آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

خلاصه

1. معنایی كه عموم مردم از واژه «خدا» می‌فهمند، صفت فعلی «آفریدگار» است.
2. فلاسفه واژه «واجب‌الوجود» را از این جهت برگزیده‌اند كه دلالت بر ذات مقدس الهی نماید.
3. «اللّه‌» عَلَم شخصی است كه دلالت بر وجود عینی خدای متعالی می‌كند، ولی شناختن معنای حقیقی اَعلام شخصی، متوقف بر شناخت عینی مسمی است، كه راه آن در مورد مجردات منحصر به علم حضوری است و چنین علمی از راه براهین فلسفی حاصل نمی‌شود.
4. موضوع علم خداشناسی، خدای متعالی است و بحث درباره وجود وی از مبادی این علم به‌شمار می‌رود.
5. برای فطری بودن شناخت خدا، دو معنا را می‌توان در نظر گرفت: یكی شناختِ حضوری كه مرتبه‌ای از آن برای هر انسانی حاصل است، و دیگری شناخت حصولی قریب به بداهت كه با استدلال ساده برای همه میسر است.
6. ممكن است منظور كسانی كه برهان بر واجب‌الوجود را نفی كرده‌اند، نفی برهان لمّی باشد.
7. احتمال دیگر این است كه منظور ایشان، نفی برهان بر وجود عینی و شخصی خدای متعالی باشد.
8. احتمال سوم این است كه منظورشان نفی برهان بالاصاله و بالذات بر وجود خدای متعالی باشد.
9. برهان لمّی را به‌صورتی می‌توان تعریف كرد كه در مورد خدای متعالی هم قابلِ اقامه باشد و آن این است: برهانی كه حدوسط آن علت عینی یا تحلیلی برای اتصاف موضوع به محمول باشد.
10. انّی بودن برهانی كه براساس تلازم عقلی بین حدود قیاس تشكیل می‌شود (برهان انّ مطلق)، ضرری به اعتبار آن نمی‌زند، بلكه می‌توان گفت كه براهین لمّی هم متضمن چنین برهانی هستند.
﴿ صفحه 418 ﴾

پرسش

1. معنایی كه عموم مردم از واژه «خدا» می‌فهمند چیست؟
2. چرا فلاسفه واژه «واجب‌الوجود» را انتخاب كرده‌اند؟
3. امتیاز اسم شریف «اللّه‌» كدام است؟ و چرا این اسم موضوع مباحث فلسفی و كلامی درباره خدای متعالی قرار نگرفته است؟
4. موضوع علم خداشناسی چیست؟ و كجا اثبات می‌شود؟
5. معنای واژه «فطری» و ویژگی‌های امور فطری را شرح دهید.
6. فطریات انسان كدام‌اند؟
7. خداشناسی را به چه معنا می‌توان فطری دانست؟ و آیا لازمه فطری بودنِ آن، بی‌نیازی از استدلال است؟
8. نفی برهان از واجب‌الوجود به چه معنا صحیح است؟
9. برهان لمّی به چه معنا درمورد واجب‌الوجود جاری، و به چه معنا جاری نیست؟
10. آیا انّی بودن براهین فلسفی، نشانه كم‌اعتباری آنهاست؟ چرا؟
﴿ صفحه 419 ﴾

درس شصت و دوم: اثبات واجب‌الوجود

· مقدمه
· برهان اول: برهان امكان
· برهان دوم: برهان شیخ‌الرئیس
· برهان سوم: برهان صدرالمتألهین
﴿ صفحه 420 ﴾
﴿ صفحه 421 ﴾