آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

خلاصه

1. كون و فساد در اصطلاح فلسفی به‌معنای پدید آمدن و نابود شدن پدیده است و اخص از وجود و عدم می‌باشد.
2. مصداق روشن كون و فساد، قسم ششم از اقسام تغیر است و می‌توان قسم دهم را به‌عنوان كون و فساد در اعراض تلقی كرد.
3. قسم چهارم و هشتم و چهاردهم را می‌توان «كون بدون فساد»، و قسم پنجم و نهم و پانزدهم را «فساد بدون كون» نامید.
4. فرض كون بدون فساد در جواهر، به‌معنای جواز اجتماع دو صورت در موجود بالفعل، و فرض فساد بدون كون در آنها، به‌معنای جواز اجتماع دو صورت در موجود بالقوه است.
5. بعضی از فلاسفه اجتماع دو صورت در موجود واحد را محال و مستلزم خلاف فرض دانسته‌اند، زیرا شیئیت شی‌ء به‌صورت آن است و تعدد صورت، مستلزم تعدد شی‌ء می‌باشد.
6. از این دلیل به دو صورت می‌توان جواب داد: یكی آنكه وحدت شی‌ء مركب، وحدت بالعرض و به‌لحاظ صورت فوقانی آن است و منافاتی با كثرت حقیقی آن ندارد. دوم آنكه می‌توان عنوان مسئله را «اجتماع دو صورت در ماده واحده» قرار داد كه وحدت، صفت ماده شی‌ء است و به‌معنای وحدت مجموع آنها نیست.
7. وجود ذرات معدنی و آلی در نباتات و دیگر مركبات، و وجود سلول‌های زنده مستقل در بدن حیوان و انسان، مؤید امكان اجتماع صورت‌های طولی است.
8. صورت‌ها را می‌توان به دو نوع قابل اجتماع و غیرقابل‌اجتماع تقسیم كرد و قسم اول را صور طولی و متراكب، و قسم دوم را صور عرْضی و متعاقب نامید.
9. این تقسیم از تقسیمات اضافی و نسبی است، و ازاین‌رو ممكن است صورت معیّنی نسبت به‌صورت دومی، متعاقب، و نسبت به‌صورت سومی، متراكب باشد.
﴿ صفحه 328 ﴾
10. كون و فساد تنها در تغیرات دفعی مصداق پیدا می‌كند و ازاین‌رو با حركت قابل اجتماع نیست.
11. ممكن است موجود واحدی از یك جهت متصف به حركت، و از جهت دیگری متصف به كون و فساد گردد، چنان‌كه هرگاه دو حركت متصل به یكدیگر در آن پدید آید، می‌توان تبدل یك حركت را به دیگری كون و فساد نامید.
12. كون و فساد در میان حركت واحد امكان ندارد، و اگر جهانِ مادی، موجود واحد و دارای حركت واحدی می‌بود، كون و فساد مصداقی نمی‌داشت، اما چنین فرضی صحیح نیست.
﴿ صفحه 329 ﴾

پرسش

1. مفهوم كون و فساد را توضیح داده، موارد آنها را در اقسام تغیر تعیین كنید.
2. آیا كون و فساد متلازم‌اند یا كون بدون فساد و فساد بدون كون هم امكان دارد؟ و در صورت عدم تلازم، موارد كون تنها و فساد تنها را بیان كنید.
3. در كدام‌یك از اقسام تغیر، اجتماع دو صورت فرض می‌شود؟
4. اجتماع دو صورت، چه ارتباطی با كون و فساد دارد؟
5. دلیل عدم اجتماع دو صورت در یك ماده را بیان و نقادی كنید.
6. چه مؤیداتی برای اجتماع دو یا چند صورت می‌توان ذكر كرد؟
7. اجتماع دو صورت در كجا ممكن و در كجا ناممكن است؟
8. صورت‌های طولی و صورت‌های عرْضی را چگونه می‌توان شناخت و از یكدیگر تشخیص داد؟
9. تقسیم صورت‌ها به طولی و عرضی چه نوع تقسیمی است؟ و ویژگی آن كدام است؟
10. رابطه كون و فساد با حركت را شرح دهید.
﴿ صفحه 331 ﴾

درس پنجاه و پنجم: حركت

· مفهوم حركت
· وجود حركت
· شبهات منكرین وجود حركت و حل آنها
﴿ صفحه 332 ﴾
﴿ صفحه 333 ﴾