آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

بخش ششم: ثابت و متغیر

﴿ صفحه 282 ﴾
﴿ صفحه 283 ﴾

درس پنجاه و یكم: ثابت و متغیر

· مقدمه
· توضیحی پیرامون تغیر و ثَبات
· اقسام تغیر
· اقوال فلاسفه درباره اقسام تغیر
﴿ صفحه 284 ﴾
﴿ صفحه 285 ﴾

مقدمه

ازجمله تقسیمات اولیه‌ای كه برای موجود می‌توان در نظر گرفت، تقسیم آن به ثابت و متغیر است. موجود ثابت شامل واجب‌الوجود و مجردات تام، و موجود متغیر شامل همه موجودات مادی و نفوس متعلق به ماده می‌گردد.
تغیر را می‌توان به دو قسم دفعی و تدریجی تقسیم كرد كه قسم تدریجی آن، همان حركت به اصطلاح فلسفی است و در مقابل آن، مفهوم سكون به‌كار می‌رود كه عدم ملكه آن است؛ یعنی چنان نیست كه هر چیزی حركت نداشت لزوماً متصف به سكون گردد، بلكه چیزی كه شأنیت حركت را داشته باشد ولی بالفعل در حال حركت نباشد، ساكن خواهد بود. ازاین‌رو مجردات تام را نمی‌توان ساكن نامید. از اینجا فرق بین مفهوم سكون و مفهوم ثبات روشن می‌شود كه اولی عدم ملكه حركت، و دومی نقیض تغیر می‌باشد.
در این بخش نخست توضیحی پیرامون ثابت و متغیر و اقسام تغییر و تبدیل می‌دهیم، سپس به مباحث حركت پرداخته، وجود حركت را اثبات، و لوازم و انواع آن را بیان می‌كنیم و ضمناً مفهوم قوه و فعل و رابطه آن را با تغیر و حركت توضیح می‌دهیم و سرانجام، این بخش را كه آخرین بخش از فلسفه اُولی است با بحث درباره حركت جوهریه به پایان می‌بریم.