آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

پرسش

1. نظر فلاسفه را درباره انواع حركت بیان كنید.
2. بستر و مسافت حركت مكانی را شرح دهید.
3. عامل طبیعی چه نقشی در حركات ارادی و قسری دارد؟
4. آیا می‌توان همه حركات را قسری دانست؟ چرا؟
5. نظر فلاسفه و فیزیك‌دانان درباره حركت دَوری چیست؟
6. حركت وضعی و بستر آن را شرح دهید.
7. اقسام حركت كیفی را بیان كنید.
8. حركت در كیفیت استعدادی را چگونه می‌توان تفسیر كرد؟
9. حركت كمّی چیست؟ و چند صورت برای آن تصور می‌شود؟
10. در چه صورت می‌توان رشد گیاهان را حركت در كمیت دانست؟
﴿ صفحه 381 ﴾

درس پنجاه و نهم: حركت در جوهر

· مقدمه
· شبهه منكرین حركت در جوهر
· حل شبهه
· دلایل وجود حركت در جوهر
﴿ صفحه 382 ﴾
﴿ صفحه 383 ﴾

مقدمه

چنان‌كه اشاره شد فلاسفه پیشین، اعم از مشائی و اشراقی، حركت را ویژه اعراض می‌دانسته‌اند و نه‌تنها حركت در جوهر را اثبات نمی‌كرده‌اند، بلكه آن را امری محال می‌پنداشته‌اند. از فلاسفه یونان باستان هم كسی را نیافته‌ایم كه صریحاً حركت در جوهر را مطرح و آن را اثبات كرده باشد. تنها از هراكلیتوس سخنانی نقل شده كه قابل تطبیق بر حركت جوهریه است، و حداكثر به كسانی از فلاسفه و متكلمین اسلامی و غیراسلامی كه قائل به آفرینش مستمر و نو‌به‌نو بوده‌اند نیز می‌توان گرایش به حركت جوهریه را نسبت داد. اما كسی كه صریحاً این مسئله را عنوان كرد و برخلاف فیلسوفان بنام جهان، شجاعانه بر اثبات آن پای فشرد، فیلسوف عظیم اسلامی صدرالمتألهین شیرازی بود.
ما در اینجا نخست به بیان شبهه منكرین حركت در جوهر و حل آن می‌پردازیم، سپس نظریه صدرالمتألهین و دلایلی را كه وی برای اثبات آن اقامه كرده است بیان می‌كنیم.