اصول کافی جلد دوم

ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی ترجمه و شرح : حاج سید جواد مصطفوی

باب اشاره و نص بر حسن بن على علیه السلام

بَابُ الْإِشَارَةِ وَ النَّصِّ عَلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ ع
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُمَرَ الْیَمَانِیِّ وَ عُمَرَ بْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ أَبَانٍ عَنْ سُلَیْمِ بْنِ قَیْسٍ قَالَ شَهِدْتُ وَصِیَّةَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع حِینَ أَوْصَى إِلَى ابْنِهِ الْحَسَنِ ع وَ أَشْهَدَ عَلَى وَصِیَّتِهِ الْحُسَیْنَ ع وَ مُحَمَّداً وَ جَمِیعَ وُلْدِهِ وَ رُؤَسَاءَ شِیعَتِهِ وَ أَهْلَ بَیْتِهِ ثُمَّ دَفَعَ إِلَیْهِ الْكِتَابَ وَ السِّلَاحَ وَ قَالَ لِابْنِهِ الْحَسَنِ ع یَا بُنَیَّ أَمَرَنِی رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْ أُوصِیَ إِلَیْكَ وَ أَنْ أَدْفَعَ إِلَیْكَ كُتُبِی وَ سِلَاحِی كَمَا أَوْصَى إِلَیَّ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ دَفَعَ إِلَیَّ كُتُبَهُ وَ سِلَاحَهُ وَ أَمَرَنِی أَنْ آمُرَكَ إِذَا حَضَرَكَ الْمَوْتُ أَنْ تَدْفَعَهَا إِلَى أَخِیكَ الْحُسَیْنِ ع ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى ابْنِهِ الْحُسَیْنِ ع فَقَالَ وَ أَمَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْ تَدْفَعَهَا إِلَى ابْنِكَ هَذَا ثُمَّ أَخَذَ بِیَدِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع ثُمَّ قَالَ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ أَمَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْ تَدْفَعَهَا إِلَى ابْنِكَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ وَ أَقْرِئْهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ مِنِّی السَّلَامَ
اصول كافى جلد 2 صفحه 63 روایة 1
سلیم بن قیس گوید: زمانیكه امیرالمؤمنین علیه السلام بپسرش حسن علیه السلام وصیت مى فرمود، حاضر بودم، على علیه السلام حسین و محمد (بن حنیفه) علیهماالسلام و سایر فرزندانش را با رؤساء شیعه و اهل بیتش گواه گرفت، سپس كتاب و سلاح امامت را باو تحویل داد و فرمود: پسر عزیزم! رسول خدا صلى اللّه علیه و آله مرا امر فرمود كه بتو وصیت كنم و كتب و سلاحم را بتو سپارم، چنانكه پیغمبر بمن وصیت فرمود و كتب و سلاحش را بمن سپرد و باز مرا امر كرد كه بتو امر كنم، چون مرگت فرا رسد، آنها را ببرادرت حسین علیه السلام بسپارى، سپس بپسرش حسین علیه السلام متوجه شد و فرمود: و رسول خدا صلى اللّه علیه و آله بتو امر فرموده كه آنها را باین پسرت بسپارى، سپس دست على بن الحسین علیه السلام را گرفت و فرمود: رسولخدا صلى اللّه علیه و آله بتو امر فرموده است كه آنها را بپسرت محمد بن على بسپارى و از جانب پیغمبر و من باو سلام رسانى.
2- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ بَشِیرٍ عَنْ أَبِی الْجَارُودِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ص لَمَّا حَضَرَهُ الَّذِی حَضَرَهُ قَالَ لِابْنِهِ الْحَسَنِ ادْنُ مِنِّی حَتَّى أُسِرَّ إِلَیْكَ مَا أَسَرَّ رَسُولُ اللَّهِ ص إِلَیَّ وَ أَئْتَمِنَكَ عَلَى مَا ائْتَمَنَنِی عَلَیْهِ فَفَعَلَ
اصول كافى جلد 2 صفحه 64 روایة 2
امام باقر علیه السلام فرمود: چون وفات امیرالمؤمنین صلوات اللّه علیه فرا رسید، بپسرش حسن فرمود: نزدیك من بیا تا آنچه را رسولخدا صلى اللّه علیه و آله با من براز گفت، با تو براز گویم، و آنچه را بمن سپرد بتو سپارم، سپس همین كار را كرد.
3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ أَبِی بَكْرٍ الْحَضْرَمِیِّ قَالَ حَدَّثَنِی الْأَجْلَحُ وَ سَلَمَةُ بْنُ كُهَیْلٍ وَ دَاوُدُ بْنُ أَبِی یَزِیدَ وَ زَیْدٌ الْیَمَامِیُّ قَالُوا حَدَّثَنَا شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ أَنَّ عَلِیّاً ع حِینَ سَارَ إِلَى الْكُوفَةِ اسْتَوْدَعَ أُمَّ سَلَمَةَ كُتُبَهُ وَ الْوَصِیَّةَ فَلَمَّا رَجَعَ الْحَسَنُ ع دَفَعَتْهَا إِلَیْهِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 64 روایة 3
شهر بن حوشب گوید: چون على علیه السلام (از مدینه) بكوفه رفت، كتابها و وصیتش را به ام سلمه سپرد و چون امام حسن علیه السلام بمدینه بازگشت، آنها را باو تحویل داد.
4- وَ فِی نُسْخَةِ الصَّفْوَانِیِّ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفٍ عَنْ أَبِی بَكْرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّ عَلِیّاً صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ حِینَ سَارَ إِلَى الْكُوفَةِ اسْتَوْدَعَ أُمَّ سَلَمَةَ كُتُبَهُ وَ الْوَصِیَّةَ فَلَمَّا رَجَعَ الْحَسَنُ دَفَعَتْهَا إِلَیْهِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 65 روایة 4
و در نسخه صفوانى است.
امام صادق علیه السلام فرمود: چون على صلوات اللّه علیه (از مدینه) بكوفه رفت، كتابها و وصیتش را به ام سلمه سپرد، و چون امام حسن علیه السلام بمدینه بازگشت، آنها را باو تحویل داد.
شرح :
راجع بنسخه صفوانى در حدیث 737 توضیح دادیم و در اینجا مقصود اینستكه: این روایت كه عین روایت سابق است و فقط در سلسله سند اختلاف دارد، در نسخه صفوانى هست و در نسخه نعمى و دیگران نیست.
(770) 5- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ أَوْصَى أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع إِلَى الْحَسَنِ وَ أَشْهَدَ عَلَى وَصِیَّتِهِ الْحُسَیْنَ ع وَ مُحَمَّداً وَ جَمِیعَ وُلْدِهِ وَ رُؤَسَاءَ شِیعَتِهِ وَ أَهْلَ بَیْتِهِ ثُمَّ دَفَعَ إِلَیْهِ الْكِتَابَ وَ السِّلَاحَ ثُمَّ قَالَ لِابْنِهِ الْحَسَنِ یَا بُنَیَّ أَمَرَنِی رَسُولُ اللَّهِ أَنْ أُوصِیَ إِلَیْكَ وَ أَنْ أَدْفَعَ إِلَیْكَ كُتُبِی وَ سِلَاحِی كَمَا أَوْصَى إِلَیَّ رَسُولُ اللَّهِ وَ دَفَعَ إِلَیَّ كُتُبَهُ وَ سِلَاحَهُ وَ أَمَرَنِی أَنْ آمُرَكَ إِذَا حَضَرَكَ الْمَوْتُ أَنْ تَدْفَعَهُ إِلَى أَخِیكَ الْحُسَیْنِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى ابْنِهِ الْحُسَیْنِ وَ قَالَ أَمَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْ تَدْفَعَهُ إِلَى ابْنِكَ هَذَا ثُمَّ أَخَذَ بِیَدِ ابْنِ ابْنِهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ثُمَّ قَالَ لِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ یَا بُنَیَّ وَ أَمَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْ تَدْفَعَهُ إِلَى ابْنِكَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ وَ أَقْرِئْهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ مِنِّی السَّلَامَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى ابْنِهِ الْحَسَنِ فَقَالَ یَا بُنَیَّ أَنْتَ وَلِیُّ الْأَمْرِ وَ وَلِیُّ الدَّمِ فَإِنْ عَفَوْتَ فَلَكَ وَ إِنْ قَتَلْتَ فَضَرْبَةٌ مَكَانَ ضَرْبَةٍ وَ لَا تَأْثَمْ
اصول كافى جلد 2 صفحه 65 روایة 5
جابر گوید: امام باقر علیه السلام فرمود: امیرالمؤمنین علیه السلام بحسن وصیت كرد و حسین و محمد (بن حنیفه) علیه السلام را با همه فرزندان و رؤساى شیعیان و خانواده اش بر آن وصیت گواه گرفت، سپس كتاب و سلاح را تحویلش داد و باو فرمود: پسر جانم! رسول خدا صلى اللّه علیه و آله بمن امر كرد و كتابها و سلاحش را بمن سپرد و بمن امر فرمود كه بتو امر كنم، چون مرگت فرا رسد، آنرا ببرادرت حسین سپارى، سپس متوجه پسرش حسین شد و گفت: رسولخدا صلى اللّه علیه و آله ترا امر كرد كه آنرا باین پسرت سپارى، سپس دست پسرش على بن الحسین را گرفت و فرمود: پسر عزیزم از رسولخدا صلى اللّه علیه و آله بتو هم امر فرمود كه آنرا بپسرت محمد بن على سپارى و او را از جانب رسولخدا صلى اللّه علیه و آله و من سلام رسانى، باز بپسرش حسن متوجه شد و فرمود: پسر جانم، تو صاحب امر (امامت) و صاحب خونى، اگر (ابن ملجم را) ببخشى حق دارى و اگر بكشى، بجاى یك ضربت فقط یك ضربت بزن و كار ناروا مكن.
6- الْحُسَیْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْحَسَنِیُّ رَفَعَهُ وَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ الْأَحْمَرِیِّ رَفَعَهُ قَالَ لَمَّا ضُرِبَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع حَفَّ بِهِ الْعُوَّادُ وَ قِیلَ لَهُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ أَوْصِ فَقَالَ اثْنُوا لِی وِسَادَةً ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ حَقَّ قَدْرِهِ مُتَّبِعِینَ أَمْرَهُ وَ أَحْمَدُهُ كَمَا أَحَبَّ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ الْوَاحِدُ الْأَحَدُ الصَّمَدُ كَمَا انْتَسَبَ أَیُّهَا النَّاسُ كُلُّ امْرِئٍ لَاقٍ فِی فِرَارِهِ مَا مِنْهُ یَفِرُّ وَ الْأَجَلُ مَسَاقُ النَّفْسِ إِلَیْهِ وَ الْهَرَبَ مِنْهُ مُوَافَاتُهُ كَمْ أَطْرَدْتُ الْأَیَّامَ أَبْحَثُهَا عَنْ مَكْنُونِ هَذَا الْأَمْرِ فَأَبَى اللَّهُ عَزَّ ذِكْرُهُ إِلَّا إِخْفَاءَهُ هَیْهَاتَ عِلْمٌ مَكْنُونٌ أَمَّا وَصِیَّتِی فَأَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ جَلَّ ثَنَاؤُهُ شَیْئاً وَ مُحَمَّداً ص فَلَا تُضَیِّعُوا سُنَّتَهُ أَقِیمُوا هَذَیْنِ الْعَمُودَیْنِ وَ أَوْقِدُوا هَذَیْنِ الْمِصْبَاحَیْنِ وَ خَلَاكُمْ ذَمٌّ مَا لَمْ تَشْرُدُوا حُمِّلَ كُلُّ امْرِئٍ مَجْهُودَهُ وَ خُفِّفَ عَنِ الْجَهَلَةِ رَبٌّ رَحِیمٌ وَ إِمَامٌ عَلِیمٌ وَ دِینٌ قَوِیمٌ أَنَا بِالْأَمْسِ صَاحِبُكُمْ وَ أَنَا الْیَوْمَ عِبْرَةٌ لَكُمْ وَ غَداً مُفَارِقُكُمْ إِنْ تَثْبُتِ الْوَطْأَةُ فِی هَذِهِ الْمَزَلَّةِ فَذَاكَ الْمُرَادُ وَ إِنْ تَدْحَضِ الْقَدَمُ فَإِنَّا كُنَّا فِی أَفْیَاءِ أَغْصَانٍ وَ ذَرَى رِیَاحٍ وَ تَحْتَ ظِلِّ غَمَامَةٍ اضْمَحَلَّ فِی الْجَوِّ مُتَلَفِّقُهَا وَ عَفَا فِی الْأَرْضِ مَحَطُّهَا وَ إِنَّمَا كُنْتُ جَاراً جَاوَرَكُمْ بَدَنِی أَیَّاماً وَ سَتُعْقَبُونَ مِنِّی جُثَّةً خَلَاءً سَاكِنَةً بَعْدَ حَرَكَةٍ وَ كَاظِمَةً بَعْدَ نُطْقٍ لِیَعِظَكُمْ هُدُوِّی وَ خُفُوتُ إِطْرَاقِی وَ سُكُونُ أَطْرَافِی فَإِنَّهُ أَوْعَظُ لَكُمْ مِنَ النَّاطِقِ الْبَلِیغِ وَدَّعْتُكُمْ وَدَاعَ مُرْصِدٍ لِلتَّلَاقِی غَداً تَرَوْنَ أَیَّامِی وَ یَكْشِفُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنْ سَرَائِرِی وَ تَعْرِفُونِّی بَعْدَ خُلُوِّ مَكَانِی وَ قِیَامِ غَیْرِی مَقَامِی إِنْ أَبْقَ فَأَنَا وَلِیُّ دَمِی وَ إِنْ أَفْنَ فَالْفَنَاءُ مِیعَادِی وَ إِنْ أَعْفُ فَالْعَفْوُ لِی قُرْبَةٌ وَ لَكُمْ حَسَنَةٌ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا أَ لَا تُحِبُّونَ أَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ فَیَا لَهَا حَسْرَةً عَلَى كُلِّ ذِی غَفْلَةٍ أَنْ یَكُونَ عُمُرُهُ عَلَیْهِ حُجَّةً أَوْ تُؤَدِّیَهُ أَیَّامُهُ إِلَى شِقْوَةٍ جَعَلَنَا اللَّهُ وَ إِیَّاكُمْ مِمَّنْ لَا یَقْصُرُ بِهِ عَنْ طَاعَةِ اللَّهِ رَغْبَةٌ أَوْ تَحُلُّ بِهِ بَعْدَ الْمَوْتِ نَقِمَةٌ فَإِنَّمَا نَحْنُ لَهُ وَ بِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْحَسَنِ ع فَقَالَ یَا بُنَیَّ ضَرْبَةً مَكَانَ ضَرْبَةٍ وَ لَا تَأْثَمْ
اصول كافى جلد 2 صفحه 66 روایة 6
یكى از اصحاب گوید: چون امیرالمؤمنین علیه السلام ضربت خورد، عیادت كنندگان گردش را گرفتند، بحضرت عرض شد: اى امیرالؤمنین! وصیت نما، فرمود: براى من متكائى گذارید (تا بتوانم بنشینم و با شما سخن گویم) سپس فرمود: سپاس خدا را باندازه شایستگیش، همه از فرمانش پیروى كننده ایم، چنانكه دوست دارد، او را میستایم، و شایسته پرستشى جز خداى یگانه یكتاى بى نیاز نیست، چنانكه خود را (در سوره توحید) نسبت داده است.
اى مردم هر شخصى از آنچه مى گریزد، در حالت گریزش بآن میخورد، (انسان میخواهد از مرگ بگریزد ولی گریز از مرگ همان استقبال از مرگست زیرا در حال گریز هم از عمرش کم می شود و از نیرویش کاسته می شود و معالجات پزشكان حاذق بر عكس نتیجه میدهد.
از قضا سر كنگبین صفرا فزود - روغن بادام خشكى مینمود)
مدت زندگى میدان راندن جانست بسوى أجل (مانند مركبى كه مسافت معینى را بدون توقف میپیماید، مركب جان انسان هم در میدان مدت عمرش بدون توقف حركت میكند و بمقصدى كه مرگست میرسد) گریز از مرگ، در آمدن و رسیدن بمرگست، چقدر از روزها را گذراندم و از نهان این امر كنجكاوى نمودم، و خدا جز پنهان داشتن آنرا نخواست، هیهات؟ علمى است نهان و پوشیده.
