آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

پرسش

1. اقسام دلایل وجود خدا را بیان كنید و ویژگی هركدام را شرح دهید.
2. مقدمات برهان امكان را بیان كنید.
3. این برهان را به چه صورت‌هایی می‌توان تقریر كرد؟
4. مقدمات برهان دوم را بیان كنید.
5. ابن‌سینا این برهان را چگونه تقریر كرده است؟
6. تقریر وی چه امتیازی دارد؟
7. برهان صدیقین طبق تقریر صدرالمتألهین از چه مقدماتی تشكیل شده، و تقریر آن چیست؟
8. امتیازات این برهان را شرح دهید.
﴿ صفحه 431 ﴾

درس شصت و سوم: توحید

· معانی توحید
· توحید در وجوب وجود
· نفی اجزاء بالفعل
· نفی اجزاء بالقوه
· نفی اجزاء تحلیلی
﴿ صفحه 432 ﴾
﴿ صفحه 433 ﴾

معانی توحید

توحید و یگانگی خدای متعالی اصطلاحات گوناگونی در فلسفه و كلام و عرفان دارد كه مهم‌ترین اصطلاحات فلسفی آن عبارت است از:
1. توحید در وجوب وجود، یعنی هیچ موجودی جز ذات مقدس الهی، واجب‌الوجود بالذات نیست.
2. توحید به‌معنای بساطت و عدم تركیب كه دارای سه معنای فرعی است:
الف) عدم تركیب از اجزاء بالفعل؛
ب) عدم تركیب از اجزاء بالقوه؛
ج) عدم تركیب از ماهیت و وجود.
3. توحید به‌معنای نفی مغایرت صفات با ذات، یعنی صفاتی كه به خدای متعالی نسبت داده می‌شود، مانند صفات مادیات، از قبیل اعراضی نیستند كه در ذات وی تحقق یابند و به اصطلاح «زائد بر ذات» باشند، بلكه مصداق آنها همان ذات مقدس الهی است و همگی آنها عین یكدیگر و عین ذات می‌باشند.
4. توحید در خالقیت و ربوبیت، یعنی خدای متعالی شریكی در آفریدن و تدبیر جهان ندارد.
5. توحید در فاعلیت حقیقی، یعنی هر تأثیری كه از هر فاعل و مؤثری سربزند، نهایتاً مستند به خدای متعالی است و هیچ فاعلی استقلال در تأثیر ندارد «لا مؤثر فی الوجود الاّ اللّه‌».
﴿ صفحه 434 ﴾