوَاسِطِیِّ أَنَّهُ سَمِعَ أَحْمَدَ بْنَ أَبِی خَالِدٍ مَوْلَى أَبِی جَعْفَرٍ یَحْكِی أَنَّهُ أَشْهَدَهُ عَلَى هَذِهِ الْوَصِیَّةِ الْمَنْسُوخَةِ شَهِدَ أَحْمَدُ بْنُ أَبِی خَالِدٍ مَوْلَى أَبِی جَعْفَرٍ أَنَّ أَبَا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیِّ بْنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع أَشْهَدَهُ أَنَّهُ أَوْصَى إِلَى عَلِیٍّ ابْنِهِ بِنَفْسِهِ وَ أَخَوَاتِهِ وَ جَعَلَ أَمْرَ مُوسَى إِذَا بَلَغَ إِلَیْهِ وَ جَعَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُسَاوِرِ قَائِماً عَلَى تَرِكَتِهِ مِنَ الضِّیَاعِ وَ الْأَمْوَالِ وَ النَّفَقَاتِ وَ الرَّقِیقِ وَ غَیْرِ ذَلِكَ إِلَى أَنْ یَبْلُغَ عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ صَیَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُسَاوِرِ ذَلِكَ الْیَوْمَ إِلَیْهِ یَقُومُ بِأَمْرِ نَفْسِهِ وَ أَخَوَاتِهِ وَ یُصَیِّرُ أَمْرَ مُوسَى إِلَیْهِ یَقُومُ لِنَفْسِهِ بَعْدَهُمَا عَلَى شَرْطِ أَبِیهِمَا فِی صَدَقَاتِهِ الَّتِی تَصَدَّقَ بِهَا وَ ذَلِكَ یَوْمُ الْأَحَدِ لِثَلَاثِ لَیَالٍ خَلَوْنَ مِنْ ذِی الْحِجَّةِ سَنَةَ عِشْرِینَ وَ مِائَتَیْنِ وَ كَتَبَ أَحْمَدُ بْنُ أَبِی خَالِدٍ شَهَادَتَهُ بِخَطِّهِ وَ شَهِدَ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع وَ هُوَ الْجَوَّانِیُّ عَلَى مِثْلِ شَهَادَةِ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی خَالِدٍ فِی صَدْرِ هَذَا الْكِتَابِ وَ كَتَبَ شَهَادَتَهُ بِیَدِهِ وَ شَهِدَ نَصْرٌ الْخَادِمُ وَ كَتَبَ شَهَادَتَهُ بِیَدِهِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 112 روایة 3
و در نسخه صفوانى است.
واسطى گوید: از احمد بن خالد خادم ابى جعفر علیه السلام شنیدم كه آنحضرت او را بر این وصیت نوشته شده گواه گرفته است:
گواهى دهد احمد بن ابى خالد خادم ابیجعفر بر اینكه: ابى جعفر محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمدبن على بن حسین بن على بن ابیطالب علیهم السلام، او را گواه گرفت كه او بپسرش على وصیت كرد درباره امور خودش و خواهرانش و نیز امر موسى را زمانیكه باو برسد. (امام نهم علیه السلام سه دختر و یك پسر بنام موسى مبرقع داشت كه امر آنها را بامام دهم وصیت فرمود) و عبداللّه بن مساور را سرپرست املاك و اموال و مخارج و بردگان و سایر تركه خود نمود. تا زمانیكه على بن محمد بالغ شود (این عمل از نظر تقیه بود و مقصود این است كه بحد امامت برسد - مرآت -)، و آنگاه عبداللّه بن مساور آنها را باو تحویل دهد تا او بكار خود و خواهرانش قیام كند و كار موسى را بخود او واگذارد تا او هم بعد از فوت على النقى علیه السلام و ابن مساور، در كار خود مستقل شود و طبق شرط پدرشان راجع بصدقاتیكه میدهد قیام كند، بتاریخ روز یكشنبه سوم ذى الحجه سنه 220.
احمد بن ابى خالد گواهیش را با دست خود نوشت و حسن بن محمد بن عبداللّه بن حسن بن على بن حسین بن على بن ابیطالب علیهم السلام معروف به جوانى گواهى خود را مثل گواهى احمد بن ابى خالد در بالاى این مكتوب نوشت و آنرا با دست خود هم نوشت، و نصر خادم هم گواهى داد و گواهیش را با دست خود نوشت.