آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

پرسش

1. در مورد شناخت خدا چه گرایش‌هایی وجود دارد؟ و كدام‌یك از آنها صحیح است؟
2. آیا كسی می‌تواند خدا را آن‌چنان‌كه خودش می‌شناسد بشناسد؟ چرا؟
3. رشد معرفت عقلانی به خدای متعالی چگونه امكان‌پذیر است؟
4. عقل، خدای متعالی را به چه وسیله‌ای می‌شناسد؟
5. چه مفاهیمی می‌تواند وسیله شناخت خدا قرار بگیرد؟ و این مفاهیم چگونه به‌دست می‌آیند؟
6. چرا مفاهیم ماهوی قابل اطلاق برای خدای متعالی نیست؟
7. آیا همه مفاهیم غیرماهوی قابل اطلاق بر خدای متعالی هست؟ چرا؟
8. صفات ثبوتیه را تعریف كنید.
9. صفات سلبیه كدام‌اند؟
10. آیا می‌توان صفات ثبوتیه را به معانی سلبیه برگرداند؟ چرا؟
11. صفات ذاتیه را تعریف كنید.
12. مابازاء صفات ذاتیه چیست؟
13. صفات فعلیه را تعریف، و فرق بین آنها با صفات ذاتیه را بیان كنید.
14. قول اشاعره را در زمینه صفات ذاتیه بیان و نقادی كنید.
15. قول معتزله را در این زمینه بیان و نقادی كنید.
16. مابازاء صفات فعلیه چیست؟ و آیا می‌توان صفات فعلیه را عین ذات الهی دانست یا نه؟ چرا؟
17. تقید افعال و صفات فعلیه الهی به قیود زمانی و غیره به چه معناست؟
18. چگونه می‌توان صفات فعلیه را به صفات ذاتیه برگرداند؟
﴿ صفحه 467 ﴾

درس شصت و ششم: صفات ذاتیه

· مقدمه
· حیات
· علم
· علم به ذات
· علم به مخلوقات
· قدرت
﴿ صفحه 468 ﴾
﴿ صفحه 469 ﴾

مقدمه

چنان‌كه در درس سابق اشاره شد، مفاهیمی كه حكایت از كمالات وجودی می‌كنند و دلالتی بر هیچ نوع نقص و محدودیتی ندارند، قابل اطلاق بر ذات مقدس الهی هستند و همه آنها را می‌توان از صفات ذاتیه الهی به‌شمار آورد، مانند نور و بهاء و جمال و كمال و حب و بهجت و دیگر اسماء و صفاتی كه در آیات كریمه قرآن یا روایات شریفه یا ادعیه حضرات معصومین(علیهم السلام) وارد شده است و ناظر به مقام فعل نیست.
ولی آنچه معمولاً به‌عنوان صفات ذاتیه ذكر می‌شود، حیات و علم و قدرت است و اكثر متكلمین صفات دیگری مانند سمیع و بصیر و مرید و متكلم را اضافه كرده‌اند و بحث‌هایی درباره اینكه آیا این مفاهیم از صفات ذاتیه هستند یا از صفات فعلیه واقع شده است كه بررسی همه آنها به درازا می‌كشد. ازاین‌رو در اینجا بحثی را درباره صفات ذاتیه سه‌گانه مطرح می‌كنیم و سپس به بحث درباره سایر صفات مشهور می‌پردازیم.