اما وصیت من اینست كه چیزى را براى خداى - جل ثناؤه - شریك نگیرید و سنت محمد (ص) را ضایع نكنید (احكام و دستورهاى پیغمبر را ترك نكنید) این دو ستون را (كه یكتا دانستن خدا و عمل بدستورهاى پیغمبر است) بپا دارید، و این دو چراغ را روشن نگهدارید، تا زمانى كه پراكنده نشوید از سرزنش بر كنار باشید، خدا هر كس را باندازه توانائیش تكلیف كرده و بر نادانان سبك گرفته (زیرا توبه كسانى را كه از روى نادانى مرتكب گناه شوند، قبول دانسته) شما پروردگارى مهربان، پیشوائى دانا و دینى محكم دارید، من دیروز همدم شما بودم و امروز براى شما درس پند و عبرتم (تا بدانید این بستر مرگ براى همه شما گسترده میشود) و فردا از شما جدا میشوم. اگر جاى پا در این لغزشگاه دنیا استوار ماند، همانست مراد و مطلوب، (اگر زنده بمانم مطابق مقصود شماست و من هم بقضاء و قدر خدا خرسندم) و اگر قدم بلغزد، بدانید كه ما در سایه شاخه هاى درختان و پراكنده هاى بادها و زیر سایه ابرى كه، متراكمش در فضا از هم بپاشد و اثرش در زمین نابود گردد، زندگى میكنیم (پس اگر من مردم تعجب نكنید و بدانید كه من هم یكى از از اجزاء جهان بى ثبات و زود گذرى بوده ام كه سایه و باد و ابر آنرا توضیح دادم، بدانید كه دنیا لغزشگاهست و آخرت پا برجا).
همانا من براى شما همسایه اى بودم كه تنها پیكرم چند روزى در كنار شما بود (اما روح من از روح شما اوج بسیارى گرفته بود) و بزودى پیكر بى روح مرا تشییع میكنید، كه بعد از حركت آرامش یافته و پس از سخنگوئى دم فرو بسته باشد، باید همان آرامش پیكرم و دیده فرو بستنم و سكون اعضایم شما را موعظه میكند، زیرا همانها براى شما از سخنور شیوا پند دهنده تر است، بامید دیدار (در روز قیامت) با شما خداحافظى میكنم. (تا زنده بودم قدر مرا ندانستید، ولى) فردا روزگار حكومت مرا میفهمید و خداى - عزوجل - از اسرار كار من براى شما پرده برمیدارد و پس از آنكه مسند من خالى شد و دیگرى بجایم نشست (و شما را بچنگال ستم خود گرفت) مرا مى شناسید (و قدرم را مى دانید و آرزوى یكساعت دیدار و حكومت مرا میبرید ولى افسوس كه جز آه و اندوه بهره ئى ندارید.
اگر زنده ماندم، خودم صاحب اختیار خون و جانم هستم (یا ابن ملجم را میبخشم و یا قصاصش میكنم) و اگر مردم، مردن وعده گاه من است، (اگر گذشت كنم) آن گذشت براى من موجب قربت و براى شما حسنه و ثوابست، پس در گذرید و چشم پوشید، مگر شما نمیخواهید كه خدا از شما در گذرد (مقصود حضرت اظهار در گذشت از اصحاب و حلیت خواستن از آنهاست با آنكه كوچكترین تجاوزى نسبت بآنها ننموده، چنانكه پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله هم از امتش حلیت طلبید و یا مقصود در گذشتن نسبت بضربت خوردن خود او است، یعنى اگر من مردم، بجان مردم نیفتید و بخاطر من عده ئى را نكشید و یا اگر كسى نسبت بشما چنین كرد تا ممكن است از او در گذرید) اى واى! دریغا بر آن غافلى كه عمرش علیه خود او حجت شود، یا روزگار زندگیش او را ببدبختى كشاند، خدا ما و شما را از كسانى قرار دهد كه هیچ خواهش و تمایلى او را از اطاعت خدا باز ندارد و پس از مرگ عقوبتى باو نرسد، همانا ما مملوك خدائیم و باو زنده ایم، سپس متوجه امام حسن علیه السلام شد و فرمود: پسر جانم، بجاى یك ضربت، یك ضربت بزن و كار ناروا مكن.
شرح :
این روایت با اندكى اختلاف در نهج البلاغه (خطبه 147) مذكور است و شارحین دانشمند نهج البلاغه و اصول كافى در بیان جملات عالى و پر مغز آنحضرت، كم و بیش توضیحاتى داده اند كه ما خلاصه و لباب آنها را در اینجا ذكر نمودیم، موضوعى كه از همه بیشتر مورد توجه دانشمندان گشته این است كه آیا آنحضرت كیفیت و زمان قتل خود را میدانست یا نه؟ درباره جمله كم اطردت الایام ابحثها... از كلمات ابن ابى الحدید و ابن میثم بر میآید كه اگر چه آنحضرت كشته شدنش را با شمشیر ابن ملجم و با ضربت بسر و خون آلود شدن محاسن و در ماه رمضان میدانست، زیرا پیغمبر اكرم صلى اللّه علیه و آله باو خبر داده بود، و خود او بارها باصحابش فرموده بود، ولى ساعت وفات و بعضى از خصوصیات دیگر را نمیدانست و معنى این جمله حضرت اینستكه: هر روز كه مى آمد، گمان میكردم مرگم در آنروز است و چون میگذشت و اجلم نمى رسید، روز دیگر را در آن انتظار بسر میبردم و بهمین ترتیب هر روز را پشت سر میگذاشتم تا امروز رسید، و دلیل سخن ما اینستكه سپس بطور تردید مى فرماید: اگر قدم بلغزد... اگر زنده ماندم... و نیز آیه شریفه وَمَا تَدْرِی نَفْسٌ بِأَیِّ أَرْضٍ تَمُوتُ «هیچكس نمیداند در چه زمینى مى میرد» شاهد قول ماست.
از طرف دیگر صاحب منهاج البراعة این عقیده را فاسد و باطل مى داند و از آن دو فاضل اظهار تعجب مى كند كه چگونه خود آنها در یكجا مى گویند، امام عالم بگذشته و آینده است و خود على علیه السلام مى فرماید: «پیش از آنكه مرا نبینید، هر چه مى خواهید از من بپرسید» و ابن میثم كه عقیده دارد، امام علم منایا و بلایا دارد، چگونه در اینجا چنین مى گوید، و نیز روایت شده است كه آنحضرت بحارث اعور فرمود: هر مؤمن و منافقى كه بمیرد مرا مى بیند، پس كسیكه زمان مردن مردم را مى داند، چگونه از زمان وفات خود خبر ندارد.
سپس حدیث 667 - اصول كافى را با توضیح علامه مجلسى (ره) نقل مى كند و در آخر مى گوید: معنى آنجمله حضرت اینستكه: من درباره پنهان بودن حق و مظلومیت اهل آن و ظهور باطل و پیروزى أصحابش كنجكاوى و تحقیق مى كردم، زیرا آنحضرت در ابتداى كار، بعد از وفات پیغمبر صلى اللّه علیه و آله نهایت كوشش و سعى را در گرفتن حق خود نمود ولى بدستش نیامد و پیش آمدهائى شد كه هیچكس گمان نمى برد، سپس هم كه بعد از سالها خانه نشینى خلافت باو رسید، و یاران و انصارى پیدا كرد، و در راه خدا در صفین بخوبى جهاد كرد و بر دشمن پیروز شد، فتنه و بلاى حكمین پیش آمد كه از عجائب امور است، سپس چون لشكرى جمع كرد و مى خواست بر آنها بتازد، این فاجعه عظمى پیش آمد كرد، پس مقصود حضرت از علم نهان، سر و سبب این امور است كه براى آن حضرت معلومست ولى براى مردم خدا نمى خواهد آشكار شود، زیرا عقول آنها ناقص است و این موضوع از مشكلات مسائل قضا و قدر است. و از اشكال دو جمله تردیدى حضرت جواب مى دهد كه گاهى براى بعضى از مصالح، شخص عالم خود را بصورت شاك در مى آورد، چنانچه خداى تعالى فرماید: أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ «اگر پیغمبر بمیرد یا كشته شود..» - انتهى -.
