آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

پرسش

1. حیات الهی را با سه دلیل اثبات كنید.
2. علم الهی به ذات خودش را با دو دلیل اثبات كنید.
3. اقوال درباره علم الهی به مخلوقات را بیان و نقادی كنید.
4. توضیح دهید كه بر طبق هریك از این اقوال، فاعلیت الهی از چه قسمی می‌باشد: فاعل بالقصد یا بالرضا یا بالعنایه یا بالتجلی؟
5. فرق نظریه مورد قبول با نظریه صدرالمتألهین چیست؟
6. مفهوم قدرت را تحلیل كنید.
7. كدام‌یك از این امور، لازمه قدرت هستند: تصور، تصدیق، علم حضوری، اراده، شوق، اختیار، محبت؟
8. قدرت نامتناهی الهی را اثبات كنید.
9. چرا قدرت الهی به محالات، تعلق نمی‌گیرد؟
10. چه نسبتی بین مقدورات و مرادات الهی وجود دارد؟
﴿ صفحه 479 ﴾

درس شصت و هفتم: صفات فعلیه

· مقدمه
· سمیع و بصیر
· متكلم
· اراده
· مفهوم اراده
· حقیقت اراده
· حكمت و نظام احسن
﴿ صفحه 480 ﴾
﴿ صفحه 481 ﴾

مقدمه

همان‌گونه كه در درس شصت و پنجم روشن شد، ملاك اینكه صفتی از قبیل صفات ذاتیه محسوب شود یا از قبیل صفات فعلیه، این است كه اگر مفهوم آن دلالت بر وجود متعلقی در خارج از ذات داشته باشد، از صفات فعلیه، و در غیر این صورت، از صفات ذاتیه خواهد بود.
بنابراین حتی اگر مفهوم علم را به‌گونه‌ای در نظر بگیریم كه مستلزم وجود معلوم در خارج باشد، از صفات فعلیه خواهد بود، چنان‌كه آیاتی از قبیل «وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتّی نَعْلَمَ الْمُجاهِدِینَ مِنْكُمْ وَالصّابِرِین»(32) كه دلالت بر تحقق علم در زمان خاصی دارد، بر این معنا حمل می‌شود، و قید زمانی آن به لحاظ زمانی بودن معلوم می‌باشد.
از سوی دیگر، اگر مفهوم صفات فعلیه را به‌گونه‌ای در نظر بگیریم كه مستلزم وجود خارجی متعلق آنها نباشد، بازگشت به صفات ذاتیه می‌كند، چنان‌كه مفهوم خالق به «قادر بر خلق» بازگردانده می‌شود.
اكنون با توجه به این معیار، به بررسی چند صفت معروف می‌پردازیم: