آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

پرسش

1. چرا حركت را به لحاظ مقومات آن نمی‌توان تقسیم كرد؟
2. چه تقسیماتی را برای حركت می‌توان در نظر گرفت؟ و مهم‌ترین آنها كدام است؟
3. اقسام حركت را برحسب تغیر یا عدم تغیر سرعت بیان كنید.
4. چگونه تعاریف حركت بر حركات یك‌نواخت و كندشونده منطبق می‌شود؟
5. دلیل تكامل متحرك در اثر حركت را بیان و نقادی كنید و توضیح دهید كه منشأ اصلی این شبهه چیست؟
6. قائلین به تكاملی بودن حركت چگونه حركت نزولی را توجیه كرده‌اند؟
7. چه اشكالاتی بر این توجیه وارد است؟
8. تكاملی بودن هر حركت را به چه معنا می‌توان پذیرفت؟
9. انگیزه حركات غیرتكاملی چیست؟
10. چرا وجود حركات غیرتكاملی منافاتی با حكمت الهی ندارد؟
﴿ صفحه 369 ﴾

درس پنجاه و هشتم: حركت در اعراض

· مقدمه
· حركت مكانی
· حركت وضعی
· حركت كیفی
· حركت كمّی
﴿ صفحه 370 ﴾
﴿ صفحه 371 ﴾

مقدمه

حركاتی كه عموم مردم می‌شناسند، حركات مكانی و وضعی است، مانند حركت انتقالی زمین به دور خورشید، و حركت وضعی آن حول محور خودش. اما فلاسفه مفهوم حركت را به هرگونه تغییر تدریجی توسعه داده و دو نوع دیگر از حركت را اثبات كرده‌اند: یكی حركت كیفی، مانند تغییر تدریجی حالات و كیفیات نفسانی و رنگ و شكل اجسام، و دیگری حركت كمّی، مانند اینكه درخت تدریجاً رشد می‌یابد و بر مقدارش افزوده می‌شود. بدین‌ترتیب، حركت را برحسب مقوله‌ای كه به آن نسبت داده می‌شود به چهار قسم تقسیم كرده‌اند كه همگی آنها به مقولات عرَضی نسبت داده می‌شوند: حركت مكانی، حركت وضعی، حركت كیفی، و حركت كمّی.
فلاسفه پیشین حركت در جوهر را جایز نمی‌دانسته‌اند و تنها از بعضی از فلاسفه یونان باستان سخنانی نقل شده كه قابل تطبیق بر حركت در جوهر می‌باشد. در میان فلاسفه اسلامی، مرحوم صدرالمتألهین حركت در جوهر را تصحیح و دلایل متعددی بر وجود آن اقامه كرد و از زمان وی مسئله حركت جوهریه در میان فلاسفه اسلامی شهرت یافت.
ما در اینجا نخست به بررسی اقسام چهارگانه، حركت عرَضی می‌پردازیم و سپس حركت جوهریه را به‌صورت مستقلی مورد بحث قرار خواهیم داد.