آنچه بنظر ما مى رسد، این ادله براى پاسخ قول اول كافى نیست، زیرا چه مانعى دارد كه امام علیه السلام، آن علوم را داشته باشد ولى بجهت مصالحى ساعت وفات خود را نداند، چنانچه از قول شیخ مفید (قده) در بیان حدیث 660 و 667 بیان كردیم، علاوه بر اینكه قول آنها طبق سیاق صدر و ذیل روایت است ولى قول ایشان از نظر سبك و سیاق عبارت بیگانه و أجنبى مى نماید، علامه مجلسى (ره) هم همین قول را تحسین مى كند و قول سومى هم نقل مى كند كه حاصلش اینست. امام علیه السلام مى فرماید: من سر و علت این را نمى فهمیدم كه چرا هر كس عمر و اجل معینى دارد.
7- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ الْعَقِیلِیِّ یَرْفَعُهُ قَالَ قَالَ لَمَّا ضَرَبَ ابْنُ مُلْجَمٍ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع قَالَ لِلْحَسَنِ یَا بُنَیَّ إِذَا أَنَا مِتُّ فَاقْتُلِ ابْنَ مُلْجَمٍ وَ احْفِرْ لَهُ فِی الْكُنَاسَةِ وَ وَصَفَ الْعَقِیلِیُّ الْمَوْضِعَ عَلَى بَابِ طَاقِ الْمَحَامِلِ مَوْضِعُ الشُّوَّاءِ وَ الرُّؤَّاسِ ثُمَّ ارْمِ بِهِ فِیهِ فَإِنَّهُ وَادٍ مِنْ أَوْدِیَةِ جَهَنَّمَ
اصول كافى جلد 2 صفحه 69 روایة 7
عقیلى از اشخاص نقل كند، تا آنكه گوید: چون ابن ملجم بامیرالمؤمنین علیه السلام ضربت زد، آن حضرت بامام حسن فرمود: پسر جانم! چون من مردم، ابن مجلم را بكش و براى او در كناسه گودال گورى بكن و او را در آنجا انداز كه آنجا یكى از وادیهاى دوزخست - عقیلى گوید كناسه موضعى است در باب طاق محامل در محل كبابى ها و كله پزها -.

(اشاره و نص بر حسین بن على علیهماالسلام)

بَابُ الْإِشَارَةِ وَ النَّصِّ عَلَى الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ ع
1- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ بَكْرِ بْنِ صَالِحٍ قَالَ الْكُلَیْنِیُّ وَ عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ ابْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَیْمَانَ الدَّیْلَمِیِّ عَنْ هَارُونَ بْنِ الْجَهْمِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ لَمَّا حَضَرَ الْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ ع الْوَفَاةُ قَالَ لِلْحُسَیْنِ ع یَا أَخِی إِنِّی أُوصِیكَ بِوَصِیَّةٍ فَاحْفَظْهَا إِذَا أَنَا مِتُّ فَهَیِّئْنِی ثُمَّ وَجِّهْنِی إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص لِأُحْدِثَ بِهِ عَهْداً ثُمَّ اصْرِفْنِی إِلَى أُمِّی ع ثُمَّ رُدَّنِی فَادْفِنِّی بِالْبَقِیعِ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ سَیُصِیبُنِی مِنْ عَائِشَةَ مَا یَعْلَمُ اللَّهُ وَ النَّاسُ صَنِیعُهَا وَ عَدَاوَتُهَا لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ وَ عَدَاوَتُهَا لَنَا أَهْلَ الْبَیْتِ فَلَمَّا قُبِضَ الْحَسَنُ ع وَ وُضِعَ عَلَى السَّرِیرِ ثُمَّ انْطَلَقُوا بِهِ إِلَى مُصَلَّى رَسُولِ اللَّهِ ص الَّذِی كَانَ یُصَلِّی فِیهِ عَلَى الْجَنَائِزِ فَصَلَّى عَلَیْهِ الْحُسَیْنُ ع وَ حُمِلَ وَ أُدْخِلَ إِلَى الْمَسْجِدِ فَلَمَّا أُوقِفَ عَلَى قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ ص ذَهَبَ ذُو الْعُوَیْنَیْنِ إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَ لَهَا إِنَّهُمْ قَدْ أَقْبَلُوا بِالْحَسَنِ لِیَدْفِنُوا مَعَ النَّبِیِّ ص فَخَرَجَتْ مُبَادِرَةً عَلَى بَغْلٍ بِسَرْجٍ فَكَانَتْ أَوَّلَ امْرَأَةٍ رَكِبَتْ فِی الْإِسْلَامِ سَرْجاً فَقَالَتْ نَحُّوا ابْنَكُمْ عَنْ بَیْتِی فَإِنَّهُ لَا یُدْفَنُ فِی بَیْتِی وَ یُهْتَكُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ حِجَابُهُ فَقَالَ لَهَا الْحُسَیْنُ ع قَدِیماً هَتَكْتِ أَنْتِ وَ أَبُوكِ حِجَابَ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ أَدْخَلْتِ عَلَیْهِ بَیْتَهُ مَنْ لَا یُحِبُّ قُرْبَهُ وَ إِنَّ اللَّهَ سَائِلُكِ عَنْ ذَلِكِ یَا عَائِشَةُ
اصول كافى جلد 2 صفحه 69 روایة 1
محمد بن مسلم گوید شنیدم امام باقر علیه السلام مى فرمود: چون وفات حسن بن على علیهماالسلام نزدیك شد، بحسین علیه السلام فرمود: برادرم! بتو وصیتى مى كنم، آنرا حفظ كن، چون من مردم، جنازه ام را (با غسل و كفن و حنوط) آماده دفن كن، سپس مرا بر سر قبر رسولخدا صلى اللّه علیه و آله ببر تا با او تجدید عهد كنم، آنگاه مرا بطرف قبر مادرم علیها السلام بر گردان، سپس مرا در بقیع دفن كن. و بدانكه از عایشه بمن مصیبتى رسد و منشأش آنستكه خدا و مردم زشتكارى و دشمنى او را با خدا و پیغمبر و ما خانواده مى دانند.
چون امام حسن علیه السلام وفات یافت (و) در همانجا روى تابوتش گذاشتند، او را بمحل مصلاى پیغمبر صلى اللّه علیه و آله كه بر جنازه ها نماز مى خواند بردند، امام حسین علیه السلام بر جنازه نماز خواند و سپس برداشتند و بمسجد بردند، چون بر سر قبر رسولخدا صلى اللّه علیه و آله نگاهداشتند، جاسوسى نزد عایشه رفت و گفت: بنى هاشم جنازه حسن را آورده اند تا نزد پیغمبر دفن كنند، او روى استرى زین كرده ئى نشست و بشتاب بیرون شد - و او نخستین زنى بود كه در اسلام بر زین نشست - آمد و گفت فرزند خود را از خانه من بیرون برید، او نباید در خانه من دفن شود و حجاب رسولخدا صلى اللّه علیه و آله دریده شود، امام حسین علیه السلام باو فرمود: تو و پدرت در سابق حجاب رسولخدا را پاره كردید و در خانه او كسى را در آوردى كه دوست نداشت نزدیك او باشد (مقصود ابوبكر و عمر است) اى عایشه خدا از این كارت از تو بازخواست مى كند.
شرح :
دلالت این روایت بر امامت امام حسین علیه السلام از این جهت است كه امام حسن علیه السلام باو وصیت كرد و هم از این جهت كه او بر جنازه امام حسن علیه السلام نماز خواند و این هر دو از علائم امامت است.
2- مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ وَ عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَیْمَانَ الدَّیْلَمِیِّ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَمَّا حَضَرَتِ الْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ ع الْوَفَاةُ قَالَ یَا قَنْبَرُ انْظُرْ هَلْ تَرَى مِنْ وَرَاءِ بَابِكَ مُؤْمِناً مِنْ غَیْرِ آلِ مُحَمَّدٍ ع فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى وَ رَسُولُهُ وَ ابْنُ رَسُولِهِ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّی قَالَ ادْعُ لِی مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ فَأَتَیْتُهُ فَلَمَّا دَخَلْتُ عَلَیْهِ قَالَ هَلْ حَدَثَ إِلَّا خَیْرٌ قُلْتُ أَجِبْ أَبَا مُحَمَّدٍ فَعَجَّلَ عَلَى شِسْعِ نَعْلِهِ فَلَمْ یُسَوِّهِ وَ خَرَجَ مَعِی یَعْدُو فَلَمَّا قَامَ بَیْنَ یَدَیْهِ سَلَّمَ فَقَالَ لَهُ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ ع اجْلِسْ فَإِنَّهُ لَیْسَ مِثْلُكَ یَغِیبُ عَنْ سَمَاعِ كَلَامٍ یَحْیَا بِهِ الْأَمْوَاتُ وَ یَمُوتُ بِهِ الْأَحْیَاءُ كُونُوا أَوْعِیَةَ الْعِلْمِ وَ مَصَابِیحَ الْهُدَى فَإِنَّ ضَوْءَ النَّهَارِ بَعْضُهُ أَضْوَأُ مِنْ بَعْضٍ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ اللَّهَ جَعَلَ وُلْدَ إِبْرَاهِیمَ ع أَئِمَّةً وَ فَضَّلَ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَ آتَى دَاوُدَ ع زَبُوراً وَ قَدْ عَلِمْتَ بِمَا اسْتَأْثَرَ بِهِ مُحَمَّداً ص یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ إِنِّی أَخَافُ عَلَیْكَ الْحَسَدَ وَ إِنَّمَا وَصَفَ اللَّهُ بِهِ الْكَافِرِینَ فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ كُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَیَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ وَ لَمْ یَجْعَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِلشَّیْطَانِ عَلَیْكَ سُلْطَاناً یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ أَ لَا أُخْبِرُكَ بِمَا سَمِعْتُ مِنْ أَبِیكَ فِیكَ قَالَ بَلَى قَالَ سَمِعْتُ أَبَاكَ ع یَقُولُ یَوْمَ الْبَصْرَةِ مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَبَرَّنِی فِی الدُّنْیَا وَ الْ آخِرَةِ فَلْیَبَرَّ مُحَمَّداً وَلَدِی یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ لَوْ شِئْتُ أَنْ أُخْبِرَكَ وَ أَنْتَ نُطْفَةٌ فِی ظَهْرِ أَبِیكَ لَأَخْبَرْتُكَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ ع بَعْدَ وَفَاةِ نَفْسِی وَ مُفَارَقَةِ رُوحِی جِسْمِی إِمَامٌ مِنْ بَعْدِی وَ عِنْدَ اللَّهِ جَلَّ اسْمُهُ فِی الْكِتَابِ وِرَاثَةً مِنَ النَّبِیِّ ص أَضَافَهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ فِی وِرَاثَةِ أَبِیهِ وَ أُمِّهِ فَعَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ خِیَرَةُ خَلْقِهِ فَاصْطَفَى مِنْكُمْ مُحَمَّداً ص وَ اخْتَارَ مُحَمَّدٌ عَلِیّاً ع وَ اخْتَارَنِی عَلِیٌّ ع بِالْإِمَامَةِ وَ اخْتَرْتُ أَنَا الْحُسَیْنَ ع فَقَالَ لَهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ أَنْتَ إِمَامٌ وَ أَنْتَ وَسِیلَتِی إِلَى مُحَمَّدٍ ص وَ اللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنَّ نَفْسِی ذَهَبَتْ قَبْلَ أَنْ أَسْمَعَ مِنْكَ هَذَا الْكَلَامَ أَلَا وَ إِنَّ فِی رَأْسِی كَلَاماً لَا تَنْزِفُهُ الدِّلَاءُ وَ لَا تُغَیِّرُهُ نَغْمَةُ الرِّیَاحِ كَالْكِتَابِ الْمُعْجَمِ فِی الرَّقِّ الْمُنَمْنَمِ أَهُمُّ بِإِبْدَائِهِ فَأَجِدُنِی سُبِقْتُ إِلَیْهِ سَبَقَ الْكِتَابُ الْمُنْزَلُ أَوْ مَا جَاءَتْ بِهِ الرُّسُلُ وَ إِنَّهُ لَكَلَامٌ یَكِلُّ بِهِ لِسَانُ النَّاطِقِ وَ یَدُ الْكَاتِبِ حَتَّى لَا یَجِدَ قَلَماً وَ یُؤْتَوْا بِالْقِرْطَاسِ حُمَماً فَلَا یَبْلُغُ إِلَى فَضْلِكَ وَ كَذَلِكَ یَجْزِی اللَّهُ الْمُحْسِنِینَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْحُسَیْنُ أَعْلَمُنَا عِلْماً وَ أَثْقَلُنَا حِلْماً وَ أَقْرَبُنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص رَحِماً كَانَ فَقِیهاً قَبْلَ أَنْ یُخْلَقَ وَ قَرَأَ الْوَحْیَ قَبْلَ أَنْ یَنْطِقَ وَ لَوْ عَلِمَ اللَّهُ فِی أَحَدٍ خَیْراً مَا اصْطَفَى مُحَمَّداً ص فَلَمَّا اخْتَارَ اللَّهُ مُحَمَّداً وَ اخْتَارَ مُحَمَّدٌ عَلِیّاً وَ اخْتَارَكَ عَلِیٌّ إِمَاماً وَ اخْتَرْتَ الْحُسَیْنَ سَلَّمْنَا وَ رَضِینَا مَنْ هُوَ بِغَیْرِهِ یَرْضَى وَ مَنْ غَیْرُهُ كُنَّا نَسْلَمُ بِهِ مِنْ مُشْكِلَاتِ أَمْرِنَا
اصول كافى جلد 2 صفحه 71 روایة 2
امام صادق علیه السلام فرمود: چون وفات حسن بن على علیهماالسلام فرا رسید به قنبر فرمود: اى قنبر! ببین پشت در، مؤمنى از غیر آل محمد علیهم السلام هست؟ عرضكرد: خدایتعالى و پیغمبر و پسر پیغمبرش آنرا بهتر از من مى دانند. فرمود: محمد بن على را (كه مادرش حنفیه است) نزد من آور (پس مقصود از سؤال كردن حضرت این بود كه بقنبر بفرماید: من میدانم كسى جز محمد بن حنفیه آنجا نیست او را بیاور و گفته اند مقصودش از مؤمن ازرائیل است زیرا او بر در خانه ائمه اجازه مى گرفت) قنبر گوید: من نزدش رفتم، چون وارد شدم، گفت: امیدوارم جز خیر پیش نیامده باشد. عرضكردم: ابا محمد را اجابت كن (كه ترا مى خوانند) او با شتاب بدون اینكه بند كفش خود را ببندد با من دوید، چون مقابل امام رسید سلام كرد. حسن بن على علیهما السلام باو فرمود: بنشین كه مانند تو شخصى نباید از شنیدن سخنى كه سبب زنده شدن مردگان و مردن زنده ها مى شود، غایب باشد (آن سخن وصیت آخر عمر من است كه دلهاى مرده را زنده مى كند و هر زنده اى كه آن را نپذیرد، در شما مردگان آید).
شما باید گنجینه علم و چراغ هدایت باشید، زیرا برخى از نور خورشید از برخ دیگرش تابان تر است (پس اگر چه تو هم برادر من و حسینى، اما بدان كه من و او نور تابنده تر خورشید وجود پدریم، یا آنكه اگر چه همه بشر از یك اصلند ولى تو بواسطه انتسابت بعلى علیه السلام باید علم و كمالت از مردم دیگر تابنده تر باشد) مگر نمى دانى كه خدا فرزندان ابراهیم را امام قرار داد ولى بعضى را بر بعض دیگر فضیلت بخشید و بداود علیه السلام زبور را داد، در صورتى كه میدانى محمد صلى اللّه علیه و آله را بچه امتیازى برگزید (قرآن را به او فرستاد و او را باستوارى بر خلق عظیم ستود).
اى محمد بن على! من از حسد تو مى ترسم (من از حسد تو نمى ترسم - به نسخه اعلام الورى -) زیرا خدا كافران را بآن وصف كرده و فرموده است: (بسیارى از اهل كتاب مى خواهند) با وجود اینكه حق بر آنها روشن شده بسبب حسدى كه در دل خود دارند، شما را بكفر برگردانند - 109 سوره 2 -، در صورتى كه خداى عزوجل شیطان را بر تو مسلط نساخته است اى محمد بن على! نمى خواهى آنچه را از پدرت درباره تو شنیده ام بتو بگویم؟ گفت: چرا، فرمود: شنیدم پدرت علیه السلام روز جنگ بصره (جنگ جمل) مى فرمود: كسى كه مى خواهد در دنیا و آخرت به من نیكى كند، باید به پسرم محمد نیكى كند. اى محمد بن على اگر بخواهیم بتو خیر دهم از زمانى كه نطفه اى بودى در پشت پدرت خبر مى دهم. اى محمد بن على! نمى دانى كه حسین بن على علیهما السلام بعد از وفات من و بعد از جدائى روحم از پیكرم، امام پس از من است و نزد خداى - جل اسمه - امامت بنام او در كتاب (لوح محفوظ یا قرآن یا وصیت نامه ثبت است، امامت او از راه وراثت پیغمبر صلى اللّه علیه و آله كه خداى عزوجل آن وراثت را بوراثت از پدر و مادرش هم افزوده مى باشد، خدا دانست كه شما خانواده بهترین خلق او هستید، لذا محمد صلى اللّه علیه و آله را از میان شما برگزیده و محمد على علیه السلام را انتخاب كرد و على علیه السلام مرا به امامت برگزید و من حسین علیه السلام را برگزیدم.
محمد بن على علیه السلام عرضكرد: تو امامى و تو واسطه میان من و محمدى صلى اللّه علیه و آله، بخدا من دوست داشتم كه پیش از آن كه این سخن را از تو بشنوم مرده باشم، همانا در سرم سخنى است كه دلوها نتوانند همه آنرا بكشند (آنقدر از فضیلت شما در خاطر دارم كه بوصف در نیاید) و ترانه و آهنگ بادها دگرگونش نسازد (یاوه گوئیهاى دشمنان عقیده مرا نسبت بشما سست نكند) آنها مانند نوشته سر به مهرى است كه ورقش مزین و منقوش است، مى خواهم اظهارش كنم ولى مى بینم كتاب منزل خدا (قرآن) و كتب دیگرى كه پیغمبران آورده اند، بر من پیشى گرفته اند، و آن سخنى است كه زبان هر گوینده و دست هر نویسنده از اداى آن عاجز است تا آنجا كه قلمها تمام شود و كاغذها سیاه شود و باز هم فضیلت شما بآخر نرسد، خدا نیكوكاران را چنین جزا مى دهد و هیچ نیروئى جز از خدا نیست.
حسین از همه ما داناتر و از لحاظ خویشتن دارى سنگین تر و از جهت قرابت به رسولخدا صلى اللّه علیه و آله نزدیكتر است او پیش از خلقش فقیه بوده (یعنى خدا روحش را پیش از تعلق ببدن عالم و بلكه معلم ملائكه ساخت) و پیش از آنكه زبان باز كند وحى خدا را خوانده است و اگر خدا در شخص دیگرى خیرى میدانست، محمد(ص) را بر نمى گزید، پس چون خدا محمد صلى اللّه علیه و آله را برگزید؛ و محمد على را انتخاب كرد و على شما را بامامت برگزید و شما حسین را، ما تسلیم شدیم و رضا دادیم، كیست كه بغیر آن رضا دهد؟ و كیست جز او كه در كارهاى مشكل خویش تسلیمش شویم؟!!
3- وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ سَهْلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ هَارُونَ بْنِ الْجَهْمِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ لَمَّا احْتُضِرَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ ع قَالَ لِلْحُسَیْنِ یَا أَخِی إِنِّی أُوصِیكَ بِوَصِیَّةٍ فَاحْفَظْهَا فَإِذَا أَنَا مِتُّ فَهَیِّئْنِی ثُمَّ وَجِّهْنِی إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص لِأُحْدِثَ بِهِ عَهْداً ثُمَّ اصْرِفْنِی إِلَى أُمِّی فَاطِمَةَ ع ثُمَّ رُدَّنِی فَادْفِنِّی بِالْبَقِیعِ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ سَیُصِیبُنِی مِنَ الْحُمَیْرَاءِ مَا یَعْلَمُ النَّاسُ مِنْ صَنِیعِهَا وَ عَدَاوَتِهَا لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ ص وَ عَدَاوَتِهَا لَنَا أَهْلَ الْبَیْتِ فَلَمَّا قُبِضَ الْحَسَنُ ع وَ وُضِعَ عَلَى سَرِیرِهِ فَانْطَلَقُوا بِهِ إِلَى مُصَلَّى رَسُولِ اللَّهِ ص الَّذِی كَانَ یُصَلِّی فِیهِ عَلَى الْجَنَائِزِ فَصَلَّى عَلَى الْحَسَنِ ع فَلَمَّا أَنْ صَلَّى عَلَیْهِ حُمِلَ فَأُدْخِلَ الْمَسْجِدَ فَلَمَّا أُوقِفَ عَلَى قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ ص بَلَغَ عَائِشَةَ الْخَبَرُ وَ قِیلَ لَهَا إِنَّهُمْ قَدْ أَقْبَلُوا بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ لِیُدْفَنَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ فَخَرَجَتْ مُبَادِرَةً عَلَى بَغْلٍ بِسَرْجٍ فَكَانَتْ أَوَّلَ امْرَأَةٍ رَكِبَتْ فِی الْإِسْلَامِ سَرْجاً فَوَقَفَتْ وَ قَالَتْ نَحُّوا ابْنَكُمْ عَنْ بَیْتِی فَإِنَّهُ لَا یُدْفَنُ فِیهِ شَیْ ءٌ وَ لَا یُهْتَكُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ حِجَابُهُ فَقَالَ لَهَا الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمَا قَدِیماً هَتَكْتِ أَنْتِ وَ أَبُوكِ حِجَابَ رَسُولِ اللَّهِ وَ أَدْخَلْتِ بَیْتَهُ مَنْ لَا یُحِبُّ رَسُولُ اللَّهِ قُرْبَهُ وَ إِنَّ اللَّهَ سَائِلُكِ عَنْ ذَلِكِ یَا عَائِشَةُ إِنَّ أَخِی أَمَرَنِی أَنْ أُقَرِّبَهُ مِنْ أَبِیهِ رَسُولِ اللَّهِ ص لِیُحْدِثَ بِهِ عَهْداً وَ اعْلَمِی أَنَّ أَخِی أَعْلَمُ النَّاسِ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ أَعْلَمُ بِتَأْوِیلِ كِتَابِهِ مِنْ أَنْ یَهْتِكَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ سِتْرَهُ لِأَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى یَقُولُ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُیُوتَ النَّبِیِّ إِلَّا أَنْ یُؤْذَنَ لَكُمْ وَ قَدْ أَدْخَلْتِ أَنْتِ بَیْتَ رَسُولِ اللَّهِ ص الرِّجَالَ بِغَیْرِ إِذْنِهِ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَرْفَعُوا أَصْواتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِیِّ وَ لَعَمْرِی لَقَدْ ضَرَبْتِ أَنْتِ لِأَبِیكِ وَ فَارُوقِهِ عِنْدَ أُذُنِ رَسُولِ اللَّهِ ص الْمَعَاوِلَ وَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ الَّذِینَ یَغُضُّونَ أَصْواتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ أُولئِكَ الَّذِینَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوى وَ لَعَمْرِی لَقَدْ أَدْخَلَ أَبُوكِ وَ فَارُوقُهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص بِقُرْبِهِمَا مِنْهُ الْأَذَى وَ مَا رَعَیَا مِنْ حَقِّهِ مَا أَمَرَهُمَا اللَّهُ بِهِ عَلَى لِسَانِ رَسُولِ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَمْوَاتاً مَا حَرَّمَ مِنْهُمْ أَحْیَاءً وَ تَاللَّهِ یَا عَائِشَةُ لَوْ كَانَ هَذَا الَّذِی كَرِهْتِیهِ مِنْ دَفْنِ الْحَسَنِ عِنْدَ أَبِیهِ رَسُولِ اللَّهِ ص جَائِزاً فِیمَا بَیْنَنَا وَ بَیْنَ اللَّهِ لَعَلِمْتِ أَنَّهُ سَیُدْفَنُ وَ إِنْ رَغِمَ مَعْطِسُكِ قَالَ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَنَفِیَّةِ وَ قَالَ یَا عَائِشَةُ یَوْماً عَلَى بَغْلٍ وَ یَوْماً عَلَى جَمَلٍ فَمَا تَمْلِكِینَ نَفْسَكِ وَ لَا تَمْلِكِینَ الْأَرْضَ عَدَاوَةً لِبَنِی هَاشِمٍ قَالَ فَأَقْبَلَتْ عَلَیْهِ فَقَالَتْ یَا ابْنَ الْحَنَفِیَّةِ هَؤُلَاءِ الْفَوَاطِمُ یَتَكَلَّمُونَ فَمَا كَلَامُكَ فَقَالَ لَهَا الْحُسَیْنُ ع وَ أَنَّى تُبْعِدِینَ مُحَمَّداً مِنَ الْفَوَاطِمِ فَوَ اللَّهِ لَقَدْ وَلَدَتْهُ ثَلَاثُ فَوَاطِمَ فَاطِمَةُ بِنْتُ عِمْرَانَ بْنِ عَائِذِ بْنِ عَمْرِو بْنِ مَخْزُومٍ وَ فَاطِمَةُ بِنْتُ أَسَدِ بْنِ هَاشِمٍ وَ فَاطِمَةُ بِنْتُ زَائِدَةَ بْنِ الْأَصَمِّ ابْنِ رَوَاحَةَ بْنِ حِجْرِ بْنِ عَبْدِ مَعِیصِ بْنِ عَامِرٍ قَالَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ لِلْحُسَیْنِ ع نَحُّوا ابْنَكُمْ وَ اذْهَبُوا بِهِ فَإِنَّكُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ قَالَ فَمَضَى الْحُسَیْنُ ع إِلَى قَبْرِ أُمِّهِ ثُمَّ أَخْرَجَهُ فَدَفَنَهُ بِالْبَقِیعِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 73 روایة 3
محمد بن مسلم گوید شنیدم امام باقر علیه السلام مى فرمود: چون حسن بن على علیه السلام بحالت احتضار در آمد، بحسین فرمود، برادرم! بتو وصیتى میكنم، آنرا حفظ كن، چون من مردم، جنازه ام را آماده دفن كن سپس مرا بسوى رسولخدا صلى اللّه علیه و آله بر تا با او تجدید عهدى كنم، آنگاه مرا بجانب مادرم فاطمه علیهاالسلام بر گردان، سپس مرا ببر و در بقیع دفن كن و بدانكه از طرف حمیرا، (عایشه) كه مردم از زشتكارى و دشمنى او با خدا و پیغمبر و ما خاندان آگاهند، مصیبتى بمن میرسد، پس چون امام حسن علیه السلام وفات كرد و روى تابوتش گذاردند، او را بمحلى كه پیغمبر صلى اللّه علیه و آله بر جنازه ها نماز میخواند بردند، امام حسین بر جنازه نماز گذارد و چون نمازش تمام شد داخل مسجدش بردند، چون بر سر قبر رسول خدا صلى اللّه علیه و آله نگهش داشتند، بعایشه خبر بردند و باو گفتند، بنى هاشم جنازه حسن بن على علیهما السلام را آورده اند تا در كنار رسول خدا صلى اللّه علیه و آله دفن كنند، عایشه بر استرى زین كرده نشست و شتافت - او نخستین زنى بود كه از دوران اسلام بر زین نشست - آمد و ایستاد و گفت: فرزند خود را از خانه من بیرون برید، كه نباید در اینجا چیزى دفن شود و حجاب پیغمبر صلى اللّه علیه و آله دریده شود.
حسین بن على صلوات اللّه علیهما فرمود: تو و پدرت از پیش حجاب پیغمبر صلى اللّه علیه و آله را دریدید و تو در خانه پیغمبر كسى را در آوردى كه دوست نداشت نزدیك او باشد (مقصود ابوبكر و عمر است) و خدا از این كار، از تو بازخواست میكند. همانا برادرم بمن امر كرد كه جنازه اش را نزدیك پدرش رسولخدا صلى اللّه علیه و آله برم تا با او تجدید عهد كند، و بدانكه برادر من از همه مردم بخدا و رسولش و معنى قرآن داناتر بود و نیز او داناتر از این بود كه پرده رسولخدا صلى اللّه علیه و آله را پاره كند، زیرا خداى تبارك و تعالى مى فرماید: «اى كسانى كه ایمان آورده اید، تا بشما اجازه نداده اند بخانه پیغمبر وارد نشوید - 58 سوره 33 -» و تو بدون اجازه پیغمبر، مردانى را بخانه او راه دادى. خداى عزوجل فرماید: «اى كسانى كه ایمان آورده اید، آواز خود را از آواز پیغمبر بلندتر نكنید - 3 سوره 49 -» در صورتیكه بجان خودم سوگند كه تو بخاطر پدرت و فاروقش (عمر) بغل گوش بپیغمبر صلى اللّه علیه و آله كلنگ ها زدى با آنكه خداى عزوجل فرماید: «كسانیكه نزد رسولخدا صداى خود را فرو میكشند، آنهایند كه خدا دلهایشانرا بتقوى آزمایش كرده است - 4 سوره 49 -» بجان خودم كه پدرت و فاروقش بسبب نزدیك كردن خودشان را بپیغمبر صلى اللّه علیه و آله او را آزار دادند و آن حقى را كه خدا با زبان پیغمبرش بآنها امر كرده بود، رعایت نكردند، زیرا خدا مقرر فرموده كه آنچه نسبت بمؤمنین در حال زنده بودنشان حرام است در حال مرده بودن آنها هم حرامست، بخدا اى عایشه! اگر دفن كردن حسن نزد پدرش رسولخدا(ص) كه تو آنرا نیمخواهى، از نظر ما خدا آنرا جایز كرده بود، میفهمیدى كه او برغم انف تو در آنجا دفن میشد (ولى افسوس كه كلنگ زدن نزد گوش پیغمبر از نظر ما جایز نیست) سپس محمد بن حنفیه رشته سخن بدست گرفت و فرمود: اى عایشه! یكروز بر استر مینشینى و یكروز (در جنگ جمل) بر شتر مینشینى؟! تو بعلت دشمنى و عداوتى كه با بنى هاشم دارى، نه مالك نفس خودت هستى و نه در زمین قرار میگیرى، (در صورتیكه خدا مى فرماید: نفس ببدى فرمان میدهد - 53 یوسف» و بزنان پیغمبر مى فرماید: در خانه خود بنشینید 33 - اخراب).
عایشه رو باو كرد و گفت: پسر حنفیه! اینها فرزندان فاطمه اند كه سخن میگویند، دیگر تو چه میگوئى؟! حسین علیه السلام باو فرمود: محمد را از بنى فاطمه بكجا دور میكنى، بخدا كه او زاده سه فاطمه است: 1- فاطمه دختر عمران بن عائذ بن عمروبن مخزوم (مادر ابوطالب) 2- فاطمه بنت اسد بن هاشم (مادر امیرالمؤمنین علیه السلام) 3- فاطمه دختر زائدةبن اصم بن رواحة بن حجر بن عبد معیص بن عامر (مادر عبدالمطلب) عایشه بامام حسین علیه السلام گفت: پسر خود را دور كنید و ببریدش كه شما مردمى دشمنى خواهید، پس حسین علیه السلام بجانب قبر مادرش رفت و جنازه او را بیرون آورد و در بقیع دفن كرد.

