آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

پرسش

1. چرا اثبات توحید در وجوب وجود، برای اثبات توحید در خالقیت و ربوبیت، كافی نیست؟
2. دلایل توحید در خالقیت را بیان كنید.
3. توحید در ربوبیت چگونه اثبات می‌شود؟
4. نظر اشاعره و معتزله را درباره توحید افعالی بیان كنید.
5. فلاسفه توحید افعالی را چگونه تبیین كرده‌اند؟
6. توحید افعالی در متون دینی چگونه بیان شده است؟
7. شبهه معتزله در مورد استناد افعال اختیاری انسان به خدای متعالی را بیان كنید.
8. پاسخ صحیح این شبهه چیست؟
﴿ صفحه 455 ﴾

درس شصت و پنجم: صفات الهی

· مقدمه
· حدود شناخت خدا
· نقش عقل در شناخت خدا
· صفات ثبوتیه و سلبیه
· صفات ذاتیه و فعلیه
﴿ صفحه 456 ﴾
﴿ صفحه 457 ﴾

مقدمه

درباره حد توانایی انسان بر شناخت خدای متعالی و صفاتی كه می‌توان به ذات الهی نسبت داد، گرایش‌های مختلفی وجود دارد كه بعضی در طرف افراط، و برخی در طرف تفریط قرار می‌گیرد؛ مثلاً بعضی به استناد پاره‌ای از آیات و روایات متشابه، صفات و افعال موجودات مادی، مانند غم و شادی و رفتن و آمدن و نشستن و برخاستن را نیز به خدای متعالی نسبت داده‌اند كه اصطلاحاً «مجسمِه= قائلین به صفات جسمانی» و «مشبِّهه= تشبیه‌كنندگان خدا به مخلوقات» نامیده شده‌اند. بعضی دیگر مطلقاً قدرت انسان را بر شناختن ذات و صفات خدای متعالی نفی كرده‌اند و به‌دسته‌ای دیگر از آیات و روایات تمسك نموده‌اند، و برای صفات و افعالی كه به خدای متعالی نسبت داده می‌شود، معانی سلبی در نظر گرفته‌اند و مثلاً علم را به نفی جهل، و قدرت را به سلب عجز تأویل كرده‌اند. حتی بعضی تصریح كرده‌اند كه نسبت دادن «وجود» هم به خدای متعالی، معنایی جز نفی عدم ندارد!
در این میان گرایش سومی وجود دارد كه راهی را میان تشبیه افراطی و تنزیه تفریطی برمی‌گزیند. این گرایش، موافق عقل و مورد تأیید پیشوایان معصوم(علیهم السلام) است. اینك به توضیحی پیرامون این گرایش می‌پردازیم: