آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

پاورقی

1 - دراین‌باره توضیح بیشترى در درس سى و پنجم خواهد آمد.
2 - ر.ك: درس چهل و ششم.
3 - توضیح این تعریف در درس پنجاه و پنجم خواهد آمد.
4 - باید دانست كه منظور فلاسفه از كلمه «موضوع» در اینجا مفهومى است اخص از «محل»؛ زیرا واژه محل در مورد جوهرى كه جوهر دیگرى (صورت) در آن حلول نماید نیز به‌كار مى‌برند.
5 - ر.ك: قسبات، ص164.
6 - باید توجه داشت كه اصطلاح فلسفى «بُعد چهارم»، غیر از اصطلاح فیزیكى آن در نظریه اینشتین است.
7 - ر.ك: اسفار، ج5، ص146؛ مبدأ و معاد، ص265.
8 - ر.ك: معتبر ابوالبركات، ج3، ص200.
9 - ر.ك: مطارحات، ص284؛ حكمه الاشراق، ص88.
10 - ر.ك: درس پنجاه و یكم.
11 - ر.ك: درس پنجاه و دوم.
12 - ر.ك: تلویحات، ص11.
13 - امكان ذاتى وصفى است عقلى براى ماهیت، از این‌نظر كه ذاتاً اقتضایى نسبت به وجود و عدم ندارد وهیچ‌کدام از آنها براى آن ضرورتى ندارد، و امكان وقوعى وصف عقلى دیگرى است براى ماهیت، از این ‌نظر كه علاوه بر اینکه وجود آن، ذاتاً محال نیست، مستلزم امر محال دیگرى هم نمى‌باشد.
14 - ر.ك: اسفار، ج2، ص376.
15 - ر.ك: مبدأ و معاد، ص318ـ319.
16 - ر.ك: طبیعیات شفا، فن 6، مقاله 5، فصل 6.
17 - ر.ك: اشارات، نمط 7.
18 - ر.ك: اسفار، ج3، ص313ـ320، و ج6، ص165ـ168.
19 - ر.ك: تعلیقات، ص76، 91 و 95.
20 - ر.ك: درس پنجاه و هفتم.
21 - اشاره به سفارش ابن‌سینا در پایان كتاب اشارات.
22 - ر.ك: الهیات شفاء، مقاله 8، ف4؛ تعلیقات، ص70.
23 - ر.ك: اعراف، 172.
24 - ر.ك: درس سیزدهم.
25 - ر.ك: درس سى و دوم.
26 - ر.ك: درس سى‌ام.
27 - ر.ك: درس سى و سوم.
28 - ر.ك: درس سى و هفتم.
29 - ر.ك: درس چهل ویكم تا چهل و سوم.
30 - ر.ك: درس چهل و نهم.
31 - ر.ك: درس چهل و سوم.
32 - محمد (47)، 31.
33 - ر.ك: در درس سى و نهم توضیحى پیرامون خیر و كمال داده شد.
34 - ر.ك: آل عمران(3)، 191؛ ص(38)، 27؛ انبیاء(21)، 16ـ17؛ دخان(44)، 38ـ39؛ جاثیه(45)، 22؛ ابراهیم(14)، 19؛ حجر(15)، 85؛ نحل(16)، 3؛ عنكبوت(29)، 44؛ روم(30)، 8؛ مؤمنون(23)، 115.
35 - ر.ك: هود(11)، 7؛ ملك(67)، 2؛ كهف(18)، 7.
36 - ر.ك: ذاریات(51)، 56؛ یس(36)، 61.
37 - ر.ك: هود(11)، 108 و 119؛ جاثیه(45)، 23؛ آل عمران(3)، 15؛ توبه(9)، 72.
38 - بقره(2)، 117.
39 - یس(36)، 82.
40 - رعد (13)، 39.
41 - حدید(57)، 23.