باب (اشاره و نص بر على بن الحسین صلوات اللّه علیهما)

بَابُ الْإِشَارَةِ وَ النَّصِّ عَلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمَا
1- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ یُونُسَ عَنْ أَبِی الْجَارُودِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ إِنَّ الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ ع لَمَّا حَضَرَهُ الَّذِی حَضَرَهُ دَعَا ابْنَتَهُ الْكُبْرَى فَاطِمَةَ بِنْتَ الْحُسَیْنِ ع فَدَفَعَ إِلَیْهَا كِتَاباً مَلْفُوفاً وَ وَصِیَّةً ظَاهِرَةً وَ كَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع مَبْطُوناً مَعَهُمْ لَا یَرَوْنَ إِلَّا أَنَّهُ لِمَا بِهِ فَدَفَعَتْ فَاطِمَةُ الْكِتَابَ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع ثُمَّ صَارَ وَ اللَّهِ ذَلِكَ الْكِتَابُ إِلَیْنَا یَا زِیَادُ قَالَ قُلْتُ مَا فِی ذَلِكَ الْكِتَابِ جَعَلَنِیَ اللَّهُ فِدَاكَ قَالَ فِیهِ وَ اللَّهِ مَا یَحْتَاجُ إِلَیْهِ وُلْدُ آدَمَ مُنْذُ خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ إِلَى أَنْ تَفْنَى الدُّنْیَا وَ اللَّهِ إِنَّ فِیهِ الْحُدُودَ حَتَّى أَنَّ فِیهِ أَرْشَ الْخَدْشِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 75 روایة 1
ابى جارود (كه نامش زیاد است) گوید: امام باقر علیه السلام فرمود: چون هنگام شهادت حسین بن على علیهما السلام فرا رسید، دختر بزرگترش فاطمه بنت الحسین علیه السلام را طلبید و كتابى پیچیده و وصیتى آشكارا باو داد، زیرا على بن الحسین علیهما السلام مرضى از لحاظ معده داشت كه در حال احتضارش میدیدند، سپس فاطمه آن كتابرا بعلى بن الحسین علیه السلام داد، اى زیاد! سپس بخدا آن كتاب بما رسید، زیاد گوید عرضكردم: خدا مرا قربانت گرداند، در آن كتاب چه نوشته است؟ فرمود: بخدا آنچه از زمان خلقت آدم تا بآخر رسیدن دنیا مورد احتیاج اولاد آدمست در آن است، بخدا كه احكام حدود حتى جریمه خراش در آن ثبت است.
2- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی الْجَارُودِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ لَمَّا حَضَرَ الْحُسَیْنَ ع مَا حَضَرَهُ دَفَعَ وَصِیَّتَهُ إِلَى ابْنَتِهِ فَاطِمَةَ ظَاهِرَةً فِی كِتَابٍ مُدْرَجٍ فَلَمَّا أَنْ كَانَ مِنْ أَمْرِ الْحُسَیْنِ ع مَا كَانَ دَفَعَتْ ذَلِكَ إِلَى عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع قُلْتُ لَهُ فَمَا فِیهِ یَرْحَمُكَ اللَّهُ فَقَالَ مَا یَحْتَاجُ إِلَیْهِ وُلْدُ آدَمَ مُنْذُ كَانَتِ الدُّنْیَا إِلَى أَنْ تَفْنَى
اصول كافى جلد 2 صفحه 76 روایة 2
ابى جارود گوید: امام باقر علیه السلام فرمود: چون هنگام شهادت امام حسین علیه السلام فرا رسید، وصیتش را كه در كتابى پیچیده بود، در حضور مردم، بفاطمه داد، پس چون امر شهادت حسین علیه السلام بدانجا كه مقدر بود رسید، فاطمه آن وصیت را بعلى بن الحسین علیهما السلام داد، عرضكردم: خدایت رحمت كند، در آن وصیت چه بود؟ فرمود: آنچه فرزندان آدم از ابتداى دنیا تا بآخر رسیدن آن احتیاج دارند.
3- عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ أَبِی بَكْرٍ الْحَضْرَمِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ الْحُسَیْنَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ لَمَّا صَارَ إِلَى الْعِرَاقِ اسْتَوْدَعَ أُمَّ سَلَمَةَ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا الْكُتُبَ وَ الْوَصِیَّةَ فَلَمَّا رَجَعَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع دَفَعَتْهَا إِلَیْهِ
اصول كافى جلد 2 صفحه 76 روایة 3
امام صادق علیه السلام فرمود: چون امام حسین صلوات اللّه علیه بجانب عراق رهسپار گشت، كتب و وصیت را بام سلمه - رضى اللّه عنها - سپرد و چون على بن الحسین علیه السلام بمدینه برگشت باو تحویل داد.
شرح :
آنچه امام حسین علیه السلام بام سلمه داد غیر از آنها بود كه بفاطمه داد و شاید آنچه بام سلمه داده همان وصیت سر بمهرى باشد كه از آسمان نازل شده است - مرآت ص 227-.
4- وَ فِی نُسْخَةِ الصَّفْوَانِیِّ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِیرٍ عَنْ فُلَیْحِ بْنِ أَبِی بَكْرٍ الشَّیْبَانِیِّ قَالَ وَ اللَّهِ إِنِّی لَجَالِسٌ عِنْدَ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ عِنْدَهُ وُلْدُهُ إِذْ جَاءَهُ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِیُّ فَسَلَّمَ عَلَیْهِ ثُمَّ أَخَذَ بِیَدِ أَبِی جَعْفَرٍ ع فَخَلَا بِهِ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص أَخْبَرَنِی أَنِّی سَأُدْرِكُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ یُقَالُ لَهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ یُكَنَّى أَبَا جَعْفَرٍ فَإِذَا أَدْرَكْتَهُ فَأَقْرِئْهُ مِنِّی السَّلَامَ قَالَ وَ مَضَى جَابِرٌ وَ رَجَعَ أَبُو جَعْفَرٍ ع فَجَلَسَ مَعَ أَبِیهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع وَ إِخْوَتِهِ فَلَمَّا صَلَّى الْمَغْرِبَ قَالَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ لِأَبِی جَعْفَرٍ ع أَیَّ شَیْ ءٍ قَالَ لَكَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِیُّ فَقَالَ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ إِنَّكَ سَتُدْرِكُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَیْتِیَ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ یُكَنَّى أَبَا جَعْفَرٍ فَأَقْرِئْهُ مِنِّی السَّلَامَ فَقَالَ لَهُ أَبُوهُ هَنِیئاً لَكَ یَا بُنَیَّ مَا خَصَّكَ اللَّهُ بِهِ مِنْ رَسُولِهِ مِنْ بَیْنِ أَهْلِ بَیْتِكَ لَا تُطْلِعْ إِخْوَتَكَ عَلَى هَذَا فَیَكِیدُوا لَكَ كَیْداً كَمَا كَادُوا إِخْوَةُ یُوسُفَ لِیُوسُفَ ع
اصول كافى جلد 2 صفحه 77 روایة 4
و در نسخه صفوانى است:
شیبانى گوید: بخدا كه من در خدمت على بن الحسین بودم و فرزندانش هم حضور داشتند كه جابر ابن عبداللّه انصارى خدمت آنحضرت رسید و سلام كرد، سپس دست ابى جعفر (امام باقر) علیه السلام را گرفت و با او خلوت كرد و عرضكرد: همانا رسولخدا صلى اللّه علیه و آله بمن خبر داد كه من مردى از اهلبیت او را كه نامش محمد بن على و كنیه اش ابا جعفر است درك میكنم، و فرمود: چون خدمتش رسیدى، او را از جانب من سلام برسان، شیبانى گوید: جابر برفت و ابو جعفر علیه السلام آمد و نزد پدرش على بن الحسین علیه السلام با برادرانش نشست، و چون نماز مغرب را گزارد، على بن الحسین به ابى جعفر علیهم السلام فرمود: جابر بن عبداللّه انصارى بتو چه گفت؟ جواب داد: او گفت: رسولخدا صلى اللّه علیه و آله فرمود: تو مردى از اهلبیت مرا كه نامش محمد بن على و كنیه اش ابا جعفر است درك مى كنى، سلام مرا به او برسان. پدرش به او فرمود: پسر جانم! امتیاز و خصوصیتى را كه خدا توسط پیغمبرش از میان اهلبیتش تنها بتو داده بر تو گوارا باد. برادرانت را از این مطلب آگاه مكن، مبادا درباره تو مكرى اندیشند، چنانكه برادران یوسف براى یوسف اندیشیدند. (این حدیث چنانكه گفتیم تنها در نسخه صفوانى است و مناسب است كه در باب بعد ذكر